Caâc ýịu töị chñnh trõ-luíơt phaâp thïí hiïơn mûâc ăöơ mađ nhađ nûúâc vađ caâc vùn baên phaâp quy taâc ăöơng ăïịn caâc lônh vûơc hoaơt ăöơng khaâc nhau trong xaô höơi; caâc ýịu töị kinh
Trang 1TS Ninh Thõ Kim Thoa
Ăaơi hoơc Quöịc gia Tp Höì Chñ Minh
Toâm tùưt: Bađi viïịt phaât triïín möơt mö hònh lyâ thuýịt dûơa trïn caâc khaâi niïơm vïì ăùỉng cíịu thïí
chïị vađ caâc phaên ûâng chiïịn lûúơc giuâp giaêi thñch nhûông thay ăöíi cuêa thû viïơn trong möi trûúđng hoaơt ăöơng vô mö, dûúâi sûơ taâc ăöơng cuêa nhûông ýịu töị chñnh trõ, kinh tïị, vùn hoaâ vađ xaô höơi, vađ caâc aâp lûơc ăùỉng cíịu cûúông chïị, mö phoêng vađ quy chuíín Phín tñch nhûông thay ăöíi gíìn ăíy cuêa thû viïơn ăaơi hoơc Viïơt Nam, tíơp trung vađo nhûông víịn ăïì quaên lyâ noâi chung vađ víịn ăïì ăaêm baêo vađ kiïím ắnh chíịt lûúơng noâi riïng dûơa trïn mö hònh lyâ thuýịt ăïì xuíịt vađ caâc dûô liïơu coâ sùĩn Viïơc ûâng duơng mö hònh lyâ thuýịt nađy trong hoaơt ăöơng thû viïơn seô giuâp caâc caân böơ quaên lyâ vađ caâc nhađ nghiïn cûâu phín tñch, ăaânh giaâ vađ hiïíu nhûông thay ăöíi trong hoaơt ăöơng thû viïơn, tûđ ăoâ ặa ra nhûông kïị hoaơch vađ chiïịn lûúơc phaât triïín phuđ húơp.
Tûđ khoâa: Thû viïơn ăaơi hoơc; töí chûâc thû viïơn; chñnh saâch; quaên lyâ chíịt lûúơng thû viïơn; lyâ
thuýịt thïí chïị; Viïơt Nam
Academic library management in Vietnam: institutional theory model
Summary: The article develops a theory based on definitions of isomorphic constitution
and strategic reactions in order to explain changes in macro activities of libraries under the influences of political, cultural and social elements as well as the isomorphic forced pressure, simulations and criteria Analyzing recent changes in Vietnamese academic libraries management, focusing on general management issues as well as specific quality control and maintenance based on the suggested theoretical model and available data The application of this theoretical model into library activities will assist librarians and researchers in analyzing, reviewing and understanding changes in library activities, therefore building suitable development plans and strategies.
Keywords: University library; library organization; policy; library quality control;
institutional theory; Vietnam
Múê ăíìu
Thû viïơn ăaơi hoơc ngađy nay ăang hoaơt ăöơng
trong möơt möi trûúđng nùng ăöơng vúâi nhûông
thay ăöíi liïn tuơc, ăùơc biïơt lađ thay ăöíi vïì cöng
nghïơ Trong nhûông nùm qua, thû viïơn ăaơi hoơc
Viïơt Nam ăaô coâ nhûông thay ăöíi quan troơng,
goâp phíìn níng cao chíịt lûúơng ăađo taơo vađ
nghiïn cûâu cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc Bađi viïịt
nađy khaâi quaât nhûông thay ăöíi cuêa thû viïơn ăaơi
hoơc Viïơt Nam nhòn tûđ tiïịp cíơn lyâ thuýịt thïí
chïị Theo ăoâ, möơt mö hònh lyâ thuýịt ặúơc xíy
dûơng ăïí hiïíu böịi caênh díîn ăïịn nhûông thay ăöíi
cuêa thû viïơn, caâc aâp lûơc thïí chïị vađ nhûông chiïịn lûúơc mađ thû viïơn cíìn xaâc ắnh nhùìm thñch nghi vúâi möi trûúđng hoaơt ăöơng vađ quaên lyâ ăïí ăöíi múâi vađ phaât triïín
1 Xíy dûơng mö hònh phín tñch nhûông thay ăöíi cuêa töí chûâc tûđ viïơc tiïịp cíơn lyâ thuýịt thïí chïị
Caâc töí chûâc, bao göìm thû viïơn, khöng thïí hoaơt ăöơng vađ phaât triïín möơt caâch ăöơc líơp mađ phaêi thñch nghi vúâi möi trûúđng biïịn ăöơng thûúđng xuýn úê bïn ngoađi [1] Möîi töí chûâc ăïìu töìn taơi trong möơt möi trûúđng coâ caâc ăùơc
QUAÊN LYÂ THÛ VIÏƠN ĂAƠI HOƠC VIÏƠT NAM: MÖ HÒNH TIÏỊP CÍƠN
TÛĐ LYÂ THUÝỊT THÏÍ CHÏỊ
Trang 2ăiïím cöng nghïơ, vùn hoâa vađ xaô höơi nhíịt ắnh,
phaêi thay ăöíi vađ thñch nghi vúâi möi trûúđng ăoâ,
vađ phuơ thuöơc vađo caâc möịi quan hïơ ặúơc xíy
dûơng vúâi caâc hïơ thöịng khaâc nhau [2] Ăïí quaên
lyâ sûơ thay ăöíi, caâc nhađ quaên lyâ cíìn hiïíu böịi
caênh hoaơt ăöơng cuêa töí chûâc ăïí xaâc ắnh nhûông
ýịu töị taâc ăöơng cuêa möi trûúđng vô mö vađ
nhûông khuynh hûúâng ăang nöíi lïn nhùìm ặa
ra caâc chiïịn lûúơc, chiïịn thuíơt vađ hađnh ăöơng
phuđ húơp Möơt trong nhûông mö hònh giuâp
nghiïn cûâu möi trûúđng vô mö cuêa töí chûâc lađ
mö hònh nghiïn cûâu caâc ýịu töị chñnh trõ - luíơt
phaâp, kinh tïị, vùn hoaâ-xaô höơi, vađ cöng nghïơ
Caâc ýịu töị chñnh trõ-luíơt phaâp thïí hiïơn mûâc ăöơ
mađ nhađ nûúâc vađ caâc vùn baên phaâp quy taâc
ăöơng ăïịn caâc lônh vûơc hoaơt ăöơng khaâc nhau
trong xaô höơi; caâc ýịu töị kinh tïị (nhû tùng
trûúêng kinh tïị, tyê lïơ laơm phaât, tyê giaâ ngoaơi
tïơ…) liïn quan míơt thiïịt ăïịn viïơc ra quýịt
ắnh vađ ăiïìu hađnh saên xuíịt kinh doanh; caâc
ýịu töị vùn hoaâ - xaô höơi (tyê lïơ tùng trûúêng dín
söị, ăöơ tuöíi cuêa dín söị, caâc quan ăiïím nghïì
nghiïơp…) coâ aênh hûúêng quan troơng ăïịn nhu
cíìu vađ sûơ lûơa choơn caâc saên phíím vađ dõch vuơ;
caâc ýịu töị cöng nghïơ (hoaơt ăöơng nghiïn cûâu
vađ phaât triïín, tûơ ăöơng hoâa, töịc ăöơ phaât triïín
cuêa cöng nghïơ, caâc phaât minh cöng nghïơ
múâi…) aênh hûúêng ăïịn caâc quýịt ắnh quaên
lyâ, chi phñ, chíịt lûúơng vađ khaê nùng ûâng duơng
ăïí ăöíi múâi
Phaên ûâng cuêa töí chûâc do caâc taâc ăöơng cuêa
möi trûúđng vô mö khöng ặúơc hònh thađnh möơt
caâch tûơ phaât Khuynh hûúâng vađ baên chíịt cuêa
caâc hađnh vi töí chûâc ặúơc diïîn ra dûúâi taâc ăöơng
cuêa möi trûúđng vô mö vađ do caâc aâp lûơc bïn
ngoađi Caâc aâp lûơc nađy ặúơc phín tñch trong lyâ
thuýịt thïí chïị múâi (neo-institutionalism)
ặúơc sûê duơng nhû lađ möơt hûúâng ăïí nghiïn
cûâu sûơ thay ăöíi cuêa töí chûâc Thïí chïị ặúơc
hiïíu lađ caâc quy tùưc chñnh thûâc vađ khöng chñnh
thûâc, caâc cú chïị giaâm saât vađ thûơc thi, vađ caâc
hïơ thöịng giaâ trõ ăïí xaâc ắnh böịi caênh mađ
trong ăoâ caâc caâ nhín vađ caâc töí chûâc hoaơt ăöơng vađ tûúng taâc vúâi nhau [3] Lyâ thuýịt thïí chïị múâi ặúơc tiïịp cíơn tûđ goâc ăöơ xaô höơi hoơc, ăïì cíơp ăïịn nhûông thay ăöíi trong hađnh vi cuêa töí chûâc do sûơ taâc ăöơng cuêa caâc ýịu töị khaâc nhau trong xaô höơi, vïì caâch thûâc caâc töí chûâc coâ thïí lađm tùng khaê nùng cuêa mònh ăïí phaât triïín vađ töìn taơi húơp phaâp trong möịi quan hïơ vúâi caâc bïn liïn quan vađ trong möơt möi trûúđng caơnh tranh Hïơ quaê lađ caâc töí chûâc seô phaêi tòm caâc phûúng phaâp ăïí tuín thuê caâc quy tùưc vađ chuíín mûơc coâ giaâ trõ xaô höơi ặúơc thiïịt líơp búêi caâc cú quan quýìn lûơc vađ caâc töí chûâc nhíịt ắnh ăïí töìn taơi vađ phaât triïín Cú chïị mađ caâc töí chûâc khaâc nhau thñch ûâng vúâi caâc quy tùưc vađ thuê tuơc vađ cuđng chõu aênh hûúêng cuêa möi trûúđng hoaơt ăöơng bïn ngoađi goơi lađ ăùỉng cíịu (sûơ giöịng nhau vïì) thïí chïị [4] Vñ duơ, nhiïìu töí chûâc thuöơc nhûông lônh vûơc hoaơt ăöơng khaâc nhau vađ coâ caâc ăùơc ăiïím riïng biïơt nhûng ăïìu aâp duơng ISO 9001 ăïí thiïịt líơp hïơ thöịng ăaêm baêo chíịt lûúơng cuêa ăún võ mònh Nhû víơy, aâp lûơc cuêa möi trûúđng bïn ngoađi ăaô buöơc caâc töí chûâc hoaơt ăöơng trong caâc ăiïìu kiïơn vađ böịi caênh khaâc nhau phaêi thay ăöíi chiïịn lûúơc, mö hònh töí chûâc, quy trònh vađ hïơ thöịng hoaơt ăöơng Theo DiMaggio vađ Powell, sûơ thay ăöíi díîn ăïịn giöịng nhau vïì thïí chïị thûúđng diïîn ra dûúâi ba cú chïị khaâc nhau: sûơ giöịng nhau do (hay cođn goơi lađ ăùỉng cíịu) cûúông chïị, sûơ giöịng nhau do mö phoêng vađ sûơ giöịng nhau do tuín thuê caâc quy chuíín Mùơc duđ ăaô nïu lïn caâc aâp lûơc cuêa möi trûúđng bïn ngoađi taâc ăöơng ăïịn caâc cú quan töí chûâc, DiMaggio vađ Powell chûa ăïì cíơp ăïịn nhûông ûâng phoâ mang tñnh chiïịn lûúơc cuêa töí chûâc ăöịi vúâi caâc aênh hûúêng cuêa thïí chïị [5] Vò víơy, ăùỉng cíịu thïí chïị cíìn ặúơc nghiïn cûâu röơng hún túâi nhûông phaên ûâng cuêa töí chûâc dûúâi sûơ taâc ăöơng cuêa aâp lûơc thïí chïị, bao göìm nùm loaơi ûâng phoâ chiïịn lûúơc: phuơc tuđng (acquiescence), thoaê hiïơp (compromise), baâc boê (avoid),
Trang 3khöng tuín thuê (defy), vađ löi keâo/víơn ăöơng
(manipulate):
- Phuơc tuđng lađ sûơ tön troơng triïơt ăïí nhûông
giaâ trõ vađ quy chuíín vö hònh vađ mang tñnh hiïín
nhiïn, hoùơc lađm theo caâc mö hònh thïí chïị coâ
sùĩn, hoùơc tuín theo caâc quy ắnh vađ tiïu chuíín
ăaô ặúơc chíịp thuíơn
- Thoaê hiïơp lađ sûơ nhíơn thûâc ặúơc caâc ýu
cíìu vađ thaâch thûâc cuêa möi trûúđng xung quanh
cuêa töí chûâc ăïí giuâp cín bùìng sûơ mong ăúơi cuêa
caâc bïn liïn quan, xoa dõu vađ ăiïìu tiïịt caâc ýịu
töị thïí chïị hoùơc thûúng lûúơng vúâi caâc bïn liïn
quan
- Neâ traânh: Töí chûâc nguơy trang cho sûơ bíịt
tuín thuê cuêa töí chûâc bùìng veê ngoađi phuơc tuđng,
hoùơc giaêm mûâc ăöơ giaâm saât tûđ bïn ngoađi bùìng
caâch taâch caâc hoaơt ăöơng kyô thuíơt khoêi viïơc
tiïịp xuâc trûơc tiïịp vúâi bïn ngoađi hoùơc thay ăöíi
caâc muơc tiïu, hoaơt ăöơng vađ lônh vûơc hoaơt ăöơng
ăïí traânh caâc aâp lûơc thïí chïị
- Khöng tuín thuê: Töí chûâc cöị tònh boê qua
caâc giaâ trõ, quy tùưc vađ tiïu chuíín ăaô ặúơc thiïịt
líơp möơt caâch roô rađng, hoùơc lađm theo nhûông giaâ
trõ, quy tùưc vađ tiïu chuíín ăöịi líơp vúâi caâc giaâ trõ, quy tùưc vađ tiïu chuíín quy ắnh hiïơn hađnh, hoùơc tíịn cöng caâc thûơc thïí gíy aâp lûơc
- Löi keâo vađ víơn ăöơng: Töí chûâc húơp taâc vúâi caâc ăöịi taâc coâ aênh hûúêng, hònh thađnh caâc giaâ trõ vađ tiïu chñ ăaânh giaâ nhùìm gíy aênh hûúêng ăïịn quan ăiïím vađ viïơc ra quýịt ắnh phín böí ngín saâch cuêa laônh ăaơo thöng qua víơn ăöơng hađnh lang, hoùơc nöî lûơc ăïí thûơc thi quýìn lûơc trûơc tiïịp lïn caâc nguöìn gíy aâp lûơc thïí chïị vađ caâc quy trònh chûâ khöng phaêi ăïí gíy aênh hûúêng, sùưp ăùơt hay vö hiïơu hoâa chuâng Tûđ nhûông phín tñch ăaô trònh bađy úê trïn, mö hònh lyâ thuýịt vïì thay ăöíi cuêa töí chûâc dûúâi nhûông aênh hûúêng cuêa möi trûúđng vô mö vađ nhûông aâp lûơc thïí chïị ặúơc thïí hiïơn trong Hònh 1
Mö hònh nađy ặúơc sûê duơng ăïí phín tñch nhûông thay ăöíi cuêa thû viïơn ăaơi hoơc Viïơt Nam hiïơn nay trong möịi tûúng quan vúâi caâc ăùơc ăiïím chñnh trõ, kinh tïị, vùn hoaâ-xaô höơi vađ cöng nghïơ cuêa möi trûúđng phaât triïín toađn cíìu hoaâ, cuông nhû nhûông aâp lûơc cûúông chïị, mö phoêng vađ quy chuíín
Hònh 1 Mö hònh phín tñch nhûông thay ăöíi cuêa töí chûâc tûđ tiïịp cíơn lyâ thuýịt thïí chïị
Trang 42 Sûơ thay ăöíi cuêa caâc thû viïơn ăaơi hoơc tûđ
tiïịp cíơn lyâ thuýịt thïí chïị
Dûơa trïn mö hònh trònh bađy trong Hònh 1,
phíìn nađy seô phín tñch nhûông thay ăöíi cuêa thû
viïơn ăaơi hoơc Viïơt Nam trong nhûông nùm qua
dûơa trïn caâc dûô liïơu vađ nöơi dung trong caâc tađi
liïơu hiïơn coâ Caâc dûô liïơu ặúơc trònh bađy trong
bađi viïịt ặúơc trñch díîn tûđ luíơn aân Quality
management at university libraries in Viet Nam:
An exploratory framework for development and
implementation [7] vađ vúâi nöơi dung tíơp trung
chuê ýịu vađo caâc hoaơt ăöơng nhû: ăaêm baêo vađ
kiïím ắnh chíịt lûúơng, mö hònh töí chûâc thû
viïơn, tiïu chuíín hoaâ vađ ûâng duơng cöng nghïơ
thöng tin trong thû viïơn
2.1 Ăùơc ăiïím möi trûúđng vô mö
Coâ ríịt nhiïìu ýịu töị aênh hûúêng ăïịn hoaơt
ăöơng cuêa thû viïơn ăaơi hoơc, trong ăoâ coâ caâc ýịu
töị chñnh trõ - phaâp lyâ, kinh tïị, vùn hoaâ - xaô höơi
vađ cöng nghïơ
Vïì caâc ýịu töị chñnh trõ - phaâp lyâ: Hoaơt
ăöơng cuêa thû viïơn ặúơc quy ắnh trong caâc
vùn baên luíơt vađ caâc quy ắnh cuêa Chñnh phuê
Hiïơn nay, cöng taâc töí chûâc vađ hoaơt ăöơng cuêa
caâc thû viïơn Viïơt Nam dûơa trïn hai vùn baên
chñnh lađ: Quy ắnh vïì töí chûâc vađ hoaơt ăöơng
cuêa thû viïơn trûúđng ăaơi hoơc (ban hađnh theo
quýịt ắnh söị 688/QĂ ngađy 14 thaâng 7 nùm
1986 cuêa Böơ trûúêng Böơ ĂH&THCN) [8] vađ
Quy chïị míîu vïì töí chûâc vađ hoaơt ăöơng thû viïơn
trûúđng Ăaơi hoơc (ban hađnh theo Quýịt ắnh söị
13/2008/QĂ-BVHTTDL ngađy 10/3/2008 cuêa
Böơ trûúêng Böơ VHTT&DL) [9] Theo ăoâ, caâc
hoaơt ăöơng cuêa thû viïơn ăaơi hoơc phaêi tuín thuê
caâc ăiïìu khoaên liïn quan vïì chûâc nùng nhiïơm
vuơ, cú cíịu töí chûâc vađ cú súê víơt chíịt Bïn caơnh
ăoâ, hoaơt ăöơng cuêa thû viïơn ăaơi hoơc Viïơt Nam
cuông cíìn ăaâp ûâng ặúơc caâc tiïu chñ vïì chíịt
lûúơng theo tiïu chuíín mađ Böơ GD&ĂT ăaô ban
hađnh vađ cíìn tuín thuê möơt loaơt caâc vùn baên
phaâp luíơt liïn quan nhû: Phaâp lïơnh thû viïơn,
Luíơt Súê hûôu trñ túơ vađ Luíơt Xuíịt baên Ngoađi
ra, chñnh saâch vïì giaâo duơc, phaât triïín khoa hoơc cöng nghïơ cuêa Nhađ nûúâc cuông lađ cú súê cho caâc ắnh hûúâng phaât triïín cuêa thû viïơn
Vñ duơ, theo Quýịt ắnh söị 418/QĂ-TTg cuêa Thuê tûúâng Chñnh phuê: Phï duýơt Chiïịn lûúơc phaât triïín khoa hoơc vađ cöng nghïơ giai ăoaơn 2011 - 2020 [10] thò thöng tin, thöịng kï khoa hoơc vađ cöng nghïơ lađ möơt trong nhûông ắnh hûúâng nhiïơm vuơ phaât triïín, bao göìm caâc nhiïơm vuơ cuơ thïí nhû: phaât triïín maơnh meô dõch vuơ cung cíịp, töíng húơp - phín tñch thöng tin, tùng cûúđng cíơp nhíơt, chia seê vađ cung cíịp thöng tin phuơc vuơ ăađo taơo vađ nghiïn cûâu, tùng cûúđng mö hònh phöí biïịn kiïịn thûâc khoa hoơc vađ cöng nghïơ phuơc vuơ phaât triïín kinh tïị - xaô höơi Nhûông chñnh saâch, quy ắnh vađ ắnh hûúâng trïn chñnh lađ cú súê ăïí thû viïơn xíy dûơng caâc chiïịn lûúơc phaât triïín nguöìn lûơc, quaên lyâ thöng tin vađ tuín thuê caâc tiïu chuíín chung
Vïì ýịu töị kinh tïị: Hoaơt ăöơng thû viïơn ăaơi
hoơc phuơ thuöơc vađo caâc nguöìn lûơc tađi chñnh ặúơc phín böí, bao göìm: kinh phñ böí sung, kinh phñ xíy dûơng vađ phaât triïín cú súê haơ tíìng, kinh phñ phaât triïín níng cao trònh ăöơ nguöìn nhín lûơc… Mûâc ăöơ kinh phñ ặúơc cíịp cuêa thû viïơn ặúơc coi lađ ýịu töị quan troơng taâc ăöơng ăïịn mûâc ăöơ hađi lođng cuêa ngûúđi duđng tin vađ chíịt lûúơng, söị lûúơng nguöìn lûơc thöng tin thû viïơn Kinh phñ hoaơt ăöơng cuêa caâc thû viïơn ăaơi hoơc Viïơt Nam hiïơn nay dûơa trïn caâc nguöìn chñnh nhû: nguöìn Nhađ nûúâc cíịp, nguöìn thu tûđ dõch vuơ vađ tûđ caâc dûơ aân phaât triïín thû viïơn Trong khi nguöìn kinh phñ cuêa Nhađ nûúâc cíịp cođn haơn chïị thò caâc nguöìn khaâc laơi khöng öín ắnh vađ phuơ thuöơc vađo khaê nùng vađ ăiïìu kiïơn cuơ thïí cuêa caâc thû viïơn Nhûông taâc ăöơng cuêa ýịu töị kinh tïị lïn thû viïơn ăaơi hoơc díîn ăïịn sûơ phuơ thuöơc cuêa thû viïơn ăaơi hoơc vađo caâc nguöìn cung cíịp vađ caâc cú quan coâ quýìn quýịt ắnh phín böí nguöìn lûơc Sûơ phuơ thuöơc cuêa thû viïơn cuông chñnh lađ ýu cíìu ăođi hoêi caâc caân böơ laônh ăaơo thû viïơn phaêi phaât huy vai trođ nùng ăöơng
Trang 5trong viïơc tòm kiïịm kinh phñ vađ caâc nguöìn tađi
trúơ
Vïì ýịu töị vùn hoaâ-xaô höơi, giaâo duơc vađ
giaêng daơy: Nhûông ýu cíìu vïì níng cao chíịt
lûúơng ăađo taơo vađ nghiïn cûâu khoa hoơc cuêa
trûúđng ăaơi hoơc coâ aênh hûúêng trûơc tiïịp ăïịn
hoaơt ăöơng cuêa thû viïơn ăaơi hoơc Nghõ quýịt
cuêa chñnh phuê söị 14/2005 NQ-CP Vïì ăöíi múâi
cùn baên vađ toađn diïơn giaâo duơc ăaơi hoơc Viïơt
Nam giai ăoaơn 2006-2020 [11] ăaô xaâc ắnh
caâc muơc tiïu cùn baên nhû:
- Phaât triïín caâc chûúng trònh giaâo duơc ăaơi
hoơc theo ắnh hûúâng nghiïn cûâu vađ ắnh
hûúâng nghïì nghiïơp - ûâng duơng, xíy dûơng vađ
hoađn thiïơn caâc giaêi phaâp baêo ăaêm chíịt lûúơng
vađ hïơ thöịng kiïím ắnh giaâo duơc ăaơi hoơc
- Múê röơng quy mö ăađo taơo
- Xíy dûơng ăöơi nguô giaêng viïn vađ caân böơ
quaên lyâ giaâo duơc ăaơi hoơc ăuê vïì söị lûúơng, coâ
phíím chíịt ăaơo ặâc vađ lûúng tím nghïì nghiïơp,
coâ trònh ăöơ chuýn mön cao, phong caâch
giaêng daơy vađ quaên lyâ tiïn tiïịn
- Níng cao quy mö vađ hiïơu quaê hoaơt ăöơng
khoa hoơc vađ cöng nghïơ trong caâc cú súê giaâo
duơc ăaơi hoơc, caâc trûúđng ăaơi hoơc lúân phaêi lađ caâc
trung tím nghiïn cûâu khoa hoơc maơnh cuêa caê
nûúâc
Caâc giaêi phaâp ăöíi múâi quan troơng bao göìm:
ăöíi múâi nöơi dung, phûúng phaâp vađ quy trònh
ăađo taơo, ăöíi múâi töí chûâc triïín khai caâc hoaơt
ăöơng khoa hoơc cöng nghïơ Nhûông muơc tiïu vađ
giaêi phaâp cho cöng cuöơc ăöíi múâi cuêa giaâo duơc
ăaơi hoơc Viïơt Nam ăođi hoêi caâc thû viïơn ăaơi hoơc
phaêi coâ nhûông chiïịn lûúơc phuđ húơp nhùìm níng
cao chíịt lûúơng saên phíím vađ dõch vuơ cuông nhû
quy mö hoaơt ăöơng ăïí ăaâp ûâng ặúơc caâc ýu
cíìu múâi trong ăađo taơo vađ nghiïn cûâu
Vïì ýịu töị cöng nghïơ: Böịi caênh húơp taâc liïn
thöng toađn cíìu vúâi sûơ phaât triïín cuêa cöng
nghïơ thöng tin vađ truýìn thöng aênh hûúêng trûơc
tiïịp ăïịn quaâ trònh hiïơn ăaơi hoaâ vađ chíịt lûúơng
hoaơt ăöơng vađ phuơc vuơ cuêa thû viïơn Nhín loaơi
ăang chûâng kiïịn nhûông thay ăöíi liïn quan ăïịn sûơ chuýín dõch tûđ tađi liïơu in sang ắnh daơng söị, sûơ thay ăöíi cöng nghïơ liïn quan ăïịn dõch vuơ thöng tin tñch húơp, khaê nùng caâ nhín hoaâ dõch vuơ [12] vúâi caâc tiïịn böơ nhû: web ngûô nghôa, caâc cöng nghïơ vađ thiïịt bõ di ăöơng, caâc dõch vuơ dûơa trïn ăiïơn toaân ăaâm míy… Caâc tiïịn böơ trïn ăaô, ăang vađ tiïịp tuơc taơo ăiïìu kiïơn cuông nhû thaâch thûâc cho caâc thû viïơn trong viïơc tñch húơp caâc ûâng duơng cuêa cöng nghïơ vađo moơi hoaơt ăöơng nhùìm ăaâp ûâng nhu cíìu vađ mong ăúơi cuêa ngûúđi duđng tin trong viïơc truy cíơp vađ chia seê thöng tin, xíy dûơng thû viïơn cöơng ăöìng, lûu trûô vađ phín tñch dûô liïơu vađ xíy dûơng caâc böơ sûu tíơp söị
Nhûông phín tñch vađ ăaânh giaâ cuêa Hiïơp höơi caâc Thû viïơn Ăaơi hoơc vađ Nghiïn cûâu Hoa Kyđ (ARCL) [13, 14] vïì nhûông taâc ăöơng vađ thaâch thûâc cuêa möi trûúđng hoaơt ăöơng cuêa caâc thû viïơn ăaơi hoơc vađ nghiïn cûâu úê Hoa Kyđ trong nhûông nùm gíìn ăíy ăaô lađm roô hún nhûông aênh hûúêng cuêa caâc ýịu töị möi trûúđng bïn ngoađi ăöịi vúâi thû viïơn ăaơi hoơc Theo ăoâ, thû viïơn ăaơi hoơc phaêi ăöịi diïơn vađ giaêi quýịt nhûông víịn ăïì chñnh sau:
- Chíịt lûúơng giaâo duơc ăaơi hoơc: Caâc cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc ăang trong giai ăoaơn phaât triïín maơnh meô vađ toađn cíìu hoaâ vúâi viïơc gia tùng caâc chûúng trònh ăađo taơo trûơc tuýịn vađ caâc khoaâ hoơc trong khi laơi coâ sûơ hoađi nghi ngađy cađng gia tùng vïì “lúơi tûâc ăíìu tû”cuêa viïơc coâ ặúơc vùn bùìng ăaơi hoơc Nhûông thay ăöíi trïn seô taâc ăöơng ăïịn caâc thû viïơn úê goâc ăöơ thû viïơn phaêi phaât triïín caâc dõch vuơ vađ nguöìn lûơc thöng tin ăaâp ûâng nhu cíìu cuêa caâc khaâch hađng truýìn thöịng vađ khaâch hađng múâi, vađ thû viïơn cíìn phaêi tiïịp tuơc chûâng minh ăoâng goâp cuêa mònh ăöịi vúâi chíịt lûúơng cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc ăaô ặúơc cöng nhíơn
- Sûơ phaât triïín tñnh múê cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc, bao göìm truy cíơp múê ăïịn caâc kïịt quaê nghiïn cûâu vađ giaâo duơc múê (vñ duơ: massive
Trang 6open online courses - MOOCs) ăođi hoêi caâc
thû viïơn phaêi ăoâng vai trođ chuê ăöơng trong viïơc
tòm kiïịm caâc nguöìn kinh phñ thöng qua húơp
taâc vúâi trûúđng ăaơi hoơc, caâc nhađ xuíịt baên, caâc
töí chûâc vađ caâc thû viïơn khaâc ăïí taơo ra cú chïị
tađi chñnh höî trúơ caâc khoa chuýn ngađnh trong
viïơc xuíịt baên khoa hoơc cho pheâp truy cíơp
miïîn phñ
- Thađnh cöng cuêa sinh viïn: Nhûông ýu
cíìu liïn quan ăïịn baâo caâo giaâo duơc, kiïím ắnh
chíịt lûúơng, ăaânh giaâ ăíìu ra ặúơc ăo lûúđng búêi
thađnh tûơu cuêa sinh viïn, duýơt cíịp ngín saâch
dûơa trïn kïịt quaê ăíìu ra cuêa quaâ trònh ăađo
taơo… ăođi hoêi thû viïơn phaêi tham gia thiïịt thûơc
vađo hoaơt ăöơng cuêa nhađ trûúđng, ăoâng goâp cho
chíịt lûúơng ăađo taơo vađ chûâng minh hiïơu quaê vađ
giaâ trõ cuêa thû viïơn thöng qua cöng taâc ăaânh
giaâ
- Taơo líơp, choơn lûơa, töí chûâc vađ chia seê dûô
liïơu (data curation): Caâc thaâch thûâc ăang gia
tùng búêi söị lûúơng caâc tiïu chuíín xûê lyâ caâc loaơi
dûô liïơu ngađy cađng tùng vađ ăa daơng, gia tùng
caâc kho lûu trûô dûô liïơu trong ăoâ coâ kho lûu trûô
dûơa trïn cöng nghïơ ăiïơn toaân ăaâm míy Caân
böơ thû viïơn vađ thöng tin cíìn húơp taâc vúâi cöơng
ăöìng nghiïn cûâu ăïí phaât triïín caâc khuynh
hûúâng cuêa quy trònh xûê lyâ vađ lûu trûô trïn
- Baêo quaên söị: Nguöìn tađi liïơu - thöng tin söị
tùng ăïịn giai ăoaơn chñn muöìi ăođi hoêi cíìn coâ
möơt chiïịn lûúơc dađi haơn cho viïơc lûu trûô, bao
göìm thiïịt kïị, caâc chñnh saâch, caâc tiïu chuíín
cho taơo líơp, ăaânh giaâ vađ baêo quaên nöơi dung söị
- Cöng nghïơ thöng tin tiïịp tuơc lađ ýịu töị taâc
ăöơng maơnh meô ăïịn ắnh hûúâng phaât triïín
trong tûúng lai cuêa thû viïơn ăaơi hoơc Vñ duơ:
maơng xaô höơi vađ truýìn thöng vúâi caâc truy cíơp
múê lađ thaâch thûâc ăöịi vúâi vai trođ cuêa thû viïơn
vađ ăùơt thû viïơn dûúâi nhûông aâp lûơc phaêi phaât
triïín nhûông caâch thûâc múâi ăïí höî trúơ ngûúđi
duđng tin
- Cöng nghïơ di ăöơng: Caâc thiïịt bõ di ăöơng
tiïịp tuơc aênh hûúêng vađ thay ăöíi caâch mađ thöng
tin ặúơc phín phöịi vađ truy cíơp; Caâc dõch vuơ thiïịt bõ söị trung gian; Sûơ gia tùng caâc thiïịt bõ söị vúâi kñch thûúâc khaâc nhau cuêa nhađ cung cíịp khaâc nhau díîn ăïịn nhu cíìu húơp taâc vúâi caâc nhađ xuíịt baên vađ thiïịt kïị webste thû viïơn coâ tñnh ăaâp ûâng (responsive design) phuđ húơp vúâi moơi thiïịt bõ vađ mađn hònh
- Giao lûu hoơc thuíơt: Caâc mö hònh xuíịt baên vađ giao lûu hoơc thuíơt múâi ặúơc phaât triïín vúâi töịc ăöơ nhanh, ýu cíìu caâc thû viïơn tham gia chuê ăöơng vađo quaâ trònh ăoâ ăïí traânh laơc híơu
- Ăo lûúđng thay thïị - Phûúng phaâp thay thïị ăïí ăo mûâc ăöơ aênh hûúêng cuêa caâc kïịt quaê nghiïn cûâu ặúơc xuíịt baên trïn möi trûúđng web vađ caâc trao ăöíi hoơc thuíơt giûôa caâc nhađ nghiïn cûâu Vai trođ cuêa thû viïơn ặúơc coi nhû lađ böơ loơc, cung cíịp, hûúâng díîn sûê duơng caâc cöng cuơ ăo lûúđng thay thïị ăïí khuýịn khñch sûơ phaât triïín cuêa khoa hoơc vađ trao ăöíi hoơc thuíơt
- Nhín sûơ: Thû viïơn ăaơi hoơc cíìn xíy dûơng ăöơi nguô caân böơ ăuê nùng lûơc ăïí ăaâp ûâng ặúơc ýu cíìu trong tònh hònh phaât triïín hiïơn nay
- Caâc hađnh vi vađ kyđ voơng cuêa ngûúđi duđng tin vïì sûơ tiïơn lúơi cuêa caâc dõch vuơ thöng tin bao göìm: lûơa choơn, truy cíơp vađ sûê duơng caâc nguöìn thöng tin
- Hoơc tíơp dûơa trïn nùng lûơc: Thû viïơn tùng cûúđng phaât triïín caâc chûúng trònh, saên phíím vađ dõch vuơ giuâp ngûúđi duđng tin hoơc tíơp möơt caâch thuíơn lúơi theo caâch mađ hoơ muöịn vađ thíịy phuđ húơp
Nhû víơy, thû viïơn ăaơi hoơc trong böịi caênh toađn cíìu hoaâ ăang hoaơt ăöơng trong möi trûúđng vúâi nhûông thaâch thûâc to lúân liïn quan ăïịn nhûông thay ăöíi cùn baên trong viïơc ûâng duơng cöng nghïơ thöng tin vađ truýìn thöng, trong chñnh saâch phaât triïín cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc, nhûông ýu cíìu liïn quan ăïịn ăaêm baêo chíịt lûúơng, vađ nhûông thay ăöíi trong nhu cíìu vađ mong ăúơi cuêa ngûúđi duđng tin
Trang 72.2 AÂp lûơc thïí chïị vađ caâc chiïịn lûúơc
hađnh ăöơng trûúâc caâc ýu cíìu thay ăöíi
Ăùỉng cíịu cûúông chïị (coercive isomorphism)
lađ sûơ giöịng nhau giûôa caâc töí chûâc do cuđng
phaêi chõu caâc sûâc eâp chñnh thûâc hoùơc khöng
chñnh thûâc tûđ caâc thïí chïị quýìn lûơc bïn ngoađi
(nhû caâc cú quan quaên lyâ, khaâch hađng vađ nhađ
cung cíịp) Caâc töí chûâc bõ phuơ thuöơc thûúđng
phaêi thay ăöíi hïơ thöịng vađ quy trònh thuê tuơc ăïí
tuín thuê caâc quy ắnh phaâp lyâ nhùìm ăaêm baêo
caâc nguöìn lûơc kinh tïị vađ tñnh húơp phaâp Sûơ
phuơ thuöơc cuêa caâc töí chûâc vađo töí chûâc quýìn
lûơc bïn ngoađi cađng tùng thò díîn ăïịn tñnh khaâc
biïơt giûôa caâc töí chûâc bõ phuơ thuöơc cađng giaêm
Thöng thûúđng, coâ hai loaơi sûâc eâp cûúông chïị,
bao göìm caâc quy ắnh phaâp lyâ ặúơc ban hađnh
búêi chñnh phuê vađ caâc cú quan chuýn mön, vađ
sûơ caơnh tranh ăïịn tûđ nhûông sûơ ăe doaơ míịt lúơi
thïị caơnh tranh Trong böịi caênh cuêa hoaơt
ăöơng thû viïơn ăaơi hoơc, caâc sûâc eâp cuêa ăùỉng
cíịu cûúông chïị thûúđng bùưt nguöìn tûđ caâc cú
quan chñnh phuê vađ tûđ trûúđng ăaơi hoơc, vađ liïn
quan ăïịn caâc quy ắnh khaâc nhau vïì kiïím
soaât tađi chñnh, cöng taâc ăaêm baêo vađ kiïím
ắnh chíịt lûúơng, cöng taâc baâo caâo vađ thöịng
kï, sûơ caơnh tranh vúâi caâc nhađ cung cíịp dõch
vuơ thöng tin khaâc
Trong ăiïìu kiïơn Viïơt Nam, caâc thû viïơn ăaơi
hoơc chõu sûơ quaên lyâ trûơc tiïịp, vađ phuơ thuöơc
vađo khaê nùng cung cíịp caâc nguöìn lûơc tûđ Nhađ
nûúâc, cuơ thïí lađ Böơ Giaâo duơc vađ Ăađo taơo
(GD & ĂT), caâc böơ chuê quaên, vađ trûúđng ăaơi
hoơc Vò víơy, hađnh vi töí chûâc cuêa caâc thû viïơn
liïn quan trûơc tiïịp túâi nhûông thay ăöíi trong
chñnh saâch, quy ắnh vađ ýu cíìu cuêa caâc cú
quan cíịp trïn Coâ thïí noâi, möơt trong nhûông
thay ăöíi gíìn ăíy cuêa caâc thû viïơn ăaơi hoơc lađ
do taâc ăöơng maơnh meô cuêa caâc quy ắnh vïì
cöng taâc ăaêm baêo vađ kiïím ắnh chíịt lûúơng ăaơi
hoơc do Böơ GD & ĂT ban hađnh, trong ăoâ bao
göìm caâc tiïu chñ ăaânh giaâ chíịt lûúơng thû viïơn
Theo caâc hûúâng díîn vïì viïơc sûê duơng caâc tiïu
chñ ăaânh giaâ chíịt lûúơng [15], thû viïơn caâc
trûúđng ăaơi hoơc phaêi cung cíịp bùìng chûâng, vùn baên vađ dûô liïơu vïì caâc chñnh saâch vađ quy ắnh cuêa thû viïơn, nguöìn lûơc thöng tin, ngûúđi duđng tin vađ caâc dõch vuơ thû viïơn, cöng nghïơ ûâng duơng taơi thû viïơn, vađ caâc höî trúơ cuêa trûúđng ăaơi hoơc ăïí phaât triïín thû viïơn Viïơc aâp duơng caâc chñnh saâch vïì kiïím ắnh chíịt lûúơng ăaô díîn ăïịn nhûông thay ăöíi úê caâc thû viïơn Yïu cíìu kiïím ắnh, ăaânh giaâ ặúơc coi lađ möơt trong nhûông ýịu töị bïn ngoađi taâc ăöơng ăïịn viïơc hoaơt ăöơng thû viïơn phaêi tuín theo caâc tiïu chuíín chíịt lûúơng
Cöng taâc quaên lyâ chíịt lûúơng cuêa thû viïơn luön gùưn liïìn vúâi víịn ăïì quaên lyâ chíịt lûúơng cuêa nhađ trûúđng vađ dûơa trïn caâc tiïu chñ chíịt lûúơng cuơ thïí cuêa Böơ GD & ĂT vađ caâc tiïu chuíín ặúơc xaâc ắnh [17] Caâc hoaơt ăöơng cuơ thïí diïîn ra ríịt ăa daơng taơi caâc thû viïơn, bao göìm viïơc biïn soaơn, ăiïìu chónh, sau ăoâ lađ cöng böị ban hađnh caâc quy trònh vađ chuíín nghiïơp vuơ cuêa thû viïơn trong tíịt caê khíu kyô thuíơt nghiïơp vuơ vađ dõch vuơ, tûđ cöng taâc böí sung, xûê lyâ kyô thuíơt ăïịn cöng taâc phuơc vuơ baơn ăoơc Nhiïìu trûúđng ăaơi hoơc cuông aâp duơng caâc cöng cuơ quaên lyâ chíịt lûúơng nhû ISO 9001 ăïí höî trúơ hoaơt ăöơng quaên trõ trong nhađ trûúđng Caâc thû viïơn ăaơi hoơc cuông tham gia vađo quaâ trònh aâp duơng ISO 9001 nhû lađ möơt ăún võ trûơc thuöơc cuêa trûúđng ăaơi hoơc Möơt söị thû viïơn coâ quýìn tûơ chuê tađi chñnh cuông chuê ăöơng lûơa choơn ISO 9001 ăïí aâp duơng trong hoaơt ăöơng ăaêm baêo chíịt lûúơng nhû Thû viïơn Trung tím Ăaơi hoơc Quöịc gia Tp Höì Chñ Minh
Traêi qua 10 nùm kïí tûđ khi cöng taâc ăaêm baêo vađ kiïím ắnh chíịt lûúơng ặúơc triïín khai, caâc thû viïơn ăaơi hoơc ăaô vađ ăang coâ nhûông thay ăöíi ăaâng kïí trong hoaơt ăöơng ăaêm baêo chíịt lûúơng, goâp phíìn hònh thađnh vùn hoaâ chíịt lûúơng cuêa trûúđng ăaơi hoơc, ăoâng goâp vađo viïơc níng cao chíịt lûúơng cuêa nhađ trûúđng Caâc thay ăöíi nađy bao göìm:
- Phaât triïín nguöìn tađi nguýn thöng tin theo hûúâng ăa daơng hoaâ vïì hònh thûâc vađ
Trang 8chuýn síu hoaâ vïì nöơi dung, ăaâp ûâng nhu cíìu
cuêa ngûúđi duđng tin, phuơc vuơ caâc chûúng trònh
ăađo taơo vađ nghiïn cûâu
- Xíy dûơng quy trònh hoaơt ăöơng thû viïơn,
mö taê cöng viïơc vađ traâch nhiïơm cuêa caâc böơ
phíơn, cuêa ban giaâm ăöịc vađ caâc nhín viïn thû
viïơn
- Níng cao chíịt lûúơng ăöơi nguô caân böơ thû
viïơn vïì kiïịn thûâc chuýn mön, cöng nghïơ
thöng tin vađ caâc kyô nùng mïìm
- Thûơc hiïơn thöịng kï baâo caâo, ăiïìu tra khaêo
saât, tûơ ăaânh giaâ chíịt lûúơng thû viïơn vađ ăaânh
giaâ ngoađi
- Bùưt ăíìu hònh thađnh cú chïị ăaânh giaâ chíịt
lûúơng dûơa trïn minh chûâng: taơo líơp, lûu trûô,
quaên lyâ, sûê duơng caâc minh chûâng vïì chíịt
lûúơng thû viïơn
- Sûê duơng caâc cöng cuơ quaên lyâ chíịt lûúơng
Ăùỉng cíịu mö phoêng (mimetic isomorphism)
lađ sûơ giöịng nhau giûôa caâc töí chûâc do caâc töí
chûâc nađy thûúđng tòm kiïịm caâc hònh míîu thađnh
cöng khaâc trong xaô höơi ăïí lađm theo caâc cíịu
truâc, hïơ thöịng vađ quy trònh cuêa caâc töí chûâc ăoâ
ăïí ăaơt ặúơc caâc kïịt quaê nhû mong muöịn ÚÊ
Viïơt Nam, coâ thïí nhíơn thíịy ăùỉng cíịu mö
phoêng diïîn ra úê möơt söị daơng nhû: mö phoêng
mö hònh töí chûâc, hoơc tíơp vađ aâp duơng caâc tiïu
chuíín, kyô thuíơt nghiïơp vuơ, dõch vuơ vađ cöng
nghïơ ăaô ặúơc ûâng duơng thađnh cöng úê caâc thû
viïơn trong vađ ngoađi nûúâc Coâ thïí thíịy sûơ víơn
duơng mö hònh töí chûâc cuêa caâc thû viïơn úê caâc
nûúâc phaât triïín taơi caâc Trung tím hoơc liïơu úê
Viïơt Nam, vúâi ba böơ phíơn chñnh bao göìm dõch
vuơ kyô thuíơt, dõch vuơ thöng tin vađ quaên trõ hađnh
chñnh [16] Caâc trung tím nađy tñch húơp hïơ
thöịng cöng nghïơ thöng tin hiïơn ăaơi vúâi caâc
trang thiïịt bõ nghe nhòn nhùìm höî trúơ viïơc töí
chûâc vađ truy cíơp ăïịn caâc nguöìn tađi nguýn
thöng tin ăa ngađnh vađ ăa loaơi hònh Caâc thû
viïơn cuông mö phoêng caâc dõch vuơ vađ saên phíím
ặúơc cho lađ thađnh cöng vađ thu huât ngûúđi duđng
tin ăaô aâp duơng taơi caâc thû viïơn khaâc cuông nhû
phûúng phaâp cung cíịp dõch vuơ
Caâc hoaơt ăöơng tham quan, trao ăöíi hoơc tíơp kinh nghiïơm giûôa caâc thû viïơn ăaơi hoơc trong vađ ngoađi nûúâc ăaô vađ ăang ặúơc tiïịn hađnh Caâc nöơi dung ặúơc chuâ troơng bao göìm: viïơc ûâng duơng cöng nghïơ thöng tin vađ truýìn thöng trong hoaơt ăöơng thû viïơn (aâp duơng caâc phíìn mïìm maô nguöìn múê ăïí xíy dûơng thû viïơn söị vađ quaên lyâ thû viïơn, xíy dûơng website thû viïơn), caâc kyô nùng nghiïơp vuơ töí chûâc - xûê lyâ vađ phín phöịi thöng tin, caâc víịn ăïì phaâp lyâ liïn quan ăïịn hoaơt ăöơng thû viïơn (baên quýìn, súê hûôu trñ túơ), quaên lyâ vađ phaât triïín nguöìn lûơc thöng tin
Coâ thïí noâi, caâc aâp lûơc taơo ra ăùỉng cíịu mö phoêng giuâp thû viïơn ặa ra caâc giaêi phaâp thûơc tiïîn coâ thïí thûơc hiïơn ặúơc trong möơt khoaêng thúđi gian ngùưn vúâi chi phñ thíịp vađ nhûông nöî lûơc nhíịt ắnh
Ăùỉng cíịu quy chuíín (normative isomorphism)
thïí hiïơn sûơ giöịng nhau giûôa caâc töí chûâc do ýu cíìu phaêi tuín thuê caâc quy chuíín nghiïơp vuơ (nhû tiïu chuíín, quy ắnh kyô thuíơt, quy phaơm thûơc hađnh vađ caâc vùn baên phaâp quy chuýn mön), lađ cú chïị liïn quan ăïịn mong muöịn chuýn nghiïơp hoaâ hoaơt ăöơng chuýn mön cuêa töí chûâc, phaât sinh khi caâc chuýn gia cuêa möơt töí chûâc phaêi chõu nhûông aâp lûơc ăïí tuín thuê caâc quy ắnh, quy tùưc vađ giaâ trõ nghïì nghiïơp Ngađy nay, vúâi sûơ phaât triïín vađ ûâng duơng cuêa cöng nghïơ thöng tin vađ caâc cöng nghïơ múâi, sûơ gia tùng caâc nguöìn thöng tin söị vađ xu hûúâng toađn cíìu hoaâ, cöng taâc chuíín hoaâ ngađy cađng ăoâng vai trođ quan troơng ăöịi vúâi hoaơt ăöơng thû viïơn, bao göìm thû viïơn ăaơi hoơc, ăïí ăaêm baêo chíịt lûúơng, tñnh thöịng nhíịt, sûơ liïn thöng vađ khaê nùng húơp taâc Ăùỉng cíịu quy chuíín ặúơc thûơc hiïơn thöng qua caâc hònh thûâc khaâc nhau cuêa giaâo duơc - ăađo taơo vađ huíịn luýơn ặúơc töí chûâc búêi caâc cú súê ăađo taơo, caâc hiïơp höơi chuýn ngađnh, thöng qua caâc chuýn gia vađ nhađ quaên lyâ ÚÊ Viïơt Nam, caâc tiïu chuíín hoaơt ăöơng TV-TT vađ cöng nghïơ ûâng duơng trong thû viïơn ăaô vađ ăang ặúơc giaêng
Trang 9daơy taơi caâc cú súê ăađo taơo vïì TV-TT Ngoađi ra,
caâc hiïơp höơi thû viïơn vađ nhiïìu thû viïơn ăaơi hoơc
cuông thûúđng xuýn töí chûâc caâc höơi thaêo vađ
caâc khoaâ tíơp huíịn ăïí phöí biïịn vađ hûúâng díîn
sûê duơng caâc tiïu chuíín chuýn mön nghiïơp
vuơ, goâp phíìn chuíín hoaâ hoaơt ăöơng thöng tin tû
liïơu Caâc tiïu chuíín nghiïơp vuơ vïì xûê lyâ, lûu
trûô, phuơc vuơ thöng tin (Baêng phín loaơi DDC,
Quy tùưc biïn muơc Anh - Myô AARC2, Khöí
míîu MARC21, caâc hïơ thöịng quaên trõ thû viïơn
tñch húơp) vađ caâc chuíín vïì cöng nghïơ thöng tin
ăaô ặúơc chuâ yâ ăađo taơo vađ tíơp huíịn
Chiïịn lûúơc hađnh ăöơng: Hiïơn chûa coâ möơt
nghiïn cûâu toađn diïơn vïì caâc chiïịn lûúơc mađ caâc
thû viïơn ăaơi hoơc xaâc líơp vađ thûơc hiïơn ăïí vûúơt
qua caâc taâc ăöơng cuêa möi trûúđng bïn ngoađi
Nhûông trònh bađy úê trïn cho thíịy möơt bûâc tranh
sú lûúơc vïì caâch thûâc mađ caâc thû viïơn ăaơi hoơc
thay ăöíi ăïí thñch nghi vúâi möi trûúđng cuông
nhû ăïí vûúơt qua caâc aâp lûơc ăùỉng cíịu Coâ thïí
nhíơn thíịy ba chiïịn lûúơc xaâc líơp ăïí ûâng phoâ
vúâi caâc aâp lûơc thïí chïị bao göìm: phuơc tuđng,
thoaê hiïơp vađ kiïím soaât Trong chiïịn lûúơc phuơc
tuđng, caâc chiïịn thuíơt nhû mö phoêng vađ tuín
thuê ăïìu ặúơc sûê duơng Vñ duơ, trong giai ăoaơn
ăíìu phaêi thûơc hiïơn caâc quy ắnh vïì ăaêm baêo
vađ kiïím ắnh chíịt lûúơng, phaên ûâng cuêa caâc thû
viïơn lađ ăaơi hoơc thûúđng mang tñnh thuơ ăöơng khi
chuýín tûđ lađm viïơc theo thoâi quen vađ kinh
nghiïơm sang hoaơt ăöơng ăïí ăaơt caâc chuíín mûơc
vïì chíịt lûúơng ặúơc xaâc ắnh búêi Böơ GD&ĂT
Viïơc thûơc hiïơn kiïím ắnh theo tiïu chñ
ăaânh giaâ cuêa Böơ GD&ĂT luâc ăíìu coâ möơt söị
khoâ khùn vađ mang tñnh ăöịi phoâ Tuy nhiïn,
khi cöng taâc ăaânh giaâ chíịt lûúơng trúê thađnh
möơt hoaơt ăöơng thûúđng xuýn, caâc thû viïơn yâ
thûâc ặúơc vai trođ vađ lúơi ñch cuêa hoaơt ăöơng nađy
thò ăaô chuê ăöơng tham gia vađo quaâ trònh ăoâ,
tñch cûơc tòm caâc biïơn phaâp níng cao chíịt
lûúơng vađ hiïơu quaê, chûâng minh giaâ trõ cuêa thû
viïơn vúâi nhađ trûúđng nhùìm tòm kiïịm caâc nguöìn
lûơc höî trúơ vađ sûơ uêng höơ
Chiïịn lûúơc thoaê hiïơp cuông ặúơc sûê duơng
trong chûđng mûơc nađo ăoâ khi caâc thû viïơn phaêi cín bùìng vađ ăiïìu tiïịt caâc ýịu töị thïí chïị Vñ duơ, khi múâi thûơc hiïơn ăaânh giaâ chíịt lûúơng, kiïịn thûâc vïì ăaêm baêo chíịt lûúơng, phûúng phaâp vađ sûơ hoađn thiïơn cuêa caâc tiïu chñ ăaânh giaâ cođn haơn chïị vađ chûa hoađn toađn thoêa ăaâng díîn ăïịn coâ nhûông yâ kiïịn khöng uêng höơ hoađn toađn Tuy víơy, giaêi phaâp ặúơc lûơa choơn cuêa caâc thû viïơn lađ cín bùìng giûôa caâc ýu cíìu cuêa tiïu chuíín chíịt lûúơng vúâi thûơc traơng vađ ăiïìu kiïơn cuêa thû viïơn vïì cú súê víơt chíịt vađ nguöìn lûơc thöng tin Caâc thû viïơn ăaơi hoơc, cuơ thïí lađ ban giaâm ăöịc thû viïơn, cuông nhíơn thûâc ặúơc tíìm quan troơng cuêa ăađm phaân vađ thûúng lûúơng trong viïơc tòm vađ böí sung caâc nguöìn lûơc vađ níng cao vai trođ võ trñ cuêa thû viïơn Giaâm ăöịc thû viïơn thûúđng lađ ngûúđi chõu traâch nhiïơm ăíìu tiïn vïì chíịt lûúơng vađ hiïơu quaê cuêa hoaơt ăöơng thû viïơn, vađ möơt trong nhûông kyô nùng quan troơng trong nghïơ thuíơt quaên lyâ lađ thûúng lûúơng vađ ăađm phaân
Viïơc liïn kïịt, húơp taâc giûôa caâc thû viïơn ăaô ặúơc thûơc hiïơn úê mûâc ăöơ nöơi dung xaâc ắnh,
vñ duơ, viïơc mua giíịy pheâp truy cíơp cú súê dûô liïơu ăiïơn tûê, vađ giúâi haơn trong möơt phaơm vi giûôa caâc thû viïơn thađnh viïn cuêa ăaơi hoơc quöịc gia Tuy nhiïn, hoaơt ăöơng phöịi húơp giûôa caâc thû viïơn cođn ríịt haơn chïị [17]
Kïịt luíơn
Muơc ăñch cuêa bađi viïịt nađy lađ phaât triïín möơt mö hònh lyâ thuýịt ăïí giuâp cho viïơc phín tñch nhûông thay ăöíi trong caâc hoaơt ăöơng cuêa thû viïơn ăaơi hoơc, nhûông ýịu töị taâc ăöơng ăïịn quaâ trònh thay ăöíi ăoâ vađ nhûông phaên ûâng cuêa thû viïơn trûúâc nhûông ýu cíìu thay ăöíi Mö hònh lyâ thuýịt ăïì xuíịt dûơa trïn caâc khaâi niïơm vïì ăùỉng cíịu thïí chïị vađ caâc phaên ûâng chiïịn lûúơc giuâp giaêi thñch nhûông thay ăöíi cuêa thû viïơn trong möi trûúđng hoaơt ăöơng vô
mö, dûúâi sûơ taâc ăöơng cuêa nhûông ýịu töị chñnh trõ, kinh tïị, vùn hoaâ-xaô höơi, vađ caâc aâp lûơc ăùỉng cíịu cûúông chïị, mö phoêng vađ quy
Trang 10chuíín Dûơa trïn mö hònh lyâ thuýịt ăïì xuíịt
vađ caâc dûô liïơu coâ sùĩn, bađi viïịt ăaô phín tñch
nhûông thay ăöíi gíìn ăíy cuêa thû viïơn ăaơi hoơc
Viïơt Nam, tíơp trung vađo nhûông víịn ăïì quaên
lyâ noâi chung vađ víịn ăïì ăaêm baêo vađ kiïím
ắnh chíịt lûúơng noâi riïng Viïơc ûâng duơng
mö hònh lyâ thuýịt nađy trong hoaơt ăöơng thû viïơn seô giuâp caâc caân böơ quaên lyâ vađ caâc nhađ nghiïn cûâu phín tñch, ăaânh giaâ vađ hiïíu nhûông thay ăöíi trong hoaơt ăöơng thû viïơn vađ tûđ ăoâ ặa ra nhûông kïị hoaơch vađ chiïịn lûúơc phaât triïín phuđ húơp
(Ngađy Tođa soaơn nhíơn ặúơc bađi: 15-11-2014; Ngađy phaên biïơn ăaânh giaâ: 06-02-2015; Ngađy chíịp nhíơn ăùng: 22-04-2015).
1 Rubin, R.E (2004) Foundations of library
and information science New York:
Neal-Schu-man Publishers, Inc., tr 361
2 Scott, W.R (1998) Organisations: rational,
nat-ural and open system London: Prentice-hall, tr 12
3 Campbell, J.L.(2004) Institutional Change
and Globalization Princeton, NJ: Princeton
Uni-versity Press, tr.1
4 DiMaggio, P.J & Powell, W.W (1983) The
iron cage revisited: Institutional isomorphism and
collective rationality in organisational fields
American Sociological Review, 48(2), 147-160
5, 6 Oliver, C (1991) Strategic responses to
institutional processes Academy of Management
Review, 16 (1), 145-179
7 Ninh, Thi Kim Thoa (2013) Quality
man-agement in university libraries in Vietnam: An
exploratory framework for development and
implementation Luíơn aân Tiïịn sô Ăaơi hoơc
Monash, UÂc
8 Quy ắnh vïì töí chûâc vađ hoaơt ăöơng cuêa thû
viïơn trûúđng ăaơi hoơc (Ban hađnh theo quýịt ắnh söị
688/QĂ ngađy 14/7/1986 cuêa Böơ trûúêng Böơ
ĂH&THCN)
9 Quy chïị míîu vïì töí chûâc vađ hoaơt ăöơng thû
viïơn trûúđng Ăaơi hoơc (Ban hađnh theo Quýịt ắnh
söị 13/2008/QĂ-BVHTTDL ngađy 10/3/2008 cuêa
Böơ trûúêng Böơ VHTT&DL)
10 Nghõ quýịt söị 14/2005/NQ-CP cuêa Chñnh
phuê Vïì ăöíi múâi cùn baên vađ toađn diïơn giaâo duơc ăaơi
hoơc Viïơt Nam giai ăoaơn 2006-2020 (Ban hađnh
ngađy 2/11/2005.)
11 Chiïịn lûúơc phaât triïín khoa hoơc vađ cöng
nghïơ giai ăoaơn 2011 – 2020 (Ban hađnh theo Quýịt ắnh söị 418/QĂ-TTg cuêa Thuê tûúâng Chñnh phuê ngađy 11/4/2012)
12 Voô, Sô Duông (2012) Ăõnh hònh laơi thû viïơn ăaơi hoơc vađ nghiïn cûâu trong thïị kyê 21 Truy cíơp ngađy 4/10/2014 tûđ:
http://www.ted.com.vn/index.php?option=com _content&view=article&id=721:nh-hinh-li-th-vin-i- hc-va-nghien-cu-trong-th-k-21&catid=109:th-vin-s&Itemid=581
13 2012 Top ten trends in academic libraries:
A review of the trends and issues affecting acad-emic libraries in higher education Truy cíơp ngađy 4/10/2014 tûđ http://crln.acrl.org/con-tent/73/6/311.full
14 2014 Top trends in academic libraries: A review of the trends and issues affecting acade-mic libraries in higher education Truy cíơp ngađy 4/10/2014 tûđ http://crln.acrl.org/con-tent/75/6/294.full
15 Hûúâng díîn sûê duơng tiïu chñ ăaânh giaâ chíịt lûúơng trûúđng ăaơi hoơc (Ban hađnh ngađy 23/5/2013 theo Böơ tiïu chuíín ăaânh giaâ chíịt lûúơng trûúđng ăaơi hoơc söị 527/KTKĂCLGD-KĂĂH cuêa Cuơc Khaêo thñ vađ kiïím ắnh chíịt lûúơng, cuêa Böơ trûúêng Böơ GD & ĂT)
16 Nguýîn, Vùn Hađnh (2010) Vïì chuíín hoâa cöng taâc thû viïơn ăaơi hoơc úê Viïơt Nam Taơp chñ Thû viïơn Viïơt Nam, 4(24), tr 10-14
17 Ăûâc Lûúng, Khaânh Linh (2011) Ăííy maơnh húơp taâc giûôa caâc thû viïơn ăaơi hoơc úê Viïơt Nam – Giaêi phaâp níng cao chíịt lûúơng dõch vuơ thû viïơn Taơp chñ Thû viïơn Viïơt Nam, 5 (11), tr 22-25
Tađi liïơu tham khaêo