Nghiên cứu xác định thành phần loài và giá trị sử dụng các loài thực vật rừng được các cộng đồng địa phương sử dụng làm hương liệu và gia vị tại xã đoàn kết huyện đà bắc tỉnh hoà bình

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM TRẦN ĐèNH TÙNG Tờn đề tài: Nghiên cứu xác định thành phần loài và giá trị sử dụng các loài thực vật rừng được các cộng đồng địa phương sử d

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

TRẦN ĐèNH TÙNG

Tờn đề tài:

Nghiên cứu xác định thành phần loài

và giá trị sử dụng các loài thực vật rừng được các cộng đồng

địa phương sử dụng làm hương liệu và gia vị tại xã Đoàn Kết

- huyện Đà Bắc - tỉnh Hoà Bình

khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyờn ngành : Nụng lõm kết hợp Khoa : Lõm nghiệp

Khoỏ học : 2009 - 2014

Thỏi Nguyờn, năm 2014

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

TRẦN ĐèNH TÙNG

Tờn đề tài:

Nghiên cứu xác định thành phần loài

và giá trị sử dụng các loài thực vật rừng được các cộng đồng

địa phương sử dụng làm hương liệu và gia vị tại xã Đoàn Kết

- huyện Đà Bắc - tỉnh Hoà Bình

khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyờn ngành : Nụng lõm kết hợp

Khoa : Lõm nghiệp Khoỏ học : 2009 - 2014 Giảng viờn hướng dẫn : TS Đỗ Hoàng Chung

Thỏi Nguyờn, năm 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận này do chính tôi thực hiện dưới sự hướng

dẫn khoa học của TS Đỗ Hoàng Chung

Các số liệu kết quả nghiên cứu trong khóa luận của tôi hoàn toàn trung thực và chưa hề công bố hoặc sử dụng để bảo vệ học vị nào

Các thông tin, tài liệu trình bày trong khóa luận này đã được chỉ rõ nguồn gốc

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2014

đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu!

(Ký, họ và tên)

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc tới các thầy cô giáo của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đặc biệt là các thầy cô giáo khoa Lâm Nghiệp đã tạo điều kiện quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường

Cũng nhân dịp này, tôi xin được bày tỏ lòng biết sâu sắc tới thầy giáo

hướng dẫn TS Đỗ Hoàng Chung đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá

trình thực hiện đề tài Tôi xin chân thành cảm ơn Ban quản lý và toàn thể cán

bộ của Khu bảo tồn thiên nhiên Phu Canh, Ủy ban nhân dân xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - tỉnh Hòa Bình, các thầy cô giáo, bạn bè, gia đình đã động viên giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này

Do hạn chế về trình độ lý luận, kinh nghiệm thực tế cũng như thời gian thực tập và điều kiện nghiên cứu, khóa luận của tôi chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo cùng các bạn để khóa luận này được đầy đủ hơn và giúp tôi học hỏi thêm được nhiều kinh nghiệm

Một lần nữa xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2014

Sinh viên

Trần Đình Tùng

CÁC TỪ VIẾT TẮT

BQL : Ban quản lý BTTN : Bảo tồn thiên nhiên NCCT : Người cung cấp tin TNMT : Tài nguyên môi trường UBND : Ủy ban nhân dân

VNĐ : Việt Nam đồng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Cơ cấu dân tộc các xã Đoàn Kết 12

Bảng 2.2 Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp của xã Đoàn Kết 13

Bảng 4.1 Danh mục các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị 21

Bảng 4.2 Danh mục các loài có ảnh nhưng không xác định 22

Bảng 4.3 Danh mục các loài thực vật được nhắc tới nhưng không tìm thấy trên thực địa 29

Bảng 4.4 Sự giống và khác nhau giữa hai dân tộc Tày, Dao về thành phần loài, cách khai thác, chế biến các loài cây hương liệu và gia vị ……….31

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1 Trà hoa vàng 23

Hình 3 Dây dang 24

Hình 4 Sẻn hôi 24

Hình 5 Màng tang 25

Hình 6 Nấm hương 25

Hình 7 Nhội 26

Hình 8 Thủy xương bồ 26

Hình 9 Hăm nắm 27

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.4 ý nghĩa của nghiên cứu đề tài 3

1.4.1 Trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.4.2 Trong thực tiễn cuộc sống 3

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học 4

2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 4

2.2.1 Tình hình trên thế giới 4

2.2.2 Tình hình trong nước 8

2.3 Điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế - xã hội của xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - Tỉnh Hòa Bình 10

2.3.1 Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên 10

2.3.2 Điều kiện dân sinh - kinh tế - xã hội 12

2.3.3 Cơ sở hạ tầng 14

2.3.4 Văn hóa - Xã hội 14

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 16

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 16

3.1.2.Phạm vi nghiên cứu 16

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 16

3.3 Nội dung nghiên cứu 16

3.3.1 Thành phần loài cây sử dụng để sản xuất hương liệu và gia vị 16

3.3.2 Mức độ khai thác và sử dụng các loài cây hương liệu và gia vị 16

3.4 Phương pháp nghiên cứu 16

3.4.1 Phương pháp luận 16

3.4.2 Các phương pháp tiến hành 16

PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 21

4.1 Các loài thực vật được cộng đồng các dân tộc khai thác, sử dụng làm hương liệu và gia vị 21

4.2 Hiện trạng khai thác và sử dụng các loài thực vật rừng của cộng đồng các dân tộc tại xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - tỉnh Hòa Bình 30

4.2.1 Hiện trạng khai thác nguồn tài nguyên cây hương liệu và gia vị 30

4.2.2 Tình hình sử dụng 30

4.2.3 Nguồn gốc của những loài thực vật rừng làm hương liệu và gia vị 33

4.3 Nguyên nhân làm suy giảm nguồn tài nguyên cây hương liệu và gia vị, giải pháp bảo tồn phát triển và sử dụng bền vững các loài thực vật làm hương liệu và gia vị 34

4.3.1 Nguyên nhân làm suy giảm nguồn tài nguyên hương liệu và gia vị 34 4.3.2 Giải pháp bảo tồn phát triển và sử dụng bền vững các loài thực vật làm hương liệu và gia vị 36

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 39

5.1 Kết luận 39

5.2 Kiến nghị 41

5.2.1 Đối với các cấp chính quyền 41

5.2.2 Đối với các hộ gia đình 41

5.2.3 Một số kiến nghị khác 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

Trong quá trình phát triển, loài người đã biết sử dụng những sản phẩm của rừng mà đặc biệt là thực vật rừng để phục vụ cho nhu cầu cuộc sống Sự tích luỹ kinh nghiệm khiến cho con người hiểu rõ hơn về tác dụng của các loài thực vật rừng, từ đó chọn lọc và sử dụng chúng trong các hoạt động đời sống Tuỳ từng đất nước, dân tộc, cộng đồng mà các loài cây, các bộ phận của cây được sử dụng theo những mục đích khác nhau, tác dụng khác nhau

Lãnh thổ Việt Nam có hình chữ S nằm trải dài từ Lũng Cú - Hà Giang tới Mũi Cà Mau trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng và ẩm, với sự thay đổi từ điều kiện khí hậu nhiệt đới điển hình ở những vùng đất thấp phía nam đến các đặc điểm mang tính chất cận nhiệt đới ở các vùng núi cao phía bắc Thêm vào đó, Việt Nam có nhiều dạng địa hình khác nhau tạo điều kiện cho sự đa dạng sinh vật và phong phú về tài nguyên

Việt Nam có 54 dân tộc, mỗi dân tộc lại có những bản sắc, phong tục, tập quán và điều kiện sống khác nhau nên ở mỗi vùng cư trú, mỗi dân tộc, cộng đồng dân cư đã đúc kết, tích luỹ cho riêng mình những kinh nghiệm quý báu về sử dụng thực vật để phục vụ các nhu cầu của cuộc sống Tuy nhiên, hầu hết chúng chỉ được lưu truyền trong nội bộ các cộng đồng riêng lẻ Trong số đó có rất nhiều tri thức kinh nghiệm có thể sử dụng để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của người dân Theo quá trình phát triển của đất nước sự tích luỹ về kiến thức, kinh nghiệm quý báu này đang dần bị mai một và lãng quên

Từ ngàn xưa, các loại cây cỏ được sử dụng làm gia vị và hương liệu trên thế giới rất nhiều, trong số đó có những loại có giá trị kinh thế rất cao như: Trầm hương, sưa đỏ, vani… Gia vị và hương liệu đóng vai trò thiết yếu trong cuộc sống của con người, vì thế chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp các loại gia vị và hương liệu khắp ở khắp nơi, ngay cả trong gian bếp của nhà mình

Ở Việt Nam cũng có rất nhiều loại gia vị và hương liệu đặc trưng của từng dân tộc, từng vùng miền trên khắp đất nước Mỗi nơi lại có cách điều chế, chiết xuất, sử dụng riêng của mình, có những cách thức vô cùng đặc biệt được gọi là bí quyết chỉ truyền cho người trong nhà, hoặc nội bộ dòng tộc, hình thành nên những loại gia vị, hương liệu đặc sản

Hòa Bình là một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc Việt Nam, có vị trí

ở phía nam Bắc Bộ, giáp ranh giữa 3 khu vực: Tây Bắc, Đông Bắc và Bắc Trung Bộ của Việt Nam Đà Bắc là một huyện thuộc tỉnh Hoà Bình Huyện lỵ

là thị trấn Đà Bắc, cách thành phố Hòa Bình khoảng 20 km, trong địa bàn huyện có Khu BTTN Phu Canh hệ thực vật rừng có thành phần loài lớn Với

sự đa dạng về thành phần dân tộc, kiến thức bản địa về các loài cây hương liệu và gia vị nơi đây vô cùng phong phú Để góp phần bảo tồn kiến thức về cây gia vị và hương liệu được tích luỹ, cũng như bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý các loài cây hương liệu và gia vị, tôi tiến hành thực hiện đề tài :

“Nghiên cứu xác định thành phần loài và giá trị sử dụng các loài thực vật rừng được các cộng đồng địa phương sử dụng làm hương liệu và gia vị tại

xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - tỉnh Hoà Bình”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Xác định được thành phần loài và giá trị sử dụng của các loài cây được sử dụng làm hương liệu, gia vị tại địa bàn xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc,

tỉnh Hoà Bình

- Xác định được khu vực phân bố của các loài cây được sử dụng làm

hương liệu và gia vị trên địa bàn nghiên cứu

- Xác định được mức độ sử dụng các loài cây làm hương liệu và gia vị

trên địa bàn xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hoà Bình

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định được kiến thức bản địa liên quan đến các loài cây hương liệu

và gia vị ( tên loài, bộ phận sử dụng, cách thức thu hái, sử dụng…)

- Xác định được thực trạng khai thác, sử dụng và tồn tại của các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị tại địa bàn xã Đoàn Kết, huyện Đà

Bắc - tỉnh Hoà Bình

1.4 Ý nghĩa của nghiên cứu đề tài

1.4.1 Trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Việc nghiên cứu đề tài trước hết là một phương pháp tốt để tự hệ thống và củng cố lại những kiến thức đã học

- Giúp sinh viển bước đầu làm quen, tìm hiểu thêm về kiến thức điều tra ngoài thực địa để không những hoàn thiện về mặt lý thuyết mà còn cả về mặt thực hành, từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng học tập

- Làm tiền đề cho sinh viên sau khi ra trường có thêm kiến thức để vững vàng bước vào cuộc sống sau này

1.4.2 Trong thực tiễn cuộc sống

- Giúp bảo tồn kiến thức bản địa về các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị

- Bổ sung thêm kiến thức bản địa vào kho tàng kiến thức dân tộc

- Nâng cao ý thức trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc quản

lý và sử dụng tài nguyên rừng và kết hợp hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng với hiệu quả bảo vệ môi trường

- Tìm ra giá trị sử dụng của các loài cây hương liệu và gia vị

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học

- Hiện nay trong nước và trên thế giới đã và đang sử dụng các loài thực vật rừng làm hương liệu và gia vị Các loài cây được thu hái và sử dụng dựa trên cơ sở từ những kinh nghiệm kiến thức tích lũy qua nhiều thế hệ, cho đến ngày nay những kiến thức này đang có nguy cơ mai một Do đó gìn giữ vốn kiến thức quý báu trong việc sử dụng các loài thực vật rừng làm hương liệu

và gia vị là việc hết sức cần thiết

- Nghiên cứu các loài cây hương liệu và gia vị sử dụng kiến thức bản địa do những người có kinh nghiệm thực tiễn tham gia

2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

2.2.1 Tình hình trên thế giới

Lịch sử phát triển của các loại cây hương liệu và gia vị

Lịch sử của các loài cây hương liệu và gia vị dài như chính lịch sử của nhân loại Người ta đã sử dụng các loại thực vật để làm hương liệu và gia vị

từ rất sớm Không có mặt hàng nào có thể so sánh với vai trò của hương liệu

và gia vị trong sự phát triển của nền văn minh hiện đại Cuộc sống của người dân và các loài cây này ngày càng gắn bó và chi phối lẫn nhau Theo quá trình lịch sử và kinh tế, vị thế của cây hương liệu và gia vị không ngừng được nâng lên, chúng là những thành phần thiết yếu của các sản phẩm như : thuốc men, nước hoa, mỹ phẩm, thực phẩm Các kiến thức về các loại cây này được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong hàng ngàn năm (Brown,

1995)[8]

Đã từng có những cuộc chiến tranh xảy ra để chinh phục những vùng đất có các loại cây hương liệu và gia vị vì những lợi ích chúng mang lại Cho đến tận ngày nay, chúng ta vẫn tiếp tục dựa vào các loại cây này để sản xuất những loại thuốc, hóa chất, hương vị mới và các sản phẩm này được sử dụng trong thức ăn, nước hoa, mĩ phẩm Nhiều dược liệu cũng là cây thực phẩm, dầu và chất xơ đã luôn luôn được phát triển cho hàng loạt các mục đích khác

nhau (Parry, 1969; Rosengarten, 1973; Andi et al., 1997)[10][14]

Khai thác các loại cây hương liệu và gia vị

Người dân trên khắp thế giới đã chọn và khai thác các loại cây hương liệu và gia vị trong tự nhiên từ thời cổ đại Những kiến thức về nơi chúng phát triển và thời gian tốt nhất để thu thập chúng đã hình thành một truyền thống truyền miệng quan trọng giữa những người sản xuất của nhiều quốc gia khác nhau trong nhiều nền văn hóa khác nhau Những truyền thống cổ xưa đã cân bằng thành công giữa cung và cầu, cho phép thực vật có thể tái sinh và tái sản xuất để khai thác theo mùa Ngày nay, do sức ép thương mại mạnh mẽ của ngành công nghiệp thực phẩm và dược phẩm, sự cân bằng đã bị phá vỡ bởi việc thu thập không được kiểm soát, dẫn đến xói mòn di truyền nghiêm trọng

Một số loài thường được sử dụng như ớt (Capsicum annuum) và Húng quế (Ocimum basilicum) có một lịch sử sử dụng và canh tác rất lâu dài, nhưng

những loài này thực sự hoang dã trong tự nhiên đã không bao giờ được ghi nhận.Chúng có lẽ đã tuyệt chủng vì lạm thu (K.V.Peter, 2004)[11]

Sử dụng các loại cây hương liệu và gia vị

Gia vị đóng một vai trò quan trọng trong tất cả các nền văn minh cổ đại tiêu biểu như Trung Quốc - ấn Độ , Hy Lạp - La Mã , Babylon - Ai Cập, và từ lâu chúng đã được đánh giá là có khả năng chống lại bệnh tật Điều này được xác thực trong thời đại kim tự tháp ở Ai Cập Trong giai đoạn này , hành tây

và tỏi được cho người lao động ăn để bảo vệ sức khỏe và quế của họ đã được

sử dụng để ướp người chết Sử dụng thuốc là các loại gia vị được đề cập trong

“ Charaka Samhita and Sushruta Samhita ” Ban đầu con người sử dụng các loại gia vị trong thực phẩm là để bảo quản thịt, do đặc tính kháng khuẩn của chúng Với sự ra đời của điện lạnh, nhu cầu đối với các loại gia vị như một chất bảo quản trong thế giới phương Tây giảm Tuy nhiên , theo thời gian, các loại gia vị đã trở thành không thể thiếu trong nghệ thuật ẩm thực để tăng cường hương vị và khẩu vị của các loại thực phẩm và đồ uống , vì vậy việc sử dụng chúng không ngừng ở phương Tây Với sự phát triển của các quy trình tách, chiết xuất gia vị , gia vị đã được sử dụng rộng rãi hơn trong nước hoa ,

mỹ phẩm và các ngành công nghiệp dược phẩm Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, nhằm đảm bảo sức khỏe của người tiêu dùng với các loại phụ gia hóa

học, gia vị trở nên ngày càng quan trọng hơn vì nguồn gốc tự nhiên , hương vị , chất kháng khuẩn và chất chống oxy hóa Cũng có một sự tăng trưởng mạnh trong việc sử dụng các sản phẩm thực vật tự nhiên và thảo dược trong ngành công nghiệp mỹ phẩm , các loại gia vị như nghệ, nghệ tây, rau mùi, húng quế,

cỏ cà ri, vv đã trở nên quan trọng hơn trong lĩnh vực này Trong ngành công nghiệp dinh dưỡng mới nổi, các loại hương liệu và gia vị có thể đóng một vai trò quan trọng, vì có thế ứng dụng, sử dụng điều trị đã được khoa học chứng minh và xác nhận, các đánh giá an toàn cần thiết đã được thực hiện.(K.V.Peter, 2012)[12]

Các loại gia vị và hương liệu được sử dụng trong ẩm thực để tạo ra hương vị , vị cay và màu sắc Chúng cũng có chất chống oxy hóa , kháng khuẩn , dược phẩm và tính chất dinh dưỡng Ngoài những tác động trực tiếp được biết đến, việc sử dụng những cây này cũng có thể dẫn đến tác các dụng phụ phức tạp như giảm muối và đường, cải thiện kết cấu và phòng ngừa hư hỏng đối với thực phẩm Chúng được sử dụng để làm bánh kẹo hợp khẩu vị hơn và ngon miệng hơn Một số gia vị như nghệ và ớt bột, được sử dụng nhiều hơn cho việc truyền đạt một màu sắc hấp dẫn hơn để tăng cường hương

vị Vì chất chống oxy hóa và tính kháng khuẩn, nên các loại gia vị có chức năng kép , ngoài truyền đạt mùi vị và hương vị, chúng còn đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo quản thực phẩm bằng cách trì hoãn sự hư hỏng của thực phẩm Nhiều loại cây hương liệu và gia vị đã được sử dụng trong mỹ phẩm, nước hoa và chăm sóc vẻ đẹp cơ thể từ thời cổ đại Các ngành công nghiệp sử dụng các loại dầu thơm của những loài cây này để sản xuất xà phòng, kem đánh răng, sữa rửa mặt, dầu gội đầu… Ngoài ra, chúng là thành phần thiết yếu trong chăm sóc sắc đẹp như các tác nhân làm sạch, dịch truyền, kem dưỡng ẩm, kem dưỡng tóc, thuốc nhuộm tóc, các loại kem mỹ phẩm, kem khử trùng , chống khô da, cải thiện làn da và lọc máu (Pamela, 1987;

Ravindran et al., 2002)[9][13]

Giá trị thương mại của các loại cây hương liệu gia vị và xu hướng sử dụng chúng

Thương mại toàn cầu hàng năm hiện nay trong các loại gia vị là ,6-7 trăm nghìn tấn, trị giá 3-3.5 triệu USD Giá trị của thương mại gia vị đặc biệt phụ thuộc vào giá tiêu vì tiêu vẫn là gia vị chính trong thương mại quốc tế Thương mại toàn cầu trong giao dịch các loại gia vị được dự kiến sẽ tăng,do nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng ở các nước nhập khẩu cho mới lạ hơn , phù hợp với thị hiếu trong thực phẩm Khoảng 85% của các loại gia vị được giao dịch quốc tế dưới các hình thức khác nhau, với các nước nhập khẩu, họ sẽ chế biến và đóng gói sản phẩm cuối dùng cho ngành công nghiệp thực phẩm, thị trường bán lẻ Giá trị thương mại của thành phần gia vị đã chế biến tăng lên , nhưng , các nhà nhập khẩu luôn tìm kiếm nguồn cung ứng rẻ hơn trên toàn cầu của các sản phẩm, do vậy các doanh nghiệp xuất khẩu phải phát triển, cải tiến công nghệ và chất lượng nhằm đạt được yêu cầu này Do tính cạnh tranh các sản phẩm tổng hợp bị hạn chế (ngoại trừ vani) đặc biệt khi sở thích của người tiêu dùng tập trung vào các thành phần "tự nhiên" trong các sản phẩm thực phẩm Hoa Kỳ là nước nhập khẩu lớn nhất của các loại gia vị và các sản phẩm gia vị, tiếp theo là Đức và Nhật Bản Tổng giá trị nhập khẩu gia vị vào

Mỹ tăng từ 426 triệu USD năm 1998 lên 597 triệu trong năm 2007 Đức là nước tiêu thụ lớn nhất của các loại gia vị và thảo mộc ở EU Tiêu thụ hàng năm của các loại thảo mộc và gia vị ở Đức lên tới 62 nghìn tấn với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm 9,7% từ năm 2004 đến năm 2008 Khu vực nhập khẩu lớn khác là Trung Đông và Châu Phi (K.V.Peter, 2012)[12]

Ấn Độ : Quốc gia của cây hương liệu và gia vị

Ấn Độ được biết đến trên toàn thế giới như là vùng đất của các loại gia

vị Các loại gia vị đã được trồng ở Ấn Độ từ thời cổ đại và đã nổi tiếng trên khắp thế giới Điều này thu hút các nhà thám hiểm , những kẻ xâm lược và thương nhân từ các vùng đất khác nhau để bờ biển Ấn Độ Ấn Độ với điều kiện khí hậu và đất đai đa dạng, là quê hương của nhiều loại gia vị và là nơi sản xuất các loại gia vị chất lượng nội tại cao Gia vị đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia của ấn Độ ấn Độ là nước sản xuất lớn nhất , góp 86 % sản lượng gia vị toàn cầu theo sau là Trung Quốc (4%), Bangaladesh (3%) , Pakistan (2%) , Thổ Nhĩ Kỳ (2%) và Nepal (1%) Thị

trường nội địa ở ấn Độ tiêu thụ 90% các loại gia vị sản xuất trong nước và phần còn lại được xuất khẩu ấn Độ có một vị trí đáng gờm trong thương mại gia vị thế giới với thị phần 48% về khối lượng và 44 % thị phần về giá trị ấn

Độ độc quyền trong việc cung cấp các loại dầu gia vị và nhựa dầu và là nơi cung cấp chính bột cà ri , bột gia vị, hỗn hợp gia vị và gia vị trong gói tiêu dùng Gia vị xuất khẩu đã tăng trưởng đáng kể trong 5 năm qua , tốc độ trung bình hàng năm tăng 21 % về giá trị và 8 % về khối lượng Trong năm 2010-

11 xuất khẩu gia vị của ấn Độ là 525 750 tấn so với 502 750 tấn, trị giá trong năm 2009-10 Gia vị từ ấn Độ chủ yếu xuất khẩu sang Mỹ , tiếp theo là EU, Đông Âu, Đông và Tây á và Châu Phi .Các kim ngạch xuất khẩu cao nhất là bạc hà tiếp theo là ớt, nghệ, thì là và hạt tiêu đen.(K.V.Peter, 2012)[12]

2.2.2 Tình hình trong nước

Sau hơn hai mươi năm đổi mới cùng nền kinh tế đất nước, việc phát triển cây hương liệu và gia vị đã có những bước tiến nhất định Hương liệu và gia vị là sản phẩm đặc biệt, do vậy sự cạnh tranh trên thị trường cũng luôn quyết liệt và được sự quan tâm của toàn xã hội Hoạt đông sử dụng cây hương liệu và gia vị đã đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển Bên cạnh thuận lợi về mặt môi trường đầu

tư và tiếp cận công nghệ mới, thì phát triển cây hương liệu và gia vị còn có thuận lợi về nguồn nguyên liệu đa dạng và phong phú sẵn có tại các khu rừng

tự nhiên trên cả nước Trong những năm gần đây, sử dụng cây hương liệu và gia vị Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, đảm bảo đủ cho nhân dân có chất lượng với giá hợp lý và đảm bảo sử dụng an toàn, hợp lý

Về tiềm năng: Thực vật chúng Việt Nam có lẽ vào khoảng 12.000 loài

Đó là chỉ kể cây có mạch chứ chưa kể đến rong, rêu, nấm Nguyên nhân của

sự phong phú, phức tạp ấy là do Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, thuận hợp cho sự phát triển của các loài cây cỏ Việt Nam không có sa mạc Lại nữa, Việt Nam nằm trên khối Indosinias của vỏ trái đất bền vững từ mấy triệu năm, không bị ngập dưới nước bao giờ Vào Nguyên đại đệ tứ, Việt Nam không bị băng giá bao phủ xua đuổi các loài thực vật Sau cùng, Việt Nam là

đường giao lưu hai chiều của các thực vật chúng phong phú của miền Nam Trung Quốc, Malaysia, Indonesia (Phạm Hoàng Hộ, 1999)[5]

- Sự đa dạng về chủng loại cây: ở nước ta thì số cây làm nguyên liệu đã có hơn 3.000 loài, kể cả ngành hóa mỹ phẩm (hương liệu), thực phẩm (gia vị)

- Vùng phân bố rộng: Các loài cây hương liệu và gia vị được phân bố rộng khắp trên toàn lãnh thổ đất nước, trải dài trên 7 vùng sinh thái nông nghiệp, 9 vùng sinh thái lâm nghiệp, từ khí hậu nhiệt đới núi cao đến vùng trung du phía Bắc, đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, vùng núi cao Tây Nguyên, Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long

- Nhiều loài quý: Trong các loài cây cây hương liệu và gia vị hiện đã được công bố trên thế giới, nước ta có nhiều loài cây được xếp vào loài quý

và hiếm

- Với hệ thực vật phong phú về thành phần loài và khả năng cung cấp các cây hương liệu và gia vị quý Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lớn về mặt cây hương liệu và gia vị trong khu vực Đông Nam Á

- Nguồn cây hương liệu và gia vị cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp đang bị mất cân đối và tái phụ thuộc ngày càng nhiều vào nguồn cây hương liệu và gia vị nhập khẩu Trong đó là sự suy giảm nghiêm trọng nguồn cây hương liệu và gia vị mọc tự nhiên, nhiều loài cây có giá trị sử dụng và kinh tế cao trước kia khai thác được nhiều nhưng hiện đã mất khả năng khai thác, thậm chí một số loài đã gần như tuyệt chủng

- Nguyên nhân của sự giảm sút nhanh chóng khả năng khai thác những loài cây hương liệu và gia vị có nhu cầu, giá trị sử dụng cao: Việc khai thác ồ

ạt, nạn phá rừng làm nương rẫy… dẫn đến tình trạng nguồn cây hương liệu và gia vị Việt Nam ngày càng cạn kiệt

Có thể nói rằng tiềm năng và hiện trạng nguồn tài nguyên cây hương liệu và gia vị ở Việt Nam là phong phú và đa dạng Tuy nhiên, sự phong phú này cũng chỉ có giới hạn Chúng chỉ có thể thực sự trở thành tiềm năng lâu dài nếu biết giữ gìn và khai thác một cách hợp lý

2.3 Điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế - xã hội của xã Đoàn Kết - huyện

- Phía Bắc giáp xã Tân Minh

- Phía Tây giáp xã Đồng Ruông, Đồng Chum

- Phía Đông giáp xã Tân Pheo

- Phía Nam giáp xã Yên Hoà

2.3.1.3 Khí hậu, thủy văn

Xã Đoàn Kết có chung điều kiện khí hậu của tỉnh Hòa Bình, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, hàng năm có 2 mùa rõ rệt là mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, lượng mưa trung bình 1.824,4 mm, chiếm 93,6% tổng lượng mưa trong năm; mùa hanh khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, lượng mưa trung bình 125,2 mm, chiếm 6,4% tổng lượng mưa trong năm Số ngày mưa trong năm 110 - 130 ngày Độ ẩm không khí trung bình 83%, cao nhất trung bình 87%, thấp nhất trung bình 79% Nhiệt độ không khí trung bình 21,70C, cao nhất trung bình 290C, thấp nhất trung bình 14,60C, cá biệt có ngày xuống 50C vào tháng 1 Hướng gió chính vào mùa hè là gió Đông Nam; mùa đông là gió Đông Bắc

2.3.1.5 Đất

Xã Đoàn Kết có diện tích 16,53km2 Có 2 nhóm đất chính: Nhóm đất Feralitic mùn, màu từ đỏ vàng đến vàng nhạt trên núi có rừng tầng dày trên

120 cm thành phần cơ giới thịt nhẹ, có nhiều hạt thô, lẫn sỏi, cuội, có đặc tính thấm nước nhanh, giữ nước kém; nhóm đất Feralitic màu vàng, vàng nhạt trên đất trống đồi trọc hoặc cây bụi, nương, rẫy phát triển trên đá mẹ sa thạch, đá vôi, đá mác ma a xít tầng dày 50 - 120cm

Xã Đoàn Kết có 1.420 ha đất nằm trong Khu BTTN Phu Canh gồm 10

khoảnh: 2, 3, 6, 7, 10, 15, 20, 21, 34, 35 Trong đó 547,9 ha nằm trong Phân

khu bảo vệ nghiêm ngặt nơi tập trung chủ yếu các đối tượng bảo tồn, được

quản lý chặt chẽ, bảo tồn nguyên vẹn, đảm bảo diễn thế tự nhiên Và 872,1 ha

nằm trong Phân khu phục hồi sinh thái có áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm

sinh như khoanh nuôi, xúc tiến tái sinh tự nhiên, trồng bổ sung các loài cây bản địa nhằm phục hồi hệ sinh thái, phục hồi rừng, mở rộng nơi sống của hệ động vật rừng

2.3.1.6 Tài nguyên rừng

Do xã nằm trong Khu BTTN Phu Canh được công tác quản lý bảo vệ nghiêm ngặt của BQL Khu bảo tồn nên hệ sinh thái động thực vật vẫn còn rất

đa dạng, đặc biệt là các loài quý hiếm

Tài nguyên thực vật: Hệ thực vật có 756 loài thuộc 450 chi, 143 họ, trong

đó có 20 họ có từ 9 loài trở lên Có 52 loài thực vật đang bị đe doạ tuyệt chủng,

trong đó có 44 loài được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 bao gồm: 1 loài rất

nguy cấp (CR) là Re hương Cinnamomum parthenoxylon; 14 loài đang nguy cấp (EN), điển hình như Nghiến Excentrodendron tonkinense, Trai Garcinia

fagraeoides, Sến mật Madhuca pasquieri, Giảo cổ lam Gynostemma pentaphyllum,

Lan một lá Nervilia fordii, Lan kim tuyến các loại Anoectochilus spp., Lan hài xanh

Paphiopedilum malipoense, v.v và 29 loài sẽ nguy cấp (VU); 20 loài được xếp

trong Nghị định 32/2006/NĐ-CP bao gồm 6 loài thuộc nhóm IA như Lan Kim

tuyến Anoectochilus roxburghii; Kim tuyến đá vôi Anoectochilus calcareus, Kim tuyến sapa Anoectochilus chapaensis, Lan hài đốm Paphiopedilum concolor và 14 loài thuộc nhóm IIA, như Re hương Cinnamomum parthenoxylon, Bách xanh

Calocedrus macrolepis, Nghiến Excentrodendron tonkinense, Trai lý Garcinia fagraeoides, Lan một lá Nervilia fordii, Hoàng tinh cách Disporopsis longifolia,

Trầu tiên Asarum glabrum, Củ dòm Stephania dielsiana, v.v

Tài nguyên động vật: Hệ động vật tuy đã chịu sức ép nặng nề từ hoạt

động săn bắn của người dân địa phương nhưng rừng nơi đây vẫn là nơi sinh sống cho nhiều loài động vật Tuy nhiên kích thước quần thể của các loài đều nhỏ hơn nhiều so với thời điểm cách đây khoảng 10 năm Nhiều loài hiện chỉ còn một vài cá thể còn sinh sống Nhiều loài động vật có tên trong sách đỏ Việt Nam, đặc biệt ở cấp rất nguy cấp (CR) hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng

(E) như: Sơn dương (Naemorhedus sumatraensis), Gấu ngựa (Ursus

thibetanus), Khỉ vàng (Manaca mulatta), Khỉ mặt đỏ (Manaca arctoides), Cu

li nhỏ (N pygmaeus), Rắn hổ mang (Naja atra), Rắn hổ chúa (Ophiophagus

hannah), Rắn cạp nong (Bungarus fasciatus), Rắn ráo (Ptyas korros), Rắn cạp

nia Bắc (Bungarus multicinctus)

2.3.2 Điều kiện dân sinh - kinh tế - xã hội

Hiện trạng sản xuất

Sản xuất nông nghiệp: hoạt động trồng trọt trong xã chủ yếu là cây

lương thực, cây màu các loại và một số ít diện tích cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày Năng xuất lúa bình quân 31 tạ/ha, sản lượng lúa hàng năm đạt 650,5 tấn/năm, bình quân 60,4 kg/người/năm mới chỉ đáp ứng được 25% nhu cầu lương thực của nhân dân Để khắc phục tình trạng thiếu lương thực triền miên, nhân dân phải phát rừng làm nương trồng cây lương thực (lúa, ngô)

Bảng 2.2 Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp của xã Đoàn Kết

(Nguồn: Báo cáo của phòng TNMT huyện Đà Bắc, 2012)

Chăn nuôi : là hoạt động mang lại thu nhập quan trọng cho cộng đồng địa

phương, đồng thời cung cấp hàng hóa tại chỗ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thị trường và cải thiện cuộc sống Cộng đồng chủ yếu nuôi trâu, bò, lợn, gà, ngan, vịt, ngỗng, dê, v.v Các năm qua số lượng đàn gia súc gia cầm trong xã tăng tương đối nhanh nhất là đàn bò, trâu do nhu cầu tiêu thụ thịt bò trên thị trường ngày càng nhiều Chủ yếu chăn thả trên đất trồng đồi trọc và rừng tự nhiên

Hoạt động sản xuất và khai thác lâm nghiệp: Bằng nguồn vốn dự án

661 trong các năm qua nhân dân trong xã đã tích cực phát triển sản xuất lâm nghiệp Đã nhận khoán khoanh nuôi bảo vệ rừng hiện có (rừng phòng hộ xung yếu và rất xung yếu) Thực tế tại địa bàn thì vẫn xảy ra tình trạng khai thác rừng và săn bắt động vật trái phép, đốt nương làm rẫy ở quy mô nhỏ Do phong tục tập quán, do đời sống của người dân còn khó khăn, đặc biệt là thiếu đất sản xuất nên một số hộ dân đã lén lút phát nương lấn vào rừng bảo tồn

Tình trạng khai thác cây dược liệu, củi, lâm sản phụ song, mây, măng tre và săn bắt động vật vẫn còn xảy ra Những lâm sản ngoài gỗ này được các hộ sử dụng cho nhu cầu gia đình và một số cũng được đem đi bán

Thu nhập của nhân dân: Sinh kế chính của nhân dân trong xã là sản

xuất nông lâm nghiệp Tuy nhiên, do đất nông nghiệp rất ít, năng suất không cao, bình quân lương thực chỉ đạt 60,4 kg/người/năm Rừng tự nhiên còn lại phần lớn là rừng gỗ được quy hoạch là rừng phòng hộ xung yếu và không được khai thác Các ngành nghề khác phát triển chậm nên đời sống nhân dân

ở đây còn rất khó khăn, thu nhập bình quân chỉ đạt 3 triệu đồng/ người/ năm (khoảng 160 USD)

Cơ sở hạ tầng

Giao thông vận tải: Khu bảo tồn đã có đường ôtô đến trung tâm xã bao

gồm tuyến tỉnh lộ 433 từ xã Tân Pheo đi xã Đồng Chum và Đoàn Kết; Tuyến đường liên xã từ ngã ba Ênh, xã Tân Minh đi qua xã Đoàn Kết, xã Yên Hoà đến xã Đồng Ruộng dài 31 km

Điện: tất cả các xã trong Khu bảo tồn đều có điện lưới quốc gia Tuy

nhiên, đường dây tải điện còn yếu nên thường xuyên xảy ra mất điện

Nước sinh hoạt: được dự án 472 và dự án WB đầu tư xây dựng đường

ống dẫn nước và các bể chứa nước công cộng, đảm bảo 100% số hộ dân trong

4 xã có đủ nước sinh hoạt

Thuỷ lợi: Hiện tại, các xã đều có kênh mương dẫn nước tưới cho sản xuất

nông nghiệp Riêng hồ Cang xã Đoàn Kết dự trữ nước tưới cho gần 40 ha đất nông nghiệp Nhưng do độ che phủ của rừng Phu Canh ngày càng bị thu hẹp nên khả năng dự trữ nước tưới của hồ Cang đã và đang giảm đi nhanh chóng

Văn hóa - Xã hội

Về giáo dục: Bốn xã trong Khu bảo tồn đều có đủ 2 cấp tiểu học và

trung học cơ sở, với các phòng học kiên cố được xây dựng từ nguồn vốn của chương trình 135 của Chính phủ và dự án giảm nghèo của ngân hàng thế giới

WB Tổng số trẻ em trong độ tuổi đi học (từ 6 - 14 tuổi) là 3.540 em Đội ngũ giáo viên thường là các thầy cô giáo ở tỉnh, huyện và một số huyện miền xuôi lên công tác Nhưng do còn thiếu thốn về chỗ ở, thiếu tình cảm và ít được sinh

hoạt văn hoá văn nghệ, do đó các thầy cô giáo chưa thật sự yên tâm công tác

và hạn chế khả năng phấn đấu chuyên môn của các thầy cô giáo

Về y tế: Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được tăng lên, đảm bảo

nhu cầu khám chữa bệnh ban đầu kịp thời cho nhân dân Mạng lưới y tế từ xã đến thôn bản hoạt động đồng đều và thực hiện tốt nhiệm vụ phòng chống dịch bệnh Tuy nhiên, do cơ sở hạ tầng còn nghèo nàn, thiếu thốn về thuốc men, thiếu trang thiết bị khám chữa bệnh, thiếu đội ngũ cán bộ y tế có năng lực chuyên môn cao, nên hiệu quả khám chữa bệnh chưa cao Các hoạt động dân

số - kế hoạch hóa gia đình được quan tâm chỉ đạo, việc đổi mới công tác tuyên truyền đã tiếp cận tốt hơn đến từng đối tượng Các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế được thực hiện đầy đủ và có hiệu quả, v.v

Về văn hoá: Vì các xóm bản trong xã ở cách xa nhau, đi lại không

thuận tiện, và do điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn lại cách xa trung tâm huyện (30-50 km), nên sinh hoạt văn hoá còn nhiều hạn chế Hiện nay, hầu như mọi hộ gia đình đều có tivi

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Các cộng đồng dân tộc xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - tỉnh Hoà

Bình có sử dụng các loài cây rừng làm hương liệu và gia vị

3.1.2.Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài được nghiên cứu trên phạm vi xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc

- tỉnh Hoà Bình

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

Địa điểm: Tại xã Đoàn Kết - huyện Đà Bắc - tỉnh Hoà Bình

Thời gian: Từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Thành phần loài cây sử dụng để sản xuất hương liệu và gia vị

- Xác định các loài cây được người dân khai thác và sử dụng làm hương liệu và gia vị

- Xác định tên khoa học của các loài cây

3.3.2 Mức độ khai thác và sử dụng các loài cây hương liệu và gia vị

- Xác định số lượng người/gia đình có sử dụng các loài thực vật làm hương liệu gia vị

- Lịch sử khai thác và sử dụng

- Mục đích thu hái: Sử dụng tại gia đình hay bán ra thị trường

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp luận

Cây rừng làm hương liệu và gia vị là một thành phần sinh học của

hệ sinh thái rừng, vì vậy khi nghiên cứu về đặc điểm sinh thái, sinh vật học cần vận dụng phương pháp tiếp cận hệ thống

3.4.2 Các phương pháp tiến hành

3.4.2.1 Phương pháp ngoại nghiệp

3.4.2.1.1.Thu thập các thông tin, số liệu có sẵn

a Kế thừa các tài liệu cơ bản:

Kế thừa có chọn lọc các tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, cùng các tài liệu có liên quan tới các chuyên đề của các tác giả trong và ngoài nước tại khu vực nghiên cứu

b Phương pháp chuyên gia:

Phân loại thực vật được giám định của các thầy giáo có chuyên môn về phân loại thực vật hoặc thực vật rừng của Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên 3.4.2.1.2 Phương pháp thu thập số liệu

* Liệt kê tự do

Liệt kê tự do là kỹ thuật thường được áp dụng trong nghiên cứu xã hội

áp dụng trong điều tra cây hương liệu và gia vị, liệt kê tự do cần được thực hiện qua hai giai đoạn: (i) liệt kê tự do và (ii) xác định cây hương liệu, gia vị

Liệt kê tự do: Là việc hỏi/ phỏng vấn một tập hợp người cung cấp tin

(NCCT), đề nghị họ cho tên tất cả các tên của cây làm hương liệu và gia vị

Chọn mẫu: NCCT được lựa chọn theo phương pháp ngẫu nhiên - phân

tầng: NCCT được phân thành một số nhóm nhất định (theo dân tộc; độ tuổi; giới ), sau đó lấy ngẫu nhiên NCCT từ các loại đó

Phỏng vấn: Sử dụng một câu hỏi duy nhất cho tất cả NCCT, ví dụ:

“Xin bác (anh/chị/ông/bà) kể tên tất cả các cây có thể được sử dụng làm

hương liệu và gia vị mà bác (anh/chị/ông/bà) biết?” Điều quan trọng nhất

khi phỏng vấn là đề nghị NCCT liệt kê đầy đủ tên cây làm hương liệu và gia

vị bằng tiếng dân tộc của mình Điều này tránh được sự nhầm lẫn tên cây hương liệu và gia vị giữa các ngôn ngữ, văn hóa khác nhau

Việc phỏng vấn có thể dừng lại khi số lượng các loài cây hương liệu và gia vị không tăng lên trong câu trả lời của NCCT

Dự kiến tiến hành phỏng vấn 30 NCCT trên địa bàn: 10 người dân tộc Dao và 20 dân tộc Tày Phỏng vấn 3/6 thôn của xã

Thực tế số NCCT được phỏng vấn là 20: 10 người dân tộc Dao, 10 người dân tộc Tày, thuộc 3 thôn Do số lượng các loài cây hương liệu và gia

vị không tăng lên trong câu trả lời của NCCT

Xử lý dữ liệu: Dữ liệu điều tra được xử lý bằng tay hay bằng các phần

mềm máy tính, bao gồm: (i) liệt kê tất cả các tên cây hương liệu và gia vị được NCCT nhắc đến, (ii) đếm số lần tên cây hương liệu và gia vị n được nhắc đến (tần số nhắc đến), và (iii) xếp danh mục các tên theo thứ tự nào đó,

ví dụ như xếp theo tần số giảm dần Có thể xác định danh mục các loài được dùng làm hương liệu và gia vị tiêu biểu (hay các loài cốt lõi), là các loài được nhiều NCCT nhắc đến, cộng với một số lượng lớn các loài được một số ít NCCT hay chỉ một người nhắc đến Các loài tiêu biểu phản ánh sự tồn tại của một tiêu chuẩn văn hóa, tri thức chung của cộng đồng liên quan đến lĩnh vực cây hương liệu và gia vị trong khu vực điều tra Các loài còn lại thể hiện cái nhìn, tri thức, kinh nghiệm riêng của các thành viên trong cộng đồng

Xác định cây hương liệu và gia vị: Sau khi xử lý dữ liệu và loại bỏ tên

đồng nghĩa, chúng ta có trong tay một danh mục tên các cây được cộng đồng

sử dụng làm hương liệu và gia vị Tuy nhiên đây chỉ là danh mục bằng tên địa phương, chưa rõ tên nào thuộc loài nào Do đó, cần thiết phải xác định tên khoa học của các cây mang tên đó Để làm được việc này, cần thu thập mẫu tiêu bản của tất cả các tên cây hương liệu và gia vị đã được nêu ra trong danh mục, xử lý và định tên Việc xác định tên khoa học của các mẫu cây hương liệu và gia vị dựa trên tên được liệt kê nói trên sẽ góp phần loại bỏ các tên đồng nghĩa trong phần liệt kê tự do lần nữa Như vậy số loài cây hương liệu

và gia vị thực tế có thể sẽ nhỏ hơn số tên thống kê được trong giai đoạn liệt kê

tự do Cần chú ý là một tên địa phương có thể chỉ nhiều loài khác nhau, thường là các loài trong cùng một chi, có đặc điểm hình thái giống nhau hay các loài có cùng công dụng