XÂY DỰNG bài tập dạy học THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG lực của học SINH

- Đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực... - Mặt khác việc truyền thụ

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

XÂY DỰNG BÀI TẬP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

• Nơi thường trú: Thị trấn Cồn - Hải Hậu – Nam Định

• Trình độ chuyên môn: Cử nhân Vật lí

• Chức vụ công tác: GV Vật lí, tổ trưởng tổ Vật lí - Công nghệ

• Nơi làm việc: Trường THPT A Hải Hậu

• Địa chỉ liên hệ:

Cao Văn Kiên – TDP 4 - Thị trấn Yên Định - Hải Hậu – Nam Định

• Điện thoại: 0915072161

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THPT A Hải Hậu

Địa chỉ: TDP 6 -Thị trấn Yên Định - Hải Hậu - Nam Định

Điện thoại: 03503.877089

XÂY DỰNG BÀI TẬP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

Giáo viên: Cao Văn Kiên

Tổ Vật lí - Công nghệ, trường THPT A Hải Hậu

I Điều kiện, hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

- Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại;phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng KT-KN của người học;khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc

- Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngườihọc tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực

- Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng,chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học

- Đẩy mạnh ứng dụng CNTT-TT trong dạy và học”

- Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, KT và ĐG kết quả GD,

ĐT, bảo đảm trung thực, khách quan

- Việc thi, KT và ĐG kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêuchí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận

- Phối hợp sử dụng kết quả ĐG trong quá trình học với ĐG cuối kỳ, cuốinăm học; ĐG của người dạy với tự ĐG của người học; ĐG của nhà trường với ĐGcủa gia đình và của xã hội”

(Theo tinh thần của Nghị quyết 29)

II Thực trạng (trước khi tạo ra sáng kiến)

- Chương trình dạy học truyền thống có thể gọi là chương trình giáo dục

“định hướng nội dung” dạy học hay “định hướng đầu vào”

- Ưu điểm: truyền thụ cho người học một hệ thống tri thức khoa học và hệ

- Mục tiêu đưa ra một cách chung chung, không chi tiết

- Việc quản lý chất lượng giáo dục ở đây tập trung vào “điều khiển đầu vào”

là nội dung dạy học trong việc truyền thụ hệ thống tri thức khoa học theo các mônhọc đã được quy định

- Không còn thích hợp vì:

+ Việc quy định cứng nhắc những nội dung chi tiết trong chương trìnhdạy học dẫn đến tình trạng nội dung chương trình nhanh chóng bị lạc hậu so với trithức hiện đại

+ Kiểm tra đánh giá chủ yếu dựa trên khả năng tái hiện tri thức màkhông định hướng vào khả năng vận dụng tri thức

+ Phương pháp dạy học mang tính thụ động ít chú ý đến khả năng ứngdụng nên sản phẩm giáo dục là những con người mang tính thụ động, hạn chế khảnăng sáng tạo và năng động

- Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực hay còn gọi là dạyhọc “định hướng kết quả đầu ra” (xu hướng giáo dục quốc tế)

- Đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, phát triển toàn diện các phẩm

chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực

tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp.

- Nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thể của quá trình nhậnthức

- Việc quản lý chất lượng dạy học chuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sangđiều khiển “đầu ra” tức là kết quả học tập của học sinh

- Không quy định những nội dung dạy học chi tiết mà quy định những kếtquả đầu ra mong muốn của quá trình giáo dục, trên cơ sở đó đưa ra những hướngdẫn chung về việc lựa chọn nội dung, phương pháp, tổ chức và đánh giá kết quảdạy học nhằm đảm bảo thực hiện được mục tiêu dạy học tức là đạt được kết quảđầu ra mong muốn

- Ưu điểm: tạo điều kiện quản lý chất lượng theo kết quả đầu ra đã quy định,

nhấn mạnh năng lực vận dụng của học sinh

- Mặt khác việc truyền thụ kiến thức vật lí của đa số giáo viên vẫn còn nhiều

lý thuyết sách giáo khoa, việc vận dụng các kiến thức trong sách với kiến thức thực

tế còn yếu và ít, học sinh biết nhiều kiến thức nhưng vận dụng thì lại lúng túng

Trên cơ sở đó, tôi xin trình bày một số kinh nghiệm và cách làm trong quá trình giảng dạy.

III 2- NỘI DUNG

1 Phần một: Cơ sở lý luận

Trong Tâm lý học, năng lực là một trong những vấn đề được quan tâmnghiên cứu bởi nó có ý nghĩa thực tiễn và lý luận to lớn bởi "sự phát triển năng lựccủa mọi thành viên trong xã hội sẽ đảm bảo cho mọi người tự do lựa chọn mộtnghề nghiệp phù hợp với khả năng của cá nhân, làm cho hoạt động của cá nhân cókết quả hơn, và cảm thấy hạnh phúc khi lao động" Trong nền Tâm lý học Liên xô

từ năm 1936 đến 1941 có rất nhiều các công trình nghiên cứu về những vấn đềnăng lực, có thể điểm qua một số các công trình nổi tiếng của các tác giả như:Năng lực toán học của V.A.Crutetxki, V.N Miaxisốp; năng lực văn học củaCôvaliốp, V.P Iaguncôva những công trinh nghiên cứu này đưa ra được các địnhhướng cơ bản cả về mặt và thực tiễn cho các nghiên cứu sau này của dòng Tâm lýhọc Liên xô trong những nghiên cứu về năng lực

Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học NXB Từ điển Bách khoa 2007 do

nhóm Ngọc-Xuân-Quỳnh biên soạn các từ "năng lực" và "phẩm chất' được hiểu

như sau:

- Năng lực: Sức làm ra, phát ra của con người, sự vật, máy móc,

- Phẩm chất: Tính chất riêng tốt, xấu của một sự vật

Theo từ điển tiếng Việt xuất bản năm 1992 do Hoàng Phê chủ biên thì:

- "Năng lực" có hai nghĩa: 1 Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tựnhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó 2 Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạocho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao

Hiểu theo nét nghĩa thứ nhất, năng lực là một khả năng có thực, đượcbộc lộ ra thông qua việc thành thạo một hoặc một số kĩ năng nào đó của người học

Hiểu theo nét nghĩa thứ hai, năng lực là một cái gì đó sẵn có ở dạngtiềm năng của người học có thể giúp họ giải quyết những tình huống có thực trongcuộc sống

Từ hai nét nghĩa trên, chúng ta có thể hiểu năng lực là một cái gì đóvừa tồn tại ở dạng tiềm năng, vừa là một khả năng được bộc lộ thông qua quá trìnhgiải quyết những tình huống có thực trong cuộc sống Khía cạnh hiện thực củanăng lực là cái mà nhà trường phổ thông có thể tổ chức hình thành và đáng giá họcsinh

- "Phẩm chất" có nghĩa là: Cái làm nên giá trị của người hay vật.

Như vậy, "năng lực' và "phẩm chất" vừa riêng rẽ lại vừa bao hàmnhau Theo giải nghĩa của từ điển thì "năng lực" là "phẩm chất tâm lí và sinh lí tạocho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao"

và "phẩm chất" là "cái tạo nên giá trị con người"

Trước đây, ta từng đánh giá "hạnh kiểm" học sinh căn cứ vào việcthực hiện các nhiệm vụ của học sinh ghi trong Điều lệ trường phổ thông Đó cũng

là đánh giá năng lực và phẩm chất

Theo quan niệm của chương trình giáo dục phổ thông của Quebec (Canada)thì " Năng lực là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng vớithái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu

phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định " Với cách hiểu này thì việc

học sinh chỉ có kiến thức, kĩ năng và thái độ không được xem như là có năng lực

mà cả ba yếu tố này phải được người học vận dụng trong một tình huống nhất địnhthì mới phát triển thành năng lực

Ngoài ra, còn một số cách hiểu về khái niệm "năng lực" như sau:

- Năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu cầu phức hợp và thực hiện thành công nhiệm vụ trong một bối cảnh cụ thể

- Năng lực là các kĩ năng và khả năng nhận thức vốn có ở cá nhân hay

có thể học được để giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống Năng lực cũnghàm chứa trong nó tính sẵn sàng hành động, động cơ, ý chí và trách nhiệm xã hội

để có thể sử dụng thành công và có trách nhiệm các giải pháp trong những tìnhhuống thay đổi

Có thể nhận thấy điểm chung cốt lõi của các cách hiểu trên về khái niệm

"năng lực" chính là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ để giải quyếtmột tình huống có thực trong cuộc sống

Từ đó chúng ta có thể nhận định năng lực của học sinh phổ thông chính là

khả năng vận dụng, kết hợp kiến thức, kĩ năng và thái độ đẻ thực hiện tốt các nhiệm vụ học tập, giải quyết có hiệu quả những vấn đề có thực trong cuộc sống của các em.

Các năng lực chung cốt lõi:

+ Năng lực sử dụng kiến thức: Sử dụng kiến thức vào việc sử dụng kiến thứcxung lượng của lực vào việc giải thích các vấn đề thực tế liên quan

+ Năng lực trao đổi thông tin: Thực hiện các trao đổi, thảo luận với bạn đểtìm ra vấn đề cần nghiên cứu.

+ Năng lực cá thể: Kết hợp được các kiến thức trong việc gải các bài toán vềtương tác, sử dụng kiến thức đã học vào việc giải thích các tình huống thực tế

+ Năng lực phương pháp: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán cho phùhợp với học tập vật lí

Các năng lực chuyên biệt của môn Vật lí

b K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí.

c K3: Sử dụng kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập.

- Suy luận từ giả thuyết để rút ra kết quả;

- Suy luận từ kiến thức cũ để đưa ra kiến thức mới;

- Sử dụng kiến thức cũ làm căn cứ đề xuất giả thuyết;

- Tính toán công thức làm cơ sở lý thuyết cho phép đo

d K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, ) kiến thức vật lí

vào các tình huống thực tế

- Nhiệm vụ, nhu cầu bản thân: ăn uống, đi lại,…

- Các hoạt động thực tiễn trong gia đình: làm bếp, đồ gia dụng…

- Các vấn đề chung, cấp thiết: môi trường, năng lượng,…

* Nhận xét: Nội dung kiến thức trong phần này chủ yếu là các kiến thức

sách giáo khoa, học sinh tiếp nhận các tri thức từ các định luật, định lý, mối quan

hệ giữa các đại lượng vật lí, rồi vận dụng vào các dạng bài tập cụ thể Trên cơ sở

- Nhận xét: Định luật Vật lí (Trong nội dụng phần Điện, Điện từ còn có rất

nhiều các định luật như định luật Jun Len-xơ, Fa-ra-đây, Am-pe, Len-xơ,…)

VD 2: Cuộn thứ cấp của một máy biến áp có 1000 vòng, từ thông trong lõi

sắt biến thiên với tần số 50 Hz và có giá trị cực đại là 0,5 mWb Giá trị hiệu dụngcủa suất điện động cảm ứng xuất hiện trên cuộn thứ cấp bằng bao nhiêu ?

Hướng dẫn

Áp dụng công thức: E0 = ωNBS = ωN.φmax⇒ E0

E2

=

Thay số: E = ≈ 157,1 V

- Nhận xét: Mối quan hệ giữa các đại lượng vật lí.

VD 3: Trong một mạch điện xoay chiều dòng điện xoay chiều chạy qua một

đoạn mạch có biểu thức i 5 2 cos 100 t (A)

VD 4: Cho mạch điện xoay chiều AB gồm điện trở R, tụ điện C và cuộn cảm

thuần L ghép nối tiếp Gọi điện áp tức thời và điện áp hiệu dụng hai đầu từng phần

tử R, L, C và đầu đoạn mạch lần lượt là: uR, uC, uL, uAB; UR, UC, UL, UAB Hệ thức

- Nhận xét: Mối quan hệ giữa các đại lượng vật lí (suy luận từ kiến thức cũ

để đưa ra kiến thức mới)

VD 5: Cho mạch điện xoay chiều gồm: tụ điện, cuộn dây thuần cảm và biến

trở R ghép nối tiếp Điện áp hiệu dụng hai đầu đoạn mạch bằng U không đổi Khiđiện trở của biến trở bằng R1 hoặc R2 người ta thấy công suất tiêu thụ trong đoạnmạch trong hai trường hợp bằng nhau và hệ số công suất của mạch khi đó lần lượt

là cosϕ1, cosϕ2 Tỉ số giữa cosϕ1 và cosϕ2 ?

VD 6: Điện năng được truyền từ trạm phát điện đến tải tiêu thụ bằng đường

dây một pha Để giảm hao phí trên dây tải từ α1% đến α2% thì cần tăng điện áptruyền tải ở trạm phát lên bao nhiêu lần? Biết rằng công suất truyền đến tải tiêu thụkhông đổi

Hướng dẫn

Gọi P là công suất của tải tiêu thụ; P1 P2 lần lượt là công suất nơi phát lúcđầu và lúc sau

* Lưu ý: Bài toán có thể thay đổi cách diễn đạt " Để giảm hao phí trên dây

tải từ α1% đến α2% " thành " Để tăng hiệu suất truyền tải từ H1 lên đến H2 " thì

- Nhận xét: Mối quan hệ giữa các đại lượng vật lí (tính toán công thức làm

cơ sở lý thuyết cho phép đo)

VD 7: Dưới đây là một số thông số kĩ thuật của xe đạp điện YAMAHA ICATS H3

- Quãng đường đi được khi pin đầy: 50 km;

- Tốc độ tối đa: 30 km/h;

- Ắc quy chì: 48 V - 15 Ah;

- Điện năng tiêu hao cho mỗi lần nạp: 0,75 kWh;

- Hiệu suất động cơ điện: 80%;

- Khối lượng xe: 46 kg

a Hãy nêu ý nghĩa của thông số 15 Ah trên ắc quy.

b Một học sinh có khối lượng 45 kg đi xe đó và xe chạy đều với vận tốc 6

m/s, lực cản chuyển động bằng 0,025 tổng trọng lượng người và xe Hãy tìm công

mà động cơ điện đã thực hiện trong 20 phút và cường độ dòng điện qua cuộn dâyđộng cơ.

c Đi mô tô 100 km tiêu thụ hết 2,5 lít xăng Giá mỗi lít xăng 17000 đồng,

giá mỗi kWh điện là 1800 đồng Tính xem dùng xe nào kinh tế hơn?

d Ở góc độ bảo vệ môi trường hãy so sánh mức độ ô nhiễm do hai loại xe

gây ra

(Đề thi HSG Vật lí lớp 9, năm học 2014-2015, tỉnh Nam Định)

Hướng dẫn

a) + 15 Ah là dung lượng của ắc quy

b) Vì xe đạp điện chạy đều nên lực kéo bằng lực cản:

c) Đi xe mô tô 100 km tiêu tốn hết 2,5 lít xăng hay: 2,5.17000 = 42500 đồng

- Đi xe đạp điện 100 km phải nạp ắc quy 2 lần, điện năng tiêu hao là:

0,75.2 = 1,5 kWh Số tiền điện phải chi: 1,5.1800 = 2700 đồngVậy xe đạp điện kinh tế hơn

d) Ở góc độ bảo vệ môi trường thì đi xe đạp điện ưu việt hơn vì:

- Xe đạp điện không thải ra khí độc hại như đi xe mô tô;

- Xe đạp điện ít gây tiếng ồn hơn xe mô tô

- Nhận xét: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, ) kiếnthức vật lí vào các tình huống thực tế

VD 8: Từ trạm phát điện đặt tại vị trí M, điện năng được truyền tải đến nơi

tiêu thụ N, cách M 180 km bằng hai dây dẫn Biết đường dây có điện trở tổng cộng

80 Ω (coi dây tải điện là đồng chất, có điện trở tỉ lệ thuận với chiều dài đường của

dây) Do sự cố, đường dây bị rò điện tại điểm Q (hai dây tải điện bị nối tắt bởi mộtvật có điện trở có giá trị xác định R) Để xác định vị trí Q, trước tiên người ta ngắtđường dây khỏi máy phát và tải tiêu thụ sau đó dùng nguồn điện không đổi 12 V,điện trở trong không đáng kể, nối vào hai đầu của hai dây tải điện tại M Khi haiđầu dây tại N để hở thì cường độ dòng điện qua nguồn là 0,40 A, còn khi hai đầudây tại N được nối tắt bởi một đoạn dây có điện trở không đáng kể thì cường độdòng điện qua nguồn là 0,42 A Tìm khoảng cách MQ?

(Đề thi tuyển sinh đại học môn Vật lí năm 2012)

Hướng dẫn

- Áp dụng định luật Ôm cho mạch:

MQ

120,4A

R 2R

=+ ⇒ =R 30 2R− MQ (1)

Ta có: RMQ + RQN = 40 Ω⇒ RQN = 40 – RQM (2)

Áp dụng định luật Ôm cho mạch: 0,42 A = QN

MQ QN

12R.2R

P1: Đặt ra những câu hỏi về một sự kiện vật lí

P2: Mô tả được các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ ra quy luật vật

lí trong hiện tượng đó

- Quan sát hiện tượng diễn ra trong thí nghiệm và mô tả lại;

- Quan sát quá trình xảy ra trong tự nhiên và chỉ ra các quy luật vật lí chiphối hiện tượng

P3: Thu thập, đánh giá lựa chọn và đánh giá thông tin từ các nguồn khác nhau đểgiải quyết vấn đề trong học tập vật lí

P4: Vận dụng sự tương tự và các mô hình để xây dựng kiến thức vật lí.

P5: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán học phù hợp trong học tập vật lí

P6: Chỉ ra được điều kiện lý tưởng trong vật lí

P7: Đề xuất được giả thuyết, suy ra các hệ quả có thể kiểm tra được

P8: Xác định mục đích, đề xuất phương án, lắp ráp, tiến hành xử lý kết quả thínghiệm và rút ra nhận xét

P9: Biện luận tính đúng đắn của kết quả thí nghiệm và tính đúng đắn kết quả đượckhái quát hoá từ thí nghiệm này

* Nhận xét: Nội dung kiến thức cơ bản của phần này nói về hiện tượng vật

lí, các thí nghiệm minh hoạ lại các định luật hoặc đo đạc, tính toán một đại lượngtrên cơ sở các thiết bị sẵn có Để thực hiện tốt nội dung này giáo viên phải tìm tòi,cập nhật các kiến thức thực tế, tìm những ví dụ (có thể mang tính thời sự), nhữngkiến thức ngoài sách giáo khoa,

* Các ví dụ minh hoạ

VD 1: Trong khi đang đứng trên để ngắm cảnh vườn quốc gia Sequoia

(California, Mỹ), một người phụ nữ thấy tóc mình dựng đứng lên và em gái bà đãchụp cho bà bức ảnh Năm phút sau, chị em bà rời khỏi bệ, sét đã đánh vào bệ đó,làm chết một người và làm bị thương bảy người

Cái gì đã làm cho tóc người phụ nữ dựng đứng lên ?

* Bài học rút ra là: Nếu bạn đang đi trên đường, đi dã ngoại mà tự nhiên

thấy tóc trên đầu bạn dựng đứng lên thì tốt hơn hết là bạn tìm nơi ẩn nấp ngay vìngay trên đầu bạn đang có một đám mây tích điện cao có thể phóng ra tia lửa điệnkhi có điều kiện thích hợp, và tất nhiên không nên đứng lại nơi đó để chụp ảnh

Trên cơ sở đó tìm các câu chuyện, sự kiện tương tự

Câu chuyện 1: Vào một buổi chiều, tranh thủ lúc trời nắng, bà con nông dân

ở xã Nam Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An ra đồng gặt lúa Đến 16h, trời bấtngờ đổ mưa dông và sấm sét, 11 người chạy vào lều canh dưa hấu giữa đồng để trúmưa Một luồng sét bất ngờ đã đánh trúng khiến họ bị văng ra khỏi lều hậu quả làlàm cho 3 người chết tại chỗ và 8 người bị thương rất nặng

Cùng thời điểm đó, tại xã Khánh Thành, sét cũng đánh trúng ba nông dân là

bà Nguyễn Thị Chính (53 tuổi), Phan Thị Văn (42 tuổi) khiến họ chết trên ruộnglúa và chị Lê Thị Biên (30 tuổi) bị thương nặng

Thông tin, cho thấy, lều canh dưa mà 11 nông dân ở xã Khánh Thành trúđược lợp bằng mái tôn, còn những người khác bị sét đánh trúng khi đang gặt lúangoài đồng, nhiều khả năng có mang theo dụng cụ gặt lúa

Vậy tại sao lại dẫn tới hậu quả đáng tiếc như vậy?

Những người dân đã không có những kiến thức cơ bản về Vật lí nói chung

và “sét” nói riêng Nếu hiểu biết hơn, họ đã không tụ tập đông người tại nơi có vịtrí cao như là chòi canh và bị sét đánh thẳng xuống

Câu chuyện 2: Chiếc Airbus A380, loại máy bay thương mại lớn nhất thế

giới, bị tia sét khủng khiếp đánh ngang trong một đêm bão táp ở London, Anh Khichiếc máy bay tới Heathrow, một ngọn sét đáng ghê rợn xé toạc bầu trời, ngay trênđầu các phi công

Tia sét mạnh đã đánh xuyên qua thân chiếc máy bay Airbus A380 trước khitiếp tục hành trình đánh xuống mặt đất Điều đáng kinh ngạc là chiếc máy bayAirbus A380 của hãng hàng không Emirates xuất phát từ Dubai nói trên đã hạ cánh

an toàn vài phút sau đó mà không hề hấn gì, dù chỉ là một vết xước

Toàn bộ 500 hành khách và phi hành đoàn đều an toàn Từ đó ta có thể nhậnthấy rằng, thân máy bay phải chứa kim loại để bản thân nó có thể thực hiện vai tròcột thu lôi, cho phép điện từ tia sét truyền qua nó

Nếu không có kim loại trong thân máy bay thì máy bay có thể nổ khi bị sétđánh Máy bay là một vật dẫn kín, rỗng ở bên trong Theo kiến thức phần điệntrường đã được học thì điện tích chỉ phân bố ở bên ngoài vật dẫn và điện trườngbên trong vật dẫn bằng 0

Từ đó có thể kết luận với học sinh như sau: khi có các cơn giông đang đe

dọa, người có hiểu biết sẽ tìm một hốc ở bên trong một vỏ dẫn điện, ở đó điện trường bằng 0 Một ô tô có thể là phương tiện gần như là lý tưởng để tránh sét.

VD 2: Các thao tác cơ bản khi sử dụng đồng hồ đa

năng hiện số (hình vẽ) để đo điện áp xoay chiều cỡ 120 V

gồm:

a Nhấn nút ON OFF để bật nguồn của đồng hồ

b Cho hai đầu đo của hai dây đo tiếp xúc với hai đầu

đoạn mạch cần đo điện áp

c Vặn đầu đánh dấu của núm xoay tới chấm có ghi

200, trong vùng ACV

d Cắm hai đầu nối của hai dây đo vào hai ổ COM và VΩ.

e Chờ cho các chữ số ổn định, đọc trị số của điện áp

g Kết thúc các thao tác đo, nhấn nút ON OFF để tắt nguồn của đồng hồ

Dựa vào hướng dẫn trong SGK, chọn đáp án B

VD 3: Máy (đồng hồ) đo điện hiện số đa năng thường dùng để đo các đại

lượng vật lí nào?

Hướng dẫn

- Dựa vào hướng dẫn, cách sử dụng đồng hồ ta có:

- Đồng hồ đo các đại lượng sau:

+ Hiệu điện thế xoay chiều và một chiều;

+ Cường độ dòng điện một chiều hoặc xoay chiều;

+ Đo điện trở;

- Ngoài ra một số máy còn đo được điện dung, công suất, nhiệt độ…

VD 4: Khi làm thí nghiệm để đo từ trường Trái Đất ở một

vị trí bằng la bàn tang (Bài 37 SGK Vật lí 11, CT Nâng cao),

người ta thu được kết quả như sau:

- Thí nghiệm với số cuộn dây N12 = 200 vòng, d = 210

mm

Lần thínghiệm

I’ (mA) I’’ (mA) β

a Tính các giá trị BT sau mỗi lần làm thí nghiệm rồi giá trị trung bình B T

b Biết rằng từ trường của Trái Đất ở đây có phương nằm ngang và có hướng

về Bắc Khi đặt ở đây một dây dẫn thẳng, dài mang dòng điện I = 16 A theophương Tây – Đông thì tại điểm cách dây dẫn 8,0 cm về phía trên sẽ có từ trường

là bao nhiêu?