các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách nhà nước 2009 – 2013 tại bình thuận

Trên cơ sở lý thuyết về vai trò của tiến độ trong sự thành công dự án và các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án, nghiên cứu đã khảo sát với 102 dự án công trình xây dựng kết c

Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGÔ VĂN KHÁNH

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TIẾN ĐỘ HOÀN THÀNH

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangiii

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản nói chung và vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

giao thông nói riêng luôn chiếm tỷ trọng và đóng vai trò quan tr ọng trong vốn đầu tư

phát triển thuộc vốn ngân sách nhà nước Tuy nhiên, như thực trạng chung tại Việt

Nam, các công trình đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách tỉnh

Bình Thuận luôn đối diện với vấn đề chậm tiến độ hoàn thành so với kế hoạch dự án

Trên cơ sở lý thuyết về vai trò của tiến độ trong sự thành công dự án và các yếu

tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án, nghiên cứu đã khảo sát với 102 dự án công

trình xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, từ các cấp ngân sách trên địa bàn tỉnh Bình

Thuận Từ kết quả khảo sát, với 18 biến độc lập qua kết quả thống kê mô tả gồm 17

biến có giá trị mean lớn hơn 2,5, có 1 biến có giá trị Mean nhỏ hơn 2,5 nên bị loại

(Năng lực, kinh nghiệm của chủ đầu tư) Tiếp tục đưa các biến độc lập vào đánh giá độ

tin cậy của thang đo, kết quả tất cả các biến quan sát đều có giá trị Cronbach’s Alpha

lớn hơn 0,6 chứng tỏ Thang đo sử dụng trong nghiên cứu có độ tin cậy cao Khi tiến

hành phân tích nhân tố (EFA) có 06 nhóm nhân tố (nhóm biến), các biến đều có hệ số

tải nhân tố (Factor loading) lớn hơn 0,5 Khi đưa 06 nhóm này vào phân tích hồi quy,

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính cho 02 nhóm nhân tố tác động đến thời gian thực

hiện dự án là: F 2 - Nhóm y ếu tố tự nhiên và yếu tố bên trong dự án (hệ số hồi quy

= 1,620) có mức độ quan trọng đứng hàng thứ 1 (beta = 1,620); quan trọng thứ 2 là

nhóm nhân tố F 6 – Nhóm y ếu tố gián tiếp đến dự án (hệ số hồi quy = 1,452), các giả

thuyết được ủng hộ với mức ý nghĩa Sig < 5%

Nhóm yếu tố tự nhiên và yếu tố bên trong dự án bao gồm 03 nhân tố là: kế hoạch

bố trí vốn của dự án; ảnh hưởng của thời tiết khí hậu và sự phối hợp giữa các bên tham

gia trong quản lý dự án

Nhóm yếu tố gián tiếp đến dự án bao gồm nhân tố là: thủ tục hành chính liên

quan đến dự án và giá vật liệu xây dựng

Kết quả nghiên cứu có thể tin cậy được thông qua các kiểm định về độ phù hợp

của mô hình, kiểm định đa cộng tuyến và kiểm định phần dư 02 nhóm nhân tố gồm 05

biến độc lập có thể giải thích 21,7% sự biến thiên của biến phụ thuộc – thời gian thực

hiện dự án (% chênh lệch giữa tiến độ thực tế và kế hoạch)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangiv

Đề tài đã xây dựng mô hình về các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành đầu tư

xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông tỉnh Bình Thuận, từ đó đề xuất các giải pháp

nhằm cải thiện, giảm biến động tiến độ hoàn thành dự án, góp phần sử dụng hiệu quả

nguồn vốn đầu tư

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangv

Trang

Lời cam đoan i

Lời cám ơn ii

Tóm tắt luận văn iii

Mục lục v

Danh mục các hình viii

Danh mục các bảng ix

Danh mục các chữ viết tắt và ký hiệu x

Chương 1 Mở đầu 01

1.1 Trình bày vấn đề nghiên cứu 01

1.2 Mục tiêu của nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 02

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu 02

1.2.2 Câu hỏi nghiên cứu 03

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 03

1.4 Ý nghĩa của nghiên cứu 03

1.5 Kết cấu của đề tài 04

Chương 2 Cơ sở lý luận 05

2.1 Một số các khái niệm 05

2.1.1 Khái niệm về dự án 05

2.1.2 Đặc điểm dự án 05

2.1.3 Khái niệm Quản lý dự án 06

2.1.4 Chủ đầu tư dự án 06

2.1.5 Các bên tham gia dự án 07

2.1.6 Nguồn vốn nhà nước 07

2.1.7 Dự án đầu tư xây dựng 07

2.1.8 Kết cấu hạ tầng giao thông 07

2.1.9 Vai trò của đầu tư công đối với phát triển - xã hội 08

2.1.10 Tiến độ hoàn thành dự án 09

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangvi

2.2 Cơ sở lý thuyết và các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án xây dựng 09

2.2.1 Cơ sở lý thuyết 09

2.2.2 Các nghiên cứu trước 11

2.3 Mô hình đề xuất 13

2.3.1 Biến tiến độ thời gian thực hiện dự án 14

2.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động tiến độ hoàn thành dự án 14

2.3.3 Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất 15

Chương 3 Phương pháp nghiên cứu 20

3.1 Quy trình nghiên cứu 20

3.2 Xây dựng thang đo và bảng câu hỏi: 21

3.2.1 Xây dựng thang đo 21

3.2.2 Lập Bảng câu hỏi 21

3.3 Phương pháp thu thập số liệu và số lượng mẫu quan sát 21

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu 21

3.3.2 Số lượng mẫu quan sát 22

3.4 Các công cụ phân tích 22

Chương 4 Phân tích kết quả nghiên cứu 28

4.1 Phân tích thống kê mô tả 28

4.1.1 Mô tả mẫu khảo sát 28

4.1.2 Kết quả Thống kê thông tin tổng quát về cá nhân 28

4.1.3 Kết quả Thống kê thông tin tổng quát về dự án 32

4.1.4 Kết quả Thống kê mô tả tổng hợp các biến 36

4.2 Đánh giá độ tin cậy của Thang đo 38

4.3 Kết quả Phân tích nhân tố khám phá (EFA) 40

4.4 Phân tích Hồi quy tuyến tính bội 44

4.4.1 Biến tiến độ thời gian thực hiện dự án 44

4.4.2 Mô hình nghiên cứu 45

4.5 Phân tích mô hình hồi quy 46

4.6 Đề xuất các giải pháp và tham khảo ý kiến chuyên gia 51

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangvii

4.6.1 Đề xuất các giải pháp cải thiện tiến độ hoàn thành dự án 51

4.6.2 Tham khảo ý kiến các chuyên gia, xếp hạng các giải pháp 53

4.7 Xác nhận mức độ phù hợp của các giải pháp 60

Chương 5 Kết luận và khuyến nghị 63

5.1 Kết luận 63

5.2 So sánh các nghiên cứu trước 64

5.3 Ý nghĩa và hạn chế của nghiên cứu 71

5.3.1 Ý nghĩa của nghiên cứu 71

5.3.2 Hạn chế của nghiên cứu 72

5.3.3 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo 72

Tài liệu tham khảo 74

Phụ lục 1 Bảng câu hỏi khảo sát sơ bộ 77

Phụ lục 2 Báo cáo nội dung khảo sát sơ bộ 81

Phụ lục 3 Bảng câu hỏi khảo sát chính thức 86

Phụ lục 4 Thống kê mô tả thông tin tổng quát về cá nhân 90

Phụ lục 5 Thống kê mô tả thông tin tổng quát về dự án 92

Phụ lục 6 Tiến độ dự án 93

Phụ lục 7 Thống kê mô tả các biến 95

Phụ lục 8 Đánh giá độ tin cậy của Thang đo 96

Phụ lục 9 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) 98

Phụ lục 10 Kết quả phân tích mô hình hồi quy 100

Phụ lục 11 Bảng câu hỏi khảo sát về các giải pháp 102

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangviii

Trang

Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu 20

Hình 4.1 Vị trí cá nhân trong dự án đã tham gia 29

Hình 4.2 Số dự án cá nhân đã từng tham gia 29

Hình 4.3 Cá nhân đã làm việc trong các lĩnh vực 30

Hình 4.4 Vai trò của các cá nhân tại đơn vị đang công tác 31

Hình 4.5 Thời gian làm việc của các cá nhân 32

Hình 4.6 Cấp công trình 33

Hình 4.7 Đặc điểm dự án 34

Hình 4.8 Vị trí dự án 34

Hình 4.9 Hình thức quản lý dự án 35

Hình 4.10 Biểu đồ Histogram 49

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangix

Trang

Bảng 2.1: Các giả thuyết nghiên cứu 15

Bảng 4.1 Tổng hợp thống kê các biến 36

Bảng 4.2 Kết quả phân tích độ tin cậy 38

Bảng 4.3 Kết quả phân tích nhân tố 40

Bảng 4.4 Ma trận nhân tố xoay 42

Bảng 4.5 Đánh giá độ phù hợp của mô hình 46

Bảng 4.6 Kiểm định độ phù hợp của mô hình (ANOVA) 46

Bảng 4.7 Kết quả hồi quy với các hệ số hồi quy riêng phần 47

Bảng 4.8 Các yếu tố thuộc nhóm “yếu tố tự nhiên và yếu tố bên trong dự án” 50

Bảng 4.9 Các yếu tố thuộc nhóm “yếu tố gián tiếp đến dự án” 50

Bảng 4.10 Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các giải pháp 54

Bảng 4.11 Kết quả đánh giá mức độ hiệu quả của các giải pháp 55

Bảng 4.12 Kết quả đánh giá mức độ khả thi và hiệu quả của các giải pháp 57

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trangx

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang1

Chương 1

MỞ ĐẦU 1.1 Trình bày vấn đề nghiên cứu

Chi phí, tiến độ và chất lượng là các tiêu chí hàng đầu được đặt ra khi đánh giá sự

thành công của dự án Tuy nhiên, để một dự án xây dựng nói chung và dự án đầu tư xây

dựng kết cấu hạ tầng giao thông nói riêng đạt được các tiêu chí thành công đó là một

điều khó khăn và nhiều rủi ro Theo Mac Callum M (2000), ngành xây dựng lại được

nhận xét như: “Một ngành kinh doanh hấp dẫn với nhiều rủi ro, đòi hỏi các bên tham gia

phải nỗ lực và quyết tâm cao Việc hoàn thành dự án đúng theo tiến độ và chi phí kế

hoạch thật khó khăn và đáng ngạc nhiên” Sự biến động của các yếu tố tác động đến tiến

độ hoàn thành dự án trong thực tế có khác so với kế hoạch Vì vậy, tiến độ hoàn thành

dự án, chi phí dự án và quản lý chất lượng công trình, là các vấn đề cần được hết sức

quan tâm Nó có tác động trực tiếp đến thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững,

hiệu quả kinh tế và an sinh xã hội

Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam phát triển kéo theo nhu cầu đầu

tư xây dựng hạ tầng kinh tế tăng cả về quy mô và số lượng Tuy nhiên, hiện nay tình

trạng chậm tiến độ của các dự án xây dựng thường xuyên xảy ra do năng lực tài chính,

năng lực quản lý của chủ đầu tư, nhà thầu thi công… yếu kém Việc triển khai thực hiện

các dự án theo đúng tiến độ đã được hoạch định và lập trước phụ thuộc vào rất nhiều

yếu tố

Theo Bộ Kế hoạch & Đầu tư (2013), tình trạng các dự án chậm tiến độ vẫn còn

phổ biến, tổng hợp số liệu của các cơ quan có báo cáo gửi đến Bộ Kế hoạch & Đầu tư

cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2013 có 3.006 dự án chậm tiến độ, chiếm 11,20% số

dự án thực hiện trong kỳ (tỷ lệ các dự án chậm tiến độ 6 tháng đầu năm 2012 là 13,13%,

năm 2011 là 11,15%) Các nguyên nhân chậm tiến độ chủ yếu là: do công tác giải

phóng mặt bằng (1.058 dự án, chiếm 3,94% số dự án thực hiện trong kỳ); do bố trí vốn

không kịp thời (665 dự án, chiếm 2,48% số dự án thực hiện trong kỳ); do năng lực của

chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu (271 dự án, chiếm 1,01% số dự án thực

hiện trong kỳ); do thủ tục đầu tư (413 dự án, chiếm 1,54% số dự án thực hiện trong kỳ)

và do các nguyên nhân khác (501 dự án, chiếm 1,87% số dự án thực hiện trong kỳ)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang2

Do đó việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư

xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông nhằm tìm ra các giải pháp giúp cải thiện mức độ

hoàn thành dự án Giải quyết vấn đề đẩy nhanh tiến độ dự án xây dựng từ vốn ngân sách

nhà nước là thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà các cơ quan Nhà nước ở

các địa phương hết sức quan tâm, là bài toán “nan giải” khi hàng loạt công trình bị “đắp

chiếu” và chậm tiến độ

Bình Thuận cùng với cả nước đang bước vào giai đoạn hội nhập và phát triển Địa

phương cũng có chủ trương ưu tiên đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông tạo tiền

đề thúc đẩy kinh tế phát triển Bên cạnh những dự án mang lại hiệu quả kinh tế lớn như

tuyến đường ĐT 706B kết nối các khu du lịch, hình thành nên “Thủ đô Resort”, đẩy

mạnh phát triển du lịch tỉnh nhà, hoặc tuyến đường ĐT 720, ĐT 766 tạo nên “xương

sống” kết cấu hạ tầng giao thông của 2 huyện Tánh Linh và Đức Linh góp phần thúc

đẩy phát triển kinh tế địa phương, thuận lợi an toàn đi lại, giao thương hàng hóa giữa

miền xuôi với các địa phương miền núi Tuy nhiên, rất nhiều dự án đã tạo nên những lo

lắng trong dư luận, vì những tồn đọng trong quá trình triển khai thực hiện Trong đó, nổi

bật lên là vấn đề chậm trễ trong thời gian thực hiện dự án

Cho nên, Bình Thuận cần thiết phải có một nghiên cứu cụ thể dựa trên bằng chứng

thực nghiệm để tìm các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án từ vốn ngân

sách nhà nước trên địa bàn của tỉnh Đó là lý do nghiên cứu chọn đề tài: “Các yếu tố

tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông

từ vốn ngân sách Nhà nước 2009 – 2013 tại Bình Thuận”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện dưới góc độ của người nghiên

cứu chính sách độc lập với mục tiêu nghiên cứu là:

Một là nghiên cứu xác định các nhân tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu

tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông gây nên lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả sử

dụng vốn

Hai là nghiên cứu đề xuất các giải pháp giúp cải thiện tiến độ hoàn thành dự án

góp phần phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông hoàn chỉnh và đồng bộ tạo điều

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang3

kiện thuận lợi trong vận chuyển hàng hóa, hành khách và kết nối giao thương kinh tế

giữa các vùng miền, địa phương trong cả nước

1.2.2 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Các yếu tố nào ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư xây

dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách Nhà nước 2009 – 2013 tại Bình

Thuận ?

Câu hỏi 2: Những yếu tố này tác động như thế nào đến tiến độ hoàn thành dự án

đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách Nhà nước 2009 – 2013 tại

Bình Thuận ?

Câu hỏi 3: Các giải pháp nào giúp cải thiện tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư

xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách Nhà nước 2009 – 2013 tại Bình

Thuận ?

1.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư

xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông sử dụng vốn ngân sách Nhà nước tỉnh Bình Thuận

Phạm vi nghiên cứu là các dự án đã thực hiện và hoàn thành trên địa bàn tỉnh Bình

Thuận giai đoạn 2009 – 2013

1.4 Ý nghĩa nghiên cứu:

* Về mặt học thuật:

Nghiên cứu chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành các dự án đầu

tư kết cấu hạ tầng giao thông thuộc ngân sách nhà nước tỉnh Bình Thuận

Nghiên cứu cũng trình bày cách thức xác định những nhân tố quan trọng, mức độ

ảnh hưởng của các nhân tố đó trong điều kiện tỉnh Bình Thuận

Nghiên cứu có thể được sử dụng như một nguồn tài liệu cho các nghiên cứu tương

tự sau này

* Về mặt thực tiễn

Nghiên cứu giúp các cá nhân và tổ chức tham gia trực tiếp vào các dự án xây dựng

kết cấu hạ tầng giao thông thuộc ngân sách tỉnh Bình Thuận như: chủ đầu tư, đơn vị tư

vấn thiết kế, đơn vị tư vấn giám sát, đơn vị thi công… có một cái nhìn toàn cảnh về các

nhân tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành các dự án mà họ đã và đang tham gia Từ đó

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang4

rút ra những kinh nghiệm để đề phòng, hạn chế ảnh hưởng của các nhân tố quan trọng

gây ra chậm tiến độ trong dự án tiếp theo

Nghiên cứu giúp phân định phần trách nhiệm của các bên liên quan trong việc

chậm tiến độ các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông thuộc ngân sách tỉnh Bình

Thuận Điều này sẽ giúp cho tất cả các bên liên quan có trách nhiệm hơn trong vai trò

của mình

1.5 Kết cấu của đề tài: Đề tài nghiên cứu được trình bày thành 5 chương:

Chương 1: Mở đầu

Giới thiệu tổng quan về vấn đề nghiên cứu và địa bàn nghiên cứu, mục tiêu và câu

hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và kết cấu của đề

tài

Chương 2: Cơ sở lý luận

Trình bày các khái niệm, lý thuyết và các nghiên cứu trước Trên cơ sở đó, xây

dựng mô hình nghiên cứu đề nghị và nêu các giả thuyết của Mô hình nghiên cứu đề ra

Chương 3: Trình bày phương pháp và dữ liệu nghiên cứu

Trình bày phương pháp nghiên cứu, cách thức thu thập dữ liệu, xác định phương

pháp chọn mẫu điều tra, cách xác định cỡ mẫu, xây dựng thang đo và bảng câu hỏi

Đồng thời, nghiên cứu đề xuất mô hình thể hiện mối liên hệ giữa các biến, định nghĩa

các biến và cách tính của từng biến

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu

Trên nguồn dữ liệu đã thu thập và mô hình đề xuất, sử dụng các phần mềm phân

tích SPSS 22 for window để đưa ra các kết quả Phân tích thống kê mô tả, đánh giá độ

tin cậy của thang đo thông qua phân tích độ tin cậy của thang đo bằng công cụ

Cronbach‟s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan và phân

tích hồi quy bội, nhằm xác định các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án xây

dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách nhà nước 2009 – 2013 tại Bình

Thuận Đồng thời, nghiên cứu đề xuất các giải pháp cải thiện tiến độ hoàn thành dự án

và tham khảo ý kiến chuyên gia, xác nhận mức độ phù hợp của các giải pháp bằng việc

sử dụng các công trình đã thi công hoàn thành trong thực tế tại Bình Thuận

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang5

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN

Chương 2 trình bày định nghĩa các khái niệm quan trọng trong quá trình nghiên

cứu, tổng quan cơ sở lý thuyết và mô hình lý thuyết, các nghiên cứu trước và mô hình

nghiên cứu đề nghị bao gồm các biến phụ thuộc (tiến độ hoàn thành dự án) và các biến

độc lập có tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao

Dự án (Project) là một quá trình gồm các công việc, nhiệm vụ có liên quan với

nhau, được thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiện ràng buộc về thời

gian, nguồn lực và ngân sách (Cao Hào Thi & Nguyễn Thúy Huỳnh Loan, 2013)

Tại Việt Nam, dự án đầu tư phát triển được Luật đấu thầu (2013) định nghĩa “Dự

án đầu tư phát triển (sau đây gọi chung là dự án) bao gồm: chương trình, dự án đầu tư

xây dựng mới; dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng các dự án đã đầu tư xây dựng; dự án

mua sắm tài sản, kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt; dự án sửa chữa, nâng cấp

tài sản, thiết bị; dự án, đề án quy hoạch; dự án, đề tài nghiên cứu khoa học, phát triển

công nghệ, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, điều tra cơ bản; các chương trình, dự

án, đề án đầu tư phát triển khác”

2.1.2 Đặc điểm dự án

Theo Cao Hào Thi & Nguyễn Thúy Huỳnh Loan (2013) các dự án gồm các đặc

điểm như sau:

Mỗi dự án phải có một hoặc một số mục tiêu rõ ràng, mỗi dự án là một quá trình

tạo ra một kết quả cụ thể

Mỗi dự án đều có một thời gian nhất định, nghĩa là có thời điểm bắt đầu và thời

điểm kết thúc Dự án được xem là một chuỗi các hoạt động nhất thời và thường trải qua

nhiều giai đoạn khác nhau như: khởi đầu dự án, triển khai dự án, kết thúc dự án

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang6

Mỗi dự án đều sử dụng nguồn lực và các nguồn lực này bị hạn chế Nguồn lực

gồm: nhân lực, nguyên vật liệu, ngân sách

Mỗi dự án đều mang tính độc đáo đối với mục tiêu và phương thức thực hiện dự

án Không có sự lặp lại hoàn toàn giữa các dự án

2.1.3 Khái niệm Quản lý dự án

Quản lý dự án (Project Management): Quản lý dự án là một quá trình hoạch định

(Planning), tổ chức (Organizing), lãnh đạo (Leading/Directing) và kiểm tra

(Controlling) các công việc và nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu đã định

Quản lý dự án là một công việc phức tạp, theo Viện Quản lý dự án PMI (Project

Management Institute) thì quản lý dự án được chia thành 9 lĩnh vực như sau:

- Quản lý tổng thể (Integrated Project Management)

- Quản lý quy mô dự án (Project scope management)

- Quản lý thời gian dự án (Project time management)

- Quản lý chi phí của dự án (Project cost management)

- Quản lý chất lượng của dự án (Project quality management)

- Quản lý nguồn nhân lực của dự án (Project human resource management)

- Quản lý thông tin của dự án (Project communication management)

- Quản lý rủi ro của dự án (Project risk management)

- Quản lý cung ứng của dự án (Project procurement management)

Do vậy việc quản lý thời gian của dự án (Project time management) có 3 vấn đề

chính cần làm: ước lượng thời gian hoàn thành công tác (Duration); thiết lập tiến độ

(Grant chart) và kiểm soát tiến độ

Trong lĩnh vực quản lý thời gian của dự án, rõ ràng rằng việc kiểm soát tiến độ là

công việc khó khăn nhất để đảm bảo dự án hoàn thành đúng thời hạn Lúc này bản kế

hoạch tiến độ có vai trò quan trọng đặc biệt, là công cụ đắc lực không thể thiếu đối với

ban quản lý dự án trong việc kiểm soát tiến độ

2.1.4 Chủ đầu tƣ dự án

Luật đấu thầu (2013) định nghĩa “Chủ đầu tư là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức

được giao thay mặt chủ sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực

hiện dự án”

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang7

Hình thức chủ đầu tư dự án có 2 hình thức là chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án và

chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án

Hình thức chủ đầu tư trực tiếp là hình thức chủ đầu tư sử dụng bộ máy của cơ

quan, đơn vị mình để trực tiếp tổ chức quản lý thực hiện dự án hoặc giao cho Ban quản

lý dự án do mình lập ra để tổ chức quản lý thực hiện dự án

Hình thức chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án là hình thức chủ đầu tư ký hợp

đồng thuê một pháp nhân khác làm Tư vấn quản lý dự án Trong trường hợp này, Chủ

đầu tư phải cử cán bộ phụ trách, đồng thời phân giao nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc bộ

máy của mình thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ đầu tư và quản lý việc thực

hiện hợp đồng của tư vấn quản lý dự án

2.1.5 Các bên tham gia dự án

Là tổ chức, cá nhân tham gia trực tiếp và xuyên suốt quá trình thực hiện dự án

Đối với nghiên cứu này, ngoài chủ đầu tư, các bên tham gia dự án bao gồm: Nhà thầu

chính thi công xây dựng công trình, cá nhân Tư vấn Thiết kế, cá nhân Tư vấn Giám sát,

cá nhân tư vấn quản lý dự án, nhà cung ứng nguyên vật liệu và máy móc thiết bị thi

công Một số các đối tượng khác như Tư vấn kiểm định chất lượng, kiểm toán và các cơ

quan quản lý nhà nước cũng tham gia dự án nhưng ở những công đoạn khác nhau trong

quá trình thực hiện do đó không phải là đối tượng của nghiên cứu này

2.1.5 Nguồn vốn nhà nước

Bao gồm nguồn vốn của ngân sách nhà nước, nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển

của nhà nước và nguồn vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước

Trong đó, nguồn vốn NSNN là nguồn chi của ngân sách nhà nước cho đầu tư Đó

chính là một nguồn vốn đầu tư quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

của mỗi quốc gia Nguồn vốn này thường được sử dụng cho các dự án kết cấu hạ tầng

kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, hỗ trợ các dự án của doanh nghiệp đầu tư vào

lĩnh vực cần sự tham gia của nhà nước, chi cho công tác lập và thực hiện các dự án quy

hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội vùng, lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và

nông thôn

Nguồn vốn ngân sách Nhà nước tỉnh Bình Thuận là vốn đầu tư XDCB trong

NSNN tỉnh Bình Thuận, bao gồm ngân sách cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang8

Theo quy định tại Nghị định Chính phủ (2009):

* Đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước kể cả các dự án thành phần,

Nhà nước quản lý toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng từ việc xác định chủ trương đầu tư,

lập dự án, quyết định đầu tư, lập thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, thi công xây dựng

đến khi nghiệm thu, bàn giao và đưa công trình vào khai thác sử dụng;

* Đối với dự án của doanh nghiệp sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh,

vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp

nhà nước, Nhà nước quản lý về chủ trương và quy mô đầu tư Doanh nghiệp có dự án tự

chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và quản lý dự án theo các quy định của Nghị định

này và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

* Đối với các dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân, chủ đầu tư tự

quyết định hình thức và nội dung quản lý dự án Đối với các dự án sử dụng hỗn hợp

nhiều nguồn vốn khác nhau thì các bên góp vốn thoả thuận về phương thức quản lý

hoặc quản lý theo quy định đối với nguồn vốn có tỷ lệ phần trăm (%) lớn nhất trong

tổng mức đầu tư

2.1.7 Dự án đầu tƣ xây dựng

Theo Luật Xây dựng (2014) quy định “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề

xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng

mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng

công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định Ở giai đoạn chuẩn

bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua báo cáo nghiên cứu tiền khả

thi, báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư

xây dựng”.

2.1.8 Kết cấu hạ tầng giao thông

Theo Nghị định Chính phủ (2013) quy định “Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông

đường bộ (sau đây gọi tắt là tài sản hạ tầng đường bộ) gồm: Công trình đường bộ, bến

xe, bãi đỗ xe, nhà hạt quản lý đường bộ, trạm dừng nghỉ và các công trình khác phục vụ

giao thông và hành lang an toàn đường bộ”

2.1.9 Vai trò của đầu tƣ công đối với phát triển kinh tế - xã hội

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang9

Trong nền kinh tế, khu vực kinh tế tư nhân thường không muốn tham gia vào việc

cung cấp các hàng hóa công do khó thu lợi nhuận Những hàng hoá công này thường là

các công trình hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội như: đường sá, cầu cống,

bến xe, trường học, bệnh viện… Vai trò của những hàng hóa công này vô cùng quan

trọng vì nếu không có hệ thống hạ tầng giao thông thì nền kinh tế không vận hành được,

không có hệ thống công trình trường học, bệnh viện, nhà văn hóa phục vụ phát triển con

người thì yêu cầu phát triển xã hội cũng không đáp ứng… Hoạt động đầu tư công của

nhà nước là nhằm cung cấp những hàng hóa công do đó vai trò của hoạt động này đối

với phát triển kinh tế - xã hội là không thể phủ nhận được Tác động của việc sản xuất

những hàng hóa công không thể đo trực tiếp bằng các chỉ tiêu thông thường như đối với

hàng hóa do doanh nghiệp tư nhân kinh doanh mà phải thông qua ích lợi đem lại cho

toàn bộ nền kinh tế - xã hội Chính vì thế việc đánh giá kết quả của đầu tư công của một

địa phương phải thông qua kết quả phát triền kinh tế - xã hội của chính địa phương đó

2.1.10 Tiến độ hoàn thành dự án xây dựng

Tiến độ hoàn thành dự án xây dựng được đo lường bằng thời gian thực tế hoàn

thành một dự án đầu tư xây dựng công trình tính từ khi có chủ trương đầu tư cho đến

khi nghiệm thu, bàn giao kết thúc đưa dự án vào khai thác và sử dụng

Như vậy sự thành công của dự án phải bảo đảm tiêu chí thời gian, chi phí và chất

lượng Điều đó có nghĩa một dự án hoàn thành đúng tiến độ nhưng phải đạt yêu cầu về

chất lượng và đảm bảo chi phí cho phép

2.2 Cơ sở lý thuyết và các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án xây dựng

2.2.1 Cơ sở lý thuyết

Trong ngành xây dựng, trễ tiến độ được xác định khi thời gian thực tế thực hiện dự

án xây dựng kéo dài hơn thời gian được các bên ký kết trong hợp đồng thi công Theo

Aibinu & Jagboro (2002), thì trễ tiến độ được mô tả như một khoảng thời gian khi nhà

thầu và chủ đầu tư dự án không thực hiện đúng như qui định hoặc đúng như thỏa thuận

trong hợp đồng

Bramble và Callahan (1987) cho rằng trễ tiến độ là khoảng thời gian mà các hạng

mục của dự án thi công kéo dài hoặc hoàn thành không đúng hạn

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang10

Vấn đề chậm trễ tiến độ xảy ra ở hầu hết các dự án xây dựng Nghiên cứu của

Sambasivan and Yau (2007), ở Malaysia trong năm 2005 có 17,3% trong tổng số 417

dự án chính phủ nước này trễ tiến độ hơn 3 tháng hoặc thực hiện dở dang

Arditi, R.D., Akan, G.T & Gurdamar, S (1985), thì sự chậm trễ của các dự án

xây dựng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng có thể làm chậm sự phát triển của ngành công

nghiệp xây dựng nói riêng và ảnh hưởng đến hầu hết các ngành kinh tế khác

Theo Jong (1996), tiến độ dự án là một kế hoạch để hoàn thành một dự án dựa

trên các điều kiện của dự án, chẳng hạn như một trình tự logic của các hoạt động, các

nguồn lực sẵn có, các ràng buộc về thời gian cũng như ngân sách Tiến độ là tài liệu

thiết kế, được lập dựa trên cơ sở biện pháp tổ chức thi công đã xác định nhằm ấn định

các yêu cầu sau: trình tự tiến hành các công tác; quan hệ ràng buộc giữa các công tác

khác nhau; thời gian hoàn thành từng hạng mục và toàn bộ công trình; nhu cầu về nhân

tài, vật lực cần thiết cho việc thi công tại những thời điểm nhất định; tiến độ xác thực

là một trong những tiêu chí hàng đầu cho sự thành công của dự án

Shen (1997), việc chậm trễ tiến độ của các dự án xây dựng là nguyên nhân lớn

nhất làm tăng thêm chi phí và giảm lợi nhuận hoặc các yếu tố lợi ích khác của dự án

Eric (1999) đã đưa ra những yêu cầu về một tiến độ thực tế như sau: bao gồm một

kiến thức sâu sắc về công việc cần hoàn thành; thể hiện trình tự công tác theo trật tự

đúng đắn; kể đến những ràng buộc bên ngoài, bên cạnh sự kiểm soát trong nội bộ

nhóm; có thể được hoàn thành kịp thời gian với sự cung cấp nhân sự có năng lực và

thiết bị đầy đủ

Trần Chủng (2004), tiến độ là một công cụ thực sự quan trọng trong công tác

quản lý dự án Không có một tiến độ đầy đủ, trình tự kỹ thuật đúng đắn của công việc

sẽ không được thể hiện, sẽ không có cơ sở để tuân thủ các thời điểm bắt đầu và kết

thúc dự án, từ đó người quản lý dự án sẽ không thể biết chính xác thời hạn hoàn thành

dự án Việc chậm trễ trong quá trình thi công sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chi phí dự án

Phần lớn các dự án xây dựng bị chậm tiến độ đều làm cho chi phí dự án tăng lên, thậm

chí tăng từ 20% đến 30% tổng chí phí Chậm bàn giao công trình đưa vào sử dụng làm

cho vốn đầu tư quay vòng chậm, gây thiệt hại về vốn của chủ đầu tư

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang11

Các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ dự án luôn tiềm ẩn trong mọi giai đoạn của dự

án, kể từ khi xác định chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, cho đến khi kết thúc đưa dự

án vào khai thác và sử dụng Theo trình tự về thời gian của dự án có giai đoạn trước

đấu thầu, sau đấu thầu (K Divakar & K Subramanian, 2009)

2.2.2 Các nghiên cứu trước

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra một số yếu tố rủi ro, tác động và ảnh hưởng

đến thời gian hoàn thành dự án xây dựng nói chung và giao thông nói riêng bằng nhiều

cách tiếp cận khác nhau

Các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông luôn có các điểm cơ bản như tính

chất bất ổn định, chi phí đầu tư lớn, thời gian dài, chịu ảnh hưởng của điều kiện tự

nhiên, đòi hỏi thi công phức tạp và chịu tác động, chi phối của môi trường kinh tế - xã

hội – pháp luật – văn hóa là không thể tránh khỏi

Theo Pinto & Slevin (1987) đã cho rằng sự thành công của một dự án phụ thuộc

vào mười nhân tố, đó là nhiệm vụ và mục tiêu dự án, sự ủng hộ của lãnh đạo, lập kế

hoạch dự án, tham vấn với khách hàng, vấn đề đội ngũ, vấn đề kỹ thuật, sự chấp nhận

của khách hàng, kiểm soát và phản hồi, trao đổi thông tin và xử lý trở ngại Nghiên cứu

này xác định các nhân tố ảnh hưởng quan trọng mà không đo lường mức độ ảnh hưởng

của chúng lên thành công của dự án

Nghiên cứu của Belassi & Tukel (1996), các yếu tố thuộc về tổ chức bao gồm sự

hỗ trợ của bộ phận quản lý cấp cao, sự hỗ trợ của cấu trúc tổ chức dự án, sự hỗ trợ của

nhà quản lý chức năng và sự hỗ trợ của người đứng đầu dự án Nhưng theo

B.Mulholland & J.Christian (1999) cho rằng các bộ phận chức năng tham gia vào dự án

có các yếu tố rủi ro liên quan đến thiết kế kỹ thuật, thu mua, công trường xây dựng,

quản lý dự án

Ngoài ra, tiến độ hoàn thành của các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông

còn chịu tác động nhiều của các yếu tố về năng lực, kinh nghiệm của các đơn vị có liên

quan Theo Chan và cộng sự (2004), cho rằng các bên liên quan của dự án có ảnh hưởng

rất lớn đến thành công của dự án xây dựng, bao gồm các năng lực của chủ đầu tư, tư

vấn, Ban quản lý dự án cho đến năng lực nhà thầu, nhà cung cấp

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang12

Trong quản lý tiến độ dự án đầu tư xây dựng thì nhiều dự án có những đặc trưng

khác nhau Nghiên cứu Pollaphat Nitithamyong (2006) thì nhóm yếu tố về đặc trưng dự

án bao gồm: quy mô của dự án, hình thức chủ đầu tư của dự án, loại hình dự án, vị trí

của dự án, mức độ phức tạp của thiết kế, yêu cầu về chủng loại vật tư, chất lượng, kỹ

thuật thi công, tiến độ thực hiện dự án và loại hợp đồng và các điều khoản cam kết

Đến năm 2006, qua kết quả từ các nghiên cứu trước trên thế giới, Cao Hào Thi

(2006) đã xây dựng mô hình nghiên cứu đối với 239 dự án cơ sở hạ tầng tại Việt Nam

và khẳng định các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công dự án là năng lực nhà

quản lý dự án, năng lực các thành viên tham gia dự án và môi trường bên ngoài với mức

độ tác động bị ảnh hưởng bởi đặc trưng dự án là giai đoạn hoàn thành và thực hiện trong

vòng đời dự án

Nguyễn Quý Nguyên & Cao Hào Thi (2010) qua phân tích 150 dự án xây dựng

dân dụng ở các khu vực trọng điểm phía nam là thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa Vũng

Tàu và Bình Dương phản ánh có 4 nhân tố ảnh hưởng đến thành công dự án là nhân tố

sự hỗ trợ từ tổ chức kết hợp năng lực điều hành của nhà quản lý dự án, nhân tố năng lực

các thành viên tham gia quản lý dự án, nhân tố ổn định của môi trường bên ngoài và

nhân tố năng lực của nhà quản lý dự án Kết quả phân tích hồi quy đa biến đã khẳng

định mối quan hệ giữa 4 nhân tố trên với sự thành công của dự án xây dựng dân dụng,

các giả thuyết được ủng hộ ở mức ý nghĩa 5%

Nghiên cứu Mai Xuân Việt & Lương Đức Long (2011) thông qua khảo sát 200 dự

án xây dựng trong khoảng thời gian từ những năm 2005 – 2010 phản ánh mức độ tác

động của 4 nhóm nhân tố liên quan đến tài chính gây chậm tiến độ là nhân tố về trễ hạn,

nhân tố về quản lý dòng ngân lưu dự án kém, nhân tố về tính không ổn định của thị

trường tài chính, nhân tố về thiếu nguồn vốn tài chính và tổng mức đầu tư có ảnh hưởng

đến chậm tiến độ hoàn thành dự án Kết quả phân tích hồi quy đa biến đã khẳng định

mối quan hệ giữa 4 nhân tố trên với chậm trễ tiến độ với các giả thuyết được ủng hộ ở

mức ý nghĩa 5%

Nghiên cứu Trịnh Thùy Anh & Nguyễn Thị Thanh Thảo (2011) đã xây dựng mô

hình nghiên cứu đối với 156 dự án giao thông tại thành phố Hồ Chí Minh và các vùng

lân cận; kết quả thu được cho thấy có 4 nhóm yếu tố chính đại diện cho 16 biến độc lập

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang13

tác động đến tiến độ thực hiện dự án là: yếu tố phi kỹ thuật bên trong dự án; yếu tố kinh

tế xã hội; yếu tố kỹ thuật bên trong dự án và yếu tố chính sách pháp luật

Theo Châu Ngô Anh Nhân (2011) nghiên cứu “cải thiện tiến độ hoàn thành dự án

xây dựng thuộc ngân sách nhà nước tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2005 – 2009” Thông

qua khảo sát 165 dự án thuộc tất cả các loại công trình, từ các cấp ngân sách trên địa

bàn tỉnh Từ kết quả khảo sát cho thấy có 7 nhóm yếu tố có quan hệ với biến động tiến

độ hoàn thành dự án, gồm: Nhóm yếu tố về môi trường bên ngoài, chính sách, hệ thống

thông tin quản lý, năng lực nhà thầu chính, năng lực chủ đầu tư, phân cấp thẩm quyền

cho chủ đầu tư và năng lực nhà tư vấn

Nguyễn Thanh Long (2014) nghiên cứu “Các yếu tố tác động đến thời gian thực

hiện dự án đầu tư xây dựng cơ bản vốn ngân sách tại thành phố Cao Lãnh” Thông qua

khảo sát 134 mẫu với 26 biến quan sát, dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ chủ đầu tư,

nhà quản lý dự án, chỉ huy trưởng công trình, đội trưởng thi công…đã tham gia các dự

án hoàn thành tại địa bàn thành phố Cao Lãnh trong khoản thời gian 5 năm

(2008-2013) Từ kết quả khảo sát cho thấy có 5 nhóm yếu tố, với 26 biến độc lập tác động đến

thời gian thực hiện dự án, gồm: Nhóm yếu tố chính sách pháp luật; nhóm yếu tố tự

nhiên, cơ sở hạ tầng; nhóm yếu tố kinh tế xã hội; nhóm yếu tố kỹ thuật bên trong dự án

và nhóm yếu tố phi kỹ thuật bên trong dự án

Nguyễn Minh Sang (2014) nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn

thành dự án xây dựng thuộc ngân sách tỉnh Tiền Giang” Thông qua khảo sát 165 dự án

thuộc tất cả các loại công trình xây dựng thuộc ngân sách tỉnh Tiền Giang Từ kết quả

khảo sát cho thấy 06 nhóm yếu tố với 31 biến độc lập ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành

dự án, gồm: nhóm yếu tố chủ đầu tư; nhóm yếu tố nhà thầu; nhóm yếu tố nhà tư vấn;

nhóm yếu tố hợp đồng; nhóm yếu tố về điều kiện dự án và nhóm yếu tố bên ngoài

2.3 Mô hình đề xuất

Phần này trình bày về mô hình lý thuyết áp dụng cho nghiên cứu bao gồm biến

phụ thuộc là biến tiến độ hoàn thành dự án và các yếu tố về lý thuyết có tác động đến

tiến độ hoàn thành dự án, đồng thời phát biểu các giả thuyết và đưa ra mô hình nghiên

cứu đề xuất

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang14

2.3.1 Biến tiến độ thời gian thực hiện dự án

Để đo lường tiến độ hoàn thành dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông,

mô hình sử dụng biến phụ thuộc là Biến tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng

công trình giao thông tính bằng sai lệch giữa thời gian thực hiện thực tế và thời gian kế

hoạch của dự án chia cho thời gian kế hoạch của dự án

Xác định theo công thức sau:  R  100%

P

P

T

T T Y

Trong đó: Y : Biến tiến độ thời gian thực hiện dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ

tầng giao thông (%)

TR : Thời gian thực hiện thực tế của dự án (ngày)

TP : Thời gian kế hoạch của dự án (ngày) Các trường hợp có thể xảy ra:

+ Y > 0 : Tiến độ thời gian thực hiện thực tế chậm hơn tiến độ thời gian

Đề tài nghiên cứu được giả định:

- Tiến độ thời gian kế hoạch của dự án được lập là chuẩn

- Nếu tiến độ thời gian thực hiện bằng hoặc nhanh hơn tiến độ thời gian kế hoạch

với giả định là chi phí dự án không đổi (không vượt mức)

2.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng biến động tiến độ hoàn thành dự án

Từ cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu liên quan nêu trên kết hợp với quy định và đặc

thù các dự án sử dụng vốn NSNN tại Việt Nam Đồng thời thông qua phỏng vấn chuyên

gia, đề tài nghiên cứu đã đề xuất giả thuyết với 18 biến độc lập tác động đến biến tiến

độ hoàn thành dự án gồm: Công tác giải phóng mặt bằng; Công tác đấu thầu và lựa chọn

nhà thầu; Cơ chế chính sách của nhà nước; Thủ tục hành chính liên quan đến dự án; Các

thủ tục hành chính liên quan đến dự án; Các yếu tố tự nhiên, địa chất, thổ nhưỡng; Ảnh

hưởng của thời tiết khí hậu; Giá vật liệu xây dựng; Vật liệu khan hiếm; Kế hoạch bố trí

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang15

vốn của dự án; Thủ tục tạm ứng và thanh toán được thực hiện kịp thời ngay khi có khối

lượng hoàn thành; Nhà thầu thi công luôn có đủ năng lực (về nhân sự, máy móc, thiết bị

và kinh nghiệm) để phục vụ thi công; Nhà thầu thi công luôn có đủ vốn để tự ứng trước

cho việc thi công trước khi được thanh toán; Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của chỉ

huy trưởng công trình; Năng lực, kinh nghiệm của chủ đầu tư; Năng lực, kinh nghiệm của

đơn vị tư vấn thiết kế; Năng lực, kinh nghiệm đơn vị tư vấn giám sát; Sự phối hợp giữa

các bên tham gia trong dự án; Công tác nghiệm thu công trình

2.3.3 Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất

Từ cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên quan nêu trên, chủ yếu dựa trên cơ sở

mô hình của PMBOK 1987 (Project Management Body of Knowledge do OMI xuấat

bản); Cao Hào Thi (2006); Tumi, Omran, Pakir (2009); Frank et al (2010); Trịnh Thùy

Anh và Nguyễn Thị Thanh Thảo (2011); Nguyễn Tiến Thức (2011); Nguyễn Thanh

Long (2014); Nguyễn Minh Sang (2014), đề tài nghiên cứu tiến hành xây dựng mô hình

hồi quy bội với biến phụ thuộc là tiến độ hoàn thành dự án và 18 biến độc lập tác động

đến tiến độ hoàn thành dự án

Kết hợp với các yếu tố rủi ro, các tiêu chí thành công của dự án, các yếu tố tác

động đến tiến độ hoàn thành dự án, mô hình đề xuất như Bảng 2.1 với các giả thuyết

nghiên cứu như sau:

Bảng 2.1: Các Giả thuyết nghiên cứu Giả

H1

Quan hệ giữa công tác giải phóng mặt bằng với tiến độ hoàn thành dự án đầu tư

xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông là quan hệ đồng biến Dự án cáng bị tác

động nhiều bởi công tác giải phóng mặt bằng thì công trình càng trễ/chậm tiến

độ (Y tăng)

H2

Quan hệ giữa công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu với tiến độ hoàn thành dự

án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông là quan hệ đồng biến Công tác

đấu thầu và lựa chọn nhà thầu không tốt, chọn được đơn vị thi công càng không

đủ năng lực, đảm bảo tiêu chí theo đúng hồ sơ mời thầu thì công trình càng

trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang16

H3

Quan hệ giữa cơ chế chính sách của nhà nước với tiến độ hoàn thành dự án đầu

tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông là quan hệ đồng biến Các yếu tố về cơ

chế chính sách thay đổi, ít ổn định càng tác động nhiều thì công trình càng

trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H4

Quan hệ giữa thủ tục hành chính liên quan đến dự án với tiến độ hoàn thành dự

án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông là quan hệ đồng biến Các thủ tục

hành chính liên quan đến dự án càng phức tạp, luôn thay đổi thì công trình

càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H5

Quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên, địa chất, thổ nhưỡng với tiến độ hoàn thành

dự án là quan hệ đồng biến Các yếu tố tự nhiên, địa chất, thổ nhưỡng không

ổn định càng tác động nhiều thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H6

Quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu với tiến độ hoàn

thành dự án là quan hệ đồng biến Các yếu tố các yếu tố ảnh hưởng của thời

tiết, khí hậu không ổn định càng tác động nhiều thì công trình càng trễ/chậm

tiến độ (Y tăng)

H7

Quan hệ giữa giá vật liệu xây dựng (nhựa đường, giá thép, giá dầu, giá xi

măng, đá các loại) với tiến độ hoàn thành dự án là quan hệ đồng biến Giá vật

liệu không ổn định, biến động nhiều thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y

tăng)

H8

Quan hệ giữa vật liệu xây dựng khan hiếm với tiến độ hoàn thành dự án là

quan hệ đồng biến Vật liệu trên thị trường càng không ổn định, khan hiếm

nhiều thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H9

Quan hệ giữa kế hoạch bố trí vốn của dự án với với tiến độ hoàn thành dự án

là quan hệ đồng biến Mức độ bố trí kế hoạch vốn của dự án không hợp lý,

kịp thời thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H10

Quan hệ giữa thủ tục tạm ứng và thanh toán được thực hiện kịp thời ngay khi có

khối lượng hoàn thành với tiến độ hoàn thành dự án là quan hệ đồng biến Thủ

tục tạm ứng và thanh toán được thực hiện không kịp thời ngay khi có khối

lượng hoàn thành thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang17

H11

Quan hệ giữa nhà thầu thi công luôn có đủ năng lực (về nhân sự, máy móc, thiết

bị và kinh nghiệm) để phục vụ thi công với tiến độ hoàn thành dự án là quan hệ

nghịch biến Nhà thầu thi công càng đủ năng lực thì công trình càng đúng/sớm

tiến độ (Y giảm)

H12

Quan hệ giữa nhà thầu thi công luôn có đủ vốn để tự ứng trước cho việc thi

công trước khi được thanh toán với tiến độ hoàn thành dự án là quan hệ đồng

biến Nhà thầu thi công càng không đủ vốn để tự ứng trước cho việc thi công

trước khi được thanh toán thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H13

Quan hệ giữa trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của chỉ huy trưởng công trình

với tiến độ hoàn thành dự án là quan hệ nghịch biến Trình độ chuyên môn,

kinh nghiệm của chỉ huy trưởng công trình càng cao thì công trình càng

đúng/sớm tiến độ (Y giảm)

H14

Quan hệ giữa năng lực, kinh nghiệm của chủ đầu tư với tiến độ hoàn thành dự

án là quan hệ nghịch biến Năng lực, kinh nghiệm của chủ đầu tư càng cao thì

công trình càng đúng/sớm tiến độ (Y giảm)

H15

Quan hệ giữa năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn thiết kế với tiến độ hoàn

thành dự án là quan hệ nghịch biến Năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn

thiết kế càng cao thì công trình càng đúng/sớm tiến độ (Y giảm)

H16

Quan hệ giữa năng lực, kinh nghiệm đơn vị tư vấn giám sát với tiến độ hoàn

thành dự án là quan hệ nghịch biến Năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn

giám sát càng cao thì công trình càng đúng/sớm tiến độ (Y giảm)

H17

Quan hệ giữa sự phối hợp giữa các bên tham gia trong dự án với tiến độ hoàn

thành dự án là quan hệ đồng biến Sự phối hợp giữa các bên tham gia trong

quản lý dự án chưa tốt thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

H18

Quan hệ giữa công tác nghiệm thu công trình với tiến độ hoàn thành dự án là

quan hệ đồng biến Công tác nghiệm thu công trình càng chưa tốt, không kịp

thời thì công trình càng trễ/chậm tiến độ (Y tăng)

Mô hình đề xuất trong nghiên cứu này gồm 18 biến độc lập tác động đến tiến độ

hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông Việc xem xét trong các

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang18

yếu tố tác động từ H1 đến H18, yếu tố nào tác động đến tiến độ hoàn thành dự án sẽ được

thực hiện bằng phương trình hồi quy bội:

- Các hệ số βp được gọi là hệ số hồi quy riêng phần

- Thành phần ei được gọi là một sai số thực hay phần dư (residual), là chênh lệch

giữa giá trị thực Yi quan sát được và giá trị dự báo từ mô hình ̂1; là một biến độc lập

ngẫu nhiên có phân phối chuẩn với trung bình là 0 và phương sai không đổi σ2

- Các biến độc lập: GPMB9, CTDT10, CCCS11, TTHC12, TNDC13, TTKH14,

GVL15, VLKH16, KHV17, TTTU18, NTDNL19, NTDV20, TDCHT21, NLCDT22,

NLTK23, NLGS24, CBTG25, TCNT26

GPMB19 : Công tác giải phóng mặt bằng

CTDT10 : Công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu

CCCS11 : Cơ chế chính sách của nhà nước

TTHC12 : Thủ tục hành chính liên quan đến dự án

TNDC13 : Yếu tố tự nhiên, địa chất, thổ nhưỡng

TTKH14 : Ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu

GVL15 : Giá vật liệu xây dựng

VLKH16 : Vật liệu khan hiếm

KHV17 : Kế hoạch bố trí vốn của dự án

TTTU18 : Thủ tục tạm ứng và thanh toán được thực hiện kịp thời

ngay khi có khối lượng hoàn thành

NTDNL19 : Nhà thầu luôn có đủ năng lực để phục vụ thi công

NTDV20 : Nhà thầu thi công luôn có đủ vốn để tự ứng trước cho việc

thi công trước khi được thanh toán

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang19

TDCHT21 : Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của chỉ huy trưởng

công trình

NLCDT22 : Năng lực, kinh nghiệm của chủ đầu tư

NLTK23 : Năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn Thiết kế

NLGS24 : Năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn Giám sát

CBTG25 : Sự phối hợp giữa các bên tham gia trong quản lý dự án

TCNT26 : Công tác tổ chức nghiệm thu công trình

Bắt đầu từ các khái niệm quan trọng, Chương 2 đã tổng hợp các nghiên cứu trước

cho thấy tiến độ hoàn thành cùng với chi phí và chất lượng là ba tiêu chí quan trọng

nhất để đánh giá sự thành công dự án, các nhân tố tác động trực tiếp đến tiến độ hoàn

thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông bao gồm: Công tác giải phóng

mặt bằng; Công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu; Cơ chế chính sách của nhà nước;

Thủ tục hành chính liên quan đến dự án; Các thủ tục hành chính liên quan đến dự án;

Các yếu tố tự nhiên, địa chất, thổ nhưỡng; Ảnh hưởng của thời tiết khí hậu; Giá vật liệu

xây dựng; Vật liệu khan hiếm; Kế hoạch bố trí vốn của dự án; Thủ tục tạm ứng và thanh

toán được thực hiện kịp thời ngay khi có khối lượng hoàn thành; Nhà thầu thi công luôn

có đủ năng lực (về nhân sự,máy móc, thiết bị và kinh nghiệm) để phục vụ thi công; Nhà

thầu thi công luôn có đủ vốn để tự ứng trước cho việc thi công trước khi được thanh

toán; Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của chỉ huy trưởng công trình; Năng lực, kinh

nghiệm của chủ đầu tư; Năng lực, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn thiết kế; Năng lực, kinh

nghiệm đơn vị tư vấn giám sát; Sự phối hợp giữa các bên tham gia trong dự án; Công tác

nghiệm thu công trình

Từ đó, kết hợp với các quy định pháp luật đối với dự án sử dụng NSNN tại Việt Nam

và ý kiến các chuyên gia để hình thành mô hình lý thuyết cho nghiên cứu gồm 18 biến độc

lập có khả năng tác động đến biến tiến độ hoàn thành dự án

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang20

Chương 3

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nội dung chương này trình bày về quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu,

thiết kế thang đo nghiên cứu và bảng câu hỏi điều tra khảo sát, phương pháp thu thập dữ

liệu, số lượng mẫu và khái quát về các công cụ phân tích định lượng được sử dụng

3.1 Quy trình nghiên cứu: Từ nghiên cứu của Cao Hào Thi (2006 tr.29), quy trình

nghiên cứu thiết kế như Hình 3.1 như sau:

Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu

Xác nhận mức độ phù hợp của các giải pháp

Vấn đề nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và nghiên cứu trước

Nghiên cứu sơ bộ Điều tra sơ bộ, phỏng vấn chuyên gia

Điều chỉnh mô hình Khảo sát điều tra

Bảng câu hỏi khảo sát

sơ bộ

Bảng câu hỏi khảo sát chính thức

Kiểm định phép đo, Cronbach‟ Alpha Phân tích độ tin cậy

Phân tích thống kê mô tả định lượng

Kết luận Phân tích nhân tố khám phá (EFA)

Kết quả phỏng vấn chuyên gia

Phỏng vấn chuyên gia về các giải pháp

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang21

3.2 Xây dựng thang đo và bảng câu hỏi

Nghiên cứu được tiến hành theo 2 bước, đầu tiên là nghiên cứu sơ bộ bằng định

tính rồi nghiên cứu chính thức bằng định lượng

3.2.1 Xây dựng thang đo: Thang đo là công cụ dùng để quy ước (mã hóa) các tình

trạng hay mức độ của các đơn vị khảo sát theo các đặc trưng được xem xét Có 4 loại

thang đo cơ bản, chúng có khả năng biểu đạt thông tin: thang đo danh nghĩa, thang đo

thứ bậc, thang đo khoảng và thang đo tỷ lệ

- Biến định tính: Một số biến định tính được sử dụng để mô tả nghiên cứu và phép

đo (để lấy thông tin tổng quát dự án, thông tin tổng quát về cá nhân) được đo bằng thang

đo định danh

- Biến phụ thuộc trong nghiên cứu là biến tiến độ hoàn thành dự án sử dụng thang

đo tỷ lệ Biến phụ thuộc là Biến tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng công

trình giao thông tính bằng sai lệch giữa thời gian thực hiện thực tế và thời gian kế hoạch

của dự án chia cho thời gian kế hoạch của dự án

- Biến độc lập: Một số yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án theo lý thuyết

sẽ bao gồm nhiều yếu tố, do đó biến độc lập sẽ được đo lường bằng thang đo định lượng

để khảo sát về thực trạng các yếu tố tác động đến tiến độ thực hiện dự án Các yếu tố tác

động sẽ sử dụng thang đo Likert với dãy giá trị 1:5 được sử dụng để đo cảm nhận của

người được hỏi

3.2.2 Lập Bảng câu hỏi

Việc thiết kế bảng câu hỏi để điều tra được tiến hành qua 2 bước Đầu tiên, sau khi

phát hiện vấn đề cần nghiên cứu và trên cơ sở lý thuyết, qua nghiên cứu sơ bộ để hình

thành nên bảng câu hỏi sơ bộ được lập như phụ lục 1 Việc khảo sát sơ bộ và phỏng vấn

chuyên gia được tiến hành trên 30 người với mục đích kiểm tra sự phù hợp giữa lý

thuyết và thực tế nhằm bổ sung hay loại bỏ những biến không phù hợp

Trên cơ sở Báo cáo khảo sát sơ bộ như Phụ lục 2, mô hình điều chỉnh và hình

thành bảng câu hỏi điều tra khảo sát chính thức lập như Phụ lục 3

3.3 Phương pháp thu thập số liệu và số lượng mẫu quan sát

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu

Nguồn cung cấp dữ liệu bao gồm nguồn thứ cấp và nguồn sơ cấp

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang22

Dữ liệu sơ cấp thu thập theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện Hình thức thu thập

qua phỏng vấn trực tiếp hoặc bảng câu hỏi được gởi trực tiếp qua thư điện tử, bưu điện

đến các cá nhân tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát; Giám đốc hoặc Phó giám đốc Ban

Quản lý dự án; cá nhân là đại diện chủ đầu tư; các chỉ huy trưởng công trình và các cá

nhân khác có liên quan trực tiếp đến dự án thi công trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

Dữ liệu thứ cấp tham khảo từ các hồ sơ phê duyệt quyết toán hoàn thành dự án xây

dựng công trình giao thông của Sở Tài chính để tiến hành thu thập số liệu Ngoài ra còn

thu thập dữ liệu qua báo cáo của Sở Kế hoạch & Đầu tư, Sở Giao thông vận tải, Kho

bạc Nhà nước và Cục Thống kê tỉnh Bình Thuận Các dữ liệu này đa phần là các dữ liệu

định lượng được lấy trên cơ sở hồ sơ quyết toán dự án hoàn thành

3.3.2 Số lượng mẫu quan sát

Cỡ mẫu là số đơn vị nghiên cứu mà ta cần có trong một mẫu khi rút ra từ tổng thể

mục tiêu Có 2 quan điểm về cỡ mẫu: cỡ mẫu phải đủ lớn để đại diện cho tổng thể hoặc

cỡ mẫu phải tương ứng với 1 tỷ lệ nào đó so với kích cỡ của tổng thể mà nó được rút ra

Cả 2 quan điểm này đều chưa chính xác

Với mẫu phi xác suất: số lượng nhóm phụ, các nguyên tắc lựa chọn và hạn chế về

ngân sách là yếu tố quyết định cỡ mẫu

Với mẫu xác suất: cỡ mẫu phụ thuộc vào sự biến thiên của các chỉ số thống kê của

tổng và mức độ chính xác của kết quả mà ta muốn có

Theo Bollen (1989) dẫn trong Cao Hào Thi & Swierczek (2010, tr.576), tỷ lệ trên

mỗi biến quan sát phải đảm bảo tối thiểu là 5:1 Trong nghiên cứu, số lượng dự án được

khảo sát là 102 tương ứng với 18 biến quan sát (18 * 5 = 90) nên lượng mẫu đảm bảo

theo yêu cầu

3.4 Các công cụ phân tích

Phương pháp lấy mẫu thuận tiện được sử dụng để thu thập dữ liệu Để định lượng

được các yếu tố tác động đến tiến độ hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

giao thông, nghiên cứu cần tiến hành 4 bước sau:

Bước 1: Phân tích thống kê mô tả

Thống kê mô tả các biến độc lập và biến phụ thuộc bằng cách sử dụng phần mềm

SPSS.22 để đo lường xu hướng trung tâm: Mode, Trung vị (median), giá trị trung bình

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang23

(mean), khoảng cách (Range); đo lường sự biến thiên: Phương sai (Variance; 2

) là trung bình tổng các sai số bình phương giữa các giá trị của các quan sát và giá trị trung

bình, độ lệch chuẩn (Standard Deviation; SD, ) đo lường sự phân tán của số liệu xung

quanh giá trị trung bình

Bước 2: Kiểm định chất lượng của thang đo

Sử dụng kiểm định Cronbach‟s Alpha để đánh giá chất lượng của thang đo xây

dựng Thang đo được đánh giá chất lượng tốt khi hệ số Cronbach‟s Alpha của tổng thể

lớn hơn 0,6

Các nhà nghiên cứu đồng ý rằng khi Cronbach‟s Alpha từ 0,8 trở lên đến gần 1 thì

thang đo lường là tốt, từ 0,7 đến gần 0,8 là sử dụng được (Hoàng Trọng & Chu Nguyễn

Mộng Ngọc, 2008)

Bước 3: Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysic, EFA)

Để mô hình EFA đảm bảo khả năng tin cậy, đòi hỏi thực hiện các kiểm định chính

sau:

* Kiểm định tính thích hợp của EFA

Sử dụng thước đo KMO (Kaiser – Meyer – Olkin measure) để đánh giá sự thích

hợp của mô hình EFA đối với ứng dụng vào dữ liệu thực tế nghiên cứu

Khi trị số KMO thỏa mãn điều kiện: 0,5 < KMO < 1, phân tích nhân tố khám phá

là thích hợp cho dữ liệu thực tế

* Kiểm định tương quan của các biến quan sát trong thước đo đại diện

Sử dụng điểm định Bartlett để đánh giá các biến quan sát có tương quan với nhau

trong một thang đo (nhân tố) Khi mức ý nghĩa của kiểm định Bartlett nhỏ hơn 0,05, các

biến quan sát có tương quan tuyến tính với nhân tố đại diện

* Kiểm định mức độ giải thích của các biến quan sát đối với nhân tố

Sử dụng phương sai trích (% cumulative variance) để đánh giá mức độ giải thích

của các biến quan sát đối với nhân tố Trị số phương sai trích nhất thiết phải lớn hơn

50% Ví dụ khi phương sai trích là 70%, có nghĩa là 70% thay đổi của các nhân tố được

giải thích bởi các biến quan sát (thành phần của Factor)

Bước 4: Mô hình hồi quy

- Các bước lựa chọn biến

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang24

Với một bộ dữ liệu được thu thập, có thể xây dựng nhiều mô hình hồi quy khác

nhau tùy thuộc các biến ta chọn vào mô hình Việc chọn này nhằm nhận ra các biến độc

lập có khả năng dự đoán tốt cho biến phụ thuộc trong bộ dữ liệu mẫu

Có 5 phương pháp để lựa chọn các biến trong SPSS:

* Phương pháp đưa dần vào (Forward selection): Biến đầu tiên được xem xét đưa

vào phương trình là biến có tương quan thuận hay nghịch biến lớn nhất với biến phụ

thuộc Sau đó kiểm định F đối với giả thuyết hệ số của biến được đưa vào bằng 0 sẽ

được chương trình tính và đối chiếu với một trong hai tiêu chuẩn là FIN (F -to –

enter) và PIN (probability of F–to- enter)

Một biến được chọn vào nếu F ≥ FIN hoặc F ≤ PIN (hai giá trị này được khai báo

trước) Một khi có một biến được đưa vào thì xem xét đưa biến tiếp theo mà có hệ số

tương quan riêng lớn nhất trong mô hình hồi quy giữa biến phụ thuộc và các biến còn

lại khi đã loại biến đầu tiên Quá trình được lặp lại đến khi không còn biến bên ngoài

nào thỏa tiêu chuẩn vào

* Phương pháp loại trừ dần (Backward elimination): Khởi đầu với tất cả các biến

đã có trong mô hình và sau đó loại trừ dần bằng hai tiêu chuẩn FOUT (F – to – remove)

hoặc POUT (probability of F – to – remove)

Một biến được giữ lại nếu F ≥ FOUT hoặc F ≤ POUT (hai giá trị này được khai

báo trước) Biến đầu tiên có hệ số tương quan từng phần nhỏ nhất được kiểm tra trước,

nếu nó bị loại thì phương trình được tính toán lại (không có biến đầu tiên) và quá trình

trên được lập lại đến khi không còn biến vi phạm tiêu chuẩn giữ lại

* Phương pháp lựa chọn từng bước (Stepwise selection): đây là phương pháp kết

hợp giữa hai phương phương pháp đưa vào dần và loại trừ dần Nếu một biến đầu tiên

theo phương pháp đưa vào dần được chọn thì tiến hành kiểm tra loại trừ dần

Để tránh trường hợp một biến bị đưa vào và loại ra nhiều lần lập lại thì PIN <

POUT hay FIN > FOUT

* Phương pháp đưa vào một lượt (Enter): Các biến trong khối sẽ được đưa vào

một lần chương trình sẽ tính các thông số thống kê liên quan đến các biến, người dùng

sẽ tự xử lý các biến

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang25

* Phương pháp loại bỏ một lượt (Remove): Các biến trong khối sẽ được rút ra chỉ

trong một bước

Các thủ tục chọn biến nói trên phải vượt qua được tiêu chuẩn chấp nhận

(Tolerance)

- Kiểm tra các điều kiện và kiểm định giả thuyết

Một điều quan trọng trong việc xây dựng mô hình hồi quy đa biến là cần phải

kiểm tra các giả định và điều kiện Ngoài ra, ta cần kiểm định các giả thuyết sau:

* Kiểm định giả thuyết về độ phù hợp của mô hình:

Hình thành giả thuyết: Các hệ số hồi quy riêng (đứng trước biến độc lập trong mô

hình hồi quy) đồng thời bằng 0 có nghĩa là các biến độc lập đồng thời không ảnh hưởng

đến biến phụ thuộc, điều đó cũng có nghĩa là hàm hồi quy mẫu không giải thích được sự

thay đổi của biến phụ thuộc, hay nói cách khác, hàm hồi quy mẫu không phù hợp

Công thức của F còn có thể diễn dịch:

F bằng tỷ lệ giữa phương sai của Y được giải thích bởi X và phương sai của Y

được giải thích bởi các yếu tố khác Nếu xác suất F nhỏ với một mức ý nghĩa cho trước

thì an toàn khi bác bỏ H0

* Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của hệ số hồi quy:

Hình thành giả thuyết: mặc dù mô hình hồi quy tuyến tính mẫu ta xây dựng được

có các hệ số ̂ nhưng ta chưa chắc hệ số hồi quy riêng phần của tổng thể ̂

Vì vậy phải làm kiểm định để có kết luận về ̂

Giả thuyết rỗng: H0: βk = 0

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang26

Trị thống kê t được dùng cho kiểm định giả thuyết này:

, bậc tự do df = (N-p-1)

Nếu kết quả kiểm định không đủ chứng cứ bác bỏ H0 thì với tập dữ liệu mẫu và

mô hình xây dựng không có bằng chứng nào cho thấy ̂ Vẫn chưa chắc là biến

độc lập Xk không có ảnh hưởng gì đến Y hoặc Xk không hề quan trọng

Để xác định tầm quan trọng của các biến khi chúng được dùng với những biến

khác trong mô hình ta dùng hệ số số tương quan từng phần và tương đương riêng

* Kiểm định giả thuyết về tầm quan trọng của các biến:

Hình thành giả thuyết: đặc trưng cho tầm quan trọng của một biến, quá

trình đưa thêm một biến vào phương trình hồi quy của mẫu có thể xác định được

, tuy nhiên vẫn chưa biết chắc giá trị thực sự của R square change trong quần

thể vì vậy cần kiểm định giả thuyết

Q là số biến đưa vào trong bước này

Nếu q = 1 thì Fchange = t2 (t – trong kiểm định hệ số hồi quy riêng phần)

- Các bước xây dựng mô hình hồi quy

+ Bước 1: Thu thập và mã hóa dữ liệu, nhập vàp phần mềm SPSS phiên bản 22,

kiểm tra điều kiện đủ thẳng qua scatterplot của biến Y với các biến X

+ Bước 2: Phân tích tương quan tuyến tính giữa tất cả các biến là yếu tố chính

+ Bước 3: Xác định duy nhất 01 biến phụ thuộc và tùy chọn các biến độc lập theo

từng block, đồng thời với việc lựa chọn thủ tục chọn biến theo một trong các cách

Enter; Remove; Backward; Forward; Stepwise

+ Bước 4: Lựa chọn xuất ra các thông số thống kê hồi quy như: các ước lượng,

khoảng tin cậy, ma trận hiệp phương sai, model fit (các thống kê đánh giá độ phù hợp

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang27

của mô hình), các thống kê mô tả, R2, chuẩn đoán đa cộng tuyến, trị thống kê Durbin –

Watson

+ Bước 5: Thiết lập để chương trình vẽ ra các dạng đồ thị liên quan đến mô hình

hồi quy Sao lưu các biến mới trong phân tích hồi quy tuyến tính như: phần dư, giá trị

dự đoán và các thông số liên quan đến biến mới; chạy hồi quy

+ Bước 6: Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình bằng R square; Kiểm tra giả

định giả thuyết liên hệ tuyến tính; Kiểm tra điều kiện độc lập của phần dư bằng trị thống

kê Durbin – Watson; Kiểm tra giả định phương sai phần dư cân bằng qua quan sát

Scatterplot của phần dư với các biến độc lập; Kiểm tra điều kiện gần chuẩn của phần dư

bằng biểu đồ tần suất hoặc biểu đồ Q – Q plot; Kiểm tra đa cộng tuyến bằng chấp nhận

(Tolerance) hoặc VIF; kiểm định giả thuyết về độ phù hợp của mô hình; kiểm định giả

thuyết về ý nghĩa của hệ số hồi quy; kiểm định giả thuyết về tầm quan trọng của các

biến

+ Bước 7: sử dụng mô hình hồi quy đa biến để phân tích vai trò của các yếu tố tác

động

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang28

Chương 4

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương này sẽ giới thiệu về kết quả nghiên cứu thông qua việc xử lý và phân tích

dữ liệu thu thập được Qui trình phân tích bắt đầu từ: (i) phân tích thống kê mô tả, (ii)

đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng công cụ Cronback‟s Alpha, (iii) phân tích nhân tố

khám phá (EFA) và (iv) phân tích hồi quy Nhằm xác định các yếu tố tác động đến tiến

độ hoàn thành dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông từ vốn ngân sách nhà

nước 2009 - 2013 tại Bình Thuận bằng cách sử dụng phần SPSS 22 để xử lý các số liệu

thu thập được

4.1 Phân tích thống kê mô tả

Thống kê mô tả các biến độc lập và biến phụ thuộc bằng cách sử dụng phần mềm

SPSS.22 để đo lường xu hướng trung tâm: Mode, Trung vị (median), giá trị trung bình

(mean), khoảng cách (Range); đo lường sự biến thiên: Phương sai (Variance; 2) là

trung bình tổng các sai số bình phương giữa các giá trị của các quan sát và giá trị trung

bình, độ lệch chuẩn (Standard Deviation; SD, ) đo lường sự phân tán của số liệu xung

quanh giá trị trung bình

4.1.1 Mô tả mẫu khảo sát

- Phát bảng câu hỏi và thu hồi trực tiếp: tổng số bảng câu hỏi phát ra là 70, số bảng

câu hỏi thu hồi là 67 (tỷ lệ hồi đáp là 95,71%) Sau khi kiểm tra có 65 câu trả lời hợp lệ

- Gửi bảng câu hỏi qua email: tổng số bảng câu hỏi đã gửi là 40, số câu hỏi thu hồi là

38 (tỷ lệ hồi đáp là 95%) Sau khi kiểm tra có 37 câu trả lời hợp lệ

Kết quả mẫu thu thập được qua hai cách khảo sát là 102 mẫu; đạt tỷ lệ 92,73% so với

dự kiến

4.1.2 Kết quả Thống kê thông tin tổng quát về cá nhân

* Vị trí cá nhân trong dự án đã tham gia

Các đối tượng tham gia cung cấp thông tin rất đa dạng bao gồm: chủ đầu tư,

Trưởng/phó Ban quản lý dự án, chỉ huy trưởng công trường, đơn vị tư vấn thiết kế, đơn vị

giám sát, đơn vị tư vấn quản lý dự án và các đối tượng khác (chủ yếu là đơn vị thi công)

Việc phân bổ mẫu theo từng đối tượng cơ bản là đồng đều, ít có trường hợp tập trung

vào một đối tượng nào Điều này cho thấy kết quả đánh giá của các đối tượng có thể tin

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang29

cậy được vì có nhiều góc độ đánh giá khác nhau, tránh trường hợp đánh giá sai lệch do

quan điểm khác nhau hoặc đổ lỗi cho đối tượng khác khi dự án thực hiện chậm trễ tiến độ

Trong 102 đối tượng như Hình 4.1 hoặc xem Bảng 4.1 Phụ lục 4 tham gia trong mẫu

nghiên cứu có 27 đối tượng khác (chủ yếu là đơn vị thi công), chiếm tỷ lệ 26,5% mẫu

nghiên cứu; 20 đối tượng là Trưởng/phó Ban quản lý dự án, chiếm tỷ lệ 19,6% mẫu nghiên

cứu; 16 đối tượng là đơn vị tư vấn giám sát, chiếm tỷ lệ 15,7% mẫu nghiên cứu; 12 đối

tượng là đơn vị tư vấn

thiết kế, chiếm tỷ lệ

11,8% mẫu nghiên

cứu; 11 đối tượng là

đơn vị tư vấn QLDA,

chiếm tỷ lệ 10,8%

mẫu nghiên cứu; 09

đối tượng là Chủ đầu

tư, chiếm tỷ lệ 8,8%

mẫu nghiên cứu và 07

đối tượng là chỉ huy

trưởng công trường,

chiếm tỷ lệ 6,9% mẫu nghiên cứu

* Số dự án đầu tƣ xây dựng KCHT giao thông cá nhân đã từng tham gia

Trong số 102 đối

tượng như Hình 4.2

hoặc xem Hình 4.2 Phụ

lục 4 tham gia trong

mẫu nghiên cứu, phần

lớn các đối tượng này

đều tham gia nhiều dự

Tư vấn thiết kế Giám sát

Tư vấn QLDA Khác

Hình 4.1: Vị trí cá nhân trong dự án đã tham gia

(Nguồn: Kết quả xử lý thống kê số liệu của tác giả)

0 10 20 30 40 50

(Nguồn: Kết quả xử lý thống kê số liệu của tác giả)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang30

dưới 03 dự án, chiếm 13,7% mẫu nghiên cứu, nhóm này ít nhiều sẽ gặp khó khăn nhiều

hơn so với với nhóm người đã tham gia nhiều dự án

- Số người tham gia từ 03 đến 05 dự án là 47 người, chiếm tỷ lệ 46,1% mẫu nghiên

cứu, nhóm người này chiếm đa số và sẽ gặp thuận lợi hơn so với nhóm người tham gia ít

dự án trước đó

- Số người tham gia từ 06 đến 10 dự án là 08 người, chiếm tỷ lệ 7,8% mẫu nghiên

cứu và Số người tham gia trên 10 dự án là 33 người, chiếm tỷ lệ 32,4% mẫu nghiên cứu

Đây là nhóm người tham gia nhiều dự án và có nhiều kinh nghiệm thực tế khi tham gia các

dự án

Như vậy, các đối tượng tham gia trong mẫu nghiên cứu phần lớn có thời gian tham

gia nhiều dự án nên khả năng cung cấp thông tin sẽ đáng tin cậy

* Cá nhân đã làm việc trong lĩnh vực của đơn vị

Trong 102 đối tượng như Hình 4.3 hoặc xem Hình 4.3 Phụ lục 4 tham gia trong mẫu

nghiên cứu rất đa dạng, làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau như: Cơ quan hành chính nhà

nước; Doanh nghiệp nhà nước; Doanh nghiệp tư nhân; Công ty TNHH một thành viên/cổ

phần và lĩnh vực khác

Số người làm việc trong cơ quan hành chính nhà nước là 14 người, chiếm tỷ lệ

13,7% mẫu nghiên cứu Đây là nhóm người làm việc khi tham gia dự án với vai trò là chủ

đầu tư hoặc Ban Quản lý dự án

Số người làm việc chiếm tỷ lệ cao trong mẫu nghiên cứu làm trong doanh nghiệp nhà nước là 45 người, chiếm tỷ lệ 44,1%

mẫu nghiên cứu và trong Công ty TNHH một thành viên/cổ phần là 36 người, chiếm tỷ lệ 35,3% mẫu nghiên cứu Nhóm này chủ yếu là các đơn vị thi công,

Doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp tư nhân

Công ty TNHH MTV/Cổ phần

Khác

Hình 4.3: Cá nhân đã làm việc trong các lĩnh vực

(Nguồn: Kết quả xử lý thống kê số liệu của tác giả)

SVTH: Ngô Văn Khánh – Lớp ME06 Trang31

đơn vị tư vấn giám sát hoặc đơn vị tư vấn thiết kế

Ngược lại số người làm việc trong doanh nghiệp tư nhân là 03 người, chiếm tỷ lệ

2,9% và làm việc trong lĩnh vực khác là 04 người, chiếm tỷ lệ 3,9%,

Kết quả cho thấy phần lớn các cá nhân làm việc ở các doanh nghiệp nhà nước, Công

ty TNHH, Công ty cổ phần chiếm tỷ trọng khá cao trong mẫu nghiên cứu; họ thường là

những người trực tiếp thi công công trình và như thế, họ sẽ cung cấp các thông tin rất sát

với thực tế về tiến độ thi công và các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành của các dự

án Đây là yếu tố rất quan trọng để đánh giá mức độ tin cậy của các thông tin trong mẫu

nghiên cứu

* Vai trò cá nhân trong đơn vị hiện tại đang công tác

Trong 102 đối tượng như Hình 4.4 hoặc xem Hình 4.4 Phụ lục 4 tham gia trong mẫu

nghiên cứu với vai trò trong đơn vị công tác rất đa dạng và phong phú bao gồm Ban Lãnh

đạo/Ban Giám đốc, Chuyên viên, Trường/phó cấp bộ phận, Kỹ sư/kiến trúc sư và các vai

trò khác Trong số các đối tượng tham gia thì vai trò là chuyên viên, Kỹ sư/kiến trúc sư

chiếm tỷ lệ khá cao là 45,1% và 30,4% mẫu nghiên cứu Ngược lại với vai trò là Ban Lãnh

đạo/Ban Giám đốc hay

người có vai trò trực tiếp

giám sát, thi công dự án,

tư vấn, thiết kế chiếm tỷ lệ

cao, điều này cho thấy

mẫu nghiên cứu dữ liệu

khá tốt, tập trung đúng đối

tượng và sẽ phản ánh

trung thực hơn tiến độ thực hiện dự án Do đó dữ liệu các mẫu nghiên cứu là khá phù hợp

Trưởng/phó cấp bộ phận Ban lãnh đạo/Ban giám đốc Khác

Kỹ sư/kiến trúc sư Chuyên viên