Trong noi dung tlm hieu thich ling va nhan thuc ciia trc em lang thang ca nho, chiing toi xem xet xem cac e m c6 suy nghl nhir the nao v6 cuoc song hien tai va cuoc song tuong lai cua
Trang 1THICH LJNG CUA TRE EM LANG THANG
CO NHO VE MAT NHAN TH JC
GS.TS Vu Dung
Vien ini'chii^ \'lcn Tarn Iv hoc
TOM I AI
Thicfi ung ve miit niuin thi'fc c6 v HfihTa quan Umiii doi vfy lliich I'fnii xa hoi ci'ta
lie em lan^ ihang cO nhd Kci qiid tighien cm ciia chiuig loi cho ihdy, an cm con
thieti ru tin viio khd ndiig nghi life va y chi cua minh khi suy tight ve cugc song hien
tai va each thi'fc gidi quyet nhCoig van de eiia hien tai \ e cuoc song tucfng lai, cdc em
CO u( tin h(Tn Co sif khdc biei giifa < d< iihdm tie long thang trong thich I'fng ve nhan
thi'fc theo cdc hien so gioi tinh, ^d'lig vai ai, mri hoc, ihm luing di lam
Til khoa: Thich I'mg: hien tai iifong lai, ndng hd , nghi lite: y chi
Ngciynhgnbai: \S/6/20\2\ Ngay duyet dang hat: 25/1/2012
Thich ling ve mat nhan thirc la sir thay doi each thijc suy nghT cua ban
than, tCr do c6 nhiing hanh dong vircft qua kho khan thii thach de song Nhu vay,
thich ling v6 nhan thuc la dieu kien va ti6n 66 cho thich ling ve hanh vi Trong
noi dung tlm hieu thich ling va nhan thuc ciia trc em lang thang ca nho, chiing
toi xem xet xem cac e m c6 suy nghl nhir the nao v6 cuoc song hien tai va cuoc
song tuong lai cua minh Qua do, phan tfch cac quan niem ciia cac em vg cuoc
song, v6 su n6 luc ciia ban than, cung nhu each thiic giai quyel cac van de ciia
cuoc song
1 Suy n g h l c u a cac e m ve cuoc song hien tai va e a c h thirc giai q u y e t
Khi nghien cuu suy nghl ciia cac em ve cuoc song hien tai - cuoc song
ma cac e m dang phai doi mat v6i nhiing kho khan va thach thirc chiing toi tim
h\iu van 66: yen to niio quyet dinh cuoc song hien tai ciia cac em'' Chi'nh ban
than cac em hay la cac yeu to khach quan? Ket qua khao sal thu duoc phan anh
qua so lieu bang 1
Phan tfch so lieu bang 1 cho thay: Phuong an c6 ty le y kien cao nhal la
"Cuoc song cua em la do e m tu quyet dinh bang n6 luc va y chi ciia ban than",
N h u vay, chinh cac em tu xac dinh each thiic giai quyet cac van 66 trong cuoc
song cua minh D'ltu nay la co s o quan trong giiip cac em thich ling trong cuoc
TAP CHI TAM LV H O C SO 8 (161), 8 - 2012 1
Trang 2vucrt qua kh6 khan ciia minh
Bdiii; I: Siiv iis;lii ciiii Ire cm yeu Ihevf eiioe xmin liieii lai
(,Sf) lieu chung)
n
1
2
.1
1
Siiy ti};hl tiia cac cm {%)
Cuoc sniHj; cua em \h do cm tu quyfii dinh bang nhiJng no luc
v i V chi ciia ban than
( line song ciia em phu thuAc nhifiu vko su giup d9 cua ngu6i
ilian lioni: lin hang, gia dinh, hang x6m
fiioc song ciia cm phu thuAc vao su giup da ciia cac t6 chiic
xa lioi
("no, son;' cii.i cni piui tluioc van suiiiay rili lliing ngay
Ty le y kien f'/O 42,4
21,0
-11.7
4.8
Cluing ta tiay xciii suy ngliT cu thd ciia cac em: "Etn se co gang khdc phuc bang each fif vtam ten hang v chi va nghi h(c cua minh" (Nu 14 luoi Idp
7 so 74 Phiic Xa Ha Noi) Mot so em lai cho riing, phai c6' gang hoc de c6 mot
iirong lai lot dcp hon: "/-.'/// se co gang hoc tap that tot dc salt nay co mot tuang lai loi dep ho'ti vd chia sc linh cant, sif veu ihiftmg v('fi cdc hem co ci'ing hoan cdnh giong em" (Nil, IS tuoi lop 11 Trung tiim Bao tro tre em duang pho
Da Nang)
Anh i: Cdc cm Id
&A
dc ku'iii song Ngtion: Anh iniernet ihdng 4/2012
Trang 3em duoc hoi Chi so nay cho Iha'y, da so cac em cho rang, cuflc song ciia minh phu thuoc chti ye'u vao cac ySu to khach quan khiic Dieu dang chii y la co gan 1/3 sd' em duoc hoi cho rang, cuOc s6ng ciia em khOng phai do chinh em quyet dinh, ma phu thuOc vao su giiip do ciia cac to chiic xa hOi va c6 21% so em duoc hoi cho rang, cuoc song ciia em phu thupc vao su giii|) de ciia ngu6i than trong ho hang, gia dinh hang xom Dae biet la co 4.8't so em duoc hoi cho rang, cuoc song ciia em phu thuoc v,io su may riii hang ngay
Nhu \ay da so cac em duoc hoi xac dinh su giiip do ciia cac l6 chiic nhan dao ciia gia dinh ngudi than ha\ su may riii ciia cuoc song Cac em thigu
tu tin \ao ban than minh \ao kha nang khdc phuc kho khan ciia minh Noi each khac so tre em n.'iy \iVi each su\' nghl nhu \'ay se rat kho khan trong vice thfch
ling voti cuoc song Sau day la suy nghi cua mot tre em lang thang co nhfl: "Em khong hiel minh en ,hi di'mg klli ile khong itglu den moi elmyen klioiig lu'ra, em kliong liiei minll en viitn qua durre nlu'mg kiw klidn eiia euoe song khrhig" (Nu,
16 tudi, kip 5 Giap Nhi Hoang N4ai Ha Noi)
Chiing la sc xem \ ,iii dc nay theo cac bieii so doc lap:
Bang 2: Suy nglueiia Ire em yeu iheveeupe song hien lai
(Theo gioi ti'nh)
T T
1
2
3
4
Suy nghi ciia cac em
Cuoc song ciia em lii do em tu quyei dinh
bang nhlJng n6 luc va y chi ciia ban than
Cuoc song ciia cm phu thuoc nhicu \'ao su
giup dcr cua nguoi than trong ho hang, gia
dinh hang xom
Cuoc soiig cua cm phu Ihuoc \'ao su giup do
ciia cac to chuc x.! hoi
Cuoc song ciid em phu thuoc viio su may tut
hang ngay
( ; i o i l i n h ( % ) Nam 31.1
4,6
11.4
2.1
Nu 11.2
16,4
20.3
2.7
(^hung
(%)
42.4
21.0
31.7
4,8
Neu xet theo bien so gioi tinh ta thay voi quan niem "Cuoc song ciia em
la do em tu quyet dinh bAng nhijng n6 luc va y chi ciia ban than", ty le y kien CLia cac em nam cao hon cac em nil (3l,Kf so \'c'i 1 l,2r'f) Dieu nay cho ihaV, cac em nam tir Im vao ban than hon cac em nu", cac em nam co suy nghi minh can tu no luc de viron Icn thfch ung vai cuoc song 0 cac phuo'ng an cuoc song
TAP CHI TAM LV HOC, So 8 (161) 8 - 2012
Trang 4ty le y kiii'n ciia cac em nO dtSu cao hon cic em nam
NSu so sanh theo bifi'n s6' noi sO'ng ciia cdc em {.siing v<ii ai? bang 3) ta_
tha'y: ti phitctng an "Ciioe song eiia em la do em lit i/iiyet dinh hdng nhiing nS lire vd y elii eiia Iniii Ihdn", ty 16 y kiffn ciia nh6m tre song trong to chile nhan
dao vii nhom tre dining phfl' cao hon nhniii so vdi nhom Irii stfng cung ngudi
than va ho hang (22,6';< va \2A''/o so vdi 7,4%)
Dteii nay dc dang 1;^ giai vi hai nhom tre luiy, nha't la nhom tre dudng pho cSc cm phai song tu lap, phai tu lo toan cho cuoc song ciia minh, sti giup
do cuti id chu:c nhan dao chi d mot gidi ban nhai dinh Chinh vi vay ma trong suy nghi etic em tu lin hon cac em song cOng gia dinh hay ho hang Dii sao, cac
em n.iy ciing duoc su giup dd ciia gia dinh, ho hang
Bang ?.• Sity nghi eiia Ire em yeii llieve eude song hien lai
(Theo bifn so song vdi ai)
11
]
2
3
4
Su\ nghl ciia cac cm
Cuoc song- ciia em la do
cm lir quyel dinh bang
nhirng n6 luc \'a y chi cua
ban than
Cuoc song ciia em phu
thuoc nhidu vao su giiip do
ciia ngu&i than trong ho
hang, gia dinh, hang xom
Cuoc song ciia em phu
thuoc vao sir gnip dd ctia
cac 16 chile xa hoi
Cuoc song ciia em phu
ihuoc viio su may nii h.'uig
ng.-iy
Song \iii ai {9c )
Ngudi than,
ho hang 7,4
20,4
2.1
0.4
Id chut nhan dao
22,6
0.6
19.0
0.6
Nhom ban dircrng pho
12.4
10,6
3.8
('hung
42.4
21,0
31,7
4.8
Neu so siinh theo hicii sd not hoc ciia e;ic ein (bang 4) ta tha\'
Nhirng tre em khong duoc di hoc htcn d.uig song lang thang tren duong pho hoac dang song ciing cha me tu tin hon vao kha nang cua chi'nh minh doi vdi vfin de quyci dinh cuoc song ciia cac em Dieu nay phan anh qua ty le y kien cita ciic cm cao hon cac nhom khac (18,4';'; so vdi 13,4% va 10,6%)
Trang 5(Theo bien sO' hoc or dau)
TT
1
2
'
4
Suy nghl ciia cac em
Cuoc sOng cua em la do
em tir quyei dinh bang
nhirng n6 luc va y chi ciia
ban than
Cuoc song ciia em phu
thuOc nhiCu w'ui su giup dcf
cua ngudi than trong ho
hang, gia dinh, himg xtim
Cuoc song cua em phu
thuOc vao su giup d5 cua
cac to chUc xa hOi
Cuoc song cua em phu
thuoc vao su may rui hang
ngay
H o c d d a u ( % ) Khong
di hoc
18,4
0.9
0,7
3.1
Liip hoc tinh thuung
13,4
l.'i.4
16.4
I.O
Hoc trudng chfnh quy
10,6
4,7
14.6
0,7
Chung (%)
42,4
21.0
31.7
4,8
Ve cac phuong an giai quyet cuoc song phu thuoc nhi6u vao cac yeu to khach quan thi ly le y kien ciia nhom nay thap hon hai nhom con lai Dieu nay cang khang dinh cho nhan dinh tren Nguyen nhan la do cac em kho khan hon, phai buon trai cuoc song nhilu hon hai nhom con lai nen cac em nhan thiic minh phai tu quyet dinh lay cuoc song hien tai ciia minh
Neu so sanh theo bien so thuc trang di lam (bang 5) ta thay:
Ty le y kien cua nhiJng em co di lam cao hon nhom cac em khong di lam doi vdi phuong an cho ring, cuoc song hien tai cua em la do n6 lUc va y chi cua
ban than quyet djnh (31,4% so voi 11,0%) Diiu nay cho thay, cac em co di
lam tu tin hon vao kha nang ciia minh va xac dinh each thiic giai quyel van de cuoc song hien tai ciia minh
Doi v6i phuong an cuoc song phu thuoc vao su gnip da cua ngirfti than
trong ho hang, gia dinh, hang xom va phuong an ''Cuoc song ciia em phu ihiidc vao su giup do cua ngifdi than trong lio lidng gia dinh hdng xouC thi ty le y
kien giira nhom di lam va nhom khong di lam co chenh lech y kien, nhung khong dang ke O day, ty le y kie'n ciia nhom co di lam thap hon nhom khong
di lam
Doi v6i phuong an cuoc song ciia em phu thuoc viio sir giiip 6a ciia cac l6 chuc xa hoi thi ty Ic y kien ciia nhom co di lam thap hon rat nhieu so v6i
TAP CHI TAM LV HOC, So 8 (161), 8 - 2012
Trang 6cac cm cd di lam tit tin vJo kha nang ctia minh, cac em lu lo duirc cho cuoc sdng cua minh cao hon va khOng phu thuOc nhidu viio su giup dd ciia cic td Chile xa hOi nhu nhdm tre khOng di lam
Bang S: Siiv ngineiia Ire em veil ilieve enoe sdng hien tai
(Tlieo thuc trang di l.'iiii)
TT
1
2
3
i
Suy nghi ciia cac cm
Cuoc song ciia em la do em tu ([iiycl
dnih hang nhirng nd luc vh y ilii uia
ban ih.in
Cuoc sOng cua em phu thuOc nhieu \.io
su giup dd cLia nguiji than trong ho
hang, gia dinh hang xom
tuoL sdng cua em phu thuAc vao su
i^iiip d5 ciia cac td chile xa hOi
Cuoc sdng ciia em phu thuoc vao su
may rui hang ngay
Thuc trang di lam (%)
C o d i l&m
31,4
10,0
8.3
2,0
Khong di liim
11,0
11,0
23.4
2.8
(Jhung (%)
42.4
21,0
31.7
4.S
Nhu \'ay phan tich ve suy nghi cua (dc em ve < lu'ic song hien tai i (/ each thi'fc gidi iju\ci (ud( song nia minh cho thay, iv le cdc em ti( tin vao khd ndng, vao V chi < tin minh chi chiem clufa difoc mot ni'fa so em difcfc khdo sat Dii'u ndy cho thay da so cdc em trong nhan thi'fc con chifa tif tin vao khd nang ctia minh, mac di) cdc em Id nhiing dt'ai trc dang sdng lang thang Ddv Id \eu to quan trcmg ddn l('n khd ndng thich I'fng thap vOi cuoc song ctia cac em So sanh ihco cdc bien so ta ihd'y (6 \ii khdc bict gii'fa nhom trc khong duoc di hoc, tie' song II en du<yng pho vd nhdm ire di lam V('i't nhom trc dutfc tao dieu kien di hoc, lie sdng trong (dt idchue nhan dao vd Ire khong di km \hung ire co di lam
vd Ire lang thang khong sdng Irong < di id chi'fe nhdn dao do hdng ngdx cdc em plidi ddi indi v<'n khd klidn nen cdc cm lu lin him vao nghi life vd y chi ciia minh
2 Suy nghl ciia cjk cm vi- cuoc sons ttrong lai va each thiic giai quyet Cling vcfi viec tim hicu sir thich ung ciui trc lang thang ve mat nhan ihiic qua suy nghl ciia cac em vc htcn lai, nghicii ciiu na\ cung tim hie'u su thich irng qua suy nghT vc c.ich ihiic guii quyet \,in de lirong lai ciia cac em Ci day de tai
Trang 7qua thu duoc se cho ta tha'y, suy nghT ciia cac em trong giai quyfit van dd tuong lai ciia minh Chung ta li.iy xem ket qua khao sat qua cac bang sd liSu sau:
Bang 6: Suy nghi eiia Ire em veu theve tiMng lai eiia minh
(So liSu chung)
TT
1
2
3
4
Nhirng khd khan (%)
Em tin ring, minh se vucrt qua ducic nhiing kho khan dc sdng
bang V chi vii nghl luc cua b.in than
Titcfng tai cua cm pliu ihuoc nhiCu \'ao su gu'ip dd cua ngudi
than tiong ho h.ing gia dinh, hang Mini
Tuong lai ciia em phu thudc nhiCu \;io su giiip dd ciia cac td
chile xa hoi
I uong lai cua em [ilui thuoc nhicu vao su may nil, vao sd phan
Ty le y kien
(%)
63,8
9,2
10, =i
l.i
Phan tfch so lieu bang 6 cho thay: Da so cac em duoc khao sat cho ring, trong tucfng lai minh se vuot qua duoc nhUng kho khan de song bing y chi va nghl luc ciia ban than (63.8%) Ty le na\ cao hon suy nghT ciia cac em ve hien tai v6i ciing phuong an tra Icfi O cau hoi vc cuoc song hien tai phUOng an nay chi CO 42.4*^^ Nhu vay doi voi cac em duoc khao sat, cac em tir tin vao kha nang ciia minh hon khi nhin ve cuoc song tuong lai
Mot t\ le diing ke cac em cho ring, luong lai ciia em phu thuoc vao cac yeu to khach quan nhu' su giiip do ciia cac tti chiic xa hoi (19.5%) su gnip do cua nguoi than trong ho hang, gia dinh hang xom (9.2%) vao sir may riii, vao
so phan (7.5%) Nhu vay co hon 1/3 so em cho ring, tuong lai ciia minh khong phai do minh quyet dinh ma phu thuoc vao cac yeu to ben ngoai Chac chin so
em nay se gap nhieu kho khan hon trong thich ling vcfi cuoc song khi cac em suy nghl nhu the
Chung ta hay xem mot so suy nghT cu the cua cac cm qua phong van
sau: "Hien nay em dd < luid'n hi vdo nam iht'f 3'ci'ia den hoc roi em rot Id lo lang viec ra trudng vd ede van de ve U'li (Itinh de dap ung cho viet hoe lap Cling nhu ihuc lap ngodi ra em cung rd'l mong mudn minh duoc di hoe lrf}j ngoai ngu vi von ngoai ngif ciia em rd'l yen vd thdi gian hoc ciia em vdo nam hoc Cling rd'l han hep vd em cung phai di Idm them vd lich hoc cilng lifOng dot nhieu Em lin rdng nen minh ed gang hoe vd hoc tot thi se cd mot cuoc sdng sau ndv lot dep hon" (Nu 20 tu6i Dai hoc ky tiic xa Bach khoa Da Ning)
TAP CHI TAM Lt HOC, So 8 (161), 8 - 2012
Trang 8tuong lai sau nSy iiliai la nghe iighiep, viec lam NhUng cac em v5n tin tucmg riing ndu cac em hoc tot thi se eii tuong lai tdt dep Sau day la mOt suy nghT
khiic: 7',/H dang hoe im niol Irin'rng edp 3 eii, li/ng qudy, em sir se anh hiding den viec hoe Idp eiia em em mudn ed gang nhieu hem trong hoe tap i lia em de dal dune Iwdi Itdn ma em mong niudii" (Nil, 1 ,"> tudi, Idp 10, NguySn C6ng Trii,
Da Niing) Qua suy nghl ciia em iiiiy ta tha'y, em cSn cd gang vuon Wn trong hoc tap dd dat duoc itdc mo eiia ninh, dam bao cho tuong lai lot dep
Chung la sc xem xc-t suy nghi eiia cac cm v^ tuong lai qua so sanh theo e;ie bien so kli.ie nhau:
Bang 7; Suy iigid ciia lie em veil theve lining lai eiia minh
(Theo gn'd tinh)
TT
1
2
3
4
Suy nghl ciia cac em
Em tin rang, minh sc vudt qua duoc nhung kho
khan it sdng bang y chf va nghi lire cua ban than
Tuong lai cua em phu thuoc nlucu vao su giup dd
cua ngudi than trong ho hang, gia dinh, hang xom
Tuong lai ciia em phu thuoc nhieu vao su giiip dd
eiia cac id chuc xji hoi
Tuong lai ciia em phu thudc nhiCu \ao su may rui
\'iio sd phan
Ch'ri linh 1 % 1 Nam 38,6 4.7 7.2 4,2
Nu 2,'),2 4,.'i 12,3 3,3
Chung
l % l
63,8 9,2 19,-i
7,s
Neu so sanh theo bien sd gu'n tinh ta thay, nhin tong thd so lieu o bang 7 thi cac em nam tin tirdng v.io ban than, \.io nghi lite va y chi ciia minh hon trong cuoc sdng titong lai hon so vdi e.ie em nil Ch.iiig lian, o phuong an "Dn
lin I dug minh se virrn i/iia iliun nhung khd klidn ile sdng hdng v i hi vd nghi life eiia lidii ihdii" ty le y kten ciia cac em nam l.'i 3S,6', so \oi 2.T,2'I cua cac em nir, O phuong an "Tinnig liu eiia em phu lliiide nhieu vao sir giiip dd eiia ede lo ehire \d lidi" ty le y kien eiia cac em nam thiip hon cac em nu duoc hoi, d hai
phuong an con lai ly le y kiC-n giira hai nhdm khiic biet khong nhieu, Chang
han, o phuong an "I'lrnng lai euii em pliii iliiidi iiliieii vdo sir guip dd eiia ngudi Ihdn iroiig Im hdng gia dinh hdng \dm" t\ Ic d nhdm tie etn nam la 4,7% va d
tie em mi hi 4,.S'; Dieu ii.iy cho tltay, eiie em nam hoac nir deu ciin su quan tiim gulp do eiia ngudi than
Trang 9mong muon rang, se xdy dung tifcfng lai cua minh bang chinh thuc life vd con dudng hoc van ctia minh" (Nam, 16 tudi, I6p 10, Nguyen C6ng Trii, Da Na'ng) Hay mot suy nghT khac ciia cac em "\'i con qua nhd tudi nen chua di Idm duoc,
CO gang hoc tap de sau ndy con cd cdng dn vice lam" (Nam, 9 tuoi, 16p 5
Nguyen Cong Trii, Da Niing) Suy nghT nay dii phan anh y chi va quyat tSm hoc tap ciia em de dam bao cho m6t tiTcmg lai t6t dcp hon cuoc song hien tai cua em
Anh 2: Dna tie ndy dang suy nglu gi ve iKo'ng lai ciia minh
Ngiion: Anh iniernel ihdng 4/2012 Sau day la y kien ciia mot em nu "Gia dinh em lam em budn vd phai suy nghi rd'l nhieu vd cung Idm em ton thuong ve linh than, vdi vd lif be cho den bay gio sau do Id den viec hoc cua em em rd'l ngqi khi ai hoi em hoc lop may irudng gi, lite day em chi hiel quay mat di vd nghT t&i mpi viec" (NU, 16 tudi,
Idp 5 Giap Nhi Hoang Mai) Suy nghT nay cho thay, em chua tu tin vao kha nang va tuong lai cua minh
Neu so sanh theo bien so song v6i ai ta co bang so lieu 8:
Phan tfch so lieu bang 8 cho thay: cac em thuoc nhom ban du6ng pho
tin ring, minh sc vuot qua duoc nhUng kho khan dd song bing y chi \'i\ nghi luc
cua ban than co ty le y kien cao hon han nhom em song ciing ngudi than va trong td chiic nhan dao (30,2% so vol 10,0% va 23,6%) 0 cac phuong an cho ring, tuong lai ciia cac em phu thupc vao su gnip do ciia nguoi than va td chiic
xa hoi thi ty le y kien ciia nhom tre dudng pho thap hon nhdm em sdng cung ngudi than va trong to chiic nhan dao
TAP CHI TAM L? HOC, Sd 8 (161), 8 - 2012
Trang 10(Theo bien sd sdng vdi ai)
T T
I
2
3
4
S I I V nghl cua c:ic ( i n
E m t i n t;itig m i n h sc- vinn
qua dupe n l i m i g klii) kJi.tn
dc sdng b;itig y chf vii nghj
luc ciia liiin iliaii
T u o n g hti cua e m phu i l i n o i
nhicu \>'u> sir g i i i p d d ciia
nizirni ili;m i r o n g ho hiiiij:
gia d i n l i Iiaiig x o m
T u o n g lai ciia e m phu lining
iitiicii vao sir g i u p d o (.liii
Liic l o chiic xa h o i
T u o n g lai ciia e m phu thupc
n h i ^ u vao su may r i i i \'iio so
phan
S n n g veil a i ( % )
10,0
7,0
.'5.2
1.4
1 o c h i l e
n h a n
d a n
23.6
1.2
10,3
1,0
Nhdm ban
duimg pho
30.2
1.0
4.(1
5.1
C h u n g
63,8
9.2
19,5
7,5
Anh ,),• Ciide sdng eiia Ire em diK'mg pho vdi nhieu Idem hoa
Ngudn: Anh iiiteriwl, didng 412012
Dieu dang ehii y la o phinrng an tuong lai ciia em phu thupc nhieu vao su
may rui, vim sd phiin thi ly le y kien eiut nhdm Ire dudng pho cao ban nhdm em
sdng eiing ngirdi than va trong td chile nhan dao (,5,1% so vdi 1,4% vii 1,0%),