Hình thành loài mới cùng khu vực địa lý

Bài giảng cung cấp kiến thức về quá trình hình thành loài mới bằng các con đường: sinh thái, sinh học và đa bội hóa hoặc lai xa kèm theo đa bội hóa cùng với các ví dụ thực tế tiêu biểu, hình ảnh sinh động. Có thể dựa vào các hình này để thuyết trình một cách dễ dàng. Các nội dung kiến thức ở đây tham khảo theo cuốn sách Giáo trình tiến hóa của PGS. TS NGUYỄN XUÂN VIẾT. Người soạn: Ngô Thị Bích_ĐHSP Thái Nguyên

Các con đường hình thành loài mới cùng khu

S E M I N A R

Nhóm 4

Chủ

đề:

Hình thành loài cùng khu

A B

Hình thành loài cùng khu vực địa lý

A Một sai khác nhỏ đưa tới một vài mức độ phân ly di truyền trong

quần thể gốc.

B.Sự phân hóa và phân ly di truyền tạo ra sự cách ly sinh sản.

Con đường sinh thái

Con đường sinh học

Con đường đa bội hóa hoặc lai xa kèm theo đa bội hóa

Các con đường hình thành loài cùng khu

2

1

3

1 Hình thành loài bằng con đường sinh thái.

* Đối tượng: Các loài động thực vật ít di cư sống ở

những điều kiện sinh thái khác nhau

1.1 Cơ chế Đột biến

Loài mới

Chu kì sinh trưởng, phát triển

Cách ly sinh sản

Biến đổi thành phần kiểu gen

Cách ly mùa vụ

Chu kì sinh sản

1.2 Các ví dụ

Ví dụ 1: Sự hình thành loài bằng con đường sinh thái của quần thể cỏ băng ở bờ sông Vonga

Cỏ Băng bờ sông

Cỏ Băng bãi bồi

Nòi sinh thái bờ sông

không giao phối được với

nòi sinh thái bãi bồi

Sông VonGa

Ra hoa kết quả muộn

hơn (sau mùa lũ)

Ra hoa kết quả sớm hơn (trước mùa lũ)

Ví dụ 2: Sự hình thành các quần thể cá hồi ở hồ Xêvan

(Armernia)

2 Hình thành loài bằng con đường sinh học

* Đối tượng: Những loài động vật kí sinh trên động vật khác, sâu bọ kí sinh trên thực vật hoặc ở thực vật kí

sinh

Ví dụ 1: Hình thành 4 loài chấy kí sinh trên khỉ Nam Mỹ

Ví dụ 2: Sự hình thành nòi ruồi sống trên táo nhà từ nòi sống trên táo gai.

3 Hình thành loài bằng đa bội hóa hoặc lai xa kèm theo đa bội hóa

3.1 Hình thành loài bằng đa bội hóa cùng nguồn

3.1.2 Các ví dụ

Ví dụ 1: Hình thành loài tứ bội Oenothera gigas

từ loài lưỡng bội Oenothera lamaciana (2n=14).

Ví dụ 2: Các loài tự đa bội

Ví dụ 3:

3.2 Hình thành loài nhờ cơ chế lai xa và đa bội

Ví dụ 1: Thí nghiệm lai củ cải và cải bắp của Kapetrenco

Ví dụ 2: Tạo lúa mì Triticum aestivum

Ví dụ 3: Hình thành 2 loài mới trong chi Tragopogon

Ví dụ 4: Tạo con La từ lừa và ngựa

2n=63

Ví dụ 5: Sự hình thành các quần thể cá ở hồ Victoria - châu Phi

Không có con lai ngoài tự nhiên

Chiếu tia sáng đơn sắc

Con lai

Pundamilia

nyererei Pundamiliapundamilia

3.3 Hình thành loài mới do những cấu trúc lại

nhiễm sắc thể

Ví dụ 1: Người hiện đại được hình thành từ loài vượn

Và

2

Ví dụ 2: Hình thành loài Clarkia lingulata (sống nơi khô ráo, cánh hoa hình thìa) từ loài Clarkia biloba ( sống nơi ẩm hơn, cánh hình trái tim)

Clarkia Biloba

2n=16 Clarkia Lingulata2n=18

Ví dụ 3: Loài chuột túi có bộ NST từ 2n=50 đến 2n=56 do đột biến chuyển NST từ lệch tâm thành cân tâm.

Ví dụ 4: loài mới cũng được hình thành từ từ trong thời

gian dài khi không có cơ chế cách li

3.3 Tiến hóa phân tử và sự hình thành loài

Các biến đổi phân tử:

Bất thụ

Ví dụ: Hiện tượng loạn sản của con lai ở loài ruồi giấm Drosophola melanogaster

do yếu tố P ( yếu tố này gây đột biến cao -> có thể hình thành loài mới)

Loài mới

Sinh thái

Lai xa, đa bội hóa

Sinh học Kết luận