Ngoai ra, mot sd em tre em lang thang co nho khdng sd'ng trong cac td chile nhan dao nhdm tre em ducmg phd cung duoc khao sat trong nghien ciiu nay... Khd khan nay thudc vc cac em khdng
Trang 1MOT SO KHO K H A N CUA TRE EM
LANG THANG CO NHO TRONG VIEC
THICH Q N G VOI CUOC SONG
GS.TS Vu DQng
Viin trudng Viin Tim ly hpc
TOM TAT
Tie em lang ihang ca nhd Irong miu khdo sit gap nhieu khi khan trong cuoc sdng Do li kho khin trong hpc liip, kho khan ve an d, kho khan ve tinh cam, ve giao liip, vi sire khde va viec lim Trong dd, khi khin vi hpc rip, dn d vi tinh cam ta Idn nhdt Cd su khic biit vi cdc kho khan niy giira cac nhdm tre lang thang theo cac bii'n
sd gidi tinh, sing vdi ai, nai hpc va thuc trqng di tam
Ttr khoa: Tre lang thang ca nhd; khd khin, hoc tip; tinh cam
Ngiy nhan bai: 14/3/2012; Ngiy duyit dang bai 25/6/2012
1 Dat van ii
Nhom tre em lang thang co nhd la nhom tre em gap nhidu kho khan trong cuoc sd'ng Vi cac em phai tu buon trai de so'ng, phai tu lo toan cac van de cua cudc sd'ng Do vay, nhom tre em nay trong thcfi gian qua duoc cac td chiic
xa hpi trong nudc, cac to chiic phi chfnh phii quan tam
Tre em la mot nhom xa hdi yd'u the, song tre em lang thang co nhS la mot trong nhiing nhom tre em ye'u the' nha't Cac em gap nhidu kho khan, do vSy, doi hoi cac em phai vuot qua nhttng khd khan nay de thich iing vdi cudc sd'ng, de ton tai vii phat trien
De tim hidu kho khan cia cac em lang thang co nho, chiing tdi khao sat tre em ciia To chiic Rong Xanh, Td chiic Mai An (Ha Ndi), Td chiic MAISON 4 (Da NSng) Ngoai ra, mot sd em tre em lang thang co nho khdng sd'ng trong cac td chile nhan dao (nhdm tre em ducmg phd) cung duoc khao sat trong nghien ciiu nay
2 Mpt so kho khan cua tre em lang thang co nho
TAP CHI' TAM LV HOC, Sd 7 (160), 7 - 2012
Trang 2sd'ng - nhiing khd khan tr6 ngai mi anh ta chua c6 kinh nghiem giai quy«?t Do
vay, ndi dung khao sat da tim hi^u nhOng khd khan chu yiu mh tri em yd'u thd' dang phai dd'i mat, qua dd cic em da thfch ling nhu thd' nio di vupt qua nhiing
khd khan dd Kd'i qua khao s4l phin inh qua cdc s6 lidu didu tra tai bang 1 Phan tfch kd't qui khio sal tai bing 1 cho thSy: khd khan ldn nha't cua cic em la khd khan vd hpc tap, chid'm da sd sd' trd em lang thang dupc hoi (5fi.6',V) Qua phdng vJn siu, chung tdi dupc bid't chi cd mdi bd phSn cac em
lang Ihang dupc di hpc Do \h cic cm dang sd'ng trong ciic t6 chiic nhan dao
Nliii'u cm sftng Irong cac td chile niy cung chini cd didu kidn d^ di hoc Cac em sdng ngoii lft chiic (tre em dudng phd) khdng cd didu kien dd' di hpc Cd mdt sd
em Irong sd Ire em dudng phd trudc day da dupc di hpc, song do hoin canh gia dinh khd khan c:ic em phai nghi hpc
Bdng I: Nhfrng khd khdn chu veil ciia Ire em yeu thi
TT
1
2
3
4
5
6
Nhfrng khd khan Khd khan v^ an 6
Kho khan vi hoc tap
Kho khan v6 siic khoe
Kho khan v6 tinh cam
Khd khan v^ vide lam
Khd khan ve giao tiep
Ty le y kie'n (%) .52.2 .56.6 19.9 23,5 20,0 16,0
Sau day la tam su cua mpt em: "Khdng cd nhd, phdi di thue bdme gdng ganh hoa qua a cha Long Bien Em khdng cd dieu kien hpc hdnh" (Nam 10
tudi, Idp 1, Mai Am 19 - 5, Ha Npi) Mot tim su khac ciing rat cam ddng cua
mdt em lang thang co nhd: "Em khdng cd lien de di hpc them, nhiiu liic cd Idp
td chuc di tham quan, di xem phim em idt uiii hS vi klu'mg cd liin ddng dedi Ldp em lodn cdc bqn gia dinh khd, gidu cd nen khi chai vdi cdc bqn em thd'y rdt mac cam, tif ti Em cam thd'y idl mdc cam vd tu ti, em thudng xa Idnh mpi ngudi" (NO, 15 tudi, Idp 9, trudng Thanh Quan, Ha Noi)
Khd khan Ihii hai la khd khan vd an a va'n de nay cung chiem hon mpt
mia sd em dupc khao sat Khd khan nay thudc vc cac em khdng dupc sd'ng trong cac td chirc nhan dao, Cac em sdng lang thang trdn dudng phd hoac sdng tam bp cung gia dinh Chd p khdng dn dinh, tam bo, nay day mai dd Cac em
Trang 3td chile nhan dao cung con gap khd khan vd an vi d do didu kiSn vat chat cia
cac id chiic nay cdn han chd' Chung ta hay xem tam su ciia mdt em nam "Hien nay gia dinh em dang thui nhd tqi khu virc bdi bdi ven sdng Hdng nin chinh quyen dia phuang thudng de'n phd dd, bii't Id khd khdn td phia chinh quyin dia phuang nhu vdy, nhimg vi gia dinh qud khd khdn nen khdng du diiu kiin thue nhd chd khdc" ( Nam, 20 tudi, ldp 12, Ydn Phu, Tay Hd, Ha Ndij
Anh 1: Tre em lang thang ea nhd vd cudc sdng hdng ngdy
Nguon; Anh internet, thing 412012
Mdt sd khd khan khac cua tre em lang thang la khd khan ve tinh cam, ve viec lam, vd site khoe va giao tie'p Chiing ta se hieu sau hon nhung khd khan ciia tre em lang thang qua phan tfch theo cac bie'n sd: gidi tfnh, noi sd'ng, noi hpc, cap hpc
Bdng 2: Nhiing khd khdn chu yiii cda Ire em viit thi
(Theo gidi tinh)
TT
1
2
3
Khd khan ciia cac em
Kho khan vi an a
Khd khan ve hoc tap
Kho khan vi siic khoe
Gi6itinh(%) Nam 31,5
33,5 14,4
NO
20,7 23,1
5,5
Chung(%)
52,2 56,6 19,9
TAP CHI TAM Lt HOC, Sd 7 (160), 7-2012
Trang 45
6
Khd khan vi vise lim
Khd khan vi giao tift'p
17,9 8,3 2,2 7,7
20,0 16,0
Qua sd lidu bing 2 cho thSy: xdt theo gidi tfnh ciia tri em duoc khio sat,
d lit ca cac khd khan thi ty Id cic cm nam ddu cap hdn cic em nil TCr kdl qui cac cudc trd chuydn, tim sir vdi cic em chung tdi dupc bidt, sd dT ty 16 ^ ki^n cila cic em nam cao hdn cic em nil vi khi ning chiu dung ciia cic em nam kdm hon cic em nO Trdn thuc Id mile dd khd khin ciia cic em nam vi nO khdng khic bidt nhau nhidu, thim chf cic em nO cdn nhi^u khd khan hem trong didu kidn sd'ng nhu vay,
Di tii da lim hidu khd khin ciia cic em theo bidn sd' cic em sd'ng vdi ai,
O day, cac em dupc phan thinh ba nhdm: sdng vdi ngudi than, hp hing; sd'ng trong cic id chiic nhin dao vi cic em sd'ng tu do, Kdt qui khio sal phin inh qua bing sd lidu 3
Bdng 3: Nhiing khd khdn chd yi'u i na tre em veu Ihe
(Theo bid'n sd sd'ng vdi ai)
TT
1
2
3
4
5
6
Kho khan ciia cac em
Khd khan vi an d
Khd khan v^ hoc tap
Khd khan v^ siic khoe
Khd khan v6 linh cam
Khd khan vc viec lam
Kho khan ve giao tie'p
Sdng vdi ai (% i Nguiii than,
ho hang
29.1
33,1 6,1 S,0 9.3 7.8
Td chiic nhan dao 8.9 3.5 5.8 7.5 3,7 5,0
Nhom ban dudng pho
14.2
;ii,o
8,0 10,0 7,0 3.2
Chung
(9c)
52.2 56,6
19,9 23,5
20,0
16,0
Qua sd lidu dieu tra cho tha>', dd'i vdi khd khin ldn nhat - khd khan vd hpc tap thi nhdm tre sd'ng vdi ngudi than, ho hang la nhdm khd khan nhft (33,1%) liep de'n la nhdm tre em song vdi nhdm ban dudng phd (20%) va tha'p nhat la nhdm tre sdng trong cac td chiic nhan dao Cic em sdng trong cic td chirc nhan dao duoc u o didu kien thuan loi hon vd hpc tap cic em trong hai nhdm con lai
Trang 5nhdm ban dudng phd' gap khd khan nhidu hon nhdm tre em sd'ng trong td chile nhan dao (29,1% vi 14,2% so vdi 8,9%) Vd khd khan tinh cam, nhdm tre em sdrig tren dudng phd' ed ty Id y kid'n cao nha't, tid'p dd'n li nhdm tre sd'ng trong td
chiic nhan dao va nhdm tre sd'ng vdi ngudi than, hp hang cd ty Id </ kid'n tha'p nha't Chiing ta hay xem tam sir ciia mdt em: "Vi bdme em Idm dn phi phdp nen
em phdi vdo Mdi Am 1915, em thiiu tinh cam cda cha me" (Nam, 15 tudi, Mii
Am 19 - 5 (123 NghTa Dung), Hi Ndi))
Khd khan vd sire khoe, nhdm tre sd'ng vdi ban be dudng phd gap khd khan hon hai nhdm cdn lai (8,0% so vdi 6,1% va 5,8%) Vd vide lam va giao tid'p thi nhdm tre sd'ng vdi ngudi than, hp hang khd khan nhidu hon hai nhdm
cdn lai Sau day la tam su ciia mdt em ve khd khan trong giao tie'p: "Em cam tlitl'y rdt ngai giao tie'p vdi bqn be, nhd't la khi ke ve hodn cdnh gia dinh eua minh vd em rd't ngqi neu nhu cdc bqn biei ve hodn cdnh gia dinh cua minh"
(NO, 15 tudi Thupng Dinh, Thanh Xuan, Hi Ndi) He sd p = 0,000 < 0,05 cho tha'y, tuong quan gitta cic nhdm la cd y nghTa ve mat thd'ng ke
Bdng 4: Nhting khd khdn chd yen ciia tre' em ye'u the
(Theo bie'n sd noi hpc)
TT
1
2
3
4
5
6
Kho khan ciia cac cm
Khd khan \-e an d
Khd khan ve hoc lap
Kho khan vd siic khoe
Kho khan ve linh cam
Khd khan v6 viec lam
Khd Ichan ve giao tie'p
H o e d dau (%) Khung di
hue 19.9
4.6 2.3 8.4 4,6
Ldp hue tinh thuung 15.5 25,7 7,1 7,1 4.8 2.5
Hue trutmg chinh quy 16,8 30,9 8.1 14,1 6.8 8.9
Chung
(%)
52,2 56,6 19,9 23,5 20.0 16.0
Phan tfch sd lieu bang 4 theo bie'n sd noi hpc cho tha'y:
Khd khan vd an d ta tha'y, nhdm tre em khdng dupe di hoc cd ty Id y kid'n cao nha't, hay ndi each khac, day la nhdm tre khd khan nha't Hai nhdm tie sd'ng trong ldp hoc tinh thuong va nhdm tie lang thang dupc giri de'n hoc cac trudng chfnh quy cd ty le y kie'n tha'p hon va gan tuong duong nhau (19,9% so vdi 15,5% va 16,8%) Ddi vdi khd khan vd hpc tap, tre em hoc cac trudng chi'nh quy cd kho khan nhieu hon tre em hpc trong cac ldp tinh thUPng Qua tim hieu
TAP CHI'TAM L? HOC, Sd 7 (160), 7-2012
Trang 6luat cao hon so vdi cac Idtp tinh thuong (30,9% so vdi 25,7%) Do vSy, cic em gap nhidu khd khan hon dd thfch ilng vdi mdi trudng hoc tip niy Vd vide lim, cic em trong nhdm khdng dupc di hoc khd khan hem trong vitc lim kidm vise lim hon cic em hai nhdm cdn lai (8,4% so vdi 4,8% vi 6,8%)
Bdng 5: Nhiing khd khdn chu yi'u cda tri em yi'u thi
(Theo hpc v4n)
rt
1
2
3
4
5
6
Kho khan cua cac cm
Khd khan \'i} an d
Khd khiin vi: hoc tap
Khd khan vc siic khoc
Khd khan vc linh cam
Khd khan vd viec lam
Khd khan vi giao tidp
Hoc van (%»
lieu hue
!1,1 36,4 10,8 12,3 9,9 8,9
Trung hoc CO so 19.1 20.2 9,1 11.2 10,1 7,1
Chung
(%)
52,2 56,6 19,9 23,5 20,0 16,0
Ndu so sinh theo bie'n sd hpc va'n tai bing sd lieu 5 ta thi'y:
Dd'i vdi cac khd khan vd in d, hpc tap va siic khoe thi nhdm tre hoc tiia
hpe cd khd khan ldn hon nhdm tre hpc trung hpc co sd (khd khan ve an d: 33,1% so vdi 19,1%; khd khan vd hoc lip: 36.V'; so vdi 20.2% va khd khan v^ sdc khoe: 10,8% so vdi 9.1%) Nhu vay, tre em cd hoc van cao hem thi su thich ling vdi cudc sdng cung tdt hon nhdm tre cd hpc \an Ihap hon
Ddi vdi khd khan vd tinh cam, vide lim va giao tid'p thi ty Id y kid'n khic bidt khdng ding kd, Didu nay cho tha'y, nhiing khd khan nay la tuong duong nhau d ca hai nhdm tre tiS'u hpc \'a trung hpc co sd
He sd tuong quan p = 0,000 < 0,05 cho Ihay su tucmg quan giua eic nhdm la ed y nghia vd thdng kc
Ne'u so Siinh theo bien sd thuc trang di lam cua cic em tai bang 6 ta tha'y: cac em khdng di lam khd khin hon ciic em co di lam d hiu hdt cic loai khd khan Qua tim hidu chiing Idi duoc biCM, ciic em di lam thi cd tiC-n tidu, gulp cho cic em cd didu kicn chi tidu cho in d hpc tip va dim bao siic khoe lot hon cac
em khdng cd vide lam
Trang 7(Theo thue trang di lim)
TT
1
2
3
4
5
Kho khan eiia c i c cm
Khd khan vd an d
Khd khan vd hoc tap
Khd khan vd sUc khoe
Khd khan ve linh cam
Khd khan \'e yiao licp
Thuc trang di lam(%)
C6 di lam
19.4 12,8 4,6 3,6 4.9
Kh6ng di l i m
32,8 43,8 15,2 19,9 11,1
Chung
(%)
52,2 56,6 19,9 23,5 16,0
Chiing ta hiiy tim hid'u mdt so bidu hidn eu thd ciia cic khd khan tren Ket qua khao sit \i: va'n dd nay dupc phin anh tai bang sd lieu 7, Phin tfch sd lidu bang 7 cho tha'y:
Dd'i vdi khd khan trong hpc tap cd giin 1/3 sd tre em dupc hdi cho ring, kha nang tid'p thu kid'n thirc ciia cic em kem, cac em khdng thfch hpe Qua tim hie'u chiing tdi dupc biet cic em khdng dupe hpc tap bai ban, can than ttr nhttng Idp hoc, khoa hpe diu nen khi ldn cic ldp cao hon bi hdng kie'n thttc, viec hoc tap rat khd khan Mat khac, cic em vd'n thich choi, lang thang, khdng ddng nao nen khi di hoc cic em cam tha'y rat go bd (phai suy nghi, phai cha'p hanh chuan muc nha trudng ) Da sd eae em thich iing vdi didu nay khdng he dd dang, ne'u khdng ndi li rat khd khan
Bdng 7: Mdt sdbieu hiin cu the cda cdc khd khdn
TT
1
2
3
4
5
6
Nhurng kho khan
Kha nang tiep thu kem khong thi'ch hoc
Thie'u lien, thieu dd dung hoc lap
Thie'u Ihdn tinh cam cua ngudi than
Cong viec khong dn dinh, thu nhap bap benh
Thie'u dinh duong, hay dm dau
Khd hoa nhap vdi ngudi khac vdi cupc sdng
Tv le y kie'n (%)
30.4 39,8 13,7 5.9 2.1 8,2
Chiing ta hay xem tam su ciia mot em: "Em chaiig biet ldm gi ngoai viec
TAP CHI TAM LV HOC, So 7 (160), 7-2012
Trang 8bia Thu nhdp ma hp trd cho em rdt thdp vi em cUng bii't minh khdng cd hdng cdp gi nen diiu dd cung xdng ddng cho em Em khdng Ihi hpc duac, em rdt ngqi di hoc" (Nam, 11 ludi, ldp 2, d dudi thuydn Sdng Hdng, H i Ndi) Mdt tam
su khic ciia em trai: " Em thitr'mg cd nhUng suy nghivdvdn, vi du nhuem thich
di chdi han di Idm, di hoc" (Nam, 16 tudi, Idp 6, bai Phiic Xi, Ba Dinh, Hi
Ndi), Mdt khd khin khic vd hpc tip ciia cic em li cic em thiSu ti^n, thiSu dd ding hpc tap, Khd khan niy chid'm hon 1/3 sd em dupc hdi vi chidm ty Id cao nha't trong sd cic bicu hidn cu thd ciia cic khd khin Chung ta se xem mdt sd
tam su ciia cic em: "Em khdng cd tien de ddng hpc cho em gdi" (Nam, 16 ludi, Phiic Xa, Ba Dinh, Ha Ndi) Mdt ^ kid'n khic: "Hdng ndm chdng con cdn thiiu sdch giao khoa vd sdch hdi ldp, sdch tham khdo" (Nam, 15 ludi, ldp 9, Nguyen
Cdng Trii sd'ng ciing gia dinh 4 con Da Ning)
Ve khd khan tinh cim, ciic em ihidu tinh cam cila ngudi than, nhJt la nhu'ng em sd'ng lang thang cCing nhdm ire dudng phd hav sd'ng trong cic mii
a'm tinh thuong (13,7%) Sau day la tam sir ciia cac em: "Em thieu thdn linh cam, vi khdng dupe gdn gin dinh, hp hdng" (NO, 16 tudi, Idp 7, Nguydn Cdng
Trtt, Da Ning)
•'lpf§f Anh 2: Tre em lang thang cii nhd sdng tren dudng phd
Ngudn: Anh internet, thing 412012
Mdt khd khan cu Ihe khac ciu ciic em la eic em khd hoi nhap vdi cudc sd'ng, vdi ngudi khic Khd khin nay chid'm S.2' i sd cic em dupc hdi Ndi cich khic, day li nhung em khd thich ung \'di mdi trudng song Sau diiy li y kie'n
ciia mdt em: "Hien tqi em cdn di hpc, em rdt lo sau ndy khi hpc xong, khi ta khdi trung tdm em khiing bii't minh cd the hda nhdp Id't vdi cdng ddng hay khdng? Vi xd hdi ngdy cdng phdt trien dt'iy ray nhitng cam bdy vd nhiiu nguy hiem dang rinh tap em trong khi dd kien thi're cita chdng em Iqi rd't hqn hep khi
Trang 9Iqi khdng tu tin di giao tie'p vdi mpi ngurfi xung quanh dd Id dieu em cam thd'y khd khdn" (Ntt, 22 tudi, trung ci'p, Trung tam Bio trp tre em dudng phd Da
Nang) Khdng ft em cd su lo ling nhu em ntt niy Cic em lo ling minh khdng
cd dupc cic ky ning sd'ng dd dd'i phd vdi nhttng cam biy, riii ro ciia cudc sd'ng
Vl cic em khdng dupc gia dinh day eho cac ky ning sd'ng cin thid't, cdn cic Uung tam bio trp hay nha hnldng thi vide day cic ky ning nhu vay cung rit han chd'
O trdn chung ta da tim hidu nhttng khd khan cua cic em trong cudc
song, sau day chiing ta se tim hidu sau hon vd khd khan trong ddi sd'ng tinh edm cua cic em Sd dl de tii dal va'n dd niy trong npi dung nghidn cttu vi tinh
cirn cd vai trd dac bidt quan trpng dd'i vdi con ngudi Tinh cam lan Ida va inh hudng dd'n mpi khfa canh, mpi linh vuc boat ddng cua ddi sd'ng con ngudi, Dd'i vdi tre em lang thang co nho vin dd nay cang cd y nghTa dac bidt, vi eae em hiu hdt li khdng sdng trong gia dinh Hoac cac em sd'ng trong cac td chttc nhan dao, sdng vdi cac ban dudng phd, Su thid'u ving gia dinh - mdt trong nhung nhdm quan trpng nha't dd'i vdi con ngttdi lim cho cudc sd'ng cua eic em gap nhieu khd khan
Anh 3: Anh em tu che chd cho nhau - cdc em cdn mot mdi dm
Ngudn: Anh internet, thing 412012
Bdng 8: Ddi sd'ng tinh cam hang ngdy cua tre em yi'u the'
TT
1
2
3
Ddi sung tinh cam (%)
Ra't CO dan
Co don mot chut
Binh thucfng
Ty le y kie'n
(%)
11,2 24,4 64,4
TAP C H I T A M LY HOC, Sd 7 (160), 7 - 2012
Trang 10ring, cic cm cd cd don, trong dd cd 11,2% cic em cho ring, cic em rit cd don, hon 1/5 sd em dupc hdi cho ring, cd don mdt chiit Da sd cic em dupc hdi cho ring, vd ddi sd'ng tinh cim cic em thiy binh thudng
Chung la hay xem tam trang ciia m<>t cm gdi: "Cudc sdng gia dinh hay
cd trong hpc tdp em diu cam thdy khdng may mdn gi hit, em mudn cd mdi gia dinh im t'im em mudn id mdt ngUdi bd bii't thuang vayiu con Nhung hinh nhu
em cdng mong nindn bao niiiiu thi Iqi khdng thi ihdnh hiin thtfc duac, ngay cd irong viec hpc hdnh em cung khdng the hpc ldp Irong ngdi trudng nhu mpi ngudi md ngitac Iqi, em Iqi hoc d ldp hpc linh thuang bdi vi em khdng cd giay khai vinh, nhitng bdy gid em se cd gdng, em se khdng khdc nOa md em se cudi vui nhieu han" (Ntt, 16 tudi, Idp 5, Giap Nhj, Hoing Mai, H i Ndi) Qua tam
trang niy ciia em ta tha'y, cic em cin mdt nidm hanh phuc giin don nhu mpi ngudi li cd mii i'm gia dinh binh thudng, mpi ngudi ydu thuang, sdng cd trich nhidm vdi nhau,
Bdng 9: Din sd'ng tinh edm hdng ngdy cua Ire em yi'u the
(Theo gidi tinh)
TT
1
2
3
OiJi sdng tinh cam ciia cic em
Rat CO don
Cd don mot chiil
Binh thudng
(;idit[nh(%i Nam 3.2 13.8 43.3
Nu S.II 10.6 21.1
Chung
(%)
11.2 24.4 64,4
Ndu xdt theo bidn sd gidi tinh la thii\ lie em lang thang la nu cam thi'y ri't cd dem cao hon nhieu so vdi tre em nam (8,0% so vdi 3,2'"i), Vdi nhung dtta tre cim tha'y binh thudng, khdng cd ddn thi ty Ic d nam cao hem nu (43.3'^r so vdi 21,1%) Chiing tase xem xet theo bidn sd sd'ng vdi ai ciia Ire
Bdng 10: Difi sdng tinh cam hdng ngdv cuti tre em yi'u thi
(Theo bidn sd sdng \di ai)
TT
1
2
3
Ddi sdng tinh
cam ciia cic em
l^at CO don
Binh thudng
Cd don mOt chiit
Sdng voi ai (%) NguM thin,
hu hang 2.1 44.1 2.1
Td chuc nhin dao
-17.9 2.8
Nhdm btm dudfng phd 9,1 2.4 19.5
Chung
(%)
11,2 64,4 24,4