KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠITUẦN Ngày soạn: Ngày dạy: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN CHÂU ÂU Thời sơ - Trung Kì – Trung đại I.. Giảng: Từ thiên niên kỉ t
Trang 1A KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
TUẦN
Ngày soạn:
Ngày dạy:
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI
PHONG KIẾN CHÂU ÂU (Thời sơ - Trung Kì – Trung đại)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1- Kiến thức: Giúp HS nắm vững được những ý cơ bản sau:
- Qua quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu, cơ cấu xã hội (bao gồm 2 giai cấp
cơ bản, lãnh chúa và nơng nơ)
- Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa
- Hiểu được thành thị trung đại xuất hiện như thế nào, kinh tế thành thị trung địa khác vớikinh tế lãnh địa ra sao?
2- Về tư tưởng:
- Thơng qua những sự kiện cơ bản, bồi dưỡng nhận thức cho HS về sự phát triển phù hợpqui luật xã hội, lồi người từ xã hội chiếm hữu nơ lệ sang xã hội phong kiến
3- Về kỉ năng:
- Biết sử dụng bản đồ Châu Âu để xác định vị trí các quốc gia phong kiến
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội chiếmhữu nơ lệ sang xã hội phong kiến
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
- GV: Bản đồ Châu Âu thời phong kiến, một số tranh ảnh mơ tả trong thành thị trung đại.
Những tư liệu đề cập đến chế độ chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh địa phong kiến
- HS: Xem bài trước ở nhà.
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình
- Thảo luận nhĩm,
- Vấn đáp, miêu tả, tạo biểu tượng, trực quan
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức: 1’
2- Kiểm tra bài cũ:
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
Các em đã quan sát trên bản đồ những nước cĩ chế độ phong kiến ra đời sớm ở Châu Âu, xãhội phong kiến đã hình thành và phát triển như thế nào? Để hiểu được quá trình đĩ, chúng ta cùngtìm hiểu nội dung của bài
b/ Giảng bài mới: 35’
TIẾT 1 - BÀI: 1
Trang 2TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
14’ HĐ1: Cá nhân
GV: Yêu cầu HS đọc phần 1.
- Treo bản đồ Châu Âu
Giảng: Từ thiên niên kỉ thứ I
TCN các quốc gia cổ đại
phương Tây như Hi Lạp Rô
Ma phát triển và tồn tại đến
TK V từ phương Bắc, người
Giéc Man tràn xuống và tiêu
diệt các quốc gia này lập nên
nhiều vương quốc (vương
quốc của người Ăng Lô xắc
xông, Phơ Răng, Tây gốt,
Đông gốt …)
Hỏi: Do sự xâm nhập của
người Giéc Man, xã hội Châu
Âu có những biến đổi lớn
nước Rô Ma sụp đổ, ruộng
đất của chủ nô được chia cho
quí tộc, nông dân công xã nên
- Nông nô: là những nô lệ
được giải phóng (hoặc nông
dân mất ruộng đất) biến thành
nông nô – Là tầng lớp sống
phụ thuộc vào lãnh chúa
- Lãnh chúa: là các thủ lĩnh
quân sự của người Giéc Man
và quan lại người Giéc Man
được ban cấp nhiều ruộng đất
trở thành lãnh chúa – Là kẻ
có thế lực trong xã hội
Hỏi: Quan hệ giữa lãnh chúa
và nông nô ở Châu Âu như
- Chiếm ruộng đất của chủ
nô Rô Ma cũ rồi chia nhau,phong tước vị cho nhau
- Nông nô và lãnh chúa
- Nông nô không có ruộngđất phải phụ thuộc vào lãnhchúa
1- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu:
- Cuối TK V, ngừơi GiécMan xâm lựơc tiêu diệt cácquốc gia cổ đại phương Tâythành lập các vương quốc mớicủa người Ăng Lô xắc xông,Phơ Răng, Tây Gốt, ĐôngGốt
- Trên lãnh thổ Rôma, ngừơiGiecman đã:
+ Chiếm ruộng đất của chủ nôRôma, đem chia cho nhau.+ Phong tứơc vị cho cáctứong lĩnh, quý tộc : Côngtứơc, hầu tứơc
- Xã hội hình thành nhữngtầng lớp mới :
+ Lãnh chúa phong kiến: làcác tứơng lĩnh, quý tộc cónhiều ruộng đất, tứơc vị, giàu
có, quyền thế
+ Nông nô: là nô lệ đựơc giảiphóng và nông dân không córuộng đất, làm thuê, phụthuộc vào lãnh chúa
Trang 310’
Hỏi: Sự quan hệ giữa hai giai
cấp dẫn đến điều gì?
Tóm ý: Mối quan hệ giữa
nông nô và lãnh chúa đã làm
xuất hiện quan hệ sản xuất
mới: quan hệ xản xuất phong
kiến
Chuyển ý: Lãnh chúa chiếm
nhiều ruộng đất nhanh chóng
biến thành khu đất riêng của
mình và khu đất riêng đó gọi
là “lãnh địa phong kiến”
HĐ2: Cả lớp
GV: yêu cầu HS đọc phần 2.
Hỏi: Lãnh địa phong kiến
được hình thành như thế nào?
GV: Cho HS xem hình 1: lâu
đài và thành quách của lãnh
chúa
Hỏi: Em hãy miêu tả và nêu
nhận xét về lãnh địa phong
kiến?
Hỏi: Trình bày đời sống sinh
hoạt trong lãnh địa?
Tóm ý: Trong lãnh địa cuộc
sống của lãnh chúa đầy đủ xa
hoa, còn nông nô thì túng
thiếu đói nghèo => họ đã
nhiều lần đứng lên đấu tranh
Hỏi: Đặc điểm chính của nền
kinh tế lãnh địa phong kiến là
Hỏi : Trứơc đây các lãnh địa
có buôn bán giao lưu k?
Hỏi: Đặc điểm của thành thị
- Xuất hiện quan hệ sản xuấtphong kiến hình thành
- Lãnh chúa chiếm đoạtnhiều ruộng đất và biếnthành khu đất riêng củamình gọi là lãnh địa phongkiến
- Tường cao, hào sâu đồ sộ,kiên cố có nhà cửa, trangtrại, nhà thờ như một đấtnước thu nhỏ
- Lãnh chúa giàu có sống xahoa đầy đủ bóc lột tô thuếnặng nề từ nông nô
- Tự sản xuất và tiêu dùngkhông trao đổi với bên ngoài
- Tổ chức lãnh địa: gồm cóđất đai, nhà cửa, dinh thự, hàosâu, kho tàng, đồng cỏ… củalãnh chúa
- Đời sống trong lãnh địa: + Lãnh chúa: bóc lột nông
nô, không phải lao động sống
xa hoa, sung sướng
+ Nông nô: nhận đất củalãnh chúa canh tác và nộp tôthuế và nộp nhiều thứ thuếkhác, sống nghèo đói, khổcực
- Đặc trưng cơ bản cảu lãnhđịa là đơn vị kinh tế, chính trịđộc lập mang tính tự cung tựcấp, đóng kín của một lãnhchúa
3- Sự xuất hiện các thành thị trung đại:
a/- Nguyên nhân :
- Thời phong kiến phânquyền: các lãnh địa đều đóngkín, không trao đổi buôn bán
Trang 4là gì?
Hỏi: Thành thị Trung đại
xuất hiện như thế nào?
GV: Cho HS xem hình 2: Hội
chợ ở Đức
Hỏi: Cư dân trong thành thị
gồm những ai? Họ làm những
nghề gì?
Tóm ý: Thành thị xuất hiện
đã thúc đẩy xã hội phong kiến
Châu Âu phát triển, thành thị
là hình ảnh tương phản của
lãnh địa Sự phát triển của
kinh tế hàng hóa là nhân tố
quyết định dẫn đến sự suy
vong của chế độ phong kiến
- Là nơi giao lưu buôn bán, tập trung đông dân cư
- Do hàng hóa nhiều cần trao đổi buôn bán lập xưởng sản xuất, mở rộng thành thị trấn, sau trở thành phố lớn gọi là
“các thành thị trung đại”
- HS xem
- Gồm thợ thủ công và thương nhân
- Sản xuất buôn bán trao đổi hàng hóa
với bên ngoài
- Cuối TK XI, sản xuất thủ công phát triển => hàng hóa thừa được đưa đi bán và lập xưởng sản xuất => hình thành các thị trấn phát triển thành các thành phố lớn Gọi là các thành thị trung đại
b/Hoạt động thành thị : Cư dân chủ yếu trong thành thị là thợ thủ công và thương nhân,
họ lập các phừơng hội, thương hội để cùng nhau sản xuất và buôn bán
c/- Vai trò:
Thúc đẩy sản xuất và làm cho
xã hội PK Châu Âu phát triển
4- Củng cố: 5’
1- Xã hội PK Châu Âu hình thành như thế nào?
2- Thế nào là lãnh địa PK? Em hãy nêu đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa?
3- Vì sao xuất hiện thành thị trung đại? Kinh tế trong các thành thị có gì mới?
5- Dặn dò: 1’
- Về học bài cũ và xem tiếp bài 2
* Gợi ý tìm hiểu
+ Nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí ?
+ Kể tên một số cuộc phát kiến ? kết quả ?
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 5
Ngày soạn:
Ngày dạy:
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH
THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1- Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ:
- Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý như là một trong những nhân tố quantrọng tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa trong lịng xã hội phong kiến ChâuÂu
2- Về tư tưởng:
- Qua các sự kiện LS, giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển
từ xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa
3- Về kỉ năng:
- Biết dùng bản đồ thế giới (hoặc quả địa cầu) để đánh đấu hoặc xác định đường đi của banhà phát kiến địa lý đã được nĩi tới trong bài
- Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh lịch sử
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
- GV: Bản đồ thế giới (hoặc quả địa cầu) những tư liệu hoặc những câu chuyện về các cuộc
phát kiến địa lý
- HS: Xem bài trước ở nhà, nghiên cứu các câu hỏi trong sgk.
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thảo luận nhĩm,
- Vấn đáp,miêu tả,
- Tạo biểu tượng, trực quan
III THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:1’
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- XH PK Châu Âu đã được hình thành như thế nào?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
- Ở TK XV, nền kinh tế hàng hĩa phát triển đây là nguyên nhân thúc đẩy người
phương Tây tìm kiếm nguồn nguyên liêu - tiến hành các cuộc phát kiến địa lý (làmcho giai cấp tư sản châu Âu ngày càng giàu mạnh thêm và thúc đẩy quan hệ sản xuấtTBCN nhanh chĩng ra đời)
b/ Giảng bài mới:
T
G Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
16’ HĐ1: Cả lớp
GV: Treo bản đồ thế giới cĩ các
cuộc phát kiến địa lý và quá trính
tím kiếm con đường mới, vúng
đât mới của thương nhân châu Âu
- Quan sát bản đồ
1- Những cuộc phát kiến địa lý:
TIẾT 2 - BÀI: 2
Trang 6Giảng: Hàng hĩa sản xuất nhiều
cần thị trường mới, phải cĩ
nguyên liệu, con đường giao
thơng qua Tây Á, Địa Trung Hải
trong sgk rồi trình bày cho HS
xem các cuộc phát kiến địa lý lớn
+ Năm 1487: Điaxơ vịng qua
cực Nam Châu Phi
Chuyển ý: Qua các cuộc phát
kiến địa lý thương nghiệp Châu
Âu phát triển, trở thành tiền đề
làm xuất hiện một chế độ phong
kiến => đĩ là chế độ tư bản chủ
nghĩa
HĐ2: Cả lớp v à Cá nhân
GV: Khái quát: nĩi đến CNTB là
nĩi đến sự phát triển kinh tế mạnh
mẽ hơn so với chế độ PK Là sự
chuyển đổi sản xuất từ lao động
thơ sơ trong các phường hội lên
nền sản xuất được trang bị bằng
máy mĩc tiên tiến hơn Để cĩ sự
chuyển biến này thương nhân
châu Âu cần nhiều vốn và sức lao
động
Hỏi: Quý tộc và thương nhân
châu Âu đã tích lũy vốn, giải
quyết nhân cơng bằng cách nào?
GV: Cho HS đọc phần 2 để trả
lời
- HS đọc
- Do sản xuất phát triển, cácthương nhân, thợ thủ cơngcần thị trường và nguyênliệu
- Quan sát – ghi nhớ
- Tìm được những conđường biển mới để nối liềngiữa các châu lục đem vềnguồn lợi cho giai cấp tưsản châu Âu
+ Cướp tài nguyên ở cácthuộc địa
+ Buơn bán nơ lệ da đen
+ Cướp ruộng đất của nơngnơ
- Nguyên nhân:
+ Do nhu cầu phát triển sảnxuất : Cần nguyên liệu, thịtrừơng
+ Tiến bộ về kĩ thuật hànghải : Chế tạo la bàn, hải đồ,
kĩ thuật đĩng tàu lớn…
- Các cuộc phát kiến địa lýlớn :
+ Năm 1487: Điaxơ vịngqua cực Nam Châu Phi + Năm 1492: CơLơmbơ tìm
ra châu Mĩ
+ Năm 1498:VaxCơĐơGaMa đến TâyNam Ấn Độ
+ Năm 1519 – 1522:MagienLan đi vịng quanhtrái đất
- Ý nghĩa:
+ Thúc đẩy thương nghiệpchâu Âu phát triển, đem lạinguồn lợi khổng lồ cho giaicấp tư sản châu Âu
2- Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu:
- Sự ra đời của giai cấp tưsản : Qúy tộc, thương nhângiàu cĩ nhờ cứớp bĩc củacải và tài nguyên ở thuộcđịa , mở rộng sản xuất, kinhdoanh lập đồn điền bĩc lộtsức lao động ngừơi làm
Trang 7Hỏi: Với nguồn vốn và nhân công
có được, quý tộc và thương nhân
châu Âu đã làm gì?
Qúy tộc thương nhân trở nên
giàu có … Trở thành giai cấp tư
sản
Hỏi: Khi bị tước đoạt ruộng đất,
cuộc sống nông nô ra sao?
Giảng: Lúc bấy giờ quý tộc PK
không sử dụng nông nô mà sử
dụng nô lệ da đen thu lời nhiều
hơn
Hỏi: Lập xưởng thủ công, lập các
công ty thương mại, đồn điền đã
cho ra đời một hình thức kinh
doanh như thế nào?
Giải thích: công trường thủ công
(sgv)
GV: Đưa ảnh lao động khổ cực
của công nhân trẻ em cho HS
xem
Kết luận: Ngay khi phương thức
sản xuất cũ (PK) chưa kịp kết
thúc thì phương thức sản xuất mới
(TBCN) ra đời ngay trong lòng xã
hội PK
+ Lập xưởng sản xuất quy
mô lớn
+ Lập các công ty thương mại
+ Lập các đồn điền rộng lớn
- Phải lang thang, cuối cùng vào làm thuê ở các xí nghiệp
- Hình thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa ra đời
thuê
- Giai cấp vô sản đựơc hình thành từ những ngừơi nông
nô bị tứơc đoạt rộng đất, buộc phải vào làm việc trong các xí nghiệp của tư sản
- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hùnh thành( Quan
hệ bóc lột gcts và vs )
4- Củng cố: 5’
- Các cuộc phát kiến địa lý đã tác động như thế nào đến xã hội châu Âu?
- Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào?
5- Dặn dò: 1’
- Về vẽ hình 5 trong sgk vào tập, xem kỹ cuộc hành trình PK ĐL của hai nhân vật tiêu biểu Đọc trước bài 3
* Gợi ý tìm hiểu :
+ Nguyên nhân, ý nghĩa của phong trào văn hóa phục hưng ?
+ Tác động của phong trào cải cách tôn giáo đến xã hội CÂ ?
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 8
1- Kiến thức: Giúp HS nắm vững được những kiến thức cơ bản sau:
- Nhuyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hĩa phục hưng
- Nguyên nhân dẫn tới phong trào cải cách tơn giáo và những tác động trực tiếp của phongtrào này đến xã hội PK châu Âu lúc bấy giờ
2- Về tư tưởng:
- Tiếp tục bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của xã hội lồi người
về vai trị của giai cấp tư sản, đồng thời qua bài này, giúp HS thấy được lồi người đang đứngtrước một bước ngoặt lớn, sự sụp đổ của chế độ phong kiến Một chế độ xã hội độc đốn, tục hậu
- Bản đồ thế giới (hoặc bản đồ châu Âu)
- Tranh ảnh về thời kì văn hĩa phục hưng
- Một số tư liệu về nhân vật lịch sử và danh nhân văn hĩa tiêu biểu thời kì phục hưng
2- HS: Đọc bài trước ở nhà Trả lời các câu hỏi sgk.
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thảo luận nhĩm, vấn đáp, miêu tả,
- Tạo biểu tượng, trực quan
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
CNTB ở Châu Aâu được hình thành như thế nào?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
Chủ nghĩa TB được hình thành, nền kinh tế hàng hĩa phát triển nhưng chế độ PK tìm mọicách kìm hãm sự phát triển của giai cấp tư sản nên dẫn đến “cuộc đấu tranh … ở châu Âu” Giaicấp tư sản đã chống lại PK trên nhiều lĩnh vực, phong trào văn hĩa phục hưng là minh chứng chocuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống PK
b/ Giảng bài mới 35’
TIẾT 3 - BÀI: 3
Trang 9G
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Nội dung cần đạt
18’ HĐ1: Cả lớp
GV: Giải thích nguyên nhân dẫn
đến PTVH phục hưng giai cấp tư
sản cĩ thế lực về kinh tế nhưng
khơng cĩ địa vị xã hội nên họ đấu
tranh giành địa vị xã hội, mở đầu
là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực
văn hĩa
Giải thích: Văn hĩa phục hưng:
là phong trào do giai cấp tư sản
tiến hành ở Tây Âu vào TK XV –
XVII, đề xướng văn hĩa mới
chống loại giáo hội PK dưới danh
nghĩa làm sống lại tinh thần văn
hĩa cổ Hi Lạp RơMa
Hỏi: Vì sao gai cấp tư sản đứng
lên đấu tranh chống PK quý tộc?
Giảng: Phong trào văn hĩa phục
hưng ra đời ở Ý rồi lan sang các
nước Tây Âu
GV: Yêu cầu HS đọc “Trong thời
kì phục hưng … vĩ đại”
GV: Yêu cầu HS kể tên một số
nhà văn hĩa, nhà khoa học tiêu
biểu mà em biết
GV: mở rộng kiến thức:
- Giới thiệu một số nhân vật lịch
sử và danh nhân văn hĩa:
Cơpéchních là nhà thiên văn
(sgv), Brunơ, Gali lê (sgv)
- Cho HS xem hình 6: MaĐơNa
bên cửa sổ , tranh của
LêƠNađờvanhxi
Hỏi: Thành tựu nổi bật của phong
trào văn hĩa phục hưng là gì?
Hỏi: Qua các tác phẩm của mình,
các tác giả thời kì phục hưng
cĩ thế lực về xã hội (địa vịXH)
- LêƠNađờvanhxi, RơBơle,Đêcáctơ, Cơpécnic,Sếchxpia
- HS xem và mô tả
- KHKT tiến bộ vượt bậc
- Sự phong phú về văn hĩa
- Thành cơng trong các lĩnhvực nghệ thuật
- Phê phán xã hội PK vàgiáo hội
- Đề cao giá trị con người
- Là cuộc cách mạng tiến bộ
1- Phong trào văn hĩa phục hưng ( thế kỉ XIV – XVII):
- KN : Phong trào vănhĩa phục hưng là khơiphục những tinh hoa vănhĩa cổ đại Hi Lạp vàRơma, đồng thời pháttriển nĩ ở một tầm caomới
+ Nguyên nhân: Do sựkìm hãm của chế độphong kiến đối với cácgiá trị văn hĩa Giai cấp
tự xh PK
+ Đề cao giá trị conngười, đề cao giá trị tựnhiên xây dựng thế giớiquan duy vật
- Ý nghĩa :+ Phát động quần chúngđấu tranh chống lạiXHPK
+ Mở đừơng cho sự phát
Trang 10văn hĩa của châu Âu và của nhân
loại
Chuyển ý: Trong suốt một nghìn
năm, giai cấp PK châu Âu đã lấy
kinh thánh của đạo Ki-tơ làm cơ
sở tư tưởng chính thống của mình
và dựa vào giáo hội để thống trị
nhân dân về mặt tinh thần Từ đĩ
giai cấp tư sản đã đề ra phong
trào cải cách tơn giáo
HĐ2: Cả lớp v à Cá nhân
GV: Gọi HS đọc phần 2 “Trong
suốt … tổ chức giáo hội đĩ”.
Hỏi: Vì sao giai cấp tư sản lại
tiến hành cải cách tơn giáo?
Hỏi: Nguyên nhân nào dẫn đến
phong trào cải cách tơn giáo?
Hỏi: Ai là người khởi xướng
phong trào cải cách tơn giáo?
Hỏi: Trình bày nội dung tư tưởng
cuộc cải cách Luthơ và Canvanh?
GV: Giới thiệu ảnh của Luthơ.
Giảng: Giai cấp PK châu Âu dựa
vào giáo hội để thống trị nhân dân
về mặt tinh thần, giáo hội cĩ thế
lực kinh tế rất hùng hậu, cĩ nhiều
ruộng đất => bĩc lột nơng dân
như các lãnh chúa Pk Giáo hội
cịn ngăn cản sự phát triển của
khoa học tự nhiên, mọi tư tưởng
đều bị cấm đốn
Hỏi: Phong trào cải cách tơn giáo
đã phát triển như thế nào?
Hỏi: Tác động của phong trào cải
cách tơn giáo đến xã hội?
Giảng: Bên cạnh tư tưởng đổi
mới, phong trào cải cách tơn giáo
cịn cĩ mặt hạn chế giai cấp tư
sản vẫn khơng thể xĩa bỏ được
tơn giáo mà chỉ thay đổi cho phù
hợp với “kích thước” của nĩ
GV : Hứơng dẫn hs tìm hiểu ctr
nơng dân
- Nguyên nhân : Dựa vào nội
dung bài học phong trào cải cách
vĩ đại nhất thời bấy giờ
- Vì giai cấp PK châu Âulấy kinh thánh đạo Ki-tơlàm cơng cụ thống trị nhândân về mặt tinh thần
- Giáo hội cản trở sự pháttriển của giai cấp tư sảnđang lên
- Ơng MluThơ
- Phủ nhận vai trị của giáohội.Bãi bỏ các kễ nghiphiền tối
- Hình thành giáo phái mới
- Lan rộng sang nhiều nướcTây Âu: Anh, Pháp, ThụySĩ
=> Tơn giáo bị phân hĩathành hai phái: tin lành vàki-tơ giáo
- Làm tác động mạnh đếncuộc đấu tranh vũ trang của
- Can – vanh ( Thụy Sĩ )Chịu ảnh hưởng cc Luthơ
và hình thành giáo pháimới là đạo Tin Lành
+Hệ quả:
- Đạo ki-tơ giáo bị phânhĩa thành hai phái: tinlành (Tân giáo) và ki-tơgiáo cũ (Cựu giáo ) mâuthuẫn nhau
- Bùng nổ cuộc ctr nơngdân Đức
* Chiến tranh nơng dânĐức :
- Nguyên nhân :+ Thế kỉ XVI, ở Đứctầng lớp thị dân cĩ thếlực kinh tế nhưng bị chế
Trang 11tơn giáo.
- Trình bày db và nêu ý nghĩa
- Ý nghĩa : là ctr nd vĩ đại nhất
CÂ, phản ánh lĩng căm thù của
nd,gĩp phần vào trận chiến chống
pk
độ phong kiến cát cứ, kìm hãm
+ Ảnh hửơng của cải cách tơn giáo Luthơ
- Diễn biến : + Lãnh đạo là Tơ – mát Muyn xe, giai đoạn đầu chiếm 1/3 lãnh thổ Đức + Do nội bộ khơng thống nhất, phong kiến đàn áp,
pt thất bại
- Ý nghĩa : là ctr nd vĩ đại nhất CÂ, phản ánh lòng căm thù của nd,gĩp phần vào trận chiến chống pk
Sơ kết tồn bài:
- Khẳng định vai trị của phong trào văn hĩa phục hưng là lên án nghiêm khắc giáo hội Thiên chúa Tấn cơng vào trật tự XHPK và đề cao giá trị chân chính của con người
Thực chất của văn hĩa phục hưng là cuộc đấu tranh cơng khia đầu tiên của giai cấp tư sản với giai cấp PK đã suy tàn, nĩ cĩ vai trị tích cực trong việc phát động quần chúng chống lại chế
độ cũ
Các tư tưởng cải cách tơn giáo khơng tách rời tư tưởng cỉa cách xã hội và tư tưởng nhân văn của thời văn hĩ phục hưng Nĩ tấn cơng trực tiếp vào giáo hội thiên chúa và chế độ PK Nĩ đã châm ngịi cho các cuộc đấu tranh của quần chúng vốn đầy bất mãn với chế độ PK và làm bùng
nổ các cuộc chiến tranh nơng dân
4- Củng cố: 3’
1- Nguyên nhân làm xuất hiện phong trào văn hĩa phục hưng?
2- Nêu nội dung tư tưởng của phong trào văn hĩa phục hưng?
3- Phong trào cải cách tơn giáo cĩ tác động trực ttiếp đến xã hội Châu Âu lúc bấy giờ như thế nào?
5- Dặn dị: 1’
- Về học bài cũ, đọc kỹ bài mới, chuẩn bị các câu hỏi sgk
* Gợi ý tìm hiểu
+ XH PK TQ xuất hiện những giai cấp nào ? đđ của gc đĩ ?
+ Tại sao thời Đừơng được xem là thời kì thịnh vựong của TQ ?
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 121- Kiến thức: Giúp HS nắm được những nội dung chính sau:
- XH PK Trung quốc được hình thành như thế nào?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại PK ở Trung Quốc, tổ chức bộ máy chính quyền PK
- Những đặc điểm kinh tế, văn hĩa xã hội PK Trung Quốc
2- Về tư tưởng:
Giúp HS hiểu đượcc Trung Quốc là một quốc gia PK lớn điển hình ở phương Đơng, đồngthời là một nước láng giềng gần gũi với Việt Nam, cĩ ảnh hưởng khơng nhỏ tới quá trình pháttriển lịch sử Việt Nam
3- Về kĩ năng:
- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chínhsách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hĩa
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
1- GV:
- Bản đồ Trung Quốc thời pk
- Bảng niên biểu lịch sử các triều đại Trung Quốc
- Tranh ảnh về một số cơng trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến như: vạn lý trườngthành, cố cung
- Tranh ảnh phĩng to về tượng gốm trong lăng mộ Tần Thủy Hồng
- Một số tư liệu thành văn về các chính sách của nhà nước phong kiến Trung Quốc qua cáctriều đại
2- HS:
- Xem bài trước ở nhà, trả lời các câu hỏi trong sgk
- Sưu tầm một số tranh ảnh mà các em biết qua sách báo nĩi về Trung Quốc cổ đại
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thảo luận nhĩm, vấn đáp,miêu tả,
- Tạo biểu tượng, trực quan
III THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Nguyên nhân làm xuất hiện phong trào văn hĩa phục hưng và nêu nội dung tư tưởng củaphong trào văn hĩa phục hưng?
- Phong trào cải cách tơn giáo cĩ tác động trực tiếp như thế nào đến xã hội châu Âu?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
TIẾT 4 - BÀI: 4
Trang 13Trung Quốc là một rong những quốc gia ra đời sớm nhất và phát triển nhanh Trung Quốc
đã đạt những thành tựu rực rỡ trên mọi lĩnh vực Khác với các nước châu Âu, thời phong kiến ởTrung Quốc bắt đầu sớm và kết thúc muộn
b/ Giảng bài mới: 35’
Hỏi: Nhà nước đầu tiên của
Trung Quốc được xây dựng ở đâu
vào năm nào?
Giảng: (Sử dụng bản đồ) Từ 2000
năm TCN, người Trung Quốc đã
xây dựng đất nước bên lưu vực
sơng Hồng Hà với những thành
tựu văn minh rực rỡ thời cổ đại,
Trung Quốc đã gĩp phần rất lớn
cho sự phát triển của nhân loại
Hỏi: Trải qua các triều đại Ha,
Thương, Chu người Trung Quốc
đã đạt được những thành tựu gì?
GV: Treo bảng niên biểu lịch sử
Trung Quốc thời cổ Trung Đại để
giới thiệu cho HS
GV : xh pk TQ hình thành
trong thời gian nào ?
- XH PK TQ cĩ những giai cấp
nào ? hồn cảnh ?
GV: Gọi học sinh đọc đoạn 2
“Đến thời Xuân Thu … thời
sau khi nhà Chu quy yếu, các
nước nhỏ (trước kia là chư hầu
của nhà Chu) đánh nhau liên
miên, mở đầu thời kì hỗn chiến
lâu dài ở Trung Quốc
+ Chiến quốc: là thời kì lịch sử
cổ đại Trung Quốc (275 – 221
TCN) tiếp sau thời Xuân thu hay
là thời kì chiến tranh liên miên
giữa các nước mạnh (gồm 7 nước
Tề, Sở, Yên, Hán, Triệu, Ngụy,
Tần) Từ năm 220 – 221 TCN,
nước Tần mạnh lên dần thơn tính
6 nước thống nhất đất nước Trung
- HS đọc
- Được xây dựng ở vùngđồng bằng Hoa Bắc từ năm
- Nhà nứơc ở TQ ra đời sớm( 2000 TCN) ở vùng đồngbằng Hoa Bắc
- Thế kỉ III TCN xã hội pk
TQ hình thành ( Thời Tần )
Trang 14Quốc
Hỏi: Sản xuất thời Xuân thu, thời
Chiến quốc có gì tiến bộ?
Hỏi: Những biến đổi về mặt sản
xuất đã tác động tới xã hội như
Chuyển ý: Toàn bộ quá trình nói
trên là cơ sở cho sự thống nhất đất
nước dưới thời Tần, Hán phát
triển mạnh hơn
GV: Yêu cầu HS đọc “ Thời Tần
… phía Nam”
Hỏi: Em hãy trình bày những nét
chính trong chính sách đối nội của
nhà Tần?( tc bộ máy nn, kinh tế)
Hỏi: Em hãy kể một số công trình
mà Tần Thủy Hoàng đã bắt nhân
dân Trung Quốc xây dựng?
GV: Treo tranh Vạn lý trường
thành lên bảng
Hỏi: Nhìn trong tranh em thấy
Vạn Lý Trường Thành được xây
dựng như thế nào?
Hỏi: Em có nhận xét gì về những
tượng gốm trong bức tranh hình 8
sgk?
Hỏi: Nêu chính sách đối ngoại
của Tần Thủy Hoàng?
Giảng: Có sự đồi sộ uy nghi như
thế thì Tần Thủy Hoàng đã bắt
nhân dân Trung Quốc đổ biết bao
nhiêu xương máu vào việc xây
- Xuất hiện giai cấp mới:
địa chủ và tá điền (nông dânlĩnh canh)
- Là giai cấp thống trị trong
xã hội pk, họ vốn là nhữngquí tộc cũ và nông dân giàu,
có nhiều ruộng đất
- Những nông dân bị mấtruộng đất phải nhận ruộngcủa địa chủ cày cấy phảinộp tô gọi là “tá điền”
- Đọc
- Chia đất nước ra thànhnhiều quận, huyện, trực tiếp
cử quan lại đến cai trị
- Tiến hành xác lập và mởrộng lãnh thổ về phía Bắc
+ Nông dân mất ruộng nhậnruộng địa chủ làm thuê trởthành tá điền nộp địa tô
độ cai trị hà khắc
+ Kinh tế: Ban hành chế độ
đo lường, thống nhất tiền tệ
+ Đối ngoại: Mở rộng lãnh thổ về phái Bắc và phía Nam.
Trang 15Tần
GV: Yêu cầu HS đọc đoạn “các
vua … nông nghiệp”
Hỏi: Lên thay nhà Tần, nhà Hán
đó đối với kinh tế, xã hội?
Chuyển ý: Với chính sách đối nội
và đối ngoại ở thời Tần, Hán có
sự phát triển sang đến thời Đường
Nhóm 2: Chính sách đối nội của
nhà Đường như thế nào?
Tác dụng của các chính sách đó
như thế nào?
Nhóm 3: Nêu chính sách đối
ngoại của nhà Đường?
Sự cường thịnh của Trung Quốc
được thể hiện ở những mặt nào?
- Giảm thuế, hao dịch, xóa
bỏ sự hà khắc của pháp luậtkhuyến khích sản xuất
+ Nhà Tần 15 năm
+ Nhà Hán 426 năm
- Vì các chính sách phù hợpvới lòng dân
- Kinh tế phát triển, xã hội ổđịnh => thế nước vữngmạnh
- Củng cố hoàn thiện hơn
- Ban hành nhiều chính sáchđúng đắn cai quản các vùng
xa mở nhiều khoa thi đểchọn nhân tài, chia ruộngđất cho nông dân, khuyếnkhích sản xuất
=> Kinh tế phát triển, đấtnước phồn vinh
- Đất nước ổ định, kinh tếphát triển, bờ cõi được mởrộng
- Kinh tế phát triển, xã hội
ổn định
+ Đối ngoại: tiến hành chiến tranh xâm lược để mở rộng lãnh thổ.
3- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường:
- Tổ chức bộ máy nhà nướccủng cố hoàn thiện hơn.a/ Chính sách đối nội :
- Cử người cai quản các địaphương
- Mở khoa thi chọn nhân tài
- Giảm thuế, chia ruộng chonông dân – thực hiện chế độquân điềnsx ptrKinh tếphồn thịnh
b/ Chính sách đối ngoại:
- Tiến hành chiến tranh xâm lược để mở rộng lãnh thổ, trở thành nước cường thịnh nhất châu Á.
Sơ kết: Nhà nước pk Trung Quốc được hình thành cách nay 2000 năm TCN Nhà Tần đã mở đấu
triều đại pk đầu tiên ở Trung Quốc rồi đến nhà Hán Trung Quốc bước vào kì thịnh vượng nhất ở thờiĐường, bộ máy nhà nước được củng cố hoàn thiện, thực hiện chính sách “quân điền” giảm tô thuế,lao dịch nên xã hội Trung Quốc phát triển thịnh vượng
4- Củng cố: 3’
- Xã hội Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường được biểu hiện ở những mặt nào?
5- Dặn dò: 1’
- Học bài cũ và vẽ bảng niên biểu vào tập
* Gợi ý tìm hiểu
Trang 16+ Diểm khác nhau của cs cai trị nhà Tống và Nguyên ?
+ Những thành tựu khkt TQ thời pk ?
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
TUẦN
Ngày soạn:
Ngày dạy:
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN (tt)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1- Kiến thức: Giúp HS nắm được những nội dung chính sau:
- XH PK Trung quốc được hình thành như thế nào?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại PK ở Trung Quốc, tổ chức bộ máy chính quyền PK
- Những đặc điểm kinh tế, văn hĩa xã hội PK Trung Quốc
2- Về tư tưởng:
Giúp HS hiểu đượcc Trung Quốc là một quốc gia PK lớn điển hình ở phương Đơng, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi với Việt Nam, cĩ ảnh hưởng khơng nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam
3- Về kỉ năng:
- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hĩa
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
- Bản đồ Trung Quốc thời pk
- Bảng niên biểu lịch sử các triều đại Trung Quốc
- Tranh ảnh về một số cơng trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến như: vạn lý trường thành, cố cung
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình, vấn đáp,miêu tả
III THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Xã hội phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường được biểu hiện như thế nào?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
TIẾT: 5 - BÀI: 4
Trang 17Trong tiết 4 ở bài Trung Quốc thời phong kiến em đã biết được sự hình thành xã hội phongkiến Trung Quốc và đã tìm hiểu qua ba thời đại: Tần, Hán, Đường Tiếp theo lịch sử Trung Quốc
đã trãi qua các thời đại nào nữa, chúng ta đi vào phần còn lại
b/ Giảng bài mới: 35’
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
10’ HĐ1: Cá nhân
Giảng: Dưới thời Đường đất
nước Trung Quốc rất thịnh
vượng Sau thời Đường đất
nước Trung Quốc lâm vào
cảnh chia cắt
GV: Yêu cầu HS đọc “Sau
thời Đường … nghề in”
Hỏi: Nhà Nguyên ở Trung
Quốc được thành lập như thế
Âu, châu Á Khi tiến vào
Trung Quốc, người Mông Cổ
thành lập nhà nguyên
Hỏi: Chính sách cai trị của
nhà nguyên như thế nào?
Hỏi: Sự phân biệt đối xử giữa
người Mông Cổ và người Hán
được biểu hiện như thế nào?
- HS đọc
- Xóa bỏ, miễn thuế mởrộng các công trình thủylợi, khuyến khích phát triểnthủ công nghiệp như: khai
mỏ, luyện kim, dệt tơ lụa,đúc vũ khí
- Làm ổn định đời sốngnhân dân sau nhiều nămchiến tranh loạn lạc
- Vua Mông Cổ là Hốt Tấtliệt diệt nhà Tống lập nênnhà Nguyên
- Phân biệt đối xử giữangười Mông Cổ và ngườiHán
- Người Mông Cổ có địa vịcao hơn, hưởng nhiều đặcquyền
- Người Hán thấp kém bị
4 Trung Quốc thời Tống Nguyên:
-a/ Thời Tống:
- Miễn giảm thuế, sưu dịch
- Mở mang thủy lợi
- Phát triển thủ công nghiệp
- Có nhiều phat phát minh mớinhư: la bàn, thuốc súng, nghềin
b/ Thời Nguyên:
- Vua Mông Cổ là Hốt Tất Liệtdiệt nhà Tống lập nên nhàNguyên
- Thi hành nhiều chính sáchphân biệt đối xử giữa các dântộc : Ngừơi Mông Cổ có địa vịcao nhất hửơng mọi đặtquyền ; ngừơi Hán có địa vịthấp kém, bị cấm đoán đủ thứ
Trang 1815’
Tóm ý: Nhà Tống đã có công
thống nhất lại Trung Quốc
sau hơn nữa thế kỉ loạn lạc và
thi hành nhiều chính sách
nhằm ổn định đất nước nhưng
không mạnh như thời Đường
Sau đó Mông Cổ xâm chiếm
Trung Quốc với chính sách
cai trị khắc nghiệt
Chuyển ý: Với chính sách cai
trị của nhà nguyên đã dẫn đến
các cuộc khởi nghĩa của nông
dân Trung Quốc lật đổ nhà
Nguyên và một triều đại mới
Hỏi: Xã hội Trung Quốc cuối
đời nhà Minh và nhà Thanh
Giảng Thời nhà Minh và nhà
Thanh tồn tại hơn 500 năm ở
Trung Quốc Trong suốt quá
trình lịch sử đó, mặc dủ cón
có những mặt hạn chế song
Trung Quốc cũng đạt được
nhiều thành tựu trên nhiều
lĩnh vực
HĐ3: Cả lớp , Cá nhân
GV: Yêu cầu HS đọc “Trong
suốt … Trung Quốc”
Hỏi: Trình bày những thành
tựu nổi bật về văn hóa Trung
Quốc thời phong kiến?
cấm đoán đủ điều
- HS đọc
- Xh pk lâm vào tình trạngsuy thoái
+ Vua quan ăn chơi
+ Nông dân, thợ thủ côngphãi nộp tô thuế nặng
+ Phải đi phu, đi lao dịch
- Xuất hiện nhiều xưởngthủ công: xưởng dệt lớn,xưởng làm đồ sứ … với sựchuyên môn hóa cao, thuênhiều công nhân
- HS đọc
- Đạt thành tựu trên nhiềulĩnh vực: văn học, nghệthuật điêu khắc, hội họa
- Lý Tự Thành lật đổ nhà Minh
- Năm 1644, nhà Thanh thànhlập
+ Xã hội:
- Vua quan ăn chơi sa đọa
- Nông dân, thợ thủ công phảinộp tô thuế nặng
- Phải đi phu, đi lao dịch.+ Kinh tế:
- Mầm mống kinh tế TBCNxuất hiện
- Mở rộng buôn bán với ngườinước ngoài: ĐNA, Ấn Độ, BaTư…
6- Văn hóa, khoa học – kỹ thuật Trung Quốc thời phong kiến:
a/ Văn hóa:
- Tư tưởng: Nho giáo thành hệthồng tư tưởng và đạo đức của
Trang 19GV: Yêu cầu HS đọc đoạn
Giảng: Về khoa học, Trung
Quốc có nhiều phát minh lớn,
đóng góp cho nhân loại như:
giấy viết, kĩ thuật in ấn, la
- Tam Quốc diễn nghĩa của
La Quán Trung, Đông chuliệt quốc …
- Đồ sộ, rộng lớn, kiên cố,kiến trúc hài hóa, đẹp
- Làm giấy viết, nghề in, labàn, thuốc súng
- Đạt trình độ cao, trang trítinh xảo, nét vẽ điêu luyện
Đó là tác phẩm nghệ thuật
giai cấp phong kiến
- Văn học: Thời đừong xuấthiện nhiều nhà thơ nổi tiếng LýBạch, Đỗ Phủ…đến thời Minh– Thanh xuất hiện những bộtiểu thuyết có giá trị như Tamquốc diễn nghĩa, Tây du kí
- Sử học : Có các bộ sử kí ( Tư
Mã Thiên ), Hán thư, Đừongthư, Minh sử…
- Nghệ thuật kiến trúc : cáccông trình đẹp như Cố cung,những bức tựong phật sinhđộng
b/ Khoa học – kỹ thuật:
- Khoa học: có phát minh mới:
la bàn, làm giấy viết, nghề in,thuốc súng
- Kỹ thuật: đóng tàu, luyện sắt,khai thác dầu mỏ … có đónggóp lớn cho nhân loại
Sơ kết: Chính sách cai trị của nhà Tống và nhà Nguyên có điểm khác nhau vì nhà Nguyên là người
ngoại bang (ở ngoài Trung nguyên) đến xâm lược và đặt ách đô hộ, nên chính sách cai trị của nhàNguyên có sự kì thị đối với người Hán Sự phát triển của công thương nghiệp, nhu cầu trao đổi vớicác nước nên mầm mống kinh tế TBCN đã hình thành, văn hóa phát triển phong phú với các nhàvăn nhà thơ, nhiều tác phẩm nổi tiếng
4- Củng cố: 3’
- Chính sách cai trị của nhà Tống và nhà Nguyên có những điểm nào khác nhau?
- Sự nảy sinh của mầm mống kinh tế TBCN dưới thời Minh – Thanh?
5- Dặn dò: 1’
- Học bài cũ và xem tiếp bài 5
- Lập bảng hệ thống hóa các triều đại lịch sử Trung Quốc gắn liền vời những sự kiện chính
và các cuộc khởi nghĩa nông dân
* Gợi ý tìm hiểu
+ Ấn Độ thời phong kiến trãi qua mấy vương triều ? Kể tên ?
+ Nêu một vài thành tựu về văn hóa Ấn Độ ?
Trang 20* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 211- Kiến thức: Giúp HS nắm được những nội dung chính sau:
- Các giai đoạn lớn của lịch sử Ấn Độ từ thời cổ đại đến giữa thế kỷ XIX
- Những chính sách cai trị của các vương triều và biểu hiện của sự phát triển thịnh vượngcủa Ấn Độ thời phong kiến
- Một số thành tựu của văn hĩa Ấn Độ thời cổ Trung đại
2- Về tư tưởng:
Qua bài học giúp HS thấy được đất nước Ấn Độ là một trong những trung tâm văn minhnhân loại và ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển lịch sử và văn hĩa của nhiều dân tộc Đơng NamÁ
- Xem bài trước ở nhà, trả lời các câu hỏi trong sgk
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình, vấn đáp, miêu tả, tạo biểu tượng
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Chính sách cai trị của nhà Tống và nhà Nguyên cĩ những điểm nào khác nhau? Vì sao lại
cĩ sự khác nhau đĩ?
- Những mầm mống kinh tế TBCN đưới thời Minh – Thanh đã được nảy sinh như thế nào?
- Hãy nêu những thành tựu lớn về văn hĩa – khoa học kỹ thuật của nhân dân Trung Quốcthời pk?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
Ấn Độ là một trong những trung tâm văn minh lớn nhất của nhân loại cũng được hình thành
từ sớm với một bề dày lịch sử và những thành tựu văn hĩa vĩ đại Ấn Độ đã cĩ những đĩng gĩprất lớn trong lịch sử nhân loại
b/ Giảng bài mới: 35’
TIẾT: 6- BÀI: 5
Trang 22Hỏi: Sự phát triển của vương
triều Gúpta thể hiện ở những mặt
Hỏi: Sự sụp đổ của vương triều
Gúpta diễn ra như thế nào?
Giảng: Vào cuối thế kỉ XII, miền
Bắc Ấn Độ liên tục bị người Hồi
Giáo xâm lược, sau đó miền Bắc
Ấn Độ được tách ra thành một
quốc gia riêng do Ai Bếch làm
vua gọi là Xuntan, đóng đô tại
ĐêLi Từ đó đến năm 1526, tuy
thay đổi nhiều vương triều, nhưng
hầu hết những người Hồi Giáo cai
trị Ấn Độ đều lấy ĐêLi làm kinh
đô
Hỏi: Người Hồi giáo đã thi hành
những chính sách gì?
Hỏi: Vương triều ĐêLi tồn tại
được bao lâu?
GV: Y/c HS đọc phần còn lại.
Giảng: Nhân lúc Ấn Độ rối ren,
suy yếu vào năm 1525 BaBua một
quí tộc ở vùng Trung Á đã tiến
hành cuộc chiến tranh xâm lược
Ấn Độ Năm 1526, BaBua chiếm
- Đọc
- Cả về kinh tế, văn hóa đềurất phát triển, chế tạo đượcsắt không rỉ, đúc tượngđồng, dệt vải với kỷ thuậtcao, làm đồ kim hoàn, …
- Những cột sắt không rỉ cókhắc chữ ở gần đền ĐêLi,các bức tượng bằng đồngcao 2m
- Đầu thế kỉ VI, người ThổNhĩ Kì tiêu diệt miền Bắc
Ấn Độ => vương triềuGúpta sụp đổ
- Chiếm đoạt ruộng đất củangười Ấn Độ, cấm đạoHinđu => mâu thuẫn dântộc xảy ra
- Tồn tại từ TK XII đến TKXIV, thì bị người Mông Cổtấn công và bị lật đổ
2- Ấn Độ thời phong kiến:
*/ Vương triều Gúpta (TK
IV – VI):
- Ấn Độ trở thành một qgia
pk hùng mạnh công cụ sắtđựoc sử dụng rộng rãi, kinh
tế xã hội và văn hóa pháttriển
- Đầu thế kỉ VI, vương triềuGúpta sụp đổ Ấn Độ luôn
bị nứoc ngoài xâm lược, caitrị
*/ Vương triều hồi giáoĐêLi (TK XII – XVI):
- Thế kỉ XII, Thổ Nhỉ Kìchiếm Bắc Ấn Độ thành lậpvương quốc Hồi giáo ĐêLi
- Chính sách cai trị: chiếmruộng đất của người Ấn Độ,cấm đoán đạo Hinđu =>mâu thuẫn dân tộc căngthẳng
*/ Vương triều MôGôn (TKXVI đến giữa TK XIX):
- Thế kỉ XVI, ngừơi Mông
Cổ chiếm ÂĐ lập vưongtriều Môgôn
Trang 23Giảng: Cuối TK XVI đầu TK
XVII Anh, Pháp xâm nhập vào
Ấn Độ, nên từ cuối TK XVII trở
đi Ấn Độ trở thành nơi tranh chấp
quyết liệt của thực dân phương
Tây Trong cuộc tranh chấp đó,
nước Anh ngày càng có ưu thế
hơn Đến giữa TK XVIII, sau
“cuộc chiến tranh 7 năm” (1756 –
1763) thực dân Anh đã giành
được địa vị thống trị chủ yếu ở Ấn
Hỏi: Chữ viết đầu tiên được
người Ấn Độ sáng tạo là loại chữ
gì? Dùng để làm gì?
Hỏi Tôn giáo Ấn Độ ?
Giảng: Kinh Vêđa là bộ kinh cầu
nguyện cổ nhất “vêđa” có nghĩa là
hiểu biết gồm (4 quyển) 4 tập
Hỏi: Em hãy kể tên các tác phẩm
văn học nổi tiếng của Ấn Độ?
Giảng: Vở “SơKuntơla” nói về
tình yêu của nàng Sơkuntơla
phỏng theo một câu chuyện dân
A-Jăn Ta (đầu TK VI)
- Kiến trúc Hinđu (có khu đền
- Vào TK XIX, thực dânAnh chiếm Ấn Độ => Ấn
Độ trở thành thuộc địa Anh
- Là chữ phạn, dùng để sángtác thơ ca, văn học, sử thi,các bộ kinh và nguồn gốccủa chữ Hinđu
- Đạo Bàlamôn
- Có 2 bộ sử thi: Mahabhara
và Ramayana, kịch củaKaliđasa
- Nền, kiến trúc Hinđu: vớiTháp nhọn, nhiều tầng,trang trí bằng phù điêu
- Kiến trúc phật giáo chùaxây dựng hoặc khoét sâuvào vách núi, tháp có láytròn như bát úp
- Xóa bỏ sự kì thị tôn giáo,khôi phục kinh tế và pháttriển văn hóa ÂĐ
- Giữa thế kỉ XIX, ÂĐ trởthành thuộc địa của Anh
3- Văn hóa Ấn Độ:
- Chữ viết: chữ phạn là chữviết riêng dùng làm ngônngữ; là nguồn gốc của chữHinđu
- Tôn giáo : Đạo Bàlamôn
có bộ kinh Vêđa là bộ kinhcầu nguyện xưa nhất; đạoHinđu là một tôn giáo phổbiến ở AĐ
- Văn học Hinđu: Với cácgiáo lí, luật pháp, sử thi, thơca… có ảnh hửơng đến đờisống xh (Có 2 bộ sử thi:Mahabhara và Ramayana)
- Kiến trúc: ảnh hưởng sâusắc của các tôn giáo vớinhững công trình kiến trúc,đền thờ.(kiến trúc Hinđu vàkiến trúc phật giáo.)
Trang 24tháp Pagan, Thạt Luơng).
Văn hĩa VN cũng chịu tác
động của văn hĩa AĐ qua các
cơng trình kiến trúc
Sơ kết: Ấn Độ từ lúc mới hình thành đã trãi qua các vương triều hùng mạnh như Gupta, ĐêLi,
MơGơn Đến thế kỉ XIX thì bị thực dân Anh xâm lược, biến thành nước thuộc địa Ấn Độ cĩ nền vănminh đáng kể như chữ viết, kinh điển, lịch pháp
4- Củng cố: 3’
- Các tiểu vương quốc đầu tiên được hình thành ở khu vực nào trên đất nước Ấn Độ?
- Sự phát triển của Ấn Độ dưới vương triều Gúpta được hiểu như thế nào? Nêu chính sáchcai trị của vương triều Hồi giáo ĐêLi?
- Nêu những nét nổi bật của văn hĩa Ấn Độ?
5- Dặn dị: 1’
- Về học bài cũ và xem trước bài mới
- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của lịch sử Ấn Độ
* Gợi ý tìm hiểu :
+ Học thuộc tên các quốc gia pk ĐNA
+ Các giai đoạn phát triển của vquốc Lào, Campuchia
- Các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực
- Nhận rõ vị trí địa lý của Campuchia, Lào các giai đoạn phát triển của hai nước
2- Về tư tưởng:
Qua những kiến thức lịch sử, giúp HS nhận thức được quá trình phát triển lịch sử, tính chấttương đồng và gắn bĩ lâu dài của các dân tộc ở Đơng Nam Á, trân trọng giữ gìn truyền thốngđồn kết giữa Việt Nam, Lào, Campuchia
3- Về kĩ năng:
- Biết sử dụng bản đồ hành chính Đơng Nam Á để xác định vị trí của các quốc gia cổ đạiphong kiến
TIẾT: 7 - BÀI: 6
Trang 25II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
1- GV:
- Bản đồ hành chính khu vực Đơng Nam Á (nếu cĩ được bản đồ các quốc gia cổ thì tốt)
- Tranh ảnh một số cơng trình kiến trúc, văn hĩa Đơng Nam Á
2- HS:
- Xem bài trước ở nhà, trả lời các câu hỏi ở cuối mỗi mục
- Sưu tầm một số tranh ảnh nĩi về kiến trúc văn hĩa Đơng Nam Á
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình vấn đáp, miêu tả,
- Tạo biểu tượng, trực quan
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Các tiểu vương quốc đầu tiên được hình thành từ bao giờ và khu vực nào trên đất nước Ấn
Độ và sự phát triển của các vương triều?
- Sự phát triển của vương triều Gúpta được thể hiện như thế nào và nêu chính sách cai trịcủa vương triều hồi giáo ĐêLi?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài:1’
Đơng Nam Á là một khu vực khá rộng lớn bao gồm 11 nước Mười một nước đĩ là: ViệtNam, Lào, Campuchia, Mianma, Malaixia, Singgapo, Inđơnêxia, Philippin, Brunây và Đơng Ti
Mo, Hơm nay chúng ta tìm hiểu “Các quốc gia phong kiến Đơng Nam Á”
b/ Giảng bài mới:
T
G
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Nội dung cần đạt
17’ HĐ1: Cả lớp
GV: Yêu cầu HS đọc: “các nước
này … ăn quả khác”
GV: Giới thiệu vị trí trên bản đồ
10 quốc gia Đơng Nam Á hiện
nay Từ 5-2002 cĩ thêm
ĐơngTiMo
GV: Em hãy kể tên 11 quốc gia
ĐNA?
Hỏi: Các quốc gia Đơng Nam Á
cĩ điểm tương đồng nào?
Hỏi: Giĩ mùa đã tạo ra hiện
tượng gì?
Giảng: Ở tất cả các nước thuộc
khu vực Đơng Nam Á đều cĩ
những đặc điểm tương đối giống
- Học sinh dựa vào sgk trảlời
1- Sự hình thành các vương quốc cổ ở Đơng Nam Á:
- Đơng Nam Á là một khuvực rộng lớn, hiện nay gồm
11 nước : Việt Nam, Lào,Campuchia,Mianma,
Malaixia,Singgapo,Inđơnêxia,Philippin, Brunây
và Đơng Ti Mo
- Đặc điểm chung về đktn.+ Chịu ảnh hưởng của giĩmùa.Tạo hai mùa rõ rệt:mùa khơ và mùa mưa
Trang 26Hỏi : Đặc điểm khí hậu nứơc ta
thuộc kiểu khí hậu gì ?
Hỏi: Điều kiện tự nhiên ấy tác
động như thế nào đến phát triển
nông nghiệp?
Giảng: Gió mùa kèm theo mưa
rất thích hợp cho việc phát triển
cây lúa nước, vì cây lúa nước
được coi là cây lương thực chính
và chủ yếu của các nước Đông
Nam Á
Hỏi: Các vương quốc cổ đầu tiên
ở Đông Nam Á được hình thành
thời gian nào? ở đâu?
Giảng: Vào khoảng thiên niên kỉ
II TCN, cư dân Đông Nam Á đã
biết đến công cụ bằng đồng thau
Nhưng nhà nước ở đây lại hình
thành muộn, trừ nhà nước của
người Việt Nam được hình thành
từ TCN, còn lại khu vực khác đều
hình thành sau công nguyên
Những quốc gia này được gọi là
các vương quốc cổ, chưa có sự
phân chia ranh giới rõ rệt Đến 10
thấy được con người đã cư trú
khắp các nước Đông Nam Á
Chuyển ý: Sự hình thành và phát
triển của các quốc gia phong kiến
diễn ra như thế nào?
HĐ2: Cả lớp ,Cá nhân
Giảng: Vào khoảng giữa thiên
niên kỉ I, các vương quốc cổ
Đông Nam Á suy yếu dần rồi tan
rã Ở Đông Nam Á dần dần hình
thành một số quốc gia phong kiến
dân tộc Gọi như vậy vì mỗi quốc
gia được hình thành đều dựa trên
sự phát triển của một tộc người
nhất định chiếm đa số và phát
- Nhiệt đới gió mùa
- Thuận lợi: cung cấp đủnước tưới, khí hậu nóng ẩm
=> thích hợp cho cây cốisinh trưởng và phát triển
- Khó khăn: gió mùa cũng
là nguyên nhân gây lũ lụt,hạn hán ảnh hưởng đến pháttriển nông nghiệp
- thế kỉ đầu công nguyên ,cưdân ĐNA biết sử dụng đồsắt quốc gia đầu tiênhình thành
- Trong khoảng 10 thế kỉđầu SCN (trừ Việt Nam đã
có nhà nước) xuất hiệncác vương quuốc cổ ĐôngNam Á như: Campuchia, ởvùng Trung bộ Việt Nam cóvương quốc Phù Nam ở hạlưu sông MêKông, cácvương quốc ở hạ lưu sôngMêNam và các đảo củaInđônêxia
+ Khí hậu nhiệt đới ẩm,mưa nhiều
- Thuận lợi: nông nghiệpphát triển, nhất là cây lúa
- Khó khăn: có nhiều thiêntai
*/ Sự hình thành các vương quốc cổ:
- Đến thế kỉ đầu Côngnguyên, cư dân biết sử dụngcông cụ sắt và thời gian nàycác quốc gia đầu tiên ởĐNA xh
- Khoảng 10 thế kỉ đầu sau
CN các vương quốc đượcthành lập: vương quốcChampa, Phù Nam
2- Sự hình thành và phát triển của các vương quốc phong kiến Đông Nam Á:
Trang 27triển nhất.
Ví dụ: (Đại Việt của người Việt,
Champa của người Chăm, Chân
Lạp của người Khơme …), đồng
thời với sự phát triển của mỗi
quốc gia, quan hệ sản xuất phong
kiến cũng được hình thành
GV: Yêu cầu HS đọc: “Ở
Inđonêxia … vương quốc Pagan”
- Trong quá trình hình thành và
phát triển thì thời kì nào đựoc
xem là thời kì thịnh vựong ở
ĐNA?Em hãy tìm một vài biểu
hiện của sự thịnh vựơng đó ?
Hỏi: Các vương triều Đông Nam
Á hình thành thời gian nào? Ở
đâu?
GV: Dựa vào sgk để phân tích
cho HS thấy được quá trình hình
thành của hai vương quốc
Sukhôthay và Lanxang
Hỏi: Các quốc gia Đông Nam Á
bước vào thời kì suy yếu khi nào?
Hỏi: Em hãy kể tên một số thành
tựu thời phong kiến của các quốc
gia Đông Nam Á?
Hỏi: Em có nhận xét gì về kiến
trúc của Đông Nam Á qua hình 12
và 13?
- Từ thế kỉ X đến thế kỉXVIII là thời kì thịnhvượng
- Qua quá trình mở rộng vàthống nhất lãnh thổ, về vănhóa đạt nhiều thành tựu
- Từ thế kỉ XIII, Inđônêxia
có vương triều MôGiôPahít
- Bán đảo Đông Dương cóquốc gia Đại Việt, Champa,Campuchia
- Trên lưu vực sông I-ra-Oa
có vương quốc Pagan hìnhthành vào thế kỉ XI
- Từ nửa sau thế kỉ XVIII
Thành tựu nổi bật của cưdân Đông Nam Á thờiphong kiến là: kiến trúc vàđiêu khắc với nhiều côngtrình nổi tiếng :đến Ăngco,đền Bôrobuđua, chùa ThápPagan, tháp Chàm
- Hình vòm, kiểu bát úp, cótháp nhọn, đồ sộ, khắc họanhiều hình ảnh sinh động,(chịu ảnh hưởng kiến trúc
Ấn Độ)
- Từ thế kỉ X đến thế kỉXVIII là thời kì thịnhvượng
- Biểu hiện :+ Qua quá trình mở rộng vàthống nhất lãnh thổ, về vănhóa đạt nhiều thành tựu.+ Một số quốc gia hìnhthành và phát triển :Môgiôpahít ( indô )ĐạiViệt, Champa, Ăngco ( bánđảo Đông Dương)
- Đến thế kỉ XIII, ngừơiMông Cổ tấn côngngừoiThái họ di cư xuống pnamlập nên vưong quốcSukhôthay, bộ phận kháclập nên vquốc Lạngxạng.( XIV)
- Các quốc gia Đông Nam Á
đã suy yếu từ nữa sau thế kỉXVIII và trở thành thuộc đạicảu các nứoc tb phưong tây( tk XIX )
4- Củng cố: 3’
- Khu vực Đông Nam Á ngày nay bao gồm những quốc gia nào?
- Kể tên một số quốc gia phong kiến Đông Nam Á khác vào thời điểm hình thành các quốcgia đó?
5- Dặn dò: 1’
Trang 28- Học bài cũ và lập bảng niên biểu các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực ĐơngNam Á đến giữa thế kỉ XIX.
* Gợi ý tìm hiểu :
+ Các giai đoạn pt của Vq Lào và Cmapuchia
+ Nêu tên một số cơng trình nghệ thuật của hai vq này ?
- Các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực
- Nhận rõ vị trí địa lý của Campuchia, Lào các giai đoạn phát triển của hai nước
2- Về tư tưởng:
Qua những kiến thức lịch sử, giúp HS nhận thức được quá trình phát triển lịch sử, tính chấttương đồng và gắn bĩ lâu dài của các dân tộc ở Đơng Nam Á, trân trọng giữ gìn truyền thốngđồn kết giữa Việt Nam, Lào, Campuchia
- Bản đồ hành chính khu vực Đơng Nam Á (nếu cĩ được bản đồ các quốc gia cổ thì tốt)
- Tranh ảnh một số cơng trình kiến trúc, văn hĩa Đơng Nam Á
2- HS:
- Xem bài trước ở nhà, trả lời các câu hỏi ở cuối mỗi mục
- Sưu tầm một số tranh ảnh nĩi về kiến trúc văn hĩa Đơng Nam Á
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình vấn đáp, miêu tả,
- Tạo biểu tượng, trực quan
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Kể tên các nước trong khu vực Đơng Nam Á hiện nay và xác định vị trí của các nước trênbản đồ?
TIẾT: 8 - BÀI: 6
Trang 29- Các nước trong khu vực Đông Nam Á có đặc điểm gì chung về điều kiện tự nhiên? Điềukiện đó có ảnh hưởng gì đến sự phát triển nông nghiệp.
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài:1’
Campuchia và Lào là hai nước anh em cùng nằm trên bán đảo Đông Dương với Việt Nam.Hiểu được lịch sử hai nước bạn cũng góp phần hiểu thêm lịch sử nước mình
b/ Giảng bài mới:
Giải thích: Người Khơ Me là một
bộ phận của cư dân Đông Nam Á
(gọi là người Mông Cổ) đã sống
trên địa bàn rộng, hầu như bao
trùm hết các nước Đông Nam Á
lục địa Người Campuchia còn gọi
là người Khơ Me
- Họ sống ban đầu không phải ở
các nước Campuchia ngày nay mà
ở phái Bắc trên vùng Đông Bắc
Thái Lan ngày nay (phía Nam
bình nguyên Cò Rạt, sau đó mới
di cư về phía Nam
Hỏi: Từ khi thành lập đến năm
1863, lịch sử Campuchia có thể
chia làm mấy giai đoạn?
GV: Treo bản đồ hành chính các
khu vực Đông Nam Á, địa bàn
ban đầu (TK V - ?) ở lưu vực
sông Sêmun (Nam Cò Rạp) địa
bàn quần cư Ăngco
Hỏi: Tại sao thời kì phát triển của
Campuchia lại được gọi là “Thời
kì Ăngco”?
Hỏi: Sự phát triển của Campuchia
thời kì Ăngco bộc lộ những điểm
nào?
Giảng: “Ăngco” có nghĩa là đô
thị, kinh thành Ăng co vát xây
dựng từ thế kỉ XII còn Ăng co
Thom được xây dựng suốt 7 thế kỉ
của thời kì phát triển
Hỏi: Em có nhận xét gì về khu
đền Ăngcovát qua hình 14?
- Chia làm 3 giai đoạn:
+ Từ TKVI IX: ChânLạp
+ Từ TKIX TKXV: thời
kì Ăngco
+ Từ TKXV - 1863; suyyếu
- Vì Ăngco là kinh đô cónhiều đền tháp như: ĂngcoVát, Ăngco Thom… đượcxây dựng trong thời kì này
- Nông nghiệp phát triển
- Có nhiều công trình kiếntrúc độc đáo
+ Thời kì Chân (TKVI IX) Thời kì tiền sử trến đấtCampuchia đã có ngừoi sinhsống và trong quá trình nhànứơc xuất hiện tộc ngừoiKhơme hình thành Đến tk
VI vquốc Chân Lạp ra đời.+ Thời Ăngco (TKIX TKXV: ) là thời kì pháttriển huy hoàng của chế độphong kiến Campuchia
° Nông nghiệp phát triển
° Lãnh thổ mở rộng
° Văn hóa độc đáo nhất làkiến trúc tháp: đềnĂngcoVát, Ăngco Thom
Trang 30Hỏi: Thời kì suy yếu của
Campuchia là thời kì nào?
Giảng: Campuchia bắt đầu suy
yếu từ TK XIII, do bị vương quốc
Thái tấn công xâm lược, nhiều lần
phải bỏ kinh đô cũ về miền Nam
nhưng vẫn không yên, cho đến
khi bị thực dân Pháp xâm lược
năm 1863
HĐ2: Cả lớp , Cá nhân
GV: Yêu cầu HS đọc phần 4.
Giảng: Cư dân cổ cũng là cư dân
nói tiếng Môn Khơ Me gọi là Lào
Thơng, còn tộc người đa số hiện
nay là người Thái di cư xuống đất
Lào từ TK XIII cùng với nhóm
khác vào đất Thái Lam, nhưng lại
tách ra lập nước riêng gọi là Lào
Lùm
Hỏi: Lịch sử nước Lào có những
mốc quan trọng nào?
Giảng: Năm 1353, tộc trưởng
người Lào là Pha Ngừm đã tập
Hỏi: Nguyên nhân nào dẫn đến sự
suy yếu của vương quốc Lạn
Xạng? tg?
GV: Cho học sinh xem ảnh Thạt
Luổng của Lào có gì giống và
cao của người Campuchia
- Từ thế kỉ XV đến năm
1863 - là thời kì bị Pháp đôhộ
+ Trước TK XIII: chỉ cóngười Đông Nam Á cổ làngười Lào Thơng
+ Sang TK XIII: người Thái
di cư gọi là Lào Lùm, bộ tộcchính của Lào
+ Năm 1353, nước LạnXạng được thành lập
+ Đối nội: chia đất nướcthành Mường, đặt quan hệhòa hiếu với Campuchia,Việt Nam, chống quân xâmlược từ ngoài vào như TháiLan
+ Đối ngoại: giữ quan hệhòa hiếu với các nước lánggiềng
Kiên quyết chống ngoạixâm
- Do sự tranh chấp quyềnlực trong hoàng tộc => đấtnước bị suy yếu, vươngquốc Xiêm xâm lấn
- Giống: uy nghi, đồ sộ, cókiến trúc nhiều tầng, có một
- Sang TK XIII: người Thái
di cư gọi là Lào Lùm- bộtộc chính của Lào với nghềtrồng lúa nương, săn bắn vàlàm thủ công
- Năm 1353, Các bộ tộc Làothống nhất thành một nứocriêng gọi là Lạn Xạng
- Từ TK XV XVI: thời kìthịnh vượng
+ Đối nội:
• chia đất nước để cai trị
Xây dựng quân đội
+ Đối ngoại:
• giữ quan hệ hòa hiếu vớicác nước láng giềng.( ĐạiViệt và Campuchia )
Kiên quyết chống ngoạixâm.( MIến điện )
- Tk XVIII , Lạn Xạng suyyếu bị Xiêm thôn tính, đếncuối TK XIX thực dân Pháp
đô hộ
Trang 31khác với các công trình kiến trúc
của các nước trong khu vực
GV: Hướng dẫn học sinh quan sát
hình 16: Lược đồ Đông Nam Á
thế kỉ XIII - XV
tháp chính và nhiều thápphụ nhỏ hơn ở xung quanh
- Khác: nhưng không cóphần cầu kì phức tạp bằngcác công trình kiến trúc củaCampuchia
Sơ kết: Các vương quốc Đông Nam Á là tiền thân của các nước sau này Những nước này cùng với
những nước còn lại (có Việt Nam) thường có quan hệ với nhau về ngoại giao, buôn bán và đôi khi có
cả chiến tranh, nhưng rồi những nước láng giềng suốt đời sống cạnh nhau phải dàn xếp những bấthòa và đẩy mạnh quan hệ đối với nhau
4- Củng cố: 3’
- Sự phát triển của vương quốc Campuchia thời Ăngco được biểu hiện như thế nào?
- Em hãy nêu các chính sách đối nội và đối ngoại của nước Lạn Xạng?
5- Dặn dò: 1’
- Về học bài cũ và xem tiếp bài 7 “Những nét chung về xã hội phong kiến”
* Gợi ý tìm hiểu :
+ So sánh quá trình ht và pt của các qg pk phương Đông và phương Tây
+ Tìm hiểu thế nào là chế độ quân chủ ?
Đây là bài có tính chất khái quát, tổng kết những đặc điểm cơ bản của xã hội phong kiến
Vì vậy qua bài này giáo viên cần cho học sinh nắm được:
- Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến
- Nền tảng kinh tế và 2 giai cấp cơ bản trong xã hội phong kiến
- Thể chế chính trị của nhà nước phong kiến
Trang 321- Giáo viên:
- Bản đồ khu vực hành chính khu vực Đông Nam Á
- Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc, văn hóa Campuchia, Lào
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Sự phát triển của vương quốc Campuchia thời Ăngco được biều hiện như thế nào?
- Em hãy nêu các chính sách đối nội và đối ngoại của nhà nước Lạn Xạng?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài: 1’
Đông Nam Á là khu vực khá rộng lớn, ngày nay gồm 11 nước, các nước này có nét chung
về điều kiện tự nhiên nên các nước này cũng có những nét chung về xã hội phong kiến
b/ Giảng bài mới:
thành của XHPK phương Đông
và châu Âu không giống nhau nên
sự phát triển về kinh tế và xã hội
cũng khác nhau
GV: Yêu cầu học sinh đọc.
Hỏi: Theo em cơ sở KT của
XHPK ở phương Đông và châu
Âu có điểm nào giống, điểm nào
địa tô là: giao ruộng đất cho nông
dân, nông dân cày cấy rồi thu thuế
rất nặng
Hỏi: Em hãy nêu điểm khác nhau
của nền kinh tế phong kiến ở
Giống: đều là nền KT nông
nghiệp là chính
Khác: phương Đông bó hẹp
ở công xã nông thôn
+ Châu Âu: đóng kín tronglãnh địa phong kiến
+ Phương Đông: địa chủ _nông dân
+ Châu Âu: lãnh chúa_
• PĐ : SX nông nghiệp đóngkín ở CX nông thôn
• PT: SX nông nghiệp đóngkín ở các lãnh địa
Rđất nằm trong tay lãnhchúa hay địa chủ, giao chonông dân hay nông nô sx
- Xã hội phương Đông: địachủ_nông dân lĩnh canh
- Châu Âu: lãnh chúa_ nôngnô
- Phương thức bóc lột: bằngđịa tô
- Ở phương Tây: thành thịtrung đại xuất hiện => công
Trang 33phương Đông và châu Âu?
Chuyển ý: Sự phát triển về kinh
chế nhà nước do vua đứng đầu
Hỏi: Chế độ quân chủ ở phương
Đông và châu Âu có gì khác biệt?
thương nghiệp, công thươngnghiệp phát triển
- Vua là người đứng đầu bộmáy nhà nước phong kiến
+ Phương Đông: vua cónhiều quyền lực gọi làHoàng đế
+ Châu Âu: lúc đầu hạn chếtrong các lãnh địa Đến TK
XV, quyền lực mới tậptrung trong tay vua
thương nghiệp phát triển
2- Nhà nước phong kiến:
- Thể chế nhà nước vua làngười đứng đầu gọi là chế
độ quân chủ
+ Chế độ quân chủ ởphương Đông và châu Âukhác nhau về: mức độ vàthời gian
Sơ kết: Với nền kinh tế pk đã làm kìm hãm sự phát triển của công thương nghiệp, nên giai cấp tư sản
đã chống lại phong kiến => đến sự thiết lập chủ nghĩa tư bản
TUẦN 5 Ngày soạn:
Tiết 10 Ngày dạy:
ÔN TẬP
I.Mục tiêu bài học.
1.Kiến thức
- Củng cố kiến thức lịch sử thế giới
- Sự hình thành và phát triển, suy vong của xã hội phong kiến châu âu
- Sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản
- Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến
2.Tư tưởng.
Có thái độ đúng đắn đối với xã hội phong kiến
Căm ghét bọn thống trị tàn bạo và có lòng cảm thông với những người nghèo khổ
3.Kỹ năng.
Nhận xét, đánh giá vấn đề lịch sử
II.Phương tiện dạy học.
-SGK – SGV
Trang 34-Bản đồ thế giới.
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thảo luận nhóm, vấn đáp, trực quan
IV.Tiến trình dạy học.
1.Ồn định lớp.
2.Kiểm tra bài cũ 5’
- Trong XHPK có những giai cấp nào? Quan hệ giữa các giai cấp đó ra sao?
CÂU 2 Phong trào cải
cách tôn giáo diễn ra như
thế nào?
-Cuối tk V, bộ tộc giecman tiêu
diệt các quốc gia cổ đại, Chiếm Rôma thành lập vương quốc mới
-Xuất hiện tầng lớp mới(Nông
nô và lãnh chúa)
-Nông nô phụ thuộc vào lãnh
chúa→Quan hệ xã hội hình thành
-Nhắc lại khái niệm lãnh địa phong kiến
→Sản xuất phát triển, sản phẩm
dư thừa->buôn bán trao đổi,thành lập các thị trấn->thànhphố lớn.Gọi là thành thị trung đại
→Thúc đẩy xã hội Phong kiến Châu âu phát triển
→Học sinh tự xem lại
→Qúa trình tích lũy tư bản nguyên thủy:Tạo vốn và người làm thuê
-Hình thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa ra đời
- Xuất hiện giai cấp: Tư sản và
vô sản(mâu thuẫn)=>quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành
-Nguyên nhân-Nội dung
→Nguyên nhân:Giao hội bóc lộtnhân dân và cản trở sự phát triểncủa giai cấp tư sản
→Nội dung:Phủ nhân vai trò thống trị của giáo hội,Bãi bỏ các
lễ nghi,quay về với giáo lý nguyên thủy
Bài 1 Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến
Bài 2:Sự suy vong chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản Châu âu.
Bài 3:Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu kì trung đại ở Châu âu.
Trang 355’
5’
5’
CÂU 1 Xã hội phong
kiến Trung Quốc hình
CÂU 3 Thành tựu văn
hóa, khoa học kĩ thuật
Trung Quốc?
CÂU 1 Ấn Độ trải qua
các vương triều nào?
CÂU 2 Những thành tựu
văn hóa Ấn Độ?
CÂU 1 Kể tên các quốc
gia phong kiến Đông
Nam Á?
CÂU 2 Nêu các giai
đoạn phát triển của
vương quốc Lào và
Campuchia?
CÂU 1 Phân biệt xã hội
phong kiến phương
Đông và Châu Âu?
Câu2:Nền kinh tế chính
của phương Đông và
Châu Âu là gi?
-Những biến đổi trong sản xuất-Những biến đổi trong xã hội-Thời Tần:
+Chia đất nước thành quận, huyện,cử quan lại cai trị
+Ban hành chế độ đo lường tiền tệ
+Bắt lao dịch
-Thời Hán:
+Xóa bỏ chế độ pháp luật hà khắc
+Giảm tô thuế, sưu dịch
+Khuyến khích sản xuất+Tiến hành chiến tranh xâm lược………
→Tư tưởng Nho giáo, văn học
sử học phát triển,Nghệ thuật có trình độ cao
→Tứ đại phát minh,Kĩ thuật đóng tàu luyện sắt khai thác dầu
mỏ
→Vương triều Gúpta(TK VI), Hồi giáo Đêli(TK XII-XVI), Môgôn(TK XVI- giữa tk XIX)
IV-→Chữ viết:Chữ Phạn Văn học: Sử thi, kịch, thơ.Hai bộ sử thi nổi tiếng:Mahabharata, Ramayana-HS:Kể tên 11 quốc gia pk ĐNA
-Có 4 giai đoạn->HS tự tìm hiểulại
→XHPK Phương Đông:Hình thành sớm, phát triển chậm chạpsuy vong kéo dài
→XHPK Phương Tây:Hình thành muộn hơn,kết thúc sớm
→PĐ, PT: Nông nghiệp + PT: Đóng kín trong lãnh địa + PĐ: Bó hẹp ở công xã nông thôn
Bài 4:Trung Quốc thời phong kiến
Bài 5:Ấn Độ thời phong kiến
Bài 6: Các quốc gia phong kiến Đông Nam Á.
Trang 36TUẦN Ngày soạn:
Tiết 11 Ngày dạy:
- Rèn luyện kỹ năng trình bày, thao tác nhanh, chính xác trong làm bài tập lịch sử
- Cho HS làm quen với nhiều dạng bài tập lịch sử
Gv đưa ra một số bài tập dưới nhiều dạng khác nhau cho HS làm
GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm làm một bài tập – Nhóm trưởng trình bày- Các nhóm nhận xét, cuối cùng GV nhận xét và khái quát lại
Bài tập
Bài 1 : Viết chữ đúng (Đ) sai (S) vào các ô dưới đây:
… Thành thị ra đời từ cuối thế kỷ XI do thợ thủ công và thương nhân lập ra
….Cư dân trong thành thị gồm thợ thủ công, thương nhân và nông dân
… Thợ thủ công lập ra phường hội, thương nhân lập ra thương hội
… Thành thị ra đời đã tạo điều kiện cho kinh tế hàng hoá giản đơn phát triển
Bài 2:
Ghi thời gian các cuộc phát kiến địa lý vào bảng sau
THỜI GIAN CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ
- B Đi- a- xơ đi vòng qua điểm cực Nam châu Phi
- Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ
- Ma-gien-lan đi vòng quanh thế giới
- Mac-xcơđơ Ga-ma cập bến Calicút ở phía Tây Nam Ấn Độ
Bài 3: Điền tiếp những từ thích hợp vào chỗ trống
Trang 37Người khởi xướng phong trào cải cách tơn giáo là … Tại Thuỵ Sĩ một giáo phái khác
ra đời gọi là….
Ki tơ giáo đã bị phân chia thành hai giáo phái… Phong trào cải cách tơn giáo cịn làm bùng lên cuộc đấu tranh rộng lớn ở… Mà sử sách thường gọi là cuộc ….
Bài 4 : Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của Vương quốc Campuchia.
TK VI Vương quốc Chân Lạp ra đời
Tk IX-XV chế độ phong kiến phát triển huy hồng
Tk XVIII Sau thời kì Ăng-co, bước vào giai đoạn suy yếu
Bài 5 : Trong XHPK cĩ những giai cấp nào và quan hệ giữa các giai cấp ra sao?
PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ TK X ĐẾN TK XIX
CHƯƠNG I : BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ – ĐINH – TIỀN LÊ
Trang 38Bồi dưỡng cho học sinh kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ, sử dụng bản đồ khi học bài, trả lời bằngviệc xác định các vị trí trên bản đồ và biết điền kí hiệu vào vị trí cần thiết.
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC:
Chuẩn bị bài trước ở nhà, sưu tầm một số tranh ảnh như đền thờ vua Đinh, vua Lê…
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Thuyết trình, vấn đáp, tạo biểu tượng, trực quan
IV THIẾT KẾ BÀI DẠY:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Cơ sở kinh tế của XHPK là gì?
- Trong XHPK có những giai cấp nào? Quan hệ giữa các giai cấp ấy ra sao?
3- Bài mới:
a/ Giới thiệu bài:1’
Sau 1000 năm kiên cường và bền bỉ chống lại ách đô hộ của pk phương Bắc, cuối cùngnhân dân ta đã giành lại được độc lập với trận Bạch Đằng lịch sử (năm 938) nước ta bước vàothời kì độc lập, tự chủ
b/ Giảng bài mới:
Hỏi: Chiến thắng Bạch Đằng năm
938 có ý nghĩa như thế nào?
Giảng: Ngô Quyền đã xưng
vương, bỏ chức tiết độ sứ, lập
triều đình theo chế độ quân chủ,
đóng đô ở Cổ Loa
Hỏi: Tại sao Ngô Quyền lại bãi
bỏ bộ máy cai trị của họ Khúc để
thiết lập triều đình mới?
GV: Hướng dẫn học sinh vẽ sơ đồ
bộ máy nhà nước
- Đánh bại âm mưu xâmlược của quân Nam Hán,chấm dứt hơn 10 TK thốngtrị của các triều đại pkphương Bắc
- Vì họ Khúc chỉ mới giànhđược quyền tự chủ, trêndanh nghĩa vẫn phụ thuộcnhà Hán Nên Ngô Quyềnquyết tâm xây dựng mộtquốc gia độc lập
1- Ngô Quyền dựng nền độc lập tự chủ:
- Năm 938, Ngô Quyềnlên ngôi vua, đóng đô ở
Cổ Loa
- Xây dựng chính quyềnmới : ( dựa vào sơ đồ )
+ Trung ương : Vua đứngđầu quyết định mọi việc;đặt các chức quan văn,
võ, quy định lễ nghi sắcphục của quan lại cáccấp
+ Ở địa phương cử cáctướng trông coi giữ cácchâu quan trọng ( nêu tênmột số chức quan )
Vua
Trang 39
10’
Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Ngô
Hỏi: Vua có vai trò gì trong bộ
Chuyển ý: Đầu thời Ngô đất
nước yên bình thịnh vượng nhưng
cuối thời Ngô đất nước ta có sự
rối loạn
HĐ 2: Cá nhân
Giảng: Ngô Quyền mất, con còn
nhỏ, lợi dụng tình hình này,
Dương Tam Kha đã ? quyền Ngô
Xương Ngập sợ bị liên lụy, bèn
bỏ trốn, các thế lực thổ hào ở
khắp nơi lần lượt nổi dậy
Hỏi: Sau khi trị vì đất nước được
5 năm, Ngô Quyền mất Lúc đó
tình hình đất nước ta thay đổi như
thế nào?
Giảng: Năm 950, khi Dương Tam
Kha cử Ngô Xương Văn và Đỗ
Cảnh Thạc đi đánh 2 thôn Đường,
Nguyễn thì Ngô Xương Văn quay
lại đánh úp kinh thành, giành lại
ngôi vua Lúc bấy giờ, tình hình
trong nước rất rối loạn, thổ hào
nổi lên khắp nơi dẫn đến “loạn 12
Hỏi: Sự chiếm đóng của các sứ
quân, điều đó ảnh hưởng như thế
nào đối với đất nước?
HĐ 3: Cả lớp
- Là người đứng đầu triềuđình, quyết định mọi côngviệc: chính trị, quân sự,ngoại giao
- Còn đơn giản, sơ sàinhưng bước đầu đã thể hiện
ý thức độc lập, tự chủ
- Đất nước rối loạn các phephái nhân cơ hội này nổi lêngiành quyền lực DươngTam Kha cướp ngôi
- Đánh nhau liên miên, đấtnước trở nên loạn lạc => taođiều kiện thuận lợi cho giặcngoại xâm tấn công nước ta
2- Tình hình chính trị cuối thời Ngô:
- Năm 944, Ngô Quyềnmất, Dương Tam Khacướp ngôi, tự xưng làBình Vương => triềuđình lục đục
- Năm 950, Ngô XươngVăn lật đổ Dương TamKha nhưng không quản
lý được đất nước
- Năm 965, Ngô XươngVăn chết, sự tranh chấpgiữa các địa phương =>loạn 12 sứ quân
3- Đinh Bộ Lĩnh thống
Thứ sử các châu
Trang 40Chuyển ý: Loạn 12 sứ quân gây
tan tác đau thương cho nhân dân,
lúc bấy giờ nhà Tống có âm mưu
xâm lược nước ta nên việc thống
nhất đất nước trở nên cấp bách
Hỏi: Cuối thời Ngô tình hình đất
nước ta như thế nào?
Giảng: Loạn 12 sứ quân gây biết
bao tang tóc cho nhân dân, đất
nước trong tình trạng rối ren Nhà
Tống đang có âm mưu xâm lược
nước ta Tình hình đó đặt nước ta
trước nguy cơ ngoại xâm mới, đòi
hỏi tầng lớp thống trị trong nước
Hỏi: Việc Đinh Bộ Lĩnh dẹp
“Loạn 12 sứ quân” có ý nghĩa như
thế nào?
- Đất nước lâm vào cảnh rốiren, các tù trưởng nổi dậykhắp nơi, sử cũ gọi là “Loạn
12 sứ quân”
- Là Đinh Bộ Lĩnh
- Tổ chức lực lượng, rèn vũkhí, xây dựng căn cứ ở HoaLư
- Được nhân dân ủng hộ,ông có tài về quân sự, đánhđâu thắng đó => các sứquân khác xin hàng hoặc lầnlượt bị đánh bại
- Đã thống nhất đất nước,tạo điều kiện để xây dựngđất nước vững mạnh chốnglại âm mưu xâm lược của kẻthù
nhất đất nước:
- Tình hình đất nước+ Cuối thời Ngô đất nướclâm vào cảnh rối ren, cáchào trưởng nổi dậy khắpnơi, sử cũ gọi là “Loạn
12 sứ quân”.Hai con traicòn nhỏ chưa có uy tín lại
bị Duơng Tam Kha cứopquyền
+ Nhà Tống có âm mưuxâm lược
+ Quá trình thống nhấtđất nước:
- Đinh Bộ Lĩnh là ngừơiđộng Hoa Lư đã đứng rathống nhất đất nứơc
- Đinh Bộ Lĩnh tổ chứclực lượng, rèn vũ khí, xâydựng căn cứ ở Hoa Lư
- Được nhân dân ủng hộ,ông có tài về quân sự,đánh đâu thắng đó ( Vạnthắng vương ) => các sứquân khác xin hàng hoặclần lượt bị đánh bại
- Đã thống nhất đất nước,tạo điều kiện để xây dựngđất nước vững mạnhchống lại âm mưu xâmlược của kẻ thù
4- Củng cố: 3’
1- Trình bày những biểu hiện về ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc xây dựng đấtnước?
2- Tại sao lại xảy ra “Loạn 12 sứ quân”?
3- Em hãy tình bày công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đối với nước ta trong buổi
đầu độc lập? (SGV)
5- Dặn dò: 1’
Về học bài và chuẩn bị bài 9 “Nước Đại Việt thời Đinh_Tiền Lê”