lấy phát huy nguồn lực con người làm cơ bản cho phát triển nhanh và bền vững

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác đã hoàn toàn đúng khi khẳng định rằng, sự phát triển của xã hội không phải do bất kỳ một lực lượng siêu nhiên nào, mà chính con người đã sáng tạo nên

Đề bài

Lấy phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự

phát triển nhanh và bền vững.

1 Cơ sở Khoa học của quan điểm

1.1 Cơ sở lý luận

a/ Cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê nin

Hiện nay, phát triển bền vững được xác định là chiến lược ưu tiên hàng đầu của hầu hết các quốc gia trên thế giới Một trong những cơ sở, nền tảng quan trọng nhất để thực hiện chiến lược phát triển đó là nguồn lực con người Lịch sử phát triển xã hội đã chứng minh rằng, trong mọi giai đoạn, con người là yếu tố đóng vai trò quyết định sự phát triển theo chiều hướng tiến bộ của xã hội Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác đã hoàn toàn đúng khi khẳng định rằng, sự phát triển của xã hội không phải do bất kỳ một lực lượng siêu nhiên nào, mà chính con người đã sáng tạo nên lịch sử của mình - lịch sử xã hội loài người

Với sự ra đời của triết học Mác, vấn đề con người đã được nhìn nhận, đánh giá và

lý giải một cách sâu sắc, khoa học và toàn diện Đặc biệt, triết học Mác đã có

những phân tích hết sức đúng đắn và khoa học về vị trí, vai trò của con người đối

với sự phát triển xã hội Con người sử dụng sức lao động của mình (cả cơ bắp lẫn

trí tuệ) kết hợp với các công cụ, phương tiện sản xuất khác để tác động vào tự nhiên, cải biến tự nhiên nhằm thoả mãn các nhu cầu của bản thân và xã hội Trong quá trình đó, con người còn không ngừng sáng tạo nên những công cụ lao động mới, thay đổi cách thức sản xuất, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Lực lượng

sản xuất phát triển đòi hỏi phải thay đổi quan hệ sản xuất lỗi thời và lúc đó, chính con người - với tư cách chủ thể các quan hệ sản xuất - bằng hoạt động thực tiễn cách mạng của mình tạo lập nên quan hệ sản xuất mới, phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất; theo đó, tạo nên bước phát triển mới của phương thức sản xuất

và của xã hội Trong các cuộc cách mạng xã hội, con người luôn đứng ở vị trí trung tâm, là lực lượng tiến hành cuộc đấu tranh đưa xã hội sang một giai đoạn phát triển mới, tiến bộ hơn Đó chính là vai trò tích cực của nhân tố con người trong phát triển lịch sử thông qua quá trình thay thế quy luật hình thái kinh tế - xã hội này bằng hình thái kinh tế - xã hội khác cao hơn Nói cách khác, thông qua quá trình

đó, con người đã sáng tạo, "viết nên" lịch sử của mình, của xã hội loài người

Kế thừa quan điểm của Mac, V.I Lênin cũng chỉ rõ rằng, con người là nhân tố

quyết định, làm biến đổi thế giới bằng chính những hành động thực tiễn của mình.

Trên cơ sở thực tiễn, nhận thức của con người về hiện thực khách quan ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn, tiếp cận gần hơn bản chất của khách thể bằng cách sáng tạo hệ thống những khái niệm, phạm trù và sử dụng chúng như những phương tiện nhận thức thế giới Quá trình vươn lên không ngừng trong nhận thức, phản ánh thế giới khách quan cũng chính là quá trình con người tích cực hoá năng lực tư duy của mình thông qua sự trừu tượng hoá, khái quát hoá, suy lý lôgíc để nắm bắt những quy luật vận động, phát triển của thế giới Chính con người từng bước nhận thức, khám phá những thuộc tính, bản chất, quy luật, sức mạnh của tự nhiên và đã vận dụng, sử dụng chúng để cải biến tự nhiên theo mục đích của mình Nhờ con người mà tự nhiên hoang sơ đã trở thành tự nhiên nhân tạo, thành thế giới tự nhiên mang tính người với những đặc tính hoàn toàn mới; đến lượt nó, giới tự nhiên đã hoà nhập vào đời sống xã hội của con người như một thành tố không thể thiếu Đồng thời, trong quá trình tác động vào giới tự nhiên, con người có thể hoàn thiện mọi tố chất: thể chất, trí tuệ, tình cảm, tâm lý của mình để ngày càng thể hiện đầy

đủ tư cách một thực thể thống nhất giữa cái tự nhiên - sinh học với cái xã hội - văn hoá

Trong quan hệ so sánh với các nguồn lực khác của sự phát triển xã hội, con người

đóng vai trò nguồn lực trọng yếu nhất; hơn thế, còn là nguồn lực vô tận, có thể khai thác không bao giờ cạn Các nguồn lực vật chất ngoài con người đương nhiên

là cần thiết cho sự phát triển, song chúng là những nguồn lực hữu hạn, nghĩa là có thể bị cạn kiệt và một số trong đó là không thể tái tạo được; hơn nữa, chúng cũng

chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết hợp với nguồn lực con người

Như vậy, có thể thấy nhân tố con người đóng vai trò cực kỳ to lớn trong lịch sử

phát triển của nhân loại Một mặt, trong toàn bộ các nhân tố hợp thành cơ thể xã hội, con người luôn đứng ở vị trí trung tâm; mặt khác, trong hệ thống động lực

thúc đẩy lịch sử xã hội phát triển, con người là động lực cơ bản, quan trọng nhất và đóng vai trò quyết định

b/ Cơ sở lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong lịch sử tư tưởng Việt Nam, cũng đã có nhiều nhà tư tưởng lớn sớm nhận rõ

và luôn đề cao vai trò của con người, của quần chúng nhân dân Chẳng hạn,

Nguyễn Trãi đã từng ví sức dân như nước, đẩy thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng

là dân Vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và kế thừa những giá trị tinh hoa trong truyền thống tư tưởng của dân tộc về con người, trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đặc biệt là trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Chủ tịch Hồ Chí Minh và

Đảng ta luôn coi con người là vốn quý nhất

Sinh thời, Người từng khẳng định rằng, trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của toàn dân Quan điểm đó thể hiện sự tin tưởng của Đảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào sức

mạnh vô địch, tuyệt đối của quần chúng nhân dân - những người làm nên lịch sử của dân tộc

Người đã đưa ra một luận điểm nổi tiếng:" Muốn xây dựng CNXH thì trước hết cần

có những con người XHCN" Thế nên “vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội

nhập quốc tế, nguồn lực con người là điểm tựa vững chắc là điều kiện để chúng ta đưa sự nghiệp đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đến thắng lợi Phát huy nguồn lực con người để phát triển xã hội, đó là một vấn đề

có tính quy luật

1.2 Cơ sở thực tiễn

+ Thế giới :

Trong thời đại ngày nay, con người và trí tuệ con người là một '' tài nguyên đặc biệt '', là tài sản quý giá và là nguồn lực quan trọng nhất quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia Vai trò này ngày càng tăng lên khi trí tuệ hóa lao động đang trở thành xu thế phổ biến Vì vậy, trong chiến lược phát triển lâu dài và bền vững của mình, nhiều nước đã đặt con người vào vị trí trung tâm, quan tâm đặc biệt đến yếu

tố con người và chuyển đối tượng khai thác vào chính bản thân con người

Hiện tượng các nước công nghiệp Đông á là những cứ liệu lịch sử xác thực cho nhận thức về nguồn lực con người trong quá trình CNH, HĐH Sự thành công của những nước này do nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chung đó là họ sớm nhận thức đúng vai trò quyết định của nguồn lực con người và đầu tư thỏa đáng cho chiến lược con người, đặt lên hàng đầu chất lượng nguồn lao động, coi đó là chìa khóa của cánh cửa tăng trưởng nhanh, mạnh và bền vững Chẳng hạn, để chuẩn bị cho CNH,Hàn Quốc có kế hoạch trí tuệ hóa toàn dân Nhờ vậy, ngay từ năm 1960 họ đã đạt 100% lao đông có trình độ văn hóa cấp 1, đến năm 1990 thì

94% người lao động tốt nghiệp cấp 2 Chi phí cho giáo dục của họ chiếm hơn 20% tổng chi phí ngân sách nhà nước Hay ở Đài Loan, trong 30 năm từ 1952 đến 1981 tổng giá trị sản phẩm quốc dân tăng 26,34 lần nhưng kinh phí cho giáo dục tăng hơn 90 lần Không phải ngẫu nhiên Đài loan hay Hàn quốc đầu tư nhiều đến thế cho phát triển giáo dục Đó là bởi vì phát triển giáo dục là phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực chất lượng, là cơ sở quan trong nhất cho các bước phát triển vượt bậc sau này Và hãy nhìn vào những gì con người ở hai đất nước này làm được, họ đã đưa quốc gia mình trở thành những con rồng châu Á, biểu tượng của sự thịnh vượng và phát triển

+ Việt Nam :

Ở nước ta hiện nay, cùng với quá trình đổi mới toàn diện đất nước và bước vào giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH thì chúng ta càng nhận thức được vị trí, vai trò lớn lao của nhân tố con người Phát triển con người là đặc trưng bản chất của xã hội chủ nghĩa

Việt Nam với số dân hơn 90 triệu người, hơn nữa lại sở hữu cơ cấu dân số vàng, có

tỷ trọng tương đối cao về lao động trẻ Xét về mặt lượng, có thể khẳng định nguồn nhân lực nói chung, lực lượng lao động nói riêng của chúng ta rất dồi dào Hơn thế, đây là một tiền đề quan trọng tạo điều kiện tiếp thu các kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp, kể cả những ngành nghề mới phục vụ cho việc phát triển đất nước

Chúng ta lại có một số lượng tương đối lớn người Việt sinh sống ở nước ngoài tập trung chủ yếu ở châu Âu, châu Mỹ và Úc, trong đó tỉ lệ người có trình độ cao về chuyên môn và nghiệp vụ là đáng kể ( trên 300000 người ) Đây là một nguồn lực quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam và thế giới về mặt chuyển giao tri thức, công nghệ và các quan hệ quốc tế

Việt nam đi vào CNH, HĐH bằng trí tuệ của mình dựa trên một nền văn hiến lâu đời của dân tộc Con người Việt nam với đức tính cần cù, sáng tạo khi đã có trình

độ văn hóa, kỹ thuật, nghiệp vụ cao, có tay nghề vững sẽ là yếu tố quyết định để tạo ra phương pháp và công nghệ hiện đại Điều này là một thuận lợi nếu chúng ta biết khai thác triệt để và sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả

2 Nội dung quan điểm.

2.1 Tại sao Đảng “Lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”?

2.1.1 Về phát triển nhanh và bền vững

Vào năm 1987 trong Báo cáo của Ủy Ban Môi trường và phát triển của ngân hàng thế giới, nội dung phát triển bền vững được phổ biến rộng rãi Trong báo cáo nêu rõ: “Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng tổn hại đến nhu cầu tương lai” Phát triển bền vững là một sự phát triển triển cân đối giữa ba cực tăng trưởng kinh tế, xã hội, môi trường, không được xem nhẹ cực nào

Ở nước ta, quan điểm phát triển nhanh và bền vững đã được nhận thức rất sớm và thể hiện trong nhiều chủ trương, nghị quyết của Đảng

2.1.2 Về nguồn lực con người

Nguồn lực được hiểu là toàn bộ các yếu tố vật chất và tinh thần đã, đang và sẽ tạo

ra sức mạnh cho sự phát triển và trong điều kiện thích hợp sẽ thúc đẩy quá trình cải biến xã hội của một quốc gia dân tộc

Nguồn lực con người là tổng thể những yếu tố thuộc về thể chất, tinh thần, đạo đức, phẩm chất, trình độ tri thức, vị thế xã hội, v.v tạo nên năng lực của con

người, của cộng đồng người có thể sử dụng, phát huy trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và trong những hoạt động xã hội Khi chúng ta nói tới nguồn lực con người là ta nói tới con người với tư cách là chủ thể hoạt động sáng tạo tham gia cải tạo tự nhiên, làm biến đổi xã hội

2.1.3 Tại sao lại lấy phát huy nhân tố con người là yếu tố cơ bản để phát triển nhanh và bền vững?

Sự tồn tại bền vững và phát triển theo con đường tiến bộ xã hội của một quốc gia dân tộc nào cũng phụ thuộc vào 5 nguồn lực chủ yếu: vốn, khoa học và công nghệ, con người, cơ cấu kinh tế, thể chế chính trị và quản lý nhà nước Trong đó, nguồn lực con người được coi là yếu tố cơ bản, quyết định nhất, vì:

• Thứ nhất, các nguồn lực khác không có khả năng tự thân mà phải thông qua nguồn lực con người mới phát huy được tác dụng

• Thứ hai, các nguồn lực khác dùng thì hết, trái lại nguồn lực con người càng dùng càng phát triển

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là sự nghiệp của toàn dân, của mọi thành phần kinh

tế, trong đó lực lượng cán bộ khoa học và công nghệ, khoa học quản lí, và đội ngũ công nhân lành nghề giữ vai trò đặc biệt quan trọng Nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi phải đủ số lượng, cân đối về cơ cấu và trình độ, có khả năng nắm bắt và sử dụng các thành tựu khoa học và công nghệ mới

- Về kinh tế:

Bền vững về kinh tế thể hiện ở sự tăng trưởng kinh tế nhanh và ổn định Để có tăng trưởng kinh tế phải có các nhân tố tất yếu : nhân tố tự nhiên, nhân tố con người, các yếu tố vật chất do con người tạo ra (công nghệ, vốn)

Bởi vì về mặt kinh tế, nguồn lực con người xem xét chủ yếu dưới góc độ là lực lượng lao động cơ bản của xã hội, cả trong hiện tại và tương lai Vai trò của người lao động được V.I.Lênin nhấn mạnh là lực lượng sản xuất hàng đầu của nhân loại Con người là một đầu vào trực tiếp của quá trình sản xuất Nếu người lao động có

kỹ năng lao động, trình độ khoa học - kĩ thuật thì hiển nhiên là năng suất lao động

sẽ cao hơn Con người là chủ thể khai thác, sử dụng các nguồn lực khác, chỉ khi kết hợp với con người, các nguồn lực khác mới phát huy tác dụng Mặt khác, con người lại là khách thể, là đối tượng khai thác các năng lực thể chất và trí tuệ cho sự phát triển Vậy con người vừa là chủ thể vừa là khách thể của các quá trình kinh

tế-xã hội, là nguồn lực của mọi nguồn lực

Đầu tư cho phát triển nguồn lực con người mang lại hiệu quả kinh tế cao, tiết kiệm được việc khai thác sử dụng các nguồn lực khác Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy đầu tư cho phát triển nguồn lực con người mang lại tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định hơn Mặt khác hiệu quả đầu tư cho phát triển con người có độ lan toả đồng đều, nó mang lại sự công bằng hơn về cơ hội phát triển cũng như việc hưởng thụ các lợi ích của sự phát triển

Kinh tế tăng trưởng mang lại sự giàu có về vật chất, suy cho cùng, không ngoài mục đích đáp ứng tốt hơn các nhu cầu sống của bản thân con người Vậy con người không chỉ là động lực mà còn là mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế

- Về xã hội:

Bền vững về mặt xã hội là phải thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, xoá đói giảm nghèo, lấy chỉ số phát triển con người làm mục tiêu cao nhất của sự phát triển

xã hội (được cụ thể hoá qua chỉ số phát triển con người HDI, chỉ số bất bình đẳng thu nhập GINI, chỉ số phát triển giới GEM)

Ở đây, vị trí trung tâm của con người nổi lên với tư cách là mục tiêu cao nhất của

sự phát triển xã hội Mục tiêu của phát triển bền vững chủ yếu không phải là tạo ra nhiều hàng hóa, của cải mà nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống con người, không phân biệt tầng lớp, chủng tộc, giới tính, vùng miền Vậy, để phát triển xã hội bền vững, trước hết cần phát triển con người một cách bền vững, hay làm tăng năng lực

và phạm vi lựa chọn của con người để họ có một cuộc sống đầy đủ và hạnh phúc

Từ thực tiễn phát triển đất nước trong thời gian qua Đảng ta đã rút ra bài học kinh nghiệm và cũng là tư tưởng chỉ đạo trong thời gian tới : Phát triển nhanh phải đi đôi với nâng cao tính bền vững Quan điểm của Đảng đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt tới con người trước hết và trên hết phải nêu cao vai trò của con người với tư cách là chủ thể tích cực của quá trình tác động cải tạo tự nhiên, biến đổi tự nhiên;

là phương tiện, là động lực cơ bản của tăng trưởng kinh tế đồng thời là mục tiêu cao nhất của sự phát triển kinh tế-xã hội Có thể thấy, quan điểm của Đảng ta hoàn toàn phù hợp với những tuyên bố quốc tế về phát triển bền vững, trong đó nổi lên

tư tưởng hàng đầu lấy con người là trung tâm của sự phát triển

2.2 Nhận thức của bản thân

2.2.1 Đánh giá quan điểm

Từ những phân tích trên, chúng ta có thể thấy rằng quan điểm “lấy phát huy nguồn

lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững” là hoàn

toàn đúng đắn và có ý nghĩa sâu sắc Quan điểm của Đảng đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt tới con người trước hết và trên hết phải nêu cao vai trò của con người với

tư cách là chủ thể tích cực của quá trình tác động cải tạo tự nhiên, biến đổi tự nhiên; là phương tiện, là động lực cơ bản của tăng trưởng kinh tế đồng thời là mục tiêu cao nhất của sự phát triển kinh tế-xã hội Có thể thấy, quan điểm của Đảng ta

hoàn toàn phù hợp với những tuyên bố quốc tế về phát triển bền vững, trong đó nổi lên tư tưởng hàng đầu lấy con người là trung tâm của sự phát triển

2.2.2 Trách nhiệm của bản thân

Là thế hệ thanh niên ngày nay được sống, lao động, học tập trong môi trường hòa bình; được thừa hưởng những thành quả của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và công cuộc đổi mới đất nước; được cống hiến và trưởng thành trong sự ổn định về chính trị, sự phát triển vững chắc của kinh tế - xã hội và đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện; được gia đình và xã hội dành cho nhiều cơ hội học tập để có trình độ học vấn, chuyên môn cao hơn các lớp thanh niên đi trước, chúng ta mang trên vai trọng trách lịch sử, đó là phải trở thành lực lượng lao động có trí tuệ và có tay nghề cao, có đạo đức và lối sống trong sáng,

có sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần cường tráng để đưa Việt Nam “sánh vai với các cường quốc năm châu” như mong muốn của chủ tịch Hồ Chí Minh

Chúng ta phải:

Tích cực tham gia học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị, bồi đắp lý tưởng cách mạng trong sáng Bối cảnh cách mạng trong nước và quốc tế đang tác động lên tất

cả các đối tượng thanh niên, tác động một cách toàn diện lên tư tưởng, tình cảm, lối sống, nhu cầu của từng thanh niên Do đó, thanh niên phải rèn luyện để có lập trường tư tưởng vững vàng, có lòng yêu nước, có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng và lối sống lành mạnh; tích cực tham gia vào các cuộc đấu tranh bảo vệ Đảng, Nhà nước và bảo vệ Cương lĩnh, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đấu