- Miêu tả những nét chính của bức tranh về kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục thời Lý sự chuyển biến của nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp.. BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC V
Trang 1NHOM 4: TK-LB- TH&THCSPĐ
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ (Thế kỉ XI - đầu thế kỉ XIII)
I CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH
- Trình bày sơ lược bối cảnh ra đời của nhà Lý ; việc dời đô ra Thăng Long : nguyên nhân, ý nghĩa
- Tổ chức bộ máy nhà nước ; tổ chức quân đội ; bộ luật đầu tiên của nước ta và chính sách đối nội, đối ngoại của nhà Lý
- Miêu tả những nét chính của bức tranh về kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục thời Lý (sự chuyển biến của nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp Các giai tầng trong xã hội, những thành tựu văn hoá tiêu biểu : lập Văn miếu, Quốc tử giám, mở khoa thi, nghệ thuật phát triển, đặc biệt là kiến trúc và điêu khắc)
- Kể về một số nhân vật lịch sử và công trình kiến trúc tiêu biểu
II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH
THEO CHỦ ĐỀ CTGDPT
Nội
NƯỚC
ĐẠI
VIỆT
THỜI LÝ
(Thế kỉ XI
- đầu thế
kỉ XIII)
- Trình bày sơ lược bối cảnh ra đời của nhà Lý, việc dời đô ra Thăng Long và tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý:
- Biết được những nét chính về luật pháp, quân đội và chính sách đối nội, đối ngoại thời Lý
- Biết được âm mưu xâm lược Đại Việt của nhà Tống:
- Trình bày được những
- Hiểu được nhà Lý đứng trước âm mưu xâm lược của nhà Tống đã chủ động chuẩn
bị kháng chiến ra sao
- Hiểu được tác dụng của phòng tuyến trên sông Như Nguyệt; ghi nhớ những nét chính về cuộc tấn công xâm lược nước ta của nhà Tống và cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý
- Phân tích nghệ thuật quân sự của
Lý Thường kiệt
- So sánh kinh tế thời Lý và Đinh -Tiền Lê
- Đánh giá công lao của Lý Thường Kiệt
- Chứng minh kinh tế nông nghiệp thời Lý phát triển hơn thời Đinh - Tiền Lê
Trang 2
chuyển biến về kinh tế
và văn hóa thời Lý - Giải thích được những thànhtựu về kinh tế, văn hóa, xã
hội, giáo dục và nghệ thuật thời Lý
Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Tự học, tự giải quyết vấn đề, suy nghĩ, sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt:
+Xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau;
+ Phân tích, nhận xét, những sự kiện, hiện tượng; thể hiện thái độ, xúc cảm, hành vi;
+ Vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
Hãy khoanh tròn chỉ một chữ cái in hoa trước ý trả lời đúng nhất và điền vào chổ trống trong các câu sau:
A Câu hỏi nhận biết
* Trắc nghiệm:
Câu 1 Nhà Lý được thành lập năm nào?
Câu 2 Nhà Lý ban hành bộ luật đầu tiên có tên?
A Luật Gia Long B Quốc triều hình luật
C Hình Luật D Hình Thư
Câu 3 Năm 1010 Lý Công Uẩn đặt niên hiệu là và quyết định dời Đô về Đại La, đổi tên là Thăng Long?
A Đại Việt
B Thái Bình
C Thuận Thiên
D Đại Cồ Việt
Trang 3.Câu 4 Dưới thời Lý cả nước được chia làm bao nhiêu lộ?
A 22 lộ B 24 lộ. C 26 lộ D 28 lộ
*Tự luận
Câu 1 Trình bày được sự chuẩn bị của nhà Lý trước âm mưu xâm lược của quân Tống?
Trả lời:
- Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm người chỉ huy, tổ chức cuộc kháng chiến
- Thực hiện chủ trương ''tiến công trước để tự vệ'', tháng 10 – 1075, Lý Thường Kiệt đem 10 vạn quân bất ngờ tấn công vào châu Khâm, châu Liêm (Quảng Đông), sau khi tiêu diệt các căn cứ, kho tàng của giặc, Lý Thường Kiệt kéo quân về tấn công châu Ung (Quảng Tây) Sau 42 ngày, quân ta hạ thành Ung Châu và nhanh chóng rút quân về nước
Hiểu được chủ trương “tiến công trước để tự vệ” là một chủ trương độc đáo sáng tạo Tiến công để tự vệ chứ không phải
là xâm lược
Câu 2 Nêu được những nét chính về luật pháp, quân đội và chính sách đối nội, đối ngoại thời Lý?
Trả lời:
- Luật pháp:
+ Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư.
+ Quy định việc bảo vệ nhà vua và cung điện, bảo vệ của công và tài sản của nhân dân, nghiêm cấm việc giết mổ trâu bò, bảo vệ sản xuất nông nghiệp Người phạm tội bị xử phạt nghiêm khắc
- Quân đội:
+ Quân đội thời Lý bao gồm quân bộ và quân thuỷ
+ Trong quân còn chia làm hai loại : cấm quân và quân địa phương
- Chính sách đối nội, đối ngoại:
+ Củng cố khối đoàn kết dân tộc
+ Đặt quan hệ ngoại giao với nhà Tống, Cham-pa
+ Kiên quyết bảo toàn lãnh thổ
2 Câu hỏi thông hiểu
* Trắc nghiệm
Câu 1 Ai là người có công lãnh đạo kháng chiến chống quân Tống thành công
Trang 4Câu 2 Trận Thủy chiến đưa đến cuộc kháng chiến chống quân Tống thắng lợi ở sông ?
A Bạch Đằng B Sông Hồng
C Sông Mã D Như Nguyệt
*Tự luận
Câu 1 Tóm tắt diễn biến trận thủy chiến trên phòng tuyến sông Như nguyệt?
Trả lời:
+ Cuối năm 1076 quân Tống theo hai đường thuỷ, bộ tiến hành xâm lược Đại Việt
+ Tháng l - l077, l0 vạn quân bộ do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy vượt biên giới qua Lạng Sơn tiến xuống
+ Đến bờ bắc sông Như Nguyệt, quân Tống bị quân ta chặn lại Quân thuỷ cũng bị quân ta chặn đánh ở vùng ven biển
+ Quân Tống nhiều lần tấn công vào phòng tuyến nhưng bị quân ta đẩy lùi
Câu 2 Tóm tắt những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục và nghệ thuật thời Lý?
Trả lời:
- Về kinh tế:
+ Nông nghiệp: Nhà nước có nhiều biện pháp quan tâm sản xuất nên nhiều năm mùa màng bội thu
+ Thủ công nghiệp được mở rộng: nghề dệt, làm đồ gốm, xây dựnglàm giấy, đúc đồng, rèn sắt
+ Việc mua bán trong nước và với nước ngoài được mở mang hơn trước Vân Đồn là nơi buôn bán rất sầm uất
+ Nguyên nhân của sự phát triển: Đất nước độc lập, hoà bình và ý thức dân tộc là động lực to lớn thúc đẩy sự phát tnển + Xã hội:
Vua quan là bộ phận chính trong giai cấp thống trị, một số quan lại, dân thường có nhiều ruộng trở thành địa chủ
Thành phần chủ yếu trong xã hội là nông dân, họ làm nghĩa vụ cho nhà nước và nộp tô cho địa chủ Thợ thủ công nộp thuế và làm nghĩa vụ với nhà vua Nô tì phục vụ trong cung điện, các nhà quan
+ Văn hoá, giáo dục :
Năm l070, Văn Miếu được xây dựng ở Thăng Long, năm l076, mở Quốc tử giám Nhà nước quan tâm giáo dục, khoa cử Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
Các vua Lý rất sùng đạo Phật, khắp nơi đều dựng chùa
Ca hát, nhảy múa, trò chơi dân gian ; kiến trúc, điêu khắc đều phát triển tiêu biểu là chùa Một Cột, thượng Phật A-di-đà, hình rồng thời Lý
3 Câu hỏi vận dụng thấp
Trang 5Câu 1 Phân tích nghệ thuật quân sự của Lý Thường Kiệt trong kháng chiến chống Tống?
Trả lời:
- Lợi vụng địa hình để đánh giặc (sông Như Nguyệt)
- Dùng Thơ ca đánh vào tâm lý của giặc ( Bài Nam Quốc Sơn Hà)
- Chủ động tấn công trước để phòng vệ
- Giảng hòa trên thế thắng để giữ mối ban giao
Câu 2: So sánh kinh tế thời Lý và Đinh - Tiền Lê
+ Nông nghiệp: Nhà nước có nhiều biện pháp
quan tâm sản xuất nên nhiều năm mùa màng
bội thu
+ Thủ công nghiệp được mở rộng: nghề dệt,
làm đồ gốm, xây dựnglàm giấy, đúc đồng, rèn
sắt
+ Việc mua bán trong nước và với nước ngoài
được mở mang hơn trước Vân Đồn là nơi buôn
bán rất sầm uất
+ Nguyên nhân của sự phát triển: Đất nước độc
lập, hoà bình và ý thức dân tộc là động lực to
lớn thúc đẩy sự phát tnển
+ Quyền sở hữu ruộng đất thuộc về Làng xã, chia nhau cày cấy, nộp thuế, đi lính và làm lao dịch cho nhà vua
+ Việc đào vét kênh mương, khai khẩn đất hoang được chú trọng, nên nông nghiệp ổn định và bước đầu phát triển ; nghề trồng dâu tằm cũng được khuyến khích
+ Xây dựng một số xưởng thủ công như xưởng đúc tiền, chế vũ khí, may mũ áo
+ Các nghề thủ công cổ truyền cũng phát triển như dệt lụa, làm gốm
+ Nhiều trung tâm buôn bán và chợ làng quê được hình thành + Nhân dân hai nước Việt - Tống thường qua lại trao đổi hàng hoá
4 Câu hỏi vận dụng cao
Câu 1 Đánh giá công lao của Lý Thường kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống?
Trả lời:
- Đánh bại được quân Tống.
- Giữ vững được nền độc lập dân tộc
- Lý Thường Kiệt là vị anh hùng của dân tộc
Câu 2 Chứng minh kinh tế nông nghiệp thời Lý phát triển hơn thời Đinh - Tiền Lê?
Trả lời:
- Đất nước hòa bình, ổn định
- Nhà nước quan tâm đến công tác thủy lợi
Trang 6III GỢI Ý TỔ CHỨC DẠY HỌC
học
Nhận biết
- Trình bày sơ lược bối cảnh ra đời của nhà Lý, việc dời
đô ra Thăng Long và tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý:
Biết được những nét chính về luật pháp, quân đội và chính sách đối nội, đối ngoại thời Lý
- Biết được âm mưu xâm lược Đại Việt của nhà Tống:
- Trình bày được những chuyển biến về kinh tế và văn hóa thời Lý
Hướng dẫn, nghiên cứu và sử dụng SGK, Tài liệu tham khảo; đàm thoại
Cá nhân
Thông hiểu
- Hiểu được nhà Lý đứng trước âm mưu xâm lược của nhà Tống đã chủ động chuẩn bị kháng chiến ra sao
- Hiểu được tác dụng của phòng tuyến trên sông Như Nguyệt; ghi nhớ những nét chính về cuộc tấn công xâm lược nước ta của nhà Tống và cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý
- Giải thích được những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục và nghệ thuật thời Lý
Nêu, giải quyết vấn
đề, gợi mở, giải thích, thảo luận
Cá nhân/nhóm
Vận dụng thấp
- Phân tích nghệ thuật quân sự của Lý Thường kiệt
- So sánh kinh tế thời Lý và Đinh - Tiền Lê
Thảo luận, lập niên
Vận dụng cao
- Đánh giá công lao của Lý Thường Kiệt
- Chứng minh kinh tế nông nghiệp thời Lý phát triển hơn thời Đinh - Tiền Lê
Gợi mở, phân tích, giải quyết vấn đề, liên hệ thực tế, thảo luận.trực quan
Cá nhân/nhóm
Nhóm 4
Trang 7ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT - SỬ 7
I MỤC TIÊU:
- Nhằm kiểm tra khả năng tiếp thu những diễn biến của lịch sử Việt Nam trong giai đoạn từ thế kỉ XI – XII Nước
Đại Việt thời Lý
- Thực hiện yêu cầu trong phân phối chương trình qui định
- Đánh giá quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh, từ đó điều chỉnh điều chỉnh tiến trình dạy, học
cho phù hợp và đạt hiệu quả
1 Kiến thức:
- Nêu được những nét lớn về tình hình chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa của nước Đại Việt thời Lý
- Nắm được những diễn biến chính, kết quả, ý nghĩa cuộc kháng chiến chống Tống ( 1075 – 1077)
2 Kĩ năng:
- Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng: trình bày, giải thích, nhận xét vấn đề lịch sử
II HÌNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA:
Hình thức: trắc nghiệm và tự luận
III THIẾT LẬP MA TRẬN:
Nội dung
Tồng cộng
1 Nhà Lý đẩy
mạnh công
cuộc xây dựng
đất nước
Biết được hòan cảnh ra đời nhà Lý
Trình bày
chuẩn bị kháng chiến của nhà Lý đứng trước
âm mưu xâm lược của nhà Tống
Số câu:3
Số điểm: 4
Số câu: 1
Số điểm: 0,5
Số câu:1
Số điểm:3
Số câu: 2
Số điểm:3,5
Trang 8TL: 40% TL: 14,3% TL: 85,7% TL: 35%
2 Cuộc kháng
chiến chống
quân xâm
lược Tống
(1075 – 1077)
nguyên nhân nhà Tống xâm lược Đại Việt
- Hiểu được sự chuẩn bị kháng chiến của Lý Thường Kiệt
- Nguyên nhân thắng lợi cuộc kháng chiến chống Tống
- Phân tích nghệ thuật quân sự của
Lý Thường kiệt
Số câu: 2
Số điểm:2,5
TL: 25%
Số câu: 1
Số điểm: 0,5 TL: 14,3%
Số câu: 2
Số điểm:1 TL: 28,6%
Số câu:1
Số điểm:2 TL:57,1%
Số câu: 4
Số điểm: 3,5 TL: 35%
3 Đời sống
kinh tế, văn
hóa
Biết được tình hình kinh tế, kiến trúc thời Lý
Hiểu được tình hình văn hóa, giáo dục thời
Lý phát triển ra sao
Số câu: 4
Sốđiểm:3,5
TL: 35%
Số câu: 2
Số điểm: 1 TL: 33,3%
Số câu: 1
Số điểm:2 TL: 66,7%
Số câu: 3
Số điểm:3 TL:
Tổng số câu: 9
Tổng số điểm: 10
TL: 100%
Tổng số câu: 4+1 Tổng số điểm: 2+3 TL: 50%
Tổng số câu: 2+1 Tổng số điểm: 1+2 TL: 30%
Tổng số câu: 1 Tổng sô điểm: 2 TL: 20%
Tổng số câu: 9 Tổng số điểm:10 TL:100%
Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Tự học, tự giải quyết vấn đề, suy nghĩ, sáng tạo.
- Năng lực chuyên biệt:
+Xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau;
+ Phân tích, nhận xét, những sự kiện, hiện tượng; thể hiện thái độ, xúc cảm, hành vi;
Trang 9+ Vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề.
ĐỀ KIỂM TRA I/ TRẮC NGHIỆM: (3,0 điểm)
*Chọn chữ cái in hoa đầu ý trả lời đúng nhất trong các câu sau:
Câu 1: (0,5 điểm)
Câu 1 Nhà Lý được thành lập năm nào?
Câu 2: (0,5 điểm)
Nguyên nhân nào nhà Tống xâm lược Đại Việt 1075-1077?
A Nội bộ Đại Việt mâu thuẩn
B Triều đình suy yếu
C.Nhằm mở rộng lãnh thổ
D Để giải quyết khủng hoảng về kinh tế, chính trị của nhà Tống.
Câu 3: (0,5 điểm)
Trung tâm buôn bán sầm uất nhất thời Lý là ở đâu?
A Thăng Long
B Hoa Lư
C Vân Đồn
D Quảng Ninh
Câu 4: (0,5 điểm)
Công trình kiến trúc tiêu biểu nhất thời Lý là
A tháp Báo Thiêng
B vạc Phổ Minh
C chùa Một Cột
D tượng phật A di đà
Trang 10Câu 5: (0,5 điểm)
Sau khi rút quân về nước Lý Thường Kiệt đã làm gì để chuẩn bị đánh quân Tống?
A Xây dựng phòng tuyến Sông Như Nguyệt
B Xây dựng phòng tuyến biên giới phía Bắc
C.Xây dựng phòng tuyến ở cửa sông Bạch Đằng
D Xây dựng phòng tuyến ở kinh thành
Câu 6: (0,5 điểm)
Nguyên nhân quan trọng nhất đem đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Tống 1075-1077?
A Sự đoàn kết toàn dân tộc
B Nhà Lý có sư chuẩn bị chu đáo
C Sự lãnh đạo tài tình của Lý Thường Kiệt
D cả A,B,C
B/ TỰ LUẬN (7,0 điểm):
Câu 1: (3,0 điểm)
Em hãy trình bày sự chuẩn bị của nhà Lý đứng trước âm mưu xâm lược của nhà Tống?
Câu 2: (2,0 điểm)
Văn hóa, giáo dục thời Lý phát triển như thế nào?
Câu 3: (2,0 điểm)
Em hãy phân tích nghệ thuật quân sự của Lý Thường kiệt
HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 11A/ TRẮC NGHIỆM: (3,0 điểm - Mỗi câu trả lời đúng được 0.5 điểm)
B/ TỰ LUẬN (7,0 điểm):
Câu 1
- Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm người chỉ huy, tổ chức cuộc kháng chiến 0,5
- Thực hiện chủ trương ''tiến công trước để tự vệ'', tháng 10 – 1075, Lý Thường Kiệt đem 10
vạn quân bất ngờ tấn công vào châu Khâm, châu Liêm (Quảng Đông), 0,5
- Lý Thường Kiệt kéo quân về tấn công châu Ung (Quảng Tây) 0,5 Sau 42 ngày, quân ta hạ thành Ung Châu và nhanh chóng rút quân về nước
1,0
Câu 2
Năm l070, Văn Miếu được xây dựng ở Thăng Long, năm l076, mở Quốc tử giá m 0,5 Nhà nước quan tâm giáo dục, khoa cử Văn học chữ Hán bước đầu phát triển 0,25
Ca hát, nhảy múa, trò chơi dân gian ; kiến trúc, điêu khắc đều phát triển, 0,25 với phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh hoạt, tiêu biểu là chùa Một Cột, thượng
Việc xây dựng Văn miếu và Quốc tử giám đánh dấu sự ra đời của nền giáo dục Đại Việt 0,5
Câu 3
- Dùng Thơ ca đánh vào tâm lý của giặc ( Bài Nam Quốc Sơn Hà) 0,5
