Một số biện pháp quản lý phát triển văn hoá nhà trường, trường THPT a hải hậu năm học 2014 2015”

Văn hoá nhàtrường có vai trò hết sức quan trọng, nó quyết định đến sự phát triển của một nhàtrường, bởi lẽ: + Văn hoá là một trong những tài sản lớn nhất của nhà trường; + Văn hoá nhà tr

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ NHÀ TRƯỜNG, TRƯỜNG THPT A HẢI HẬU NĂM HỌC 2014 - 2015

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý giáo dục

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 5 năm

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm, chuyên ngành Hoá học

Trình độ quản lý: Thạc sỹ Quản lý Giáo dục

Chức vụ công tác: Phó Hiệu trưởng

Nơi làm việc: Trường THPT A Hải Hậu

Địa chỉ liên hệ: Trường THPT A Hải Hậu

Điện thoại: 0984930916

5 Đồng tác giả: Không

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THPT A Hải Hậu

Địa chỉ: Tổ DP số 6 – TT Yên Định – huyện Hải Hậu – tỉnh Nam Định

Điện thoại: 03503877089

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

Từ năm 2012 đến năm 2014, tôi được UBND tỉnh Nam Định, Sở GD&ĐTNam Định cho phép đi học lớp Cao học Quản lý Giáo dục khoá 12, tại Đại họcGiáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội (sau khi đã thi đỗ) Trong chương trình củakhoá học, một trong những môn học tôi nhận thức một cách sâu sắc về tầm quantrọng và cảm thấy rất tâm đắc là môn “Quản lý văn hoá nhà trường” Văn hoá nhàtrường có vai trò hết sức quan trọng, nó quyết định đến sự phát triển của một nhàtrường, bởi lẽ:

+ Văn hoá là một trong những tài sản lớn nhất của nhà trường;

+ Văn hoá nhà trường tạo động lực làm việc cho cán bộ, giáo viên, nhân viên;tạo động lực học tập cho học sinh;

+ Văn hoá nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành vi của các thànhviên trong nhà trường;

+ Văn hoá nhà trường nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường;+ Văn hóa nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột

Vận dụng kiến thức được học vào công tác quản lý văn hoá nhà trường, nămhọc 2014 – 2015 tôi cùng với Ban giám hiệu nhà trường đã tổ chức quản lý văn hoánhà trường trên cơ sở lý luận được trang bị, đã xây dựng được nền văn hoá tích cựccho nhà trường, góp phần tiếp tục đưa nhà trường vững bước đi lên, đạt được nhiềuthành tích rực rỡ

II Thực trạng

Trường THPT A Hải Hậu được thành lập năm 1960, trường nằm ở thị trấnYên Định, huyện Hải Hậu Hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, nhà trường đãđạt được nhiều thành tích xuất sắc trong công tác giáo dục và đào tạo, nhà trườngđược nhận nhiều phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước Tuy nhiên trongnhững năm gần đây, dưới tác động của cơ chế thị trường, nhà trường gặp một số

khó khăn trong công tác quản lý chỉ đạo, như: việc dạy thêm tràn lan ở bên ngoàinhà trường ảnh hưởng tới công tác dạy và học trong nhà trường, sự bảo thủ, ngạithay đổi, chậm tiếp nhận sự đổi mới phương pháp giảng dạy ở một số giáo viên,thái độ bàng quan, an phận thủ thường vẫn còn tồn tại, mâu thuẫn xung đột cá nhânvẫn xảy ra làm ảnh hưởng tới việc thực hiện nhiệm vụ chung của nhà trường.

Do đó tôi đưa ra sáng kiến “Một số biện pháp quản lý phát triển văn hoá

nhà trường, trường THPT A Hải Hậu năm học 2014 - 2015” nhằm mục đích

khắc phục những yếu kém còn tồn tại trong nhà trường, tạo nên sự đồng thuận caohơn trong tập thể sư phạm nhà trường, tạo đà phát triển tốt hơn cho nhà trườngtrong năm học 2014 – 2015 và các năm tiếp theo

III Các giải pháp

3.1 Giải pháp 1: Phổ biến, tuyên truyền trong cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường khái niệm văn hoá nhà trường và vai trò của văn hoá nhà trường

3.1.1 Khái niệm văn hoá nhà trường

a) Văn hoá

Giáo dục gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của loài người Đối vớinhân loại, giáo dục là phương thức bảo tồn và bảo vệ kho tàng tri thức văn hoá xãhội Cũng như sự tồn tại của giáo dục, văn hoá xuất hiện từ khi có loài người, có xãhội Văn hoá tồn tại khách quan và tác động vào con người sống trong nó Nếu môitrường tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, để loài người hình thành vàsinh tồn thì văn hóa là cái nôi thứ hai giúp con người trở thành “người” theo đúngnghĩa, hoàn thiện con người, hướng con người khát vọng vươn tới chân - thiện -mỹ

Văn hoá là những gì gắn với con người, thuộc về con người và đời sống của

con người; do đó, tất cả những gì mang bản chất tự nhiên đều không phải là văn

hoá Một trong những quan niệm được thừa nhận rộng rãi là: “Văn hóa là tất cả những giá trị vật thể và phi vật thể do con người sáng tạo ra trên nền thế giới tự nhiên”.

b) Văn hoá tổ chức

Mỗi khi bước vào trụ sở của một tổ chức (một cơ quan, công sở, doanhnghiệp…), người ta thường cảm nhận được bầu không khí đặc trưng của tổ chức đóqua hàng loạt các dấu hiệu hiển hiện dễ thấy, hoặc ngầm định khó thấy Mỗi tổchức đều tự mình biểu lộ ra bên ngoài một hình ảnh tốt đẹp hoặc tầm thường nào

đó Hình ảnh này được tạo nên bởi các nhân viên trong tổ chức, người quản lý tổchức, sản phẩm hoạt động của tổ chức, các hoạt động xã hội của tổ chức Mỗi một

tổ chức đều có đặc trưng riêng, phân biệt với tổ chức khác Hay nói một cách khác,mỗi một tổ chức có một văn hoá riêng Văn hoá tổ chức khác với văn hoá cộngđồng và không đơn giản chỉ là văn hoá giao tiếp, văn hoá ứng xử như lâu naychúng ta thường quan niệm Có rất nhiều quan niệm về văn hoá tổ chức, một trong

các quan niệm hay được dùng là: “Văn hoá của tổ chức là tập hợp các giá trị, niềm tin, hành vi, trí tuệ của một tổ chức, tạo nên sự khác biệt giữa thành viên của tổ chức này với thành viên của tổ chức khác”.

c) Văn hoá nhà trường

Xét về bản chất, mỗi nhà trường là một tổ chức hành chính - sư phạm Đó làmột thế giới thu nhỏ với những cơ cấu, chuẩn mực, quy tắc hoạt động, những giátrị, niềm tin, điểm mạnh và điểm yếu riêng do những con người cụ thể thuộc mọithế hệ tạo lập Với tư cách là một tổ chức, mỗi nhà trường đều tồn tại, dù ít haynhiều, một nền văn hoá nhất định Nhiều nhà nghiên cứu về văn hoá đã định nghĩavăn hoá nhà trường là: “Văn hoá của một nhà trường là hệ thống niềm tin, giá trị,

chuẩn mực, thói quen và truyền thống hình thành trong quá trình phát triển của nhà trường, được các thành viên trong nhà trường thừa nhận, làm theo và được

thể hiện trong các hình thái vật chất và tinh thần, từ đó tạo nên bản sắc riêng cho mỗi nhà trường” Căn cứ theo hình thức biểu hiện thì văn hóa nhà trường gồm phần

nổi có thể nhìn thấy như: không gian cảnh quan nhà trường, lôgô, khẩu hiệu, hành

vi giao tiếp và phần chìm không quan sát được như: niềm tin, cảm xúc, thái độ,

kỳ vọng…

Nhà trường là nơi bảo tồn và lưu truyền các giá trị văn hoá nhân loại Nhà trường là nơi đào luyện những lớp người mới, chủ nhân gìn giữ và sáng tạo văn hoácho tương lai Nhà trường là nơi con người với con người (người dạy và người học)cùng hoạt động để chiếm lĩnh các mục tiêu văn hoá, theo những cách thức văn hoá,dựa trên những phương tiện văn hoá, trong môi trường văn hoá đại diện cho mỗivùng, miền, địa phương Hơn bất cứ tổ chức nào khác trong xã hội, Nhà trường

phải là tổ chức có “hàm lượng” văn hoá cao nhất, là nơi hội tụ, kết tinh văn hoá để

đào tạo ra những chuẩn mực văn hoá cho xã hội Về góc độ tổ chức, văn hóa nhàtrường được coi là một yếu tố cơ bản, tạo ra một môi trường quản lý ổn định, giúpcho nhà trường thích nghi với môi trường bên ngoài, tạo ra sự hoà hợp môi trườngbên trong Một tổ chức có nền văn hóa mạnh sẽ hội tụ được cái tốt, cái đẹp cho xãhội Văn hóa mạnh của nhà trường sẽ giúp cho nhà trường thực sự trở thành mộttrung tâm văn hóa giáo dục, là nơi hội tụ sức mạnh của trí tuệ và lòng nhân ái trong

xã hội, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện Đối với đội ngũcán bộ, giáo viên nhà trường, văn hóa nhà trường thúc đẩy sự sáng tạo cá nhân, tạonên tình thương yêu chân thành giữa các thành viên và đảm bảo cho sự hợp tác vìmục tiêu chung Thầy cô giáo là người trực tiếp tham gia hoạt động dạy học, hơn aihết, chính nhân cách của các thầy cô giáo ảnh hưởng trực tiếp tới nhân cách họctrò Vì vậy, chúng ta rất cần những nhà giáo ngoài kiến thức chuyên môn, phải hiểubiết rộng về cuộc sống, có kiến thức sâu sắc về văn hóa xã hội Đối với học sinh,văn hóa tạo nên giá trị đạo đức và có vai trò điều chỉnh hành vi Khi được giáo dụctrong một môi trường văn hóa và thấm nhuần hệ giá trị văn hóa, học trò không

những hình thành được những hành vi chuẩn mực mà quan trọng hơn là ẩn chứatrong tiềm thức các em là niềm tin nội tâm sâu sắc vào những điều tốt đẹp, từ đó,khao khát cuộc sống hướng thiện và sống có lý tưởng Văn hóa nhà trường còngiúp các em về khả năng thích nghi với xã hội Một con người có văn hóa thì trongcon người đó luôn hội tụ đầy đủ những giá trị đạo đức căn bản, đó là đức tínhkhiêm tốn, lễ độ, thương yêu con người, sống có trách nhiệm với bản thân và xãhội Do vậy, khi gặp những tình huống xã hội phát sinh, dù là những tình huống

mà các em chưa từng trải nhưng nhờ vận dụng năng lực văn hóa để điều tiết hành

vi một cách hài hòa, các em có thể tự điều chỉnh mình phù hợp với hoàn cảnh, ứng

xử hợp lẽ, hợp với lòng người và cuộc sống xung quanh

d) Những biểu hiện của nhà trường có văn hoá

- Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫnnhau;

- Mỗi cán bộ, giáo viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ tráchnhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyếtđịnh dạy và học;

- Coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sựthành công của mỗi người;

- Nhà trường có những chuẩn mực để luôn luôn cải tiến, vươn tới;

- Nhà trường luôn sáng tạo và đổi mới;

- Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy vàhọc; giáo viên được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến trong mọi hoạt độngcủa nhà trường;

- Khuyến khích đối thoại và hợp tác, làm việc nhóm;

- Chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn;

- Chia sẻ quyền lực, trao quyền, khuyến khích tính tự chịu trách nhiệm;

- Chia sẻ tầm nhìn;

- Nhà trường thể hiện sự quan tâm, có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, lôi kéocộng đồng cùng tham gia giải quyết những vấn đề của giáo dục.

e) Những biểu hiện tiêu cực, không lành mạnh (không văn hoá) trong nhà trường

- Sự buộc tội, đổ lỗi cho nhau;

- Sự kiểm soát quá chặt chẽ đánh mất quyền tự do và tự chủ của cá nhân;

- Quan liêu, nguyên tắc một cách máy móc;

- Trách mắng học sinh vì các em không có sự tiến bộ;

- Thiếu sự động viên khuyến khích;

- Thiếu sự cởi mở, thiếu sự tin cậy;

- Thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia sẻ học hỏi lẫn nhau;

- Mâu thuẫn xung đột nội bộ không được giải quyết kịp thời

3.1.2 Những hình thái và cấp độ thể hiện của văn hoá nhà trường

a) Phần nổi có thể nhìn thấy

- Đó là những thực thể hữu hình như khung cảnh, cơ sở vật chất trường lớp,cách bài trí lớp học, bàn ghế, thiết bị dạy học và sinh hoạt chung, logo, khẩu hiệu,bảng hiệu;

- Đó là những thực thể vô hình như tầm nhìn, chính sách, mục đích, mục tiêu,các triết lý, nguyên tắc, phương pháp giải quyết vấn đề và tiến hành các hoạt độnggiáo dục, các thủ tục, chương trình công tác…;

- Các chuẩn mực hành vi: Nghi thức tập thể, cách tổ chức các lễ nghi, cách tổchức thăm viếng, các hoạt động văn hoá, học tập trong tập thể giáo viên, học sinh;

- Các hình thức sử dụng ngôn ngữ: Khẩu hiệu hành động, ngôn ngữ xưng hôgiao tiếp giữa thầy và thầy, thâỳ và trò, trò và trò…

b) Các giá trị được thể hiện

Giá trị được coi như là thước đo đúng và sai, xác định những gì nên làm và

không nên làm trong cách hành xử chung và riêng của con người trong một tổchức Có nhà trường đề cao các giá trị nhân văn, tình yêu thương giữa những conngười trong tập thể; có nhà trường đề cao tính cộng đồng trách nhiệm và sự sángtạo trong công việc; lại có nhà trường đề cao các giá trị như sự trung thực, tính thựcchất hoặc khả năng đổi mới thường xuyên để nâng cao chất lượng các hoạt độngdạy học, giáo dục…

Giá trị trong tổ chức nhà trường được phân chia thành 2 loại: Loại thứ nhất là các giá trị mà nhà trường đã hình thành và vun đắp trong cả quá trình xây dựng vàtrưởng thành; Loại thứ hai là những giá trị mới mà cán bộ quản lý hoặc tập thể giáoviên, học sinh mong muốn nhà trường mình có và tạo lập từng bước nhằm đem đến sự phát triển mới phù hợp với yêu cầu của xã hội

c) Các ngầm định nền tảng

Các ngầm định nền tảng bao gồm niềm tin, niềm tự hào, những suy nghĩ vàtrạng thái xúc cảm tình cảm đã ăn sâu vào tiềm thức mỗi cá nhân và tạo thành nétchung trong tập thể nhà trường Những ngầm định khó thấy này được coi là nhữngquy ước có tính bất thành văn, có tính đương nhiên và tạo nên một mạch ngầm tinhthần kết nối các thành viên trong nhà trường và làm nền tảng cho các giá trị và suynghĩ, hành động của họ

d) Phong cách ứng xử hàng ngày

Đó là cách thể hiện của mỗi thành viên nhà trường trong ứng xử hàng ngày.Tuỳ theo hệ giá trị được thừa nhận và những ngầm định nền tảng của mỗi tổ chứcnhà trường mà có những loại hình phong cách ứng xử được chọn lựa phù hợp.Chẳng hạn, mỗi tập thể giáo viên có một phong cách ứng xử khác nhau: niềm nở,thân mật hay giữ khoảng cách, nghiêm túc; xuề xoà, vui nhộn hay công thức, trangtrọng; nơi nhiệt tình, quan tâm nhưng có nơi lạnh nhạt, bàng quan, …

e) Phong cách làm việc

Mỗi tổ chức nhà trường, dù có ý thức hay vô thức, đều hình thành nên một

phong cách làm việc riêng Cùng là người giáo viên với công việc dạy học nhưng

có tập thể giáo viên làm việc vì tinh thần trách nhiệm, lại có tập thể làm việc vìnhững mục tiêu, lợi ích trước mắt; có nơi cán bộ giáo viên tận dụng mọi thời gian

để làm việc say mê, sáng tạo, lại có nơi làm việc kiểu công chức hành chính; có độingũ giáo viên làm việc với tinh thần đồng đội cao, hợp tác và chia sẻ, bên cạnhnhững tập thể làm việc trong sự ganh đua, cá nhân, “đèn nhà ai nhà ấy rạng”

g) Phương pháp ra quyết định

Việc ra quyết định cho mỗi chủ trương, phương hướng, kế hoạch, chính sáchphát triển của nhà trường – một đặc trưng của hoạt động quản lý nhà trường, cũngthể hiện rất rõ tính chất và mức độ văn hoá của một nhà trường Có thể nêu 3 khíacạnh biểu hiện sau đây:

Sự tham gia của con người khi ra quyết định: Nếu đó là quyết định độc đoáncủa cá nhân người quản lý nhà trường sẽ khác biệt rất cơ bản về văn hoá so với việc

ra quyết định tập thể dựa trên sự tham gia bàn bạc dân chủ của mọi thành viêntrong tổ chức nhà trường

Thái độ của con người khi ra quyết định quản lý cũng bộc lộ rõ văn hoá,chẳng hạn một thái độ mạnh dạn đổi mới, dám nghĩ dám làm sẽ khác hẳn thái độđược chăng hay chớ, né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm…

Phương pháp ra quyết định: Việc ra quyết định có các công cụ hỗ trợ bài bảnnhư hệ thống thông tin, sự phân tích chiến lược, các cơ sở khoa học, pháp lý …cũng tạo ra sự khác biệt văn hoá so với cách ra quyết định dựa trên cảm tính, kinhnghiệm hoặc rất tuỳ tiện, ngẫu hứng của chủ thể quản lý…

h) Phương pháp truyền thông

Việc truyền bá, phổ biến thông tin trong nội bộ tổ chức hay từ tổ chức ra bênngoài và ngược lại là một trong những dấu hiệu nhận biết quan trọng về văn hoá ởmột tổ chức nhà trường Trước hết là sự chia sẻ thông tin trong nội bộ tổ chức cóđược phổ biến rộng khắp tới mọi thành viên, ai cần cũng được cung cấp hay chỉ

một bộ phận cán bộ quản lý tự coi đó là một thứ “đặc quyền”, quản lý các thông tinrất khắt khe, không muốn cho người khác biết sẽ có nhiều bất lợi cho địa vị củamình Cách thức truyền thông cũng là nét văn hoá tổ chức bởi đó là cách thức giaotiếp người – người: ý kiến được truyền đạt trực tiếp hay gián tiếp, theo hướng mộtchiều độc đoán “truyền lệnh” hay hai chiều dân chủ đối thoại, thông qua phươngtiện truyền thống hay hiện đại…

3.1.3 Vai trò của văn hoá nhà trường

a) Văn hoá là một thứ tài sản lớn của nhà trường

- Văn hoá có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt đối với nhà trường, bởi lẽ,tính văn hoá là một tính chất đặc thù của nhà trường, hơn bất kỳ một tổ chức nào.Điều này được xác định dựa trên những căn cứ sau:

+ Nhà trường là nơi bảo tồn vào lưu truyền các giá trị văn hoá nhân loại;+ Nhà trường là nơi đào luyện những lớp người mới, chủ nhân gìn giữ vàsáng tạo văn hoá cho tương lai;

+ Nhà trường là nơi con người với con người (người dạy với người học) cùnghoạt động để chiếm lĩnh các mục tiêu văn hoá, theo những cách thức văn hoá, dựatrên những phương tiện văn hoá, trong môi trường văn hoá đại diện cho mỗi vùng,miền, địa phương

b) Văn hóa nhà trường là một chương trình đào tạo ẩn

Chương trình đào tạo ẩn bao gồm những vấn đề mà học sinh học được thôngqua mọi hoạt động trong nhà trường chứ không phải những gì được trình bày trongmục tiêu đào tạo của trường Chẳng hạn khi một nhà trường có cơ sở vật chất vềtrường, lớp, bàn ghế, thiết bị, đồ dùng …đẹp và tốt; hàng ngày học sinh được họctập và rèn luyện trong môi trường ấy, học sinh sẽ dần hình thành được cho mìnhquan điểm về thẩm mỹ hướng tới cái đẹp, cái hoàn thiện Học sinh được học trongmôi trường nhà trường xanh - sạch - đẹp, sẽ thích, sẽ yêu môi trường đó, dần tạo

nên cho mình ý thức phải xây dựng môi trường sống có nhiều cây xanh, có quyhoạch đẹp, được vệ sinh sạch sẽ thường xuyên; khi đó học sinh tự thấy được tráchnhiệm của bản thân với môi trường và sẽ tự giác tích cực xây dựng và bảo vệ môitrường Học sinh được học trong môi trường nhà trường có nề nếp nghiêm túc, kỷcương thì một cách rất tự nhiên các em cũng sẽ xây dựng cho mình tinh thần kỷluật, luôn chấp hành tốt nội quy nề nếp của nhà trường Học sinh được học các thầy

cô giáo say mê nghề nghiệp, say mê khoa học, nhiệt tình, trách nhiệm, tâm huyếtthì bản thân các em cũng sẽ noi gương các thầy cô mà say mê học tập, say mê khoahọc, tìm tòi đào sâu kiến thức, có ý thức trách nhiệm với tập thể lớp, với bản thân Như vậy với một nhà trường có một nền văn hóa tốt thì tự bản thân các thành

tố văn hóa tốt đẹp của nhà trường đã có tác dụng giáo dục rất lớn đối với học sinh,giúp cho học sinh tự nâng cao hiệu quả học tập và rèn luyện bản thân mà không cầnbất kỳ một bài giảng nào trên lớp

c) Văn hoá nhà trường tạo động lực làm việc cho các thành viên trong nhà trường

Động lực sư phạm được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó văn hoá là mộtđộng lực vô hình nhưng có sức mạnh kích cầu hơn cả các biện pháp kinh tế

Cụ thể là:

- Văn hoá nhà trường giúp cho các thành viên trong nhà trường thấy rõ mụctiêu, định hướng và bản chất công việc mình làm, khuyến khích mối quan hệ hợptác, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau giữa các giáo viên;

- Văn hoá nhà trường phù hợp, tích cực tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp giữacác các cán bộ, giáo viên, nhân viên trong tập thể sư phạm, giữa giáo viên và họcsinh; đồng thời tạo ra một môi trường làm việc thoải mái, vui vẻ, lành mạnh Đó lànền tảng tinh thần cho sự sáng tạo - điều vô cùng quan trọng đối với hoạt động sưphạm mà đối tượng là tri thức và con người;

- Văn hoá nhà trường tích cực giúp cho người dạy, người học và mỗi người

trong lực lượng xã hội xung quanh có cảm giác tự hào, hãnh diện vì được là thànhviên của nhà trường, được làm việc vì những mục tiêu cao cả của nhà trường;

Muốn tạo động lực cần khơi dậy nhu cầu và đáp ứng nhu cầu chính đáng của mọi người Khi khả năng đáp ứng nhu cầu thấp, động lực với người lao động sưphạm là đồng lương, thu nhập và những giá trị vật chất Khi thu nhập đạt đến mộtmức nào đó, nhu cầu vật chất thoả mãn một mức độ nào đó, người lao động nóichung, nhà sư phạm nói riêng sẵn sàng đánh đổi, chọn mức thu nhập thấp hơn đểđược làm việc ở một môi trường hoà đồng, thân thiện, thoải mái, được cống hiến,sáng tạo và được thừa nhận và tôn trọng

d) Văn hoá nhà trường là con đường không chính thức kiểm soát, điều chỉnh hành vi

Văn hóa nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành vi của các cá nhânbằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc và bằng dư luận, truyền thống tốtđẹp do những thế hệ con người trong tổ chức nhà trường xây dựng lên

Khi nhà trường phải đối mặt với một vấn đề phức tạp, chính văn hóa nhà trường là điểm tựa tinh thần, giúp các nhà quản lý trường học và đội ngũ giáo viênhợp tác, phát huy trí lực để có những quyết định và sự lựa chọn đúng đắn

Do đó chính văn hóa nhà trường giúp ngăn chặn, loại bỏ các hành vi khôngphù hợp của các thành viên trong nhà trường; giúp nhà trường nhanh chóng giảiquyết được các vấn đề phức tạp nảy sinh, gạt bỏ các vấn đề phân tán không đáng có

để nhà trường cũng như các thành viên tập trung vào nhiệm vụ dạy và học, nângcao chất lượng hoạt động dạy và học

e) Văn hóa nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột

Văn hóa nhà trường giúp các cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh thốngnhất về cách nhận thức vấn đề, cách đánh giá, lựa chọn, định hướng và hành động.Văn hóa nhà trường tựa như chất keo gắn kết các thành viên lại thành một khối, tạo

ra những dư luận tích cực hạn chế những biểu hiện tiêu cực trái với quy tắc, chuẩn

mực thông thường của nhà trường, nó hạn chế những nguy cơ mâu thuẫn và xungđột, và khi xung đột là không thể tránh khỏi thì văn hóa nhà trường tạo ra hành langpháp lý, đạo lý phù hợp để góp phần khắc phục, giải quyết xung đột trên nguyêntắc không để phá vỡ tính chỉnh thể của nhà trường.

Khi các tiêu cực trong nhà trường được hạn chế, các xung đột được nhanhchóng hóa giải, thì các thành viên trong nhà trường không bị chi phối, không bịphân tán bởi các yếu tố ngoài chuyên môn, sẽ tập trung hơn vào công tác chuyênmôn của bản thân, từ đó sẽ tăng chất lượng hoạt động chuyên môn - chất lượnghoạt động dạy và học

g) Nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường

Tổng hợp tất cả các yếu tố trên, từ sự gắn kết, tạo động lực, điều phối kiểmsoát và hạn chế những nguy cơ làm giảm sức mạnh của tổ chức, rõ ràng là văn hóa

tổ chức đã làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở đó mà dầndần tạo nên những phẩm chất đặc trưng khác biệt cho tổ chức trường học Đó là cơ

sở nâng cao uy tín, “thương hiệu” của nhà trường, tạo đà cho các bước phát triểntốt hơn

3.2 Giải pháp 2: Biện pháp quản lý phát triển văn hoá nhà trường

3.2.1 Đặc điểm nhà trường năm học 2014 - 2015

Trường THPT A Hải Hậu nằm ở trung tâm huyện Hải Hậu Trường đượcthành lập năm 1960 Năm học 2014 – 2015 trường có 41 lớp với 1732 học sinh(khối 10 có 13 lớp, khối 11và 12 có 14 lớp); Trường có 105 cán bộ, giáo viên,nhân viên, trong đó có một Hiệu trưởng và ba Phó Hiệu trưởng Chi bộ đảng củanhà trường có 45 đảng viên, Ban chi uỷ có 7 đồng chí, Hiệu trưởng nhà trườngkiêm Bí thư chi bộ Trường có 7 tổ chuyên môn: Toán - Tin, Vật lí - Công nghệCông nghiệp, Hoá - Sinh - Công nghệ Nông nghiệp, Ngữ văn, Sử - Địa - GDCD,

Ngoại ngữ, Thể dục – Quốc phòng an ninh và một tổ văn phòng Ngoài ra nhàtrường có đầy đủ các tổ chức đoàn thể như công đoàn, đoàn thanh niên

3.2.2 Biện pháp quản lý phát triển yếu tố văn hoá hữu hình/vật thể

3.2.2.1 Biện pháp quản lý phát triển các chuẩn mực hình thức

a) Khuân viên nhà trường

Trường nằm ở trung tâm thị trấn Yên Định của huyện Hải Hậu, khuân viênnhà trường có diện tích 19930 m2, với mật độ 11,51 m2/1 học sinh, đảm bảo địnhmức quy định của trường Chuẩn quốc gia ở vùng nông thôn với mật độ diện tích tốithiểu 10 m2/1 học sinh; trường có tường rào bao quanh, có cổng trường đẹp, biểntrường, vườn trường, có nhiều cây cảnh và cây bóng mát Sân trước của trườngdiện tích khoảng 3000 m2 là nơi tập trung sinh hoạt đầu tuần của học sinh toàntrường, nơi tổ chức các buổi Lễ Khai giảng, Sơ kết, Tổng kết năm học có hệ thốngcác bảng thông tin của đoàn thanh niên nhà trường, có hệ thống cây cảnh đẹp, hệthống cây bóng mát đa dạng, xanh tốt quanh năm che mát cho sân trường Khu sânchơi bãi tập phía sau của nhà trường có diện tích khoảng 9000 m2 cũng được quyhoạch hệ thống cây bóng mát đẹp và xanh tốt, có hệ thống ghế đá dưới gốc cây; sân

có đầy đủ các hạng mục công trình phục vụ cho việc học tập môn Giáo dục thể chấthay sự vui chơi của học sinh, như: sân bóng đá, sân bóng chuyền, nhảy cao, nhảy

xa, đường chạy 100 m được quy hoạch đẹp mắt và khoa học, đảm bảo yêu cầu giảng dạy

Nhà trường tổ chức quản lý chặt chẽ công tác xây dựng, sử dụng, giữ gìn, bảo

vệ khuân viên như giao các bồn hoa thảm cỏ cho các lớp quản lý, chăm sóc, giaođoàn thanh niên nhà trường theo dõi đánh giá xếp loại thi đua hàng tuần đối với cáclớp được phân công Mỗi tuần, nhà trường phân công một lớp thực hiện nhiệm vụquét dọn vệ sinh toàn bộ khuân viên nhà trường tất cả các ngày trong tuần Việc vệ

sinh khuân viên nhà trường được thực hiện hàng tuần, hàng tháng, kể cả trong thờigian nghỉ hè nên khuân viên nhà trường luôn luôn sạch sẽ Nhà trường phân côngmột đồng chí nhân viên văn phòng hàng ngày kiểm tra công tác vệ sinh của lớptrực tuần, hàng tuần đánh giá xếp loại kết quả thực hiện nhiệm vụ trực tuần của cáclớp và lấy kết quả để đánh giá xếp loại thi đua về công tác đoàn của các lớp cuốihọc kỳ và cuối năm học Nhà trường xây dựng quy định công tác lao động trựctuần, phổ biến đến từng học sinh, quy định về việc sử dụng các hạng mục cơ sở vậtchất, chế tài xử lý vi phạm làm hỏng hóc cơ sở vật chất hay làm mất vệ sinh môitrường và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định đã đặt ra.

Nhà trường thành lập một ban phụ trách về cơ sở vật chất, vệ sinh môitrường,

đồng chí Hiệu trưởng làm trưởng ban, phân công một đồng chí Phó hiệu trưởnglàm phó trưởng ban thường trực có nhiệm vụ hàng tuần kiểm tra cơ sở vật chất, vệsinh môi trường, xây dựng kế hoạch tổ chức lao động vệ sinh, kế hoạch duy tu bảodưỡng các hạng mục công trình, thường xuyên tham mưu với ban giám hiệu kếhoạch bổ sung nâng cấp cơ sở vật chất, trồng cây

Nhờ tổ chức tốt công tác quản lý, bảo vệ khuân viên nhà trường, nên nhàtrường luôn duy trì được khuân viên đẹp, môi trường xanh - sạch - đẹp, tạo nên môitrường học tập và rèn luyện tốt cho học sinh

b) Hệ thống các phòng chức năng

Nhà trường đã xây dựng đủ các phòng chức năng như Hội trường lớn, phònghọp nhỏ, các phòng làm việc của Ban Giám hiệu, Chủ tịch công đoàn, Bí thư đoànthanh niên, Văn phòng đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, phòng điều hành,phòng kế toán, phòng văn thư, phòng y tế học đường, thư viện điện tử, thư việnsách giáo khoa và tài liệu tham khảo…

Các phòng chức năng của nhà trường được bài trí một cách khoa học, đảmbảo yếu tố thẩm mỹ, phù hợp với mục đích sử dụng của chúng Các phòng đềuđược trang bị nội thất phù hợp với yêu cầu công việc, sắp xếp ngăn nắp, trang trọng, tạo nên một khung cảnh làm việc nghiêm túc

Các phòng chức năng được giao cho các đồng chí nhân viên văn phòng nhàtrường, cùng các đồng chí cán bộ, giáo viên được sắp xếp làm việc trong đó quản

lý, chịu trách nhiệm về tài sản trong phòng, vệ sinh phòng luôn sạch sẽ gọn gàng.Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên kiểm tra việc bài trí, vệ sinh các phòng, tổchức định kỳ hàng năm kiểm kê tài sản của các phòng, do đó hệ thống các phòngchức năng của nhà trường luôn đảm bảo ngăn nắp, sạch đẹp, có tác dụng giáo dục Nhà trường đẩy mạnh công tác xã hội hoá, tranh thủ sự giúp đỡ của phụhuynh học sinh, của các thế hệ cựu học sinh để đầu tư trang bị cơ sở vật chất chonhà trường, trang bị các đồ dùng phù hợp hơn, mới hơn, đẹp hơn cho các phòngchức năng

c) Hệ thống lớp học

Nhà trường có hệ thống lớp học gồm 3 dãy nhà ba tầng liên thông với 42phòng học Các lớp học được bài trí khoa học, đẹp 100% các lớp học có ảnh Bác,nội quy nhà trường, khẩu hiệu dạy tốt - học tốt, khăn trải bàn, lọ hoa, bảng theo dõithi đua học sinh hàng ngày, tuần, tháng; nhiều lớp học có thêm các thiết bị dạy họcnhư máy tính, máy chiếu projector, thiết bị âm thanh Hệ thống bàn ghế đượcchuyển dần từ 4 chỗ sang hai chỗ phù hợp cho việc đổi mới phương pháp dạy học(năm học 2014-2015, 50% số lớp học của nhà trường đã sử dụng bàn ghế 2 chỗngồi), được sơn bóng đẹp, được giữ gìn sạch sẽ, không bị viết vẽ lên mặt bàn Nhàtrường có quy định cụ thể về việc sắp xếp, trang trí lớp, vệ sinh lớp học Đầu nămhọc nhà trường bàn giao tài sản lớp cho học sinh quản lý, bảo quản, sử dụng; cuốinăm học, học sinh bàn giao lại tài sản lớp học cho nhà trường Học sinh phải tự bồihoàn hoặc sửa chữa những hư hỏng tài sản lớp do việc quản lý, bảo vệ không tốt

gây ra Hàng ngày nhân viên quản sinh nhà trường kiểm tra đánh giá vệ sinh cáclớp học, lấy kết quả xếp loại thi đua của lớp hàng tuần, hàng tháng và học kì

- Định kỳ đầu năm học và đầu học kỳ 2, nhà trường tổ chức đoàn kiểm tra,kiểm tra việc trang trí lớp, trật tự vệ sinh của lớp, lấy kết quả xếp loại thi đua; ngoài

ra nhà trường tổ chức các đợt kiểm tra đột xuất để đôn đốc, nhắc nhở uốn nắn kịpthời các lớp làm chưa tốt

- Nhà trường còn quan tâm và làm tốt công tác xã hội hoá, tranh thủ được sựgiúp đỡ kinh phí của phụ huynh học sinh để định kỳ bảo dưỡng, quét vôi các lớphọc, giữ cho các lớp luôn mới, sáng sủa, đẹp đẽ Bên cạnh đó nhà trường quan tâm

và làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền học sinh giữ gìn lớp học sạch sẽ, khôngviết vẽ bậy lên tường lớp, bàn ghế, giao các khu vực công cộng cho các lớp quản

lý, bảo vệ…

Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp quản lý trong năm học mà hệ thốnglớp học của nhà trường luôn đẹp, sạch sẽ, ngăn nắp, tạo nên môi trường học tập, rènluyện tốt cho học sinh

các đồng chí nhân viên văn phòng chuyên trách về công tác thiết bị phụ trách,quản lý, giao cho các tổ chuyên môn khai thác sử dụng

Nhà trường định kỳ kiểm tra đánh giá việc bài trí, xếp đặt, vệ sinh các phònghọc bộ môn 4 lần trong năm học (giữa học kỳ 1, cuối học kỳ 1, giữa học kỳ 2, cuốihọc kỳ 2), lấy kết quả để xếp loại thi đua đối với đồng chí nhân viên phụ tráchphòng Định kỳ 2 lần trong năm học (vào thời gian nghỉ hè trước năm học mới vàcuối năm dương lịch), nhà trường tổ chức kiểm kê tài sản, thiết bị trong phòng, tổchức mua sắm bổ sung kịp thời các dụng cụ, thiết bị cần thiết cho việc giảng dạy vàhọc tập của học sinh

Hệ thống phòng học bộ môn của nhà trường được quản lý tốt, khai thác sửdụng với tần xuất cao, cùng với hệ thống lớp học, tạo nên môi trường học tập tốtcho học sinh, giúp các em tăng thêm hứng thú đối với các môn học, có điều kiện đisâu, nâng cao kiến thức, kỹ năng đối với các môn học

e) Trang phục

Nhà trường thực hiện đúng quy định của Chính phủ về trang phục của viênchức Nhà nước; quy định của Luật giáo dục và Điều lệ trường phổ thông của Bộ vềtrang phục của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh khi thực hiện các hoạt độnggiáo dục trong nhà trường; trong đó yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh

ăn mặc gọn gàng, lịch sự, phù hợp với hoạt động giáo dục Nhà trường quy địnhhọc sinh mặc đồng phục (quần sẫm màu, áo sơmi trắng hoặc áo khoác có in logonhà trường trên ngực áo) trong tất cả các ngày trong tuần khi điều kiện thời tiết chophép Vào các ngày lễ, cán bộ, giáo viên nữ mặc áo dài hoặc váy công sở, cán bộ,giáo viên nam mặc comple, thắt cà vạt, học sinh mặc quần áo đồng phục, từ đó toátlên tính nghiêm túc, sự hoà đồng trong tập thể nhà trường

Nhà trường quy định, đồng thời cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trườngnghiêm túc thực hiện việc không mặc quần áo “Bò”, quần áo quá “bó”, áo “quá

ngắn” hay quá mỏng khi thực hiện các hoạt động giáo dục học sinh trong nhàtrường.

Nhà trường quy định học sinh nhà trường không mặc quần “Bò” khi tham gia các hoạt động học tập, rèn luyện ở trường, quy định học sinh mặc áo đồngphục, sơ vin gọn gàng, không đi dép lê, phải đi dép có quai hậu đồng thời luôn phảicài quai hậu; nhà trường không cho phép học sinh các lớp tự may áo đồng phụcriêng của lớp

Để giúp cho học sinh thực hiện tốt nội quy nề nếp nhà trường, đoàn thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh nhà trường đã thành lập đội thanh niên xung kích đểhàng ngày kiểm tra đôn đốc việc thực hiện nội quy của học sinh, tuyên dương kịpthời các tập thể, học sinh thực hiện tốt, nhắc nhở, uốn nắn kịp thời những học sinhthực hiện chưa tốt Với quy định thực hiện nghiêm túc việc mặc đồng phục của họcsinh trong năm học, tạo nên hình ảnh nghiêm túc, chuẩn mực của học sinh nhàtrường, góp phần tạo nên môi trường giáo dục tốt đẹp trong nhà trường

f) Lô gô

Nhà trường đã có lôgô với biểu tưởng trang sách mở rộng và cây bút đượccách điệu thành ngọn đuốc tri thức soi đường cho thế hệ trẻ; đồng thời cũng gợi lênhình ảnh con thuyền và cánh buồm đang căng gió vươn tới chân trời tri thức Lôgôđược sơn màu vàng là màu của thương hiệu, của chất lượng Đầu năm học, trongcác buổi học tập về nội quy, truyền thống nhà trường, học sinh được giới thiệu vềLôgô nhà trường Lôgô nhà trường là biểu tượng cho truyền thống dạy tốt, học tốt,chất lượng và thương hiệu nhà trường do đó có ý nghĩa giáo dục rất lớn với họcsinh Lôgô được đặt chính giữa ngôi nhà học chính đối diện với cổng trường, khihọc sinh bước vào cổng trường các em sẽ nhìn thấy ngay Lôgô, các em sẽ đượcnhắc nhở về truyền thống nhà trường mà có ý thức rèn luyện, học tập tốt hơn

g) Khâủ hiệu, phương châm làm việc

Khẩu hiệu ngay cổng trường (quay mặt vào sân trường), hàng ngày hàng giờcán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh nhà trường đều nhìn thấy là: “Phát huytruyền thống đơn vị Anh hùng, trường THPT A Hải Hậu thi đua dạy tốt học tốt”.Khẩu hiệu trong Hội trường, trong phòng điều hành của nhà trường là: “Mỗi thầygiáo, cô giáo là một tấm gương sáng về đạo đức, tự học và sáng tạo” Khẩu hiệutrên các lớp học là “Dạy tốt – Học tốt” Các khẩu hiệu trên, là phương châm làmviệc của nhà trường, hàng ngày, hàng giờ nhắc nhở cán bộ, giáo viên, nhân viên,học sinh nhà trường luôn luôn cố gắng nâng cao chất lượng công tác, học tập đểgóp phần duy trì, phát huy truyền thống tốt đẹp của nhà trường.

h) Bài trí nơi làm việc

Kiến trúc trụ sở làm việc và cách thức bày trí nơi làm việc phản ánh các giátrị và niềm tin của tổ chức, thể hiện văn hoá tổ chức, do đó nhà trường rất coi trọngkiến trúc và bài trí nơi làm việc

Các phòng chức năng của nhà trường được bài trí một cách khoa học, đảmbảo yếu tố thẩm mỹ, phù hợp với mục đích sử dụng Các phòng đều được trang bịnội thất phù hợp với yêu cầu công việc, sắp xếp ngăn nắp, trang trọng, tạo nên mộtkhung cảnh làm việc nghiêm túc, uy nghiêm Tổ văn phòng của nhà trường đượcgiao nhiệm vụ quản lý các phòng chức năng, và đảm bảo các phòng chức năngluôn được bày trí trang trọng, vệ sinh sạch sẽ Ban lao động - vệ sinh môi trườngcủa nhà trường, đứng đầu là một đồng chí Phó Hiệu trưởng phân công thành viênthường xuyên kiểm tra, định kỳ 4 lần trong năm học (giữa học kỳ 1, cuối học kỳ 1,giữa học kỳ 2, cuối học kỳ 2) tổ chức đoàn kiểm tra việc bài trí hệ thống các phòngchức năng, chấn chỉnh kịp thời các sai lệch, đồng thời lấy kết quả kiểm tra để đánhgiá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, xếp loại thi đua đối với nhân viên và tổ vănphòng

3.2.2.2 Quản lý phát triển các chuẩn mực về nội dung