điều hòa hoạt động của gen trong dịch mã

KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GENLà điều hòa lượng sản phẩm do gen tạo ra hay điều hòa các quá trình nhân đôi DNA, phiên mã tạo RNA, quá trình tổng hợp protein... Điều hoà phiên m

Trang 1

ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN

TRONG DỊCH MA

GVHD: Lê Nhã Uyên Lớp : 56SH1

Trang 2

ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN TRONG DỊCH MA

I KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN TRONG

DỊCH MA

Trang 3

Là điều hòa lượng sản phẩm do gen tạo ra hay điều hòa các quá trình nhân đôi DNA, phiên mã tạo RNA, quá trình tổng hợp protein

1 Khái niệm

Trang 4

2 Tại sao phải có cơ chế điều hòa hoạt động gen?

Cơ thể có rất nhiều gen, các gen không hoạt động đồng thời,

ở mỗi giai đoạn nhất định, có 1 nhóm gen nhất định hoạt động chủ yếu, các nhóm khác không hoặc hoạt động yếu

Trang 5

2 Tại sao phải có cơ chế điều hòa hoạt động gen?

VD: Gen tổng hợp các hoocmon sinh dục ở người chỉ bắt đầu hoạt động và hoạt động mạnh từ tuổi dậy thì trở đi…v.v

→ Như vậy cần có sự điều hòa

Trang 6

Điều hoà phiên mã

Điều hòa hoạt động gen của tế bào nhân sơ xảy ra chủ yếu

ở mức độ phiên mã

3 Các mức độ điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật

Điều hoà dịch mã Điều hoà sau dịch mã

Trang 7

4 Vai trò

 Đảm bảo hoạt động sống của tế bào phù hợp điều kiện

môi trường và sự phát triển bình thường của cơ thể

 Giúp nhận biết thời điểm gen hoạt động, lượng sản phẩm

do gen tạo ra

Trang 8

 Đảm bảo hoạt động sống của tế bào luôn hài hòa

 Các protein được tổng hợp vẫn thường xuyên chịu cơ chế

kiểm soát để lúc không cần thiết, các protein đó sẽ bị phân hủy

5 Ý nghĩa

Trang 9

1 Khái niệm

 Là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong mRNA thành

trình tự các axit amin trong chuỗi polypeptide của protein

 Diễn ra trong tế bào chất

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN TRONG DỊCH MA

Trang 10

2 Sinh vật nhân sơ

Phụ thuộc vào cấu trúc và sự điều hòa hoạt động của Operon Lac

Khi môi trường không có lactose

Trang 11

Phụ thuộc vào cấu trúc và sự điều hòa hoạt động của Operon Lac

Khi môi trường có lactose

Trang 12

Tóm lại:

 Khi có lactose, quá trình phiên mã và dịch mã xảy ra

 Khi không có lactose, quá trình phiên mã và dịch mã bị ức chế

Trang 13

3 Sinh vật nhân thực

Phức tạp hơn so với sinh vật nhân sơ, qua

nhiều giai đoạn như:

Trang 14

Phức tạp hơn so với sinh vật nhân sơ, qua

nhiều giai đoạn như:

Trang 15

 Đa số nhân thực có cơ thể đa bào

 các tế bào nhân thực có những con đường biệt hóa khác nhau và

sự chuyên hóa và ổn định thường xuyên

→ Điều hòa biểu hiện gen của nhân thực phức tạp hơn, được biết ít

hon so với nhân sơ

Trang 16

Lưu ý:

 Ở sinh vật nhân thực:

 Xảy ra điều hòa trước phiên mã, trong phiên mã, sau phiên mã

 Sau khi tổng hợp chuỗi polypeptide sơ cấp → cho phù hợp với các

chức năng mà tế bào cần

 Từ giai đoạn khởi động → kết thúc đều có sự tham gia của một số

protein đặc hiệu: eIF, EF, RF

Trang 17

4 So sánh sinh vật nhân sơ và nhân thực

Giống nhau:

 Gồm 3 giai đoạn: mở đầu, kéo dài và kết thúc.

 Được thực hiện bởi các ribosome.

 Trên 1 mRNA có thể có nhiều ribosome hoạt động → Polysome

 Trên ribosome có 3 vị trí: A, P, E

 Ribosome gồm 2 tiểu phần: Lớn và Nhỏ

Hai tiểu phần này:

• Khi chưa hoạt động dịch mã: tách rời

• Khi dịch mã: kết hợp lại

 Thực hiện theo hướng 5’→ 3’

Trang 18

Chỉ tiêu Sinh vật nhân sơ Sinh vât nhân thực

mRNA Là 1 polycistron Là 1 monocistron

Không gian, thời gian Phiên mã, dịch mã diễn ra đồng thời Phiên mã diễn ra trong nhân - trước, dịch

mã diễn trong tế bào chất - sau

Khác nhau

Trang 19

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN TRONG DỊCH MAVai trò của điều hòa hoạt động của gen trong quá trình dịch mã

 Đảm bảo hoạt động dịch mã của tế bào luôn hài hòa

 Đảm bảo hoạt động sống của tế bào phù hợp điều kiện môi trường

và sự phát triển bình thường của cơ thể

 Giúp nhận biết thời điểm gen hoạt động, lượng sản phẩm do gen

tạo ra

Trang 20

 Tài liệu Di truyền phân tử và kỹ thuật gen, PGS.TS Nguyễn Hữu Đống.

Trang 21

Cảm ơn Cô & các bạn đã chú ý lắng

nghe !

Trang 22

Thành viên nhóm

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	0,98 MB