LUẬN VĂN THẠC SĨTÔ THỊ NGẦN TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀO MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƯỜNG THPT CỦA THÀNH PHỐ THỦ DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY
Trang 1LUẬN VĂN THẠC SĨ
TÔ THỊ NGẦN
TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀO MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƯỜNG THPT
CỦA THÀNH PHỐ THỦ DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG
NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 60140110
Tp Hồ Chí Minh, năm 2014
S K C0 0 4 4 6 9
Trang 2TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀO MÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƯỜNG THPT
CỦA THÀNH PHỐ THỦ DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG
NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 60140110
Trang 3
TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀO MÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƯỜNG THPT
CỦA THÀNH PHỐ THỦ DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG
NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 60540110
Hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Y
Tp Hồ Chí Minh, năm 2014
Trang 4LÝ LỊCH KHOA HỌC
I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:
Họ & tên: Tô Thị Ngần Giới tính: Nữ
Ngày, tháng, năm sinh: 19/07/1986 Nơi sinh: Vĩnh Phúc
Quê quán: Vĩnh Phúc Dân tộc: Kinh
Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Ấp Tân Phú, xã Minh Tân, Huyện Dầu Tiếng, Tỉnh Bình Dương
II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1 Trung học chuyên nghiệp:
Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Nơi học (trường, thành phố):
Ngành học:
2 Đại học:
Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2005 đến 10/ 2010
Nơi học (trường, thành phố): ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh
Ngành học: Kỹ Thuật Công Nghiệp
Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Xây dựng bài giảng điện tử cho môn công nghệ lớp 12
Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: tháng 5 năm 2010
Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Phương Hoa
III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:
Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm
11/2010 đến nay Trường THPT An Mỹ Giáo viên
Trang 5LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tp Hồ Chí Minh, ngày 9 tháng 9 năm 2014 Người nghiên cứu
Tô Thị Ngần
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS.Nguyễn Văn Y đã hướng
dẫn, theo dõi, định hướng khoa học và tạo mọi điều kiện để người nghiên
cứu hoàn thành tốt luận văn,
Tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy, Cô giảng dạy lớp Cao học đã
truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu giúp tôi nhận thức sâu sắc
hơn về nghề nghiệp, về cuộc sống,
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, quý Thầy, Cô các trường
THPT An Mỹ, Võ Minh Đức, Nguyễn Đình Chiểu, Chuyên Hùng Vương,
Bình Phú đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp,
Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể học sinh ở các trường THPT đã
tham gia thực hiện điều tra, góp ý kiến nâng cao chất lượng hoạt động giáo
dục hướng nghiệp,
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, các Anh, Chị, Em lớp
Cao học lý luận và phương pháp dạy học đã chia sẻ, giúp đỡ tôi trong
những lúc khó khăn, động viên tôi trong suốt thời gian học và hoàn thành
luận văn tốt nghiệp
Xin trân trọng cảm ơn
Tô Thị Ngần
Trang 7TÓM TẮT
Công tác hướng nghiệp là một khâu quan trọng trong quá trình giáo dục cho học sinh, đặc biệt là HS THPT Nó có ý nghĩa và tác động lớn đến việc lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn cho tương lai sau này của các em Tuy vậy, trên thực tế thì hoạt động hướng nghiệp hiện nay chưa được các cấp quản lý giáo dục và nhà trường quan tâm đúng mức, chất lượng hướng nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của học sinh và xã hội, học sinh sau khi tốt nghiệp THPT chưa được chuẩn bị chu đáo để chọn lựa nghề nghiệp, chọn hướng đi phù hợp với bản thân và yêu cầu của xã hội
Để góp phần nâng cao chất lượng HN tại địa phương, người nghiên cứu đã chọn đề tài “Tích hợp hoạt động HN vào môn công nghệ lớp 11 tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.”
Luận văn gồm 3 phần, trong đó:
PHẦN MỞ ĐẦU
Nêu rõ lý do, mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng nghiên cứu, giới hạn phạm vi, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa đóng góp của đề tài
PHẦN NỘI DUNG: Gồm 3 chương, tập trung vào những vấn đề sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận: Tổng hợp cô đọng các lý thuyết cần thiết
Chương 2: Cơ sở thực tiễn: Tìm hiểu về thực trạng hoạt động hướng nghiệp
HS và thực trạng dạy và học môn công nghệ 11 tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
Chương 3: Tổ chức dạy học tích hợp hoạt động hướng nghiệp trong môn
công nghệ lớp 11: Chương này thể hiện những cơ sở để vận dụng dạy tích hợp hướng nghiệp vào môn công nghệ, giới thiệu chương trình môn công nghệ 11, thiết
kế giáo án, tiến hành thực nghiệm, xử lý số liệu Nêu kết quả thực nghiệm, thống kê
và xử lý phiếu thăm dò ý kiến sau khi thực nghiệm
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Trong phần này, người nghiên cứu đã tóm tắt đề tài, nêu lên những công việc đã thực hiện được, hướng phát triển đề tài và kiến nghị để nâng cao chất lượng dạy học
Trang 8ABSTRACT
Vocational training is an important stage in the process of education training for students It greatly affect the completion of practice skills, attitude, discipline, strength in choosing jobs in the future However, the truth activities vocational guidance of all levels of education managers and many high schools seem to pay less attention to hold career guidance classes for students nowadays, the quality of activities vocational are not ensured to meet the society’s requirement and students The students after graduated from high schools not repair carefully to select their job, selection suitable job for themselves and society’s requirement
To contribute to improving the vocational training quality at high school where author is working, the author has chosen topic “Integrating the vocational training in the subject of Technology for the 11th grade at high school in Thu Dau Mot city, Binh Duong province.”
This thesis consists of three parts, including:
Part: THE BEGINNING
Detailing reasons, objective, tasks, research subjects, the scope of research, research methods and significant contribution to the topic
Part: CONTENTS
Consists of three chapters, detail the following issues:
Chapter 1: Basis of argument: Synthesising and condensing of
indispensable theories
Chapter 2: Factual basis: Surveying the factor vocational guidance of high
schools and the surveying of teaching and learning technology subject in high schools of Thu Dau Mot city, Binh Duong province
Chapter 3: Teaching institutions integrating the vocational training in the
subject of Technology for the 11th grade: This chapter shows the basis for applying the integrating the vocational training on the 11th grade technology subject About
Us Technology of subject 11, design lesson plants, conduct experiments, data
Trang 9processing, if the experimental results, statistics and handling opinion polls after the experiment
Part: THE CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
This section summarizes the research topic Beside, proposal for further research for improving the quality of teaching and learning is also
Trang 10MỤC LỤC
Lý lịch khoa học i
Lời cam đoan ii
Lời cảm ơn iii
Tóm tắt iv
Mục lục vii
Chữ viết tắt xi
Danh mục bảng xii
Danh mục hình, biểu đồ xiv
PHẦN MỞ ĐẦU ……… ……… ……… 1
1 Lý do chọn đề tài……… ……… 1
2 Mục tiêu nghiên cứu ……… ……… 2
3 Nhiệm vụ nghiên cứu ………… ……… 3
4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu ……… … 3
5 Giả thuyết nghiên cứu ……… 3
6 Phương pháp nghiên cứu ……….……… 3
7 Giới hạn của đề tài ……… 4
8 Những đóng góp mới của đề tài ……… 4
PHẦN NỘI DUNG……… 5
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI……… 5
1.1 Nghiên cứu trong nước và thế giới……… 5
1.1.1 Vấn đề nghiên cứu trên thế giới ……… 5
1.1.2 Nghiên cứu hoạt động hướng nghiệp ở Việt Nam ……… 8
1.2 Các khái niệm cơ bản về tích hợp ……… 10
1.3 Hướng nghiệp ……… 11
1.3.1 Các giai đoạn hướng nghiệp ……… 13
1.3.2 Hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông ……… 14
1.3.3 Ý nghĩa công tác hướng nghiệp ở trường phổ thông ……… 15
Trang 111.3.4 Nội dung của hướng nghiệp ……… 15
1.3.5 Nhiệm vụ hướng nghiệp ……… 16
1.3.5.1 Định hướng nghề ……… 17
1.3.5.2.Tư vấn nghề ……… 17
1.3.5.3.Tuyển chọn nghề ……… 18
1.3.6 Hình thức tổ chức công tác hướng nghiệp ……… 18
1.4 Phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học ……… 21
1.4.1 Phương pháp dạy học ……… 21
1.4.2 Vai trò của giáo viên và học sinh trong phương pháp dạy học ………… 22
1.4.3 Những điều kiện quy định lựa chọn phương pháp dạy học ……… 23
1.4.4 Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học ……… 23
1.5 Các yếu tố tác động đến giáo dục hướng nghiệp ……… 24
1.5.1 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ học sinh trung học phổ thông ……… 24
1.5.2 Sự phát triển của khoa học công nghệ ……… 25
1.5.3 Sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường ……… 25
1.5.4 Sự tác động của nền kinh tế thị trường ……… 26
Kết luận chương 1 ……… 27
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP HƯỚNG NGHIỆP TRONG MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG……… 28
2.1 Giới thiệu tổng quan về các trường trung học phổ thông tại thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương……… 28
2.2 Giới thiệu môn công nghệ ở trường phổ thông……… 29
2.2.1 Mục tiêu, nhiệm vụ của môn công nghệ trong trường phổ thông………… 29
2.2.2 Giới thiệu môn công nghệ 11……… 31
2.2.3 Những đặc điểm của môn công nghệ ……… 35
2.3 Giới thiệu về hoạt động hướng nghiệp trong trường phổ thông ……… 36
Trang 122.4 Thực trạng hoạt động hướng nghiệp và việc dạy môn công nghệ 11 tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình
Dương…… 38
2.4.1 Khảo sát thực trạng việc hướng nghiệp và dạy môn công nghệ 11 ở thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương……… 38
2.4.2 Khảo sát thực trạng việc học hướng nghiệp và môn công nghệ 11 ở thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương……… 48
Kết luận chương 2……… 57
CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG… 59
3.1 Những định hướng có tính nguyên tắc trong việc cải tiến công tác hướng nghiệp.59 3.1.1 Tính thực tiễn……… 59
3.1.2 Tính khoa học……… 59
3.1.3 Kết hợp lý thuyết và thực hành ……… 60
3.2 Thiết kế quy trình tích hợp công tác hướng nghiệp trong môn công nghệ lớp 11 61
3.3 Xây dựng các bài giảng tích hợp hướng nghiệp thông qua môn công nghệ… 62 3.4 Thực nghiệm sư phạm……… 77
3.4.1 Mục tiêu thực nghiệm……… 77
3.4.2 Đối tượng thực nghiệm ………77
3.4.3 Thời gian và địa điểm thực nghiệm ……… 77
3.4.4 Xây dựng bộ công cụ và chọn mẫu thực nghiệm ……… 78
3.5 Đánh giá kết quả thực nghiệm ……… 79
3.5.1 Kiểm tra kết quả thông qua nhận xét của giáo viên dự giờ ……… 79
3.5.2 Kiểm tra kết quả thông qua kết quả học tập của học sinh……… 79
3.6 Kết quả khảo sát sau khi dạy thực nghiệm ……… 81
3.6.1 Kết quả khảo sát giáo viên sau khi dạy thực nghiệm……… 81
3.6.2 Kết quả từ phiếu khảo sát học sinh sau khi dạy thực nghiệm……… 85
Kết luận chương 3……… 91
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… 92
Trang 131 Kết luận……… 92
2 Những đóng góp mới của đề tài……… 93
3 Hướng phát triển của đề tài……… 94
4 Kiến nghị……… 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHẦN PHỤ LỤC
Trang 15DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Định hướng nội dung hướng nghiệp chuyên ban 15
Bảng 1.2 Nội dung hoạt động giáo dục HN từ khối 9 đến khối 12 22
Bảng 2.1 Các trường THPT trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một 32
Bảng 2.3 Giáo viên tại một số trường trên địa bàn thành phố
Bảng 2.4 Kết quả khảo sát GV về sự cần thiết của công tác HN 43
Bảng 2.5 Kết quả khảo sát GV về hình thức HN hiệu quả 44
Bảng 2.6 Kết quả khảo sát GV về hiệu quả công tác HN 45
Bảng 2.7 Kết quả khảo sát GV về tâm lý HS khi học môn công
Bảng 2.8 Kết quả khảo sát GV về cách dạy môn công nghệ 47
Bảng 2.10 Kết quả khảo sát GV về khả năng định hướng nghề
Bảng 2.11 Kết quả khảo sát GV về việc thực hiện định hướng
Bảng 2.12 Những yếu tố gây khó khăn khi đinh hướng nghề
Bảng 2.13 Kết quả khảo sát GV về tính khả thi của việc tích hợp
Bảng 2.14 HS tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố
Bảng 2.15 Kết quả khảo sát HS về sự cần thiết của HN 54
Bảng 2.16 Kết quả khảo sát HS về hiệu quả của công tác HN 55
Bảng 2.17 Mức độ hiểu biết ngành nghề của HS 56
Trang 16Tên bảng Trang Bảng 2.18 Môn học có định hướng nghề nghiệp cho HS 57
Bảng 2.19 Mức độ thích thú của HS khi học công nghệ 58
Bảng 2.21 Kết quả khảo sát HS về việc phân tích ngành nghề
Bảng 2.22 Mong muốn được trang bị kiến thức nghề nghiệp
Bảng 3.3 Kết quả ý kiến GV về hoạt động của HS tham gia học
Bảng 3.4 Kết quả ý kiến GV về thái độ khi thảo luận của HS 90
Bảng 3.5 Kết quả khảo sát GV về việc tổ chức dạy tích hợp 91
Bảng 3.6 Kết quả khảo sát GV về hiệu quả của việc HN 92
Bảng 3.7 Kết quả lấy ý kiến GV về việc tích hợp HN vào môn
Bảng 3.8 Kết quả lấy ý kiến HS về mức độ hứng thú khi học
Bảng 3.9 Kết quả khảo sát HS về nội dung môn công nghệ 95
Bảng 3.10 Kết quả khảo sát mức độ tự tin của HS khi chọn
Bảng 3.11 Kết quả khảo sát HS về phương pháp mà GV sử dụng 97
Bảng 3.12 Kết quả khảo sát HS về sự cần thiết của môn công
Trang 17DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa Mục tiêu – Nội dung – Phương
Sơ đồ 1.2 Vai trò của GV và HS trong các phương pháp dạy
Hình 3.1 Quy trình tích hợp hoạt động HN trong môn công
Biểu đồ 2.1 Kết quả khảo sát GV về sự cần thiết của công tác
Biểu đồ 2.2 Kết quả khảo sát GV về hình thức HN hiệu quả 45
Biểu đồ 2.3 Kết quả khảo sát GV về hiệu quả công tác HN 46
Biểu đồ 2.4 Kết quả khảo sát GV về tâm lý HS khi học môn
Biểu đồ 2.5 Kết quả khảo sát GV về cách thức dạy môn công
Biểu đồ 2.6 Nhận định về môn công nghệ của GV 49
Biểu đồ 2.7 Kết quả khảo sát GV về khả năng định hướng nghề
Biểu đồ 2.8 Kết quả khảo sát GV về việc thực hiện định hướng
Biểu đồ 2.9 Những yếu tố gây khó khăn khi định hướng nghề
Biểu đồ 2.10 Kết quả khảo sát GV về tính khả thi của việc tích
Biểu đồ 2.11 Kết quả khảo sát HS về sự cần thiết của HN 55
Trang 18Biểu đồ 2.12 Kết quả khảo sát HS về hiệu quả của công tác HN 56
Biểu đồ 2.13 Mức độ hiểu biết ngành nghề của HS 57
Biểu đồ 2.14 Môn học có định hướng nghề nghiệp cho HS 58
Biểu đồ 2.15 Mức độ thích thú của HS khi học môn công nghệ 59
Biểu đồ 2.16 Nhận định của HS về môn công nghệ lớp 11 60
Biểu đồ 2.17 Kết quả khảo sát HS về việc phân tích ngành nghề
Biểu đồ 2.18 Mong muốn được trang bị kiến thức nghề nghiệp
Biểu đồ 3.2 Thống kê học lực của lớp thực nghiệm và đối chứng
Biểu đồ 3.3 Tỉ lệ % GV đánh giá về hoạt động của HS 90
Biểu đồ 3.4 Ý kiến GV về thái độ của HS khi tham gia thảo luận 91
Biểu đồ 3.5 Thống kê ý kiến của GV về việc dạy tích hợp 92
Biểu đồ 3.6 Tỉ lệ % ý kiến GV về hiệu quả hoạt động HN 93
Biểu đồ 3.7 Tỉ lệ % ý kiến GV về việc tích hợp HN vào môn CN 94
Biểu đồ 3.8 Đánh giá mức độ hứng thú của HS đối với môn CN 95
Biểu đồ 3.9 Đánh giá nhận xét của HS về nội dung môn CN 96
Biểu đồ 3.10 Tỉ lệ % HS tự tin khi lựa chọn ngành nghề 97
Biểu đồ 3.11 Mức độ ủng hộ của HS đối với phương pháp dạy
Biểu đồ 3.12 Tỉ lệ % ý kiến của HS về sự cần thiết của môn CN 99
