ĐIỀU KHIỂN TÀU CHO NGƯỜI ĐI BIỂN (SHIPHANDLING FOR THE MARINER)

Ch-n gió cho xu ng hoa tiêu nh n hoa tiêu... Hoàn thành vòng quay.. Hoàn thành vòng quay... Bánh lái sang trái và khi tàu b-t u quay trái thì máy chuy n sang ch lùi... Ch-n gió cho hoa t

L I GI I THI U

N ng l c i u khi n m t con tàu, c bi t là các vùng n c b h n ch , là m t trong các

k n ng c a ng i i bi n c òi h i và yêu c u áp ng cao nh t, nó t n t i và phát tri n v i s

ra i c a ngành hàng h i, k n ng ó có th nói x a nh trái t, tuy v y, l i có r t ít tài li u v i u khi n tàu cung c p cho ngh i bi n, c ng có nhi u tài li u s n có, nh ng ho c là không t p trung,

ho c là không m b o chính xác Hy v ng r ng, t p sách này s giúp l p vào ch tr!ng ó cho các thuy n tr ng, các s" quan tàu buôn, tàu h i quân và các s" quan thu c l c l ng phòng v

b bi n s có thêm c# h i thu th p thêm s hi u bi t v k thu t a tàu ra vào c u nh nh$ng

ng i i u khi n tàu ho c các hoa tiêu có n ng l c truy n l i

Không m t thuy n tr ng ho c m t thuy n phó c a b t k% lo i tàu nào có th xem nh mình hoàn toàn có y n ng l c v hàng h i tr& khi ông ta có th i u khi n con tàu ó phù h p v i chuyên môn và n ng l c c a ng i i bi n 'i u này hoàn toàn úng khi ta xem xét m t thuy n

tr ng lão luy n/ có m!i quan h m t thi t v i hoa tiêu, m t m!i quan h t o cho thuy n tr ng có

kh n ng phán xét, dù r ng hành ng c a hoa tiêu là h p lý hay không và con tàu ã c i u khi n theo cách an toàn ch a? T t nhiên, i u này không th th c hi n c !i v i ng i i bi n ch( c cu!n sách này và làm công vi c c a m t hoa tiêu là ng i có thâm niên trong k n ng i u khi n tàu Cu!n sách này s giúp ích t!i thi u nh$ng ng i i bi n hi u c t!t h#n v i u khi n tàu

Cho n g n ây, m t s! công vi c v nghiên c u ã c th c hi n !i v i s chuy n ng

c a các tàu l n vùng n c nông Khoa h c th y ng l c h c gi ây ã c áp d)ng i u khi n tàu, ph n nhi u vi c nghiên c u ó s cho phép ng i i bi n d oán t!t h#n s chuy n ng

c a tàu Con tàu ph n ng l i tác ng c a gió, sóng bi n, dòng ch y do v y vi c nghiên c u các

v n này là quan tr ng

Kinh nghi m lâu n m là c n thi t ng i i u khi n tàu có th áp d)ng các ch( d*n này vào

m t “th gi i th c” c a t #ng lai Th c t , khi i u khi n con tàu thì ph i s+ d)ng nhi u y u t! và nhi u k thu t ã c h c Do ó, vi c i u khi n m t con tàu th c t , còn mang tính ngh thu t h#n là khoa h c và vi c gi i thi u cu!n sách này không n ng v toán h c mà ch( nh n m nh vi c áp d)ng trên lý thuy t ã ph n ánh th c t ó

Không m t cu!n sách #n l, nào có th có kh n ng bao trùm t t c các v n mà ng i i

bi n s b-t g p khi i u khi n con tàu, c ng không th có b t k% m t thi t b k thu t #n l, nào phù

h p v i t t c chuyên môn nh là “m t cách t!t nh t” hoàn thành m t công vi c 'i u khi n tàu là

m t ngh thu t c h c và nó ch( có th d y cho chúng ta nh$ng ki n th c c# b n xây d ng các

k n ng c n thi t khác

T t c các i u bao hàm ây là d a trên c# s các kinh nghi m th c t th c hành c a các hoa tiêu và nh$ng ng i i bi n lành ngh 'ó là m t k t qu úng -n t c nh vi c bi t ch-t l c các v n t& th c t mênh mông C ng có nhi u chuy n hoang ng v i u khi n tàu, c bi t trong vi c s+ d)ng neo và s di chuy n c a tàu trong lu ng l ch h.p và nh$ng n#i mà cu!n sách này khác v i các ý ki n ó, nh$ng ý ki n khác nhau này là d a trên c# s các kinh nghi m c a nh$ng

ng i i bi n là nh$ng ng i ã th c hi n các vòng quay trên các i d #ng hàng tr m l n Nhi u s

t ng t ng c ng i u phát sinh h#n là kinh nghi m, t& th c t áp d)ng cho các con tàu và các i u

ki n ngày nay, ã n lúc ph i thay th các câu chuy n hoang ng ó H#n n$a, v n này c

vi t cho ng i hàng h i th c hành, là ng i luôn có m t s! ki n th c v ngh nghi p, có kinh nghi m th c ti/n và ã c hu n luy n v hàng h i và thuy n ngh

Nh$ng tài li u không nguyên b n ó ã có m t s! uy tín !i v i các ngu n phát sinh ra nó

nh ng ph n l n ó là các ch( d*n thu l m t& c ng ng ng i i bi n và c luân chuy n t& tay thuy n tr ng t i s" quan, t& tay hoa tiêu t i ng i m i h c ngh Không th tin t ng n u nh các ch( d*n ó có t& b t k% ngu n #n l, nào S góp s c c a nhi u nhà hàng h i và hoa tiêu, nh$ng

ng i ã xem xét và ánh giá tài li u này theo cách vô t và h ã giành c th i gian l*n kinh nghi m c a mình ch( b o và h ng d*n, ó là nh$ng cái khác c a ngh i bi n so v i các ngh khác

Th c hi n m t chuy n i, ó là s ti n hành #ng nhiên c a s vi c t& kh i hành cho n

c ng cu!i cùng, do v y cu!n sách này thi t l p theo m t con tàu cùng v i các s" quan c a tàu t& lúc chu0n b n c ng cho n lúc con tàu l i ra kh#i 'i u này hy v ng s a thông tin theo m t th t

h p lý có lô-gic Ti p theo chuy n i gi nh ó i n k t lu n các b c chuy n ti p c bi t

th ng không th ng xuyên, c ng i i bi n g p ph i ã miêu t trong các ch #ng k t lu n Vì

ó là i u không th tránh c gi!ng nh m t s ti n hóa không y , hy v ng r ng nh$ng v n khác trong chuyên môn hàng h i s c t ra m t bên, trong các ly cà phê khi ng i i bi n g p nhau, có nh v y b s u t p v hàng h i này m i thêm phong phú, vì ngh nghi p chúng ta ph i s+ d)ng t t c các c# h i h c t p các kinh nghi m c a nhau 'ó là th i gian h c c nhi u nh vào

s nhanh nh y c a ngh nghi p, vì vào lúc ó chúng ta ánh giá c tính thi u chính xác và không

áp d)ng c c a lý thuy t do nh$ng ng i quan liêu xu t phát t& bàn gi y mà ra

M t cách ng*u nhiên, i t& “Ông y” c s+ d)ng trong o n v n ám ch( m t s" quan

ho c m t thuy n viên ph)c v) trên b t k% c #ng v nào và rõ ràng là m t nhà hàng h i có kinh nghi m m i c #ng v ó Tôi hy v ng c gi s ch p thu n t p quán này m t cách t nguy n nh

là vi c s+ d)ng t& “tàu th y” (ship) và tàu (vessel) theo ngh"a m t con tàu v i b t k% c nào

M i vi c t!t lành r i, s" quan tr c ca hãy thông báo cho bu ng máy bi t r ng ch( còn hai gi n$a là tàu n n#i

1.17 Ch-n gió cho xu ng hoa tiêu nh n hoa tiêu 11

1.19 2nh h ng c a gió n vi c i u khi n tàu 14

2.10 Tàu thuy n v t tàu thuy n khác ho c tàu lai kéo khác 28 2.11 S+ d)ng k t h p các thi t b hàng h i i u khi n tàu 29

3.4 Tàu lai làm vi c b ng cách a dây lai qua l xô ma chính gi$a 36

6.10 Chân v t chi u trái và chân v t bi n b c 58

8.18 Tàu neo b ng hai neo 76

8.20 'i u khi n tàu khi neo – S! l ng l(n c n th 78 8.21 S+ d)ng neo nh m t thi t b i u khi n tàu 79

10.2 Hu n luy n trên tàu !i v i các hoa tiêu 104

10.4 S+ d)ng các m*u theo quang c nh c thu nh 106

10.6 Hu n luy n mô ph ng cho các s quan boong 107

Ch ng 11: M i quan h kh ng khít gi a thuy n tr ng và hoa tiêu 109

11.2 Trách nhi m c a thuy n tr ng trong các vùng n c có hoa tiêu 110 11.3 Các bi u m*u (gi m trách nhi m pháp lý) 111

nh n trên bi n s c x p t l i chu0n b cho công vi c t i, m t s! ng i nói lên các ý nh riêng t c a mình, ó là i u thông th ng khi t i b t k% c ng ghé nào

Thuy n tr ng xem xét các ch( d*n chuy n i, danh sách èn, các thông báo a ph #ng, các

h i khu v c, chu0n b s# ch y tàu ch( ra các h ng i và kho ng cách gi$a các thi t b tr giúp hàng h i quan tr ng n m d c trên lu ng d*n vào c u Ki m tra l i toàn b h th!ng trang thi t b hàng h i r i ghi chép vào nh t ký, thuy n phó nh t c g i ra v trí tr c neo m i Trách nhi m c a

ng i cán b hàng h i trên bi n và vô s! các nhi m v) khác c a các s" quan boong trên bi n s c

x p t l i b ng nh$ng công vi c khác nh x+ lý hàng; công vi c hành chính c a c ng; tr l #ng;

ón tr hoa tiêu và i u ng tàu - công vi c sau cùng có l là công vi c lý thú nh t trong t t c các công vi c trên tàu

1.1 Các b c th c a thuy n tr ng

' chu0n b cho các công vi c này, ng i thuy n tr ng th n tr ng ph i t làm quen v i các

c i m i u ng c a tàu mình Vi c làm t!t nh t là a con tàu vào m t lo t các tình hu!ng i u

ng, nh c c p cu!n sách này cho thuy n tr ng ho c các thuy n phó thu c nh$ng thông tin c n thi t d oán m t cách tin t ng xem con tàu s di chuy n nh th nào trong vùng

n c nông Thích h p h#n là nh$ng vi c th+ này nên c làm vùng n c có sâu nh h#n 1,5

l n m n n c c a tàu (H.1.1) s thay 1i tr ng thái con tàu s xu t hi n trong vùng n c nông là

rõ ràng Các d ng i u ng ó bao g m:

1 Quay h t ph i t!c 6 h i lý/gi

2 Quay h t trái t!c 6 h i lý/gi

3 'i u ng tàu lùi và t i quay tr b-t u t& lúc tàu còn ng yên trên m t n c

4 Lùi n+a máy t& t!c 6 h i lý/gi , bánh lái s! không (lái zero), cho n khi con tàu ng yên trên m t n c

5 M t lo t các i u ng lùi cho n khi tàu ng yên trên m t n c, s+ d)ng bánh lái và máy theo yêu c u gi$ h ng tàu trong vòng 100 so v i h ng ban u

6 Lùi trong 10 phút b-t u khi tàu còn ng yên trên m t n c, bánh lái s! không

7 Quay tr v i chân v t m i (n u có) sang ph i và sang trái c-t ngang gió Công vi c này nên

th c hi n t!c 3 h i lý/gi và 1 h i lý/gi

T t c các công vi c i u ng trên nên c th c hi n v i s có m t y các thuy n phó trên bu ng lái, có th ghi chép, t p h p các s! li u c n thi t Sau ó, các s! li u này s c phân tích và so sánh v i các thông tin ã thu th p trên tàu t& tr c do thuy n tr ng ho c thuy n phó ã làm, v i m t k ho ch nh , th i gian yêu c u th c hi n các i u ng này c thi t l p nên mà không nh h ng gì l-m n l ch trình c a tàu 'i u quan tr ng là các i u ng này ph i c th c

hi n y vì không có cách nào khác t c s tin c y cho m t con tàu, ó là i u c n thi t

i u ng con tàu theo úng c i m c a nó

Hình 1.1 ' sâu liên quan n hi u ng n c nông

' sâu =1,2 m n

n c -Ch u nh

h ng nông c n hoàn toàn

' sâu =1,5 m n

n c-Có d u

hi u nh h ng nông c n

M t t s! li u m*u c s+ d)ng do cá nhân làm ánh d u nh$ng vi c ki m tra này cho (H.1.2) Hãy th o lu n chi ti t các i u ng này và a ra m t s! suy ngh" !i v i các v n ó xem xét

(0/giây)

Góc lái ( )

' sâu (feet)

Hình 1 2 T s! li u cho các i u ng th+

1.2 Quay h t ph i t c 6 h i lý/gi

Vi c i u ng này c th c hi n t!c 6 h i lý/gi sao cho chúng ta có th c m nh n

c bán kính quay tr c a tàu khi quay tr các t!c i u ng bình th ng ch không ph i là các t!c i bi n mà ng i s" quan hàng h i quá quen thu c Trong khi quay, không c thay 1i t!c máy và nh r ng th i gian quay s ch u nh h ng c a c gió và dòng Ghi l i s! li u nh ã ch( ra trên t s! li u m*u Cùng th i gian ó ta quan sát khu v c c yêu c u t o ra vòng quay này và so sánh nó v i m t chi u dài tham chi u ã bi t, nh kho ng cách t& bu ng lái t i m i sau này s+ d)ng ánh giá có kho ng r ng cho con tàu có th quay tr neo ho c vào c u hay không?

C n nh r ng: ' sâu d i ki tàu s làm cho ng kính quay tr có th t ng lên, khi vùng

n c nông thì ng kính vòng quay tr có th t ng lên g p ôi so v i quay vùng n c sâu (n u xét cùng m t con tàu ó) Vì các m)c ích th c hành, t!c quay là t #ng #ng dù vi c i u ng

n c nông hay n c sâu, yêu c u m t khu v c l n hoàn thành m t vòng quay ngay l p t c là không rõ ràng v i ng i quan sát Vì nh$ng lý do này, c n nh n m nh r ng ng i i u khi n tàu nên quan sát c0n th n vi c quay và so sánh ng kính vòng quay tr này v i ng kính vòng quay ã

bi t s+ d)ng khi l p k ho ch i u ng sau này (H.1.2)

1.3 Quay h t trái t c 6 h i lý/gi

Th c hi n vi c i u ng t #ng t nh quay ph i, nh ng ây là th i gian quay sang trái và ta

ph i quan sát l i ng kính vòng quay tr Khi i u ng các tàu nh h#n, ta nh n th y ng kính quay tr nh h#n và t!c quay l n h#n khi t!c th p so v i vi c quay sang ph i Nh$ng i m khác nhau này không áng chú ý dù cho kích th c tàu có t ng lên S! li u th+ các tàu l n nh VLCC (Very Large Crude Carrier) và ULCC (Ultra Large Crude Carrier) ch( ra r ng s khác nhau gi$a quay ph i và quay trái !i v i các lo i tàu l n này không quan tr ng

Tuy nhiên, có m t s! nh c i m c a vi c quay trái khi i u ng các vùng n c b h n ch

l n h#n u i m khi gi m c m t ít ng kính vòng quay tr ? Nh$ng vi c xem xét khác nh kh

n ng lùi và t i s c th o lu n các ph n ti p theo

1.4 Lùi và t i

Vì m)c ích c a nh$ng vi c th+ này, thông th ng vi c i u ng c b-t u khi tàu

ng yên trên m t n c Máy c t v trí t i m t n+a (trung bình) và bánh lái v trí h t

ph i Ngay l p t c nh n th y r ng ng kính vòng quay tr (do vi c t ng gia t!c quay) nh h#n khi

ta quay v i vòng quay c a máy không 1i (gia t!c b ng không) và h u h t t t c các tàu s quay trong kho ng m t n+a ng kính c n thi t so v i vi c quay nh tr ng h p i u ng 1.3 (h t

ph i t!c 6 h i lý/gi ), n u gi s+ r ng c hai vi c quay u c th c hi n cùng sâu (H.1.3)

Khi con tàu th c hi n quay tr v i m t ít tr n t i (góc quay ph) thu c vào khu v c quay s n có), máy t lùi trung bình (ho c lùi h t v i tàu có công su t th p ho c khi tàu y t i) Tr c h t t bánh lái gi$a tàu, sau ó a h t sang trái khi tàu b-t u có tr n lùi, bánh lái kém hi u qu khi

tr n t i m t M t khác, th i gian ch y lùi và giá tr c a tr n lùi ph) thu c ch y u vào kho ng tr!ng

s n có quay tr , nh ng con tàu có th quay trong kho ng 1,5 l n chi u dài thân tàu, b ng cách

Hình 1.3 2nh h ng c a gia t!c !i v i ng kính quay tr

Chi u dài tàu ' sâu<1,5 l n m n n c

Máy ã d&ng (Ven b )

T!c máy không 1i Vòng quay gia t!c

1 T i trung bình / H t lái ph i

2 Lùi trung bình / H t lái ph i

3 Lùi trung bình / H t lái trái

4 và 5 T i trung bình / H t ph i

6 Hoàn thành vòng quay

L i quan sát ng kính vòng quay tr này, ta s n-m ch-c c vi c i u ng, th i gian yêu

c u gi m tr n t i Tác d)ng c a bánh lái trong lúc tàu ch y lùi c ng có th xác nh c vào th i

i m này

Không nên b ánh l&a b i th c t là: Trong c vòng quay này và các vòng quay tr ng thái th4ng th , con tàu tr c h t quay t!t r i sau ó xu t hi n vi c m t quay khi t!c quay gi m 'ôi khi i u này b hi u l m và ng i i u khi n c m th y con tàu ang d&ng quay T!c quay ch(

gi m khi các l c nh h ng t i tàu t t i tr ng thái cân b ng Sau ó, con tàu s duy trì m t t!c quay không 1i: Hãy kiên nh*n!

Không nên có ý nh i u ng sang trái tr& khi b n không có s l a ch n nào khác, vì m t con tàu thông th ng s b m t s quay c a mình h ng ó khi máy b-t u ch y lùi Ph i dùng nhi u các l nh i u ng máy lùi và t i khi quay trái, trong nhi u tr ng h p, con tàu s không

th c hi n vòng quay này Vi c s+ d)ng các i u ng lùi và t i s c th o

lu n các ph n sau

Trong i u ng này, các s! li u s u t m c c ng không nhi u Yêu c u t!c quay và

ng kính quay xoay h ng m i tàu, ch u nhi u nhân t! k n ng ng i i u khi n h#n là các

c tính c a tàu, do v y vi c so sánh là không y ý ngh"a

1.5 Lùi máy trung bình d!ng tàu trên m t n c

Tr ng thái c a con tàu khi lùi ch( có th bi t c b ng cách quan sát 'ó là c tính c a m i con tàu riêng bi t, do v y thuy n tr ng và các thuy n phó trên tàu ph i c m nh n v v n này

i u ng tàu c a mình h p lý h#n

Trong lúc ang ch y v i t!c 6 h i lý/gi ta a máy v lùi trung bình và bánh lái s! không Không có gì h#n, ngo i tr& vi c thu th p các s! li u theo yêu c u cho n khi tàu d&ng h4n

Vi c i u ng này h$u ích nh t n u c th c hi n khi các y u t! nh h ng bên ngoài là nh nh t

và gió không quá c p 3 S+ d)ng ra- a và th giác quan sát, xác nh và ghi nh kho ng cách yêu

c u a tàu c a mình t i lúc d&ng (H.1.5) mà ch( s+ d)ng máy

1 T i trung bình / H t lái ph i

2 Lùi trung bình / H t lái ph i

3 Lùi trung bình / H t lái trái

4 và 5 T i trung bình / H t ph i

6 Hoàn thành vòng quay

Hình 1.4 'i u ng tàu lùi và t i

L p l i các b c 2,3,4 và 5 nh yêu c u

B n s nh n th y r ng con tàu thay 1i h ng áng k trong m t s! tr ng h p vùng n c nông, s thay 1i h ng lên t i 80o ÷ 90o, còn vùng n c sâu thay 1i nh h#n, m c dù con tàu không di chuy n áng k ra kh i ng i ban u c a nó M c dù có s khác nhau v tr ng thái c a con tàu vùng n c sâu so v i n c nông, nh ng không có s khác nhau l n v yêu c u kho ng cách d&ng tàu Các s! li u ã c s u t m trong i u ng này h$u ích cho c vi c i u ng tàu trên ng i thông th ng và trong tình hu!ng kh0n c p Nó làm cho b n t tin h#n v con tàu c a mình và có th d oán t!t h#n v c tính c a nó

Khuynh h ng c a con tàu là quay vòng khi ta lùi máy và nó nh h ng tr c ti p t i vi c th c

hi n i u ng ' l n do nh h ng vòng quay này càng l n thì hi u qu tác ng vào con tàu khi lùi và t i trong khu v c neo ho c các khu v c h n ch khác càng l n, nh ng g p nhi u khó kh n khi d&ng tàu trong lu ng h.p ho c khi c n thi t ph i gi$ h ng tàu trong các gi i h n h p lý

Ph) thu c hình dáng con tàu, c bi t là v trí c a bu ng lái và b t k% các v t th l n khác nh các con- ten- n# x p trên boong, ho c m t m n khô cao ngo i l nào ó, có th nh n th y m t s sai

l ch l n do gió tác ng vào khi i u ng lùi và t i Tuy v y, n u b n suy ngh" tr c hi u ng do gió này có th s+ d)ng nó có l i lúc i u ng khi mà ph n uôi tàu b gi i h n ch t h.p Vì khi con tàu di chuy n v phía tr c th ng có xu h ng, h ng m i theo h ng gió m t khi bánh lái h t tác d)ng và uôi h ng v h ng gió m t khi tr n lùi phát tri n, hi u ng quay này xu t hi n khi lùi máy có th em l i l i th cho ng i i u khi n B n nên l p k ho ch ch y lùi khi gió t ng lên

ho c y u i s+ d)ng hi u ng này có l i cho mình

1.6 D!ng máy trong khi ang duy trì i u khi n tàu trên h ng i

Ti p t)c cho tàu ch y t!c 6 h i lý/gi trên h ng c# b n ã ch n Bánh lái sang trái và khi tàu b-t u quay trái thì máy chuy n sang ch lùi Tàu m t d n tr n t i trong khi t!c quay trái b gi m d n và cu!i cùng o chi u quay Khi m i tàu b-t u quay sang ph i l i ch y t i máy và

a bánh lái sang trái ch n l i và o chi u quay L p l i các i u ng này cho n khi con tàu

gi m xu!ng t!c mong mu!n

C n thi t có th t bánh lái s! không khi máy ch y lùi sao cho con tàu m t s quay sang trái

nh mong mu!n 'i u này ch( có th xác nh c b ng cách th+, do v y i u quan tr ng là th c hành vi c i u ng này trong m i th i c# cho phép Không nên ch i cho n khi con tàu ang

ch y trong sông h.p, d i tr i m a, trong ban êm gió l n bi t xem là con tàu có tính n ng nh

th nào khi máy ch y lùi

Vi c i u ng riêng bi t này rõ ràng là quan tr ng vì nó c s+ d)ng d&ng ho c gi m t!c tàu m t tàu lai có th n bu c, nh h ng vào c u, ho c b t k% m t i u ng quan tr ng nào trong vùng n c b h n ch ây không c n thi t ph i thu th p s! li u trong vi c i u ng này, vì

ây là bài t p i u khi n tàu nó em l i m t s! li u mang tính nh h ng

Nên ngh" r ng hình dáng c a áy tàu và khu v c g n gi i b nh h ng n vi c i u ng này Con tàu có th lùi “nh m ng” n n i mà vi c quay sang trái không b phá v 2nh h ng này là nh nh t n u nh tàu lùi gi$a ho c g n gi$a lu ng

Nh$ng kh n ng bi n 1i này trong tr ng thái c a con tàu làm cho vi c i u khi n tàu có nhi u thú v và ch-c r ng vi c i u khi n tàu s luôn luôn là m t ngh thu t h#n là khoa h c

1.7 i u khi n tàu v i tr n lùi

Khi con tàu ang ng yên trên m t n c, ta a máy v ch lùi trung bình và lùi trong kho ng th i gian là 10 phút cho tr n lùi phát tri n m nh lên L u ý t t c các hi u ng ã nêu trên khi tàu lùi và c ng l u ý n m c mà con tàu n lái - kh n ng ho c s thi u kh n ng c a con tàu i u khi n lái trong khi lùi, ó hoàn toàn là v n quan tr ng khi di chuy n các vùng

Hình 1.5 Lùi trung bình d&ng tàu

T!c ban u=6 h i lý/gi ,

n c b h n ch

Thu th p các s! li u nh th ng l , c bi t là h ng c a gió liên quan n tàu Vì con tàu khi lùi có xu h ng uôi tàu h ng v h ng gió th1i, ó là v n h t s c quan tr ng ph i phòng Khi lùi, tr c h t là bánh lái gi$a tàu, r i c! g-ng i u khi n bánh lái sau khi tr n lùi phát tri n 1.8 Chân v"t m#i và lái

Chân v t m i và lái ngày càng tr nên thông d)ng trên các tàu buôn Chân v t m i c ng có nh$ng u i m và nh c i m nh b t k% thi t b nào khác

- 'i u khi n chuy n h ng sang m t

bên r t t!t mà không nh h ng t i chuy n

- Không hi u qu t i m n n c nh Chân v t m i, lái ã c s+ d)ng nh m t tàu lai di chuy n m i và lái tàu sang m t bên,

i u khi n tàu khi lùi, i u ng tàu c p m n vào c u ho c b n tàu, gi$ cho tàu h ng vào gió t i các t!c ch m khi th , kéo neo Rõ ràng nó c s+ d)ng nhi u cho ng i i bi n h#n là các khi m khuy t c a nó Chân v t m i, lái là m t thi t b h$u ích b1 xung cho neo và tàu lai, nh ng d" nhiên

nó không th thay th cho tàu lai trong m i tr ng h p c

C n nh r ng, chân v t m i, lái có hi u qu cao nh t các t!c 2 h i lý/gi và nh h#n, không nên tin t ng vào các t!c cao h#n 'ây là m t v n h t s c quan tr ng

1.9 Quay tr v i chân v"t m#i

Tác d)ng c a chân v t m i ch( có th c xác nh b ng th c nghi m Nhi u bi u ã ch(

ra hi u qu c a thi t b này các t!c 6 h i lý/gi và l n h#n, ó ch( là s t ng t ng c a m t s!

ki n trúc s hàng h i hoang t ng Có tàu ã c thi t k c0n th n t #ng t , nh ng bi u treo trên bu ng lái l i không úng nh v y Ng i ã thi t l p bi u này rõ ràng là ch a bao gi v t ra

ph m vi bên ngoài c a các b th+ tàu và th này ch( là minh ch ng cho s thi u sót còn t n t i gi$a lý thuy t và th c t

Th+ a chân v t m i c a tàu b n tr c h t sang ph i r i sang trái, ánh d u m t i m nh

h ng cho tàu, r i a m i h ng qua h ng gió m i l n 'ây là công vi c i u ng thú v !i v i

ng i i bi n, vì s! li u ã thu th p c làm cho ta có th d oán ch-c ch-n hi u qu c a chân v t

m i, nh t là khi i u ng tàu qua m t khu neo ông úc ho c gi$ cho m i tàu không b d t theo

c p cho tàu khi bàn giao tàu (lúc m i r i nhà máy)

C n nh r ng, trong các cu c th+ nghi m này, công su t c a chân v t m i không c quan tâm nhi u mà là t!c quay t i ó chân v t m i ho t ng có hi u qu M t vài n m tr c ây khi quay tr trên sông Delaware, m t tàu d u ã âm va v i m t tàu d u khác t i c u khi ang c! g-ng dùng chân v t m i t!c tàu 6 h i lý/gi tr giúp cho vi c quay tr T!t nh t là ph i nghiên c u

k kh n ng quay tr c a thi t b mà b n có trong khi ti n hành các i u ng th+ này

1.10 i u ng hi u qu nh t

Tính cách nhà ngh trong vi c i u khi n tàu òi h i ph i tìm ki m s i u ng hi u qu nh t

Nó không ph i là m t lo t tr ng h p i u ng ng*u nhiên a con tàu vào v trí mong mu!n

b ng cách s+ d)ng tay chuông và kh0u l nh lái m c t!i thi u

Khi ã hoàn thành các i u ng th+, ng i i u khi n tàu có th tiên oán tr c c c tính

c a con tàu Và do ó, có th ch n hành ng có hi u qu nh t th c hi n trong m t tình hu!ng

Vi c i u ng có hi u qu nh t là hoàn thành m t s! nhi m v) ng th i cho con tàu c

i u ng ít kh0u l nh nh t và luôn luôn tuân theo s i u khi n

Ví d), khi c n thi t chuy n h ng tàu sang ph i và gi m tr n t i c a nó, ng i i u khi n ít kinh nghi m có th quay ph i tr c r i ch n vi c quay l i và chuy n máy lùi gi m tr n Ng i

i u khi n lão luy n s a máy lùi tr c và k t qu là m i tàu quay sang ph i do khuynh h ng m i quay sang ph i khi máy lùi, v y k t qu c ng là m i quay sang ph i còn tr n t i b gi m

1.11 n g n vùng n c nông

B n ã làm quen v i các i u ki n a ph #ng c a c ng mà b n s-p n, ã l p k ho ch vào

c u và b n tin t ng r ng mình ã hi u rõ v c i m c a con tàu và ph n ng c a nó d i các i u

ki n khác nhau Gi ây b n ã c m th y s n sàng a ra kh0u l nh ch( huy con tàu vào c ng d hàng u tiên

S rung ng c a v tàu su!t t& m i n lái mách b o b n r ng: ' sâu d i ki tàu b gi m

Ki m tra h th!ng lái và gi m t!c gi m t i m c th p nh t s rung l-c Các thay 1i khác d

- T!c quay tr t #ng t nh vùng

n c sâu

- ' ng kính vòng quay tr có th t ng lên g p ôi so v i quay tr n c sâu

- M t tr n t i khi d&ng máy nh ng th p h#n so v i n c sâu (tàu i o n ng dài h#n)

- M i tàu ng ph i nh ng t!c l n h#n khi sâu gi m

- T!c tàu s gi m khi thay 1i h ng

i l n nh ng m c nh h#n vùng n c sâu

- Các nh h ng c a nông c n t i các c tính i u ng tàu:

1 Khi vào vùng n c nông, sâu d i ki tàu gi m, làm cho các c tính n lái có t!t h#n,

m t tàu không 1n nh trên h ng i tr nên d/ lái h#n và tính không 1n nh gi m 'ây là m t s

th c, n u con tàu không có hi n t ng chìm thêm quá nhi u v phía tr c khi nó ch y t i, trong

tr ng h p ó các nh h ng n 1n nh do n c nông s b tri t tiêu b i s thay 1i chúi

2 ' ng kính vòng quay tr c a tàu t ng khi vào vùng n c nông ( sâu b ng 1,2 l n m n

n c c a tàu ho c th p h#n) ng kính có th g p ôi so v i trên bi n (ch sâu)

3 Tàu l n vòng nhi u h#n khi lùi

4 ' chúi c a tàu thay 1i, m n n c t ng nhi u h#n phía m i ho c phía lái tùy thu c ch

y u vào hình dáng v tàu

Nh$ng s thay 1i này xu t hi n khi sâu c a n c gi m xu!ng, do v y ph i luôn luôn ghi

nh

1.12.Tính $n "nh h ng

Tính 1n nh h ng nh h ng n các c tính lái tàu, tùy theo m c mà con tàu có th

c ch n m i l i khi ang quay và s thay 1i t!c quay c a nó khi t i bánh lái s! không Quan sát th y ng h c v tính 1n nh h ng c a tàu theo các cách khác, th+ m c tính 1n nh

h ng mà con tàu t c b ng cách cho tàu tr i qua m t lo t i u ng dích d-c (ki u ch$ Z)

M t con tàu có th có tính 1n nh h ng d #ng ho c âm ho c trung tính Khi bánh lái s! không mà tàu v*n duy trì th4ng th thì con tàu ó có tính 1n nh h ng d #ng N u bánh lái s! không mà con tàu quay v i t!c quay tr t ng lên thì nó có tính 1n nh h ng âm M t con tàu có tính 1n nh h ng trung tính khi nó ti p t)c quay v i t!c quay hi n t i ho c ti p t)c n m trên

h ng hi n th i cho n khi có các ngo i l c tác ng vào Nó không có khuynh h ng ho c là t ng

ho c là gi m t!c quay khi bánh lái v trí s! không

Tính 1n nh h ng c a tàu r t quan tr ng khi ta hành trình trong lu ng ho c khi ta c! g-ng lái

tàu v i m c nh nh t c a bánh lái trên bi n

Ph i bánh lái góc l n trong m t th i gian dài h#n ch n vi c quay c a tàu không 1n nh trên h ng i, còn h#n là nó quay r i m i è lái Có th không th ch n vi c quay c a tàu khi nó không 1n nh h ng tr c khi nó r i kh i tr)c lu ng, cho dù t!c quay là hoàn toàn bình th ng

!i v i m t tàu trung bình ' các góc lái l n h#n và th ng xuyên chú ý là yêu c u lái nh$ng

lo i tàu này, c bi t là trong các vùng n c b h n ch và khi có s thay 1i h ng M t s! tàu c thi t k có hình dáng béo h#n, c bi t là các tàu m r ng ph n sau lái còn các m t c-t ngang phía

tr c y n thì tính nh h ng âm tr nên ph1 bi n h#n

Vì i u ki n m r ng m n n c t i h n này, mà nó ch u tác ng ngay c s thay 1i nh c a chúi M t vài phít chúi s làm thay 1i toàn b c tính riêng c a con tàu “chòng chành” nào

ó và t o cho nó tính 1n nh h ng d #ng ' chúi thay 1i làm thay 1i hình dáng ng n c

c a v tàu, thay 1i các di n tích m t c-t ngang l n nh t chìm d i n c Vì lý do này, b t k% con tàu nào mà chúi m i u có tính 1n nh h ng âm và ng i i bi n nh n th y r ng c i m c a

m t con tàu có tính 1n nh âm s gi!ng nh nh$ng tàu chúi m i ' b-t u quay m t con tàu nh

v y c n nhi u th i gian h#n th ng l , c n ph i góc lái r t l n và lâu h#n ch n l i vi c quay

ó Khi con tàu không tuân theo ng i lái, hãy coi ch&ng!

Tính 1n nh d #ng rõ ràng là m t tình tr ng mà ng i i bi n ã quen thu c t& lâu, m c dù thu t ng$ ó có th ã không c s+ d)ng mô t Nhi u tàu có k t c u v v!n không có tính 1n

nh h ng, do ó chúng ta ph i h t s c t(nh táo v i tình tr ng này T!t h#n là b n nên d oán c tính c a tàu mình c khi t mình i u ng và khi có hoa tiêu, khi mà tính n lái c xem nh là

1 T ng lên khi m n n c d i ki tàu gi m

2 Tr nên d #ng nhi u h#n khi chi u dài tàu t ng

3 Tr nên d #ng nhi u h#n khi l c c n t ng

4 Gi m xu!ng khi h s! béo th tích t ng

5 Gi m xu!ng khi chi u r ng c a tàu t ng lên so v i chi u dài (t( s! L/B dài/r ng gi m)

6 Gi m xu!ng khi di n tích các m t c-t phía tr c t ng lên t #ng !i so v i di n tích các m t c-t phía sau (khi tâm quay c a tàu chuy n v phía tr c)

1.13 %nh h ng c a hình d ng các áy lu ng n các c tính i u ng tàu

S thay 1i hình d ng áy ngoài i d #ng không nh h ng gì !i v i các c tính i u ng

c a con tàu, nh ng n c nông thì có v n Các nh h ng do n c nông ã c th hi n m)c 1.11 s có các giá tr thay 1i khi sâu trung bình thay 1i Các hi u ng ph) do s thay 1i c

bi t v hình dáng áy lu ng c trình bày tr c nh$ng lo i nh h ng do n c nông (H.1.8) và là nguyên nhân gây ra:

1 M i tàu di chuy n cách xa ch n c nông h#n 'ây là hi u ng “' m b ” n1i ti ng, nó

c t o ra do áp su t khu v c m i t ng lên, ta nhìn th y n c nh c dâng cao lên gi$a m i tàu

và bãi c n ho c b

2 Con tàu di chuy n toàn b m t bên m n v phía g n ch n c nông khi mà ph n gi$a tàu di chuy n song song qua ch ó S di chuy n này c t o nên là do s t ng t!c c a dòng n c

ch y qua khu v c b h n ch gi$a tàu và ch c n, k t qu là làm gi m áp su t bên m n ó c a tàu

3 Ph n uôi c a tàu di chuy n v phía khu v c c n h#n ho c khu v c b do v n t!c dòng ch y phía sau tàu b suy gi m

T& m b không c may m-n l-m vì nó th ng b th1i ph ng quá áng trong các bài vi t

v hàng h i, h a ra gi thuy t là các tàu “ ánh h#i” c n c c n và m i tàu s tránh nó, c u cho h kh i b c n Nh$ng câu chuy n này không th c t và là m t s l&a d!i nguy hi m, nên x p nó ngang v i các câu chuy n v các con quái v t bi n c và hãy cho nó bi n m t kh i mi ng l i th gian Chính xác h#n c n nói r ng “m t con tàu có xu h ng h ng m i ra kh i bãi c n” - hi u ng này không l n nh th ng c nêu ra trong m t s! các cu!n sách v hàng h i

S hút vào b còn c m th y l n h#n nhi u so v i m b và nó làm cho tàu o khi g p ch

c n ho c g n b 'ây là hi u ng quan tr ng và nó có th làm cho vi c lái tàu khó kh n khi g p ph i

s thay 1i c a hình d ng áy lu ng vùng n c nông

T t c các hi u ng này ã c c m nh n tùy theo s gi m sâu khi tàu giai o n n

c ng ho c c u S tr nên rõ r t h#n khi tàu hành trình trong các kênh và s trình bày y

Trong khi h u h t các thông tin thu c trong các cu c th+ c c p t i ây, c n nh n

m nh r ng các cu c th+ ã thông qua ó trái ng c v i các ý ki n thông th ng, các tàu l n VLCC

l i có kh n ng i u ng cao h#n vùng n c nông và vi c lái hoàn toàn th c hi n t!t c khi máy

t i và khi ã d&ng Gi ây, nó là tài li u th c t n1i ti ng c d a trên vi c nghiên c u con tàu Esso Osaka và c các kinh nghi m c a các thuy n tr ng và các hoa tiêu, nh$ng ng i ã i u khi n các tàu l n vùng n c nông, i u này vô cùng ti n l i cho thuy n tr ng l n u tiên d*n m t con tàu l n vào vùng n c nông Th c t cho th y vùng n c nông, các con tàu l n gi$ h ng lái t!t h#n so v i n c sâu khi ã d&ng máy ' duy trì vi c i u khi n úng h ng không c n ph i di chuy n v i t!c quá gi i h n

Th t áng hoan nghênh khi bi t c các s! li u v th i gian, c i m i u ng th c hi n trên m t con tàu ngoài th c t v i kho ng th i gian chính xác l i c r t nhi u s quan tâm Các s!

li u c thu th p trong các cu c th+ tàu Esso Osaka và m t s! các cu c th+ khác vùng n c nông

do công ty hàng h i El Paso th c hi n trên các tàu ch khí ga hóa l ng t nhiên, có th là k t qu cho các tàu hi n t i tham kh o i u ng an toàn h#n và thi t k các tàu có tính n ng i u ng t!t h#n trong t #ng lai

1.15 Khi n g n tr m hoa tiêu

Khi n g n tr m hoa tiêu ho c i u ng trong các vùng n c b h n ch nên m t s" quan

ng khu v c máy lái s c! Th t là quá mu n khi h th!ng lái h ng m i a ng i xu!ng S" quan c c+ xu!ng ng khu v c ó ph i c hu n luy n chuy n h th!ng lái s c!, sau ó lái tàu theo h ng la bàn và các kh0u l nh i u ng

Công vi c này ph i c th c hành trên bi n tr c khi tình hu!ng kh0n c p phát sinh C ng là khó !i v i m t th y th lái ã có kinh nghi m lái m t khu v c ch t h.p không có t m nhìn,

nh ng n u m t ng i ch a c hu n luy n, cô #n trong các i u ki n kh0n c p cùng v i ti ng

n c a các thi t b lái s làm cho h nghe kh0u l nh lái r t khó kh n Yêu c u m i tháng dành ra n+a

gi th c hành, ó là th i gian h p lý nh t

Ph i ki m tra và xác nh tính áng tin c y c a vi c liên l c gi$a khu v c lái s c! và bu ng lái Ng i ta khuyên r ng, nên có m t tai nghe t!t có dây dài có th di chuy n t do cho ng i mang nó, nh t là khi i l i và s+ d)ng lúc lái b ng hai tay Tai nghe ph i gi m c ti ng n

ng i lái nghe c rõ ràng

Chu0n b các neo th , t c là a neo ra kh i trám và xông xu!ng kh i l n!ng neo và m

b o r ng, n u c n thi t ph i xông ra t do ngay, tr& khi tàu b l-c ngang quá m c cho phép C n thi t

ph i h neo xu!ng sát m t n c, vì n u m i tàu có d ng qu lê có th c n tr vi c neo r#i t& l n!ng (xem Ch #ng 8, ph n gi i thích v vi c s+ d)ng neo)

1.16 D!ng ho c gi m tr n t i

Bây gi b n mu!n gi m t!c tàu mình cho hoa tiêu có th lên tàu an toàn và con tàu s

i u ng gi$a m t bên là các tàu neo, m t bên là các tàu ang i l i Các ph #ng pháp thông d)ng

nh t gi m tr n t i bao g m:

Hình 1.6 2nh h ng do s thay 1i hình d ng áy khi i g n b

2 Quay tàu sang h ng bên này r i sang h ng bên kia so v i h ng i chính

3 Thay 1i h ng l n, k c hoàn thành m t vòng quay tròn (H.1.7)

Vi c s+ d)ng máy lùi gi m tr n t i c a tàu là ph #ng pháp d/ nh t và thông d)ng nh t khi mu!n làm ch m ho c d&ng tàu l i Nh ng nó c ng th ng có hi u qu th p nh t Tàu có m t chân

v t thì hi u qu lùi bao gi c ng ít h#n t i, v i m t thi t b tua-bin l n, th ng công su t lùi nh h#n 25% so v i t i, nh v y con tàu s khó i u khi n khi máy lùi các vòng quay c a máy cao h#n Do yêu c u v th i gian và kho ng r ng lùi tàu cho n khi d&ng - nên v i m t con tàu l n trong th c

t , th ng không th i u ng ch( riêng ph #ng pháp này c Vi c i u ng này tr nên h$u ích h#n khi tr n t i c gi m xu!ng các t!c th p h#n, nhìn chung là nó c ti n hành nh ã miêu t ph n u c a ch #ng này, sao cho con tàu có th duy trì m t h ng i g n úng v i h ng mong mu!n

M t ph #ng pháp thích h p h#n gi m tr n t i v i lo i tàu l n (VLCC) th ng hay áp d)ng nh t ó là th c hi n m t l at s thay 1i h ng i sang ph i và sang trái so v i h ng i chính Khi s+ d)ng i u ng quay liên t)c này, con tàu s m t áng k tr n t i sau m i l n quay, v l i nó v*n duy trì úng ng i ã ch n t i tr m hoa tiêu ho c khu neo 'ây chính là ph #ng pháp th c hành thông d)ng nh t gi m tr n các tàu l n nh VLC

C n nh r ng, vi c i u ng tàu chuy n h ng liên t)c d/ làm cho các tàu khác b nh m l*n

N u b n thay 1i h ng thì tàu kia s không bi t c h ng tàu b n ang thay 1i là h ng th t hay không? và do ó s làm nh h ng n tình hu!ng g p nhau gi$a hai tàu 'ây là s th t hi n nhiên khi vào ban êm, ca tr c trên m t tàu khác nhìn th y tàu ta lúc thì èn xanh, sau ó là c hai

èn xanh và khi ta !i h ng v i tàu kia Theo kinh nghi m lành ngh c a ng i i bi n, nên liên

l c b ng VHF (máy àm tho i vô tuy n t n s! r t cao) v i b t k% tàu liên quan nào báo cho h

bi t ý nh c a mình khi chuy n h ng liên t)c gi m tr n t i

'i u ng quay vòng ho c th m chí thay 1i góc quay l n là bi n pháp r t nhanh phá tr n cho b t k% tàu nào, v i các tàu l n thì tr n s gi m nhi u h#n Vi c i u ng này gây ra tranh cãi,

r ng các tàu l n VLCC không th i u khi n an toàn vùng n c ông tàu thuy n “b i vì, nh$ng

a tr, kh1ng l này c n ph i m t nhi u h i lý m i d&ng chúng l i c” Theo kinh nghi m th c hành ch( ra r ng: m t con tàu VLCC b m t tr n t i t& 25÷30% m i l n 1i h ng 90

* N u tàu ang ch y t!c 12 h i lý / gi , khi k t thúc m t vòng quay mà máy v*n quay t i

i u khi n lái thì tr n t i c gi m xu!ng còn 2 ÷ 3 h i lý/gi Con tàu hoàn thành vòng quay này h t kho ng 3 l n chi u dài thân tàu vùng n c sâu và kho ng 6 l n chi u dài thân tàu khi

n c nông (H.1.9) Kho ng cách này là nh h#n r t nhi u so v i tuyên b! th ng xuyên tr c ây là kho ng cách gi nh d&ng các tàu này là “vài h i lý”

'i u ng quay tròn có h$u ích trong các tr ng h p:

1 C n thi t ph i i u ng tránh va ch m trong tình tr ng c-t h ng trên bi n

Thay 1i h ng =1800 T!c = 4,2 h i lý/gi (RPM = 52)

Th i gian trôi qua = 9 phút 20 giây

Thay 1i h ng = 900

T!c = 6,5 h i lý/gi

Th i gian trôi qua = 4 phút 30 giây

Chi u dài tàu T1ng th i gian

h t 21phút 5giây

Hình 1.7 M t t!c khi quay tròn

T!c ban u =12 h i lý/gi (60 RPM), h t lái ph i

2 Gi m t!c tr c khi n tr m hoa tiêu

3 Ch-n gió cho hoa tiêu lên xu!ng

4 D&ng tàu khi máy b s c!

'i u ng quay tròn c s+ d)ng trong các tình hu!ng c-t h ng trên bi n, th c hi n m t s! nhi m v) ng th i Tàu c a b n ã quay cách xa tàu khác và t o nên s thay 1i h ng 360o trong khi ang gi m tr n t i Sau khi hoàn thành vòng quay, tàu b n phía sau trên h ng i ban u v i t!c nh nh t, nên b n có th th y r ng tàu kia ã c-t qua h ng c a mình an toàn

N u vi c quay tròn c s+ d)ng ch-n gió cho hoa tiêu thì c chi u dài tàu s t o nên bên

m n c a nó m t khu v c êm cho hoa tiêu lên tàu, trong lúc tr n t i ã b gi m

Vi c quay tròn có th c dùng d&ng tàu khi máy b s c!, vì con tàu v*n còn tuân theo s

i u khi n c a bánh lái n u 1i h ng Con tàu còn khu v c c gi i h n v&a t o nên vòng quay trong khi m t tr n t i cho n khi ã d&ng ho c g n d&ng l i Trong khi con tàu có th kéo dài

tr n c a mình trong m t th i gian dài h#n n u v*n di chuy n th4ng v phía tr c, nh ng nó s b t

ng d&ng l i trong kho ng th i gian ng-n áng ng c nhiên n u ta quay h t v m t bên C n nh n

m nh r ng con tàu v*n tuân theo s i u khi n c a bánh lái cho dù chân v t không quay t i và th m chí ang các t!c r t th p

M t thuy n tr ng ho c s" quan boong, ã làm quen v i ph n ng t c thì c a tàu d i tác d)ng

c a bánh lái khi ang di chuy n trên bi n, có th c m th y r ng không th i u khi n có hi u qu

c khi máy ã d&ng Thuy n tr ng th ng khuyên hoa tiêu r ng, con tàu không n lái khi không

có máy, ho c s không lái c các t!c quá th p d i 6 h i lý/gi nh$ng khu v c tàu bè qua

l i ông nh kênh ào Panama ho c các khu v c c ng, n#i mà nhìn chung là t!c b h n ch ,

vi c gi m kh n ng n lái có th t o nên tình hu!ng áng quan tâm, n u nó th c s t n t i Các c+a

âu c a kênh Panama d" nhiên không th i vào v i t!c nh v y và dù sao thì con tàu c ng ph i

c lái su!t trên ng vào c+a âu Th c t thì các tàu v*n tuân theo s i u khi n c a bánh lái các t!c r t th p khi ta 1i h ng

M t th c t thu n l i là i tàu buôn trên th gi i h u h t c l-p t ng c# i-ê-zen S

l i th t ng lên !i v i m t s! m t, nh ng dù có l-p ng c# i-ê-zen thì máy c ng không lùi ngay

c vì trong h u h t các tr ng h p này, máy ph i d&ng l i sau ó m i kh i ng lùi - nh ng

b n hãy còn d&ng tàu an toàn c b ng cách s+ d)ng vòng quay tròn Vòng quay tròn r t h$u ích trong nh$ng tr ng h p này và các tình hu!ng khác, m i thuy n tr ng ho c s" quan bu ng lái ph i ghi nh cách i u ng gi m tr n t i tránh các tai n n c ngoài bi n kh#i l*n khi i u ng ven

b ho c trong lu ng

1.17 Ch&n gió cho xu ng hoa tiêu / nh n hoa tiêu

Sau m t s! ngày lênh ênh trên bi n, b n ang s-p n tr m hoa tiêu, nên yêu c u các s" quan

i u khi n ph i c! g-ng t(nh táo thích ng b n thân mình v i các t!c c n thi t th p h#n cho i u

ng Khi ch-n gió cho xu ng hoa tiêu, ph i m b o t!c c gi m xu!ng còn 3 n 4 h i lý/gi Nhi u c ng có các xu ng công su t l n và c bi t là các thi t b lên xu!ng phù h p, nh$ng

n#i ó b n có th hành trình v i t!c cao h#n, b n ph i luôn luôn ý th c c yêu c u này Hoa tiêu s thông báo cho b n qua VHF 2 gi tr c khi n tr m hoa tiêu Tr& khi c các thông báo khác, t!c t& 3 n 4 h i lý/gi là t!c ti n l i, dù sao nó c ng không qúa ch m xu ng hoa tiêu g p ph i khó kh n lúc c p m n a hoa tiêu lên c u thang B n ph i i u ng sao cho có th

t o ra c vùng kín gió cho hoa tiêu và nh r ng b n có th cho tàu quay i m t chút ngay sau khi hoa tiêu lên tàu cho ph n m n phía lái quay ra kh i xu ng hoa tiêu “T o m t vùng khu t gió” theo cách này là r t có ích trong tr ng h p có sóng l&ng và sóng ngang, b i vì b n có th ch n l i sóng l&ng b ng thân tàu và làm gi m sóng ngang khi hoa tiêu lên tàu (H.1.8) T o m t vùng khu t gió òi h i ph i l p k ho ch c0n th n ' c bi t g n khu v c nông c n ho c vùng giao thông h n ch

vi c i u ng 6 ây, m t vòng quay tr hoàn t t có th là cách t!t nh t t o ra m t vùng khu t gió, th m chí nó là m t th i gian B i vì vòng quay tr này s làm gi m nhi u tr n t i B n có th

ti t ki m th i gian th c hi n vòng quay tr b ng cách cho tàu ti p c n tr m hoa tiêu t i m t t!c

l n h#n là t!c mà b n ang ch y Sau ó s+ d)ng máy lùi M t i u quan tr ng h#n, khi nhìn t&

bu ng lái mà b n c m th y là bi n không ng, nh ng v i xu ng nh thì l i không ph i nh v y, do

ó vi c a hoa tiêu lên tàu là r t nguy hi m Nh$ng òi h i mang tính chuyên nghi p là b n ph i làm sao cho vi c a hoa tiêu lên tàu càng an toàn càng t!t mà không quan tâm n s ch m tr/ v

th i gian ho c là bao nhiêu công nhân ang i trên c u tàu ' tr giúp t!t h#n trong vi c t o ra vùng khu t gió mà không t o ra tr n t i l n h#n, b n có th dùng cách i u ng t i và lùi nh mô t

ph n tr c Khi ang ti n t i cho tàu ch y sang trái sau ó cho máy ch y lùi Tàu s quay xung quanh tâm quay và tr n t i c ng ng th i gi m xu!ng, và vì th công tác i u ng này không t!n nhi u kho ng tr!ng

1.18 Các thi t b" a hoa tiêu lên tàu

Có ph i b n mu!n có m t c u thang t!t, ch-c ch-n leo trèo lên t ng hai n t ng b!n c a

m t ngôi nhà c1 ang ung a? Hoa tiêu, ít ra c ng c n m t c u thang nh v y, khi leo lên m t con tàu ang l-c l ngoài bi n

Ph i m b o r ng c u thang hoa tiêu luôn luôn s ch s theo tiêu chu0n c a T1 ch c hàng h i Qu!c t và C)c phòng v b bi n Hoa k% (tr ng h p tàu vào lãnh th1 Hoa k%), nó c l-p ráp h p

lý d i s giám sát c a m t s" quan boong ã có b ng c p v v n này S" quan này ph i ki m tra c) th công vi c l-p t và ph)c v) khi hoa tiêu lên xu!ng tàu Trong th i gian ó c ng ph i có thêm hai th y th ph)c v) bên c nh Ch( s+ d)ng m t thang dây h p lý, c b o qu n th ng xuyên s+ d)ng, ó g i là thang hoa tiêu th a mãn các i u ki n ó thì:

1 Các thanh ngang làm b ng g c ng (vì nó th ng c ném ra ngoài m n)

7 Kho ng r ng gi$a hai dây hai bên là 16 n 19 in-x#

8 Chi u cao gi$a các b c thang là 12 n 15 in-x#

Ph i có m t dây ném s n sàng kéo c p ho c túi c a hoa tiêu (nó c ng có th bao g m c th t& c a b n nên b n ph i c0n th n!)

M t phao tròn c u sinh có èn kín n c duy trì liên l c b ng b àm gi$a khu v c thang hoa tiêu và bu ng lái trong lúc hoa tiêu lên ho c r i tàu ' m b o c u thang hoa tiêu và khu v c boong trên nó c chi u sáng y ' t èn chi u sáng phía sau, nh ng g n c u thang h#n sao cho nó chi u sáng c u thang nh ng không làm nh h ng n s v n hành c a xu ng hoa tiêu

Lên tàu trong êm mùa ông t #ng !i nguy hi m n u nh s+ d)ng thang hoa tiêu ã b óng

b ng tuy t lên ó, ph i gi$ cho thang hoa tiêu trên boong trong th i ti t có b ng và ch( a nó xu!ng khi xu ng hoa tiêu c p m n

V i nh$ng kho ng cách l n h#n 9 b c, trên thang ph i trang b các thanh ch!ng l t Nh$ng thanh ch!ng l t này yêu c u dài ít nh t là 70 in-x# c t cách nhau không quá 9 b c m t và c

bu c ch t ng sau các b c

Kho ng cách l n nh t mà m t hoa tiêu ph i trèo lên là 30 feet, yêu c u ph i có m t c u thang

m n k t h p v i thang hoa tiêu khi kho ng cách t& m t n c t i sàn boong tàu v t quá gía tr cho phép ó

a/ Thuy n phó s+ d)ng àm tho i liên l c v i bu ng lái

b/ Dây bu c gi$ cho c u thang m n d c theo m n tàu

c/ Th y th dùng dây ném cu!i thang m n

d/ 'ón hoa tiêu sang c u thang m n

Ch lên xu!ng sàn boong ph i có c+a m c ho c là trèo qua m n gi ó ph i s+ d)ng các

c c ch!ng cao ít nh t là 40 in-x# c gi$ ch t vào m n gi cùng v i m t c u thang lên xu!ng sàn boong ch-c ch-n Nhi u hoa tiêu ã b tai n n không c n thi t khi ph i v i vàng trèo qua m n gi

ho c mép m n gi này (H 1.9)

Hai dây cho ng i bám c th xu!ng d c theo hai bên c a thang (man-rope) Không ph i

t t c các hoa tiêu u s+ d)ng dây này, nh ng chúng nên c chu0n b s n sàng giúp hoa tiêu xu!ng xu ng an toàn Dây cho ng i bám và thang hoa tiêu c t phía trên m t n c sao cho nó không ch m xu!ng sàn boong xu ng hoa tiêu ang c p m n d c theo tàu M t c u thang n m trên sàn boong, lúc ó nó có th là cái b*y và gây th #ng tích cho hoa tiêu trong khi m t c u thang

n m gi$a tàu hoa tiêu và thân tàu s b r#i xu!ng khi xu ng hoa tiêu l-c

N u dùng thi t b nâng a hoa tiêu lên tàu c ng nên trang b m t thang hoa tiêu úng tiêu chu0n bên m n luôn s n sàng thay 1i Nhi u hoa tiêu b n m mùi không hay v thi t b a hoa tiêu lên tàu này, h ã t& ch!i s+ d)ng chúng, do v y dù có thi t b nâng thì c ng ph i chu0n b s n sàng thang hoa tiêu, nh t là khi thi t b nâng này có v n

' l-p ráp các thi t b cho hoa tiêu lên xu!ng phù h p v i các s k t h p c a các lo i m n khô

và v tàu nh (H.1.10) Nhan c a m t s! cu!n sách và các cu!n s1 tay h$u ích v k thu t và thi t b a hoa tiêu lên tàu c c p trong th m)c h c

Phao tròn có èn t sáng kín

n c và cú dây

Dõy bu c cú chi u dài g p

)i m n kh) Hình 1.9 C u thang lên xu!ng m n gi và các thi t b an toàn khu v c ó

1.19 %nh h ng c a gió n vi c i u khi n tàu

Khi con tàu i ch m l i, nó b-t u ch u nh h ng c a gió và g p nhi u khó kh n khi i u khi n n u nh th i ti t l i không t!t l-m M n khô ho c “khu v c ch u gió” hi n t i c a tàu s là y u t! ch y u quy t nh nh h ng c a gió tác ng t i vi c i u khi n tàu, m c dù t3 l gi$a m n

n c và m n khô c ng là y u t! quan tr ng Th m chí di n tích c a m t cánh bu m không l n l-m,

nh ng n u b n ch( c n kéo v phía tr c thêm 10 phít thì kh i c n ph i nói, b n s th y ngay gió là

y u t! làm gi m t!c tàu

Tàu c a b n s ch u nh h ng c a gió nh th nào? Theo m t qui t-c th c hành, d a trên vi c th+ nhi u lo i tàu khác nhau, các t!c i u ng th p c a tàu có m n khô cao nh tàu khách ho c tàu con-ten-n# s th y c nh h ng c a gió khi t!c gió b ng ba l n t!c tàu, còn các tàu

Hình 1.10 Các ch( d*n v thang hoa tiêu

d u y t i s ch u nh h ng c a gió cùng m c nh v y khi t!c gió ít nh t là b ng n m l n t!c c a tàu Nh$ng lo i tàu hàng khác ch u nh h ng n m gi$a hai giá tr này, tùy thu c vào hình dáng c a bu ng lái, boong ch hàng, m n khô Nên nh r ng: M t tàu con-ten-n# ch y hàng

ho c m t tàu ch khí ga hóa l ng có m n khô cao 75 phít, có b m t ch u gió là 50.000 n 60.000 phít vuông T #ng t nh m t tàu bu m có di n tích cánh bu m là 45.000 phít vuông

Ng c l i, t!c c a tàu s b gi m t i m t giá tr c xác nh theo các t3 l t #ng t gi$a

l c gió và t!c tàu nh trên tr c khi b n b-t u c m th y vi c i u khi n có v n Không th nói r ng không th i u khi n tàu giá tr ó, nh ng úng h#n là c n ph i s+ d)ng máy i u khi n, t c là t o ra m t l c ng tác d)ng vào con tàu khi nó b-t u b ng theo gió 'i u này rõ ràng là m t v n n u nh ang c! g-ng d&ng tàu l i B ng cách tác ng c a máy t i, ngh"a là

t ng vòng quay v&a cho con tàu quay sang h ng mong mu!n, ta có th i u khi n nó mà không c n t ng tr n t i Nên nh r ng gió s tr thành m t y u t! quan tr ng trong i u khi n tàu khi gi m t!c (H.1.11) Khi n v trí nào ó ho c l y hoa tiêu, c n xem xét y u t! này l p k

i u ng c con tàu c a mình t!c i bi n?

L i nói l n n$a, m t v n ti m tàng nh gió m nh có th là m t s tr giúp n u nh ng i

i u khi n bi t ánh gía hi n tr ng c a tàu mình và l p nên k ho ch v i hi n tr ng ó Ví d) nh tàu

ph i quay vòng h ng t i v trí neo ho c h ng hành trình N u tàu c x p các con-ten-n#, có

th nó s không th quay v h ng yêu c u n u m i ph i xuyên qua h ng gió th1i t i, vì gió s gi$ tàu trên h ng ó gi!ng nh m t tàu b xích l i và t!c tàu t ng lên nh ng không có s thay 1i rõ

r t v h ng i N u tàu thay vì quay nh v y, quay cùng v i h ng gió th1i (ho c lùi tàu và ti n

n u kho ng không gian cho quay tr là không và uôi tàu s lùi theo h ng gió, do ó khi con tàu

ti n t i m t chút thì gió s th1i vào góc m n tr giúp cho tàu quay) 'i u này là úng, th m chí n u

b i vì hình dáng c a lu ng ho c khu v c th neo, con tàu ph i ti n và lùi theo cách mà thông th ng

ng i ta g i là “nh m ng” sang bên trái - B i vì xu h ng thông th ng c a uôi là sang trái khi máy lùi, s b gió làm y u i

'i u này, m t l n n$a mu!n nói lên giá tr c a vi c ánh giá s c gió và dòng và s c n thi t

ph i b1 sung vào vi c hu n luy n k n ng i u khi n tàu trong ch #ng trình c a các tr ng hàng h i Ngoài nh$ng v n quan tr ng, vi c hu n luy n i u khi n tàu còn có nhi u l i ích nh vi c t khép

T7C '8 TÀU TÍNH B9NG H2I LÝ/ GI:

Hình 1.11 T!c c a tàu và tác ng c a gió

d #ng, rõ ràng nó có quá nhi u l i ích c n thi t Các k n ng c yêu c u hàng h i và s+ lý tàu

d i nh h ng c a gió và dòng ngày càng tr nên quan tr ng, các k n ng i bi n này có th c

h c t!t nh t khi làm vi c trên m t tàu bu m Vi c hu n luy n trên các tàu bu m s b1 sung các kinh nghi m v bi n c , i u r t c n thi t cho các s" quan boong và máy tàu

1.20 Thông tin liên l c v i các tàu khác

Cùng v i s ra i c a h th!ng thông tin liên l c, c bi t là vi c s+ d)ng ph1 bi n VHF, nó v&a cho phép tránh c nhi u tình hu!ng nguy hi m v&a có th dàn x p c các tình hu!ng g p nhau và i qua nhau sao cho nh$ng ng i trên tàu có th thoái mái khi i u ng tàu, tr c kia

i u này không th có c H#n n$a, thuy n phó tr c ca không ph i ng lâu ngoài cánh gà ánh tín hi u èn MOOC d i tr i l nh giá, nh$ng êm m a mùa ông nh khi n vùng Ambrose (Hoa k%) Nh ng c ng th t là không may, vì i u này có ngh"a là thuy n phó t #ng t không th c

c m t b c i n c g+i i b ng tín hi u èn khi c n thi t, ch a ch-c anh ta ho c cô ta s v&a lòng th ng th c vi c làm ch các k n ng ó, nh t là khi mu!n nói chuy n v i các tàu xung quanh

b ng ánh èn trong ca tr c c a nh$ng êm dài trên bi n Ngày nay chúng ta thay vì th c hi n c

m t cu c nói chuy n dài trên VHF v i m i tàu i qua nh h i v “th i ti t ch anh v&a qua th nào?” và các vi c liên l c không c n thi t khác mà nó có th can thi p vào các cu c liên l c quan

tr ng T!t h#n c là chúng ta nên d&ng l i v i các câu “tàu nào ó?”, “ i âu y?” c a các tín hi u

èn MOOC hay dùng

Dù th nào ch ng n$a, VHF c ng là m t thi t b tr giúp l n cho s" quan tàu n u nó c s+ d)ng h p lý Trong khi có nhi u cu c h i th o v th t)c liên l c, m b o r ng VHF c s+ d)ng

có nhi u u i m nh t, th c t ã ch( ra nh v y, không nên bàn cãi n$a

1 Không nên phát m t b c i n quá dài không c n thi t ph i nh-c l i hi u g i c a tàu mình sau m i l n phát, ch( thêm m t nh c 'i u c n thi t là báo hi u g i c a tàu b n cho tàu khác khi m

u và sau l n phát cu!i cùng c a cu c nói chuy n mà thôi Gi$a l n phát u và cu!i b n ch( c n thông báo hi u g i c a mình trong t&ng kho ng 10 phút m t, dù r ng b n s hy v ng ch( liên l c trong kho ng th i gian ng-n nh t

2 Nên g i n tr m hoa tiêu th o lu n v vi c t thang hoa tiêu, hi u ch(nh l i d ki n tàu n (ETA) và h i xem có yêu c u c bi t gì v các thi t b lên tàu hay không?

3 S+ d)ng VHF liên l c v i tr m d ch v) hoa tiêu ngay tr c khi n v trí hoa tiêu, h i v tình hình giao thông và th i ti t mà mình có th g p ph i khi n g n Các ch( d*n này th ng t!t h#n khi

b n thu c t& h th!ng i u khi n giao thông, khi nói v s di chuy n trong khu v c giao thông và

i u khi n chung s c trình bày ch #ng sau Có th nói r ng hoa tiêu kh n ng chuy n cho

b n các ch( d*n và t o i u ki n cho tàu b n i n an toàn và d/ dàng h#n

4 Khi nói chuy n v i các tàu khác, nên nh r ng các tàu c a Hoa k% ã quen nói v các tình hu!ng g p nhau theo ý nh c a h lúc g p và m n i qua, còn các tàu c a h u h t các qu!c gia khác thì nói s thay 1i h ng nh th nào i qua Do v y ng i i bi n ph i th n tr ng ch( ra b t k% hành ng nào lúc g p nhau, m b o r ng tàu khác hi u c hành ng c a mình Ví d):

“Golden Golpher, ây là tàu d u Prudence Tôi s chuy n h ng c a tôi sang ph i m n trái !i nhau v i anh”

'i u này s tránh c b t k% s hi u nh m nào, dù là tàu kia ch( nói c m t ít ti ng Anh

N u b n ang vùng n c n i th y Hoa k%, ph i kéo thêm “m t h i còi ng-n khi g p nhau” Thu t ng$ liên l c trên sóng vô tuy n này, thông th ng c d y cho các hoa tiêu m i vào ngh và c các s" quan tàu thông qua ngay

H#n n$a, s+ d)ng còi tàu b1 xung vào liên l c trên vô tuy n, s làm cho k ho ch c l p

ra khi g p nhau sáng s a h#n, dù yêu c u này có trong các i u lu t hành trình hay không? Th t áng

ti c, ngày nay nhi u s" quan boong không s n sàng s+ d)ng còi tàu

G n ây, x y ra v) va ch m gi$a m t tàu h t!ng - H i quân M và m t tàu treo c Liberia, thuy n viên là ng i Trung qu!c, tàu ch hàng r i t i l!i vào c a v nh Chesapeake Nh ra nó không

b âm, n u nh th c hi n c các th t)c liên l c c qui nh Thuy n viên tàu ch hàng r i không nói c ti ng Anh, ngh" r ng tàu h i quân chuy n h ng sang ph i, nh ng th c t thì tàu h i quân ã yêu c u trên VHF là m n ph i !i nhau (Starboard to Starboard) khi g p nhau Thuy n

tr ng ng i Trung qu!c ch( hi u rõ ràng t& “m n ph i” vì các i u lu t h u h t c s+ d)ng trên

th gi i bên ngoài lãnh th1 Hoa k% là th a thu n vi c thay 1i h ng ch không th a thu n tình hu!ng g p nhau, nên vi c m-c l i c a thuy n tr ng Trung qu!c là #ng nhiên và hoàn toàn thông

th ng C ng ng tàu bi n là toàn th gi i, nói nhi u th ti ng khác nhau, nên ph i c0n th n khi nói trên VHF dàn x p lúc g p và i qua nhau

Cu!i cùng, không nên g i tàu khác b ng câu “tàu bên m n ph i m i tàu tôi” M t cu c g i trên VHF trên bi n có th nghe c d i i u ki n th i ti t x u nh t là trong m t di n tích 1.400 h i

lý vuông, nh v y rõ ràng #ng nhiên là b n không kh ng nh c tàu mà mình mu!n liên l c

Có nhi u cách khác nh n d ng tàu ó nh ta b1 xung thêm h ng ch y c a tàu ó, ho c v trí a

lý c a nó, lo i tàu ho c màu s#n thân tàu

Hy v ng r ng ph #ng pháp th c hành nh n d ng g i tàu s phát tri n nhanh, nh vi c a ra

m t d u hi u c bi t trên ra- a tàu kia và r ng, cu!i cùng s làm cho VHF là m t thi t b tr giúp h$u ích nh là kh n ng v!n có c a nó V i tình tr ng c a các thi t b tr giúp i n t+ ang t n t i,

m b o r ng m t thi t b i n t+ hi n i s phát tri n theo h ng nh n d ng m t con tàu ang thu phát trên VHF 'ây có th là m t thi t b tránh va l n nh t t& khi có s phát tri n c a tàu hành trình Tuy v y cho n lúc có m t h th!ng nh v y ra i, b n s ph i s+ d)ng n ng l c c a mình

t o ra vi c liên l c sát th c và hi u qu h#n

1.21 Hoa tiêu lên tàu

Sau khi s" quan tàu a hoa tiêu lên bu ng lái, m t s! v n c n c l u ý tr c khi i u

ng tàu quay trên ng i trong lu ng Tr c h t không nên m i ghi tên hoa tiêu, có nhi u v n quan tr ng h#n nh ph i xem xét hình d ng c a lu ng và khi g p tuy n giao thông khác, c n h t s c chú ý!

M t s! hoa tiêu th ng t) t p quanh bàn tr m hoa tiêu trong lúc ch i các tàu c a h n

có th b-t u công vi c ban êm c a mình Sau khi xong m t ch u cà phê

“'êm nay tôi s d*n m t tàu con-ten-n# Nh t b n, nó s t o nên m t êm làm vi c thú v

N ng l c c a h nh th n, hãy báo th i gian tàu n cho h , khi tôi lên bu ng lái s có m t ly cà phê nóng i tôi”

“À, tôi ch4ng th ngh" là th gì tôi r t thích h#n sau khi lên tàu trong m t êm l nh nh th này”

M t hoa tiêu tr, c a nhóm sau khi lên m t tàu ông l nh c a ' c Anh ta c i k l i r ng, câu

u tiên mà thuy n tr ng h i mình là “Ông v&a âu y ông hoa tiêu? Chúng tôi ã i ông 10 phút và chúng tôi không thích vi c ch m tr/ nh v y âu”

Các câu chuy n này ã c t o nên b i hàng nghìn hoa tiêu trong hàng nghìn êm nh v y,

nó luôn luôn gây nên m t tràng c i

“Tôi ph i lên m t tàu Hoa k%, không hàng, ng i lên bu ng lái quá dài Sau khi leo lên 30 phít c u thang hoa tiêu y b ng tuy t và trèo 6 t ng boong, tôi s ph i th gi!ng nh m t con ng a ua”

“À, th th u tiên mà anh c trao tay không ph i là m t ly cà phê ”!

“'ó là s th t H a m t cây bút và cu!n s1 i u ng vào tay tôi và b o ghi tên mình vào ó”

t i khi b n n ng nhi t ón m t hoa tiêu lên tàu mình- hãy cho h k p th , c gi$ tàu th4ng th ,

a cho ông ta m t ly cà phê r i hãy h i tên

Hoa tiêu c n thông tin t& thuy n tr ng Các qui nh c a IMO gi ây yêu c u có t m bi n

nh niêm y t trên bu ng lái ghi rõ chi ti t c i m c a tàu và các c tính i u ng, t m bi n này không c ti n l i l-m khi tàu hành trình vào ban êm Các ch( d*n t #ng t s có h$u ích h#n, n u

nó c ng c ghi trong m t t m bi n nh có kích th c b túi, hoa tiêu có th nhìn th y c

b ng ánh èn nh khi i lu ng ban êm H#n n$a có các thông tin khác c thuy n tr ng cung

c p còn h$u ích h#n nhi u i u ghi trong t m bi n ó Máy ho t ng phù h p không? Nó ph n ng nhanh ch ? Lái tàu có c i m gì không? Có th i u ng b ng d u n ng không? Ho c ph i chuy n sang d u nh tr c khi gi m t!c không? N u yêu c u th neo thì có v n gì không? ho c

bu c tàu l i do nh h ng c a hàng trên boong ho c do c u trúc c a tàu? Các v n này và nhi u

v n khác n$a c n c trao 1i, rõ ràng ó là các l i th c a thuy n tr ng nên c ng không c n

ph i ng c nhiên v hoa tiêu th i gian ch m tr/ c a chuy n i Nh$ng thông tin b1 xung c yêu

c u, s thay 1i t& tàu này sang tàu khác, t& chuy n này sang chuy n khác ây ch( là ki n th c v ngh nghi p c a riêng mình thuy n tr ng có th áp ng c, suy ngh" tr c khi tàu n tr m hoa

tiêu chính b n thân mình a ra các ch( d*n thích h p, b1 sung vào các thông tin ã treo trên

bu ng lái theo qui nh

1.22 Niêm y t các c tính i u ng

Áp d)ng các i u kho n trong Lu t Liên bang (Code of Federal Regulation) ( ây mu!n ám ch( lu t c a M ) ã ch( ra các yêu c u v các thông tin trên t m b ng ch( d*n, nh$ng thông tin t!i thi u ó ph i c th hi n trong t m b ng nh a cho hoa tiêu (Pilot Card)- M t vài i u khác

c ng c tính n nh chi u dài toàn b (LOA), chi u r ng, l ng r n c, công su t máy, kho ng cách t& bu ng lái n n#i mà t m nhìn xa b h n ch , m n n c hi n t i và các li t kê khác ch( ra

i u ki n ho t ng c a máy, ra- a và các thi t b hàng h i khác c ng nh nh$ng d u hi u c bi t nào c a tàu

Các thông tin theo yêu c u c a Lu t, nói chung là c# b n, sâu s-c h#n nh$ng v n thông

th ng mà hoa tiêu quan tâm - Vì s! li u dành cho các i u ki n c bi t ó c ng th ng d a trên c#

s tính toán phân tích ho c các m*u th+, ó là gi i h n s+ d)ng t!t nh t C n nh-c l i r ng, thuy n

tr ng nên s u t m các s! li u cho riêng mình d a trên các th+ nghi m th c t mà mình ã i u khi n khi có c# h i s n có s m nh t sau khi nh n nhi m v) ch( huy m t con tàu m i Khi ã có m t s! cu c th+ th c t các i u ki n n c nông, thì b t k% m t s! li u nào nh n c b ng tính toán,

ho c t& mô ph ng d a trên vi c tính toán nh v y, ch( nên coi là cách tính g n úng cho tàu mà thôi Nhi u cu c th+ nghi m ã c th c hi n nh ã nói tr c ây c a Công ty Hàng h i Elpaso và trên tàu Esso Osaka, các s! li u này có tính h p lý h#n các s! li u tr c kia Hy v ng r ng trong t #ng lai s có nhi u cu c th+ c ti n hành trên vùng n c nông cho các c tàu khác

Nh ã c ch( ra trong Lu t Liên bang (C.F.R): Trên m i “ Tàu d u vi/n d #ng hay ven

b có tr ng t i toàn ph n (GT) t& 1.600 t n tr lên, các thông tin v i u ng sau ây ph i c th

hi n rõ,” v.v trên m t t m b ng treo trên bu ng lái

(1) M t bi u quay tr sang ph i và trái t!c t i h t và t i trung bình, ch( ra th i gian, kho ng cách di chuy n v phía tr c, kho ng d ch chuy n ngang khi chuy n h ng 90o, v i góc lái

(5) '!i v i m i tàu c l-p t thi t b ph) tr giúp cho i u ng nh chân v t m i, ph i

có m t b ng ch( ra các t!c c a tàu mà t i ó thi t b này còn có tác d)ng trong i u ng

(6) Các thông tin i u ng ph i c xác nh trong các tình tr ng tàu y hàng thông th ng

và tàu không có hàng (ba-lát) v i các i u ki n sau:

(i) Th i ti t t!t - gió không quá 10 h i lý /gi , bi n êm

S ph n ng c a tàu (tên c a tàu th c hi n) có th khác so v i nh$ng i u ghi trên, n u có

b t k% i u ki n sau ây, mà các thông tin v i u ng ã d a trên ó khác v i:

(1) Th i ti t t!t - gió không quá 10 h i lý / gi , bi n êm

(8) Thông tin trên t gi y ó ph i:

(i) 'ã c th0m tra 6 tháng sau khi tàu ã c a vào khai thác; ho c

(ii) 'ã c s+a 1i 6 tháng sau khi tàu ã c a vào khai thác và c th0m tra trong vòng 3 tháng sau ó

(9) Thông tin trên t gi y ó ph i thu c t&:

(i) Các quan sát t& các l n i th+ nghi m

(vi) T& b t k% s t1ng h p c a các y u t! trên

' chính xác c a thông tin trên t gi y này có th thu c t& trang thi t b hàng h i thông

th ng c a tàu

(10) Các yêu c u v thông tin trên t gi y ó cho các tàu chuyên d)ng nh : tàu ng m, tàu cánh

ng m, tàu m không khí và các tàu thi t k khác th ng s c ghi chú rõ trong t&ng tr ng h p

b ng các nét c# b n riêng

Khi ã m b o r ng, hoa tiêu ã c ch( d*n y thì m i trao quy n i u ng cho h Vì

m t s! lý do, t p quán chung trên nhi u tàu là máy t i h t trên h ng chung c a lu ng khi hoa tiêu lên bu ng lái Vi c trao quy n i u ng tàu bao g m: “Tàu ang h t máy trên h ng 330o y ngài hoa tiêu ” Quá nhi u thuy n tr ng ngh" r ng vi c thay 1i v trí này càng nhanh càng th c

hi n c công vi c t!t h#n Th t là bu n c i! Trong khi hoa tiêu m i c m nh n c v con tàu thì ã òi h i ông ta ph i thay th v trí i u ng ngay Hãy cho hoa tiêu có th i gian i u ch(nh l i m-t c a mình trong bóng êm thu th p các thông tin c n thi t và hãy trao quy n i u ng tàu cho ông ta M t ng i có kinh nghi m thì không bao gi v i vàng làm b t c công vi c gì trên tàu, !i v i các tàu buôn c a h u h t các qu!c gia, s v i vàng này không làm cho tàu quay vòng nhanh c B n i n c ng này m t hai tu n N m m i phút có ý ngh"a gì!

Ch ng 2

I'U KHI(N TÀU TRONG LU)NG

Nh ng ng i th y th , v i b n tính ph c tùng k lu t, s n sàng ph c v và t giác trong công

vi c, h qu th c là nh ng ng i ang i vòng quanh th gi i

“ANONYMOUS" C#n gió m nh t ng t ã tan bi n i nh là lúc nó tràn t i và t t c ch( còn l i là b u không khí oi b c, sàn boong 0m t Ch( m t vài phút tr c ây chúng tôi c m th y trên ng i c a mình gió th1i tràn ng p m t sông, m a r#i d$ d i làm m m t c bu ng lái con tàu ang hành trình Hoa tiêu hành h i ch y u b ng ra- a, ông ta liên t)c thay 1i v trí t& ra- a ra sát các c+a s1 phía tr c

bu ng lái , ch m chú nhìn qua màn m a d y c xác nh xem có m)c tiêu gì không? Không khi nào gi ng nói c a hoa tiêu tr nên m t bình t"nh khi mà a ra các kh0u l nh lái và các kh0u l nh máy duy trì h ng i c a tàu trong lu ng và t t c m i ng i trên bu ng lái u thán ph)c tr c

k n ng và s t tin c a hoa tiêu

Tính cách chuyên nghi p luôn c th hi n trong các hành ng c a hoa tiêu, v&a là s úc

k t c a kinh nghi m và thái x+ lý tình hu!ng v&a là k t qu c a vi c ào t o và rèn luy n các k

n ng chuyên môn T t c các nhà i bi n chuyên nghi p nên phát tri n khía c nh này trong công vi c

c a h k t h p v i các k n ng chuyên môn Tính cách chuyên nghi p là m t nét c tr ng ã c

h c, có b n ch t là nh tính và khó nh ngh"a B i vì tính duy nh t c a môi tr ng làm vi c trên

bi n và công vi c c a thu3 th , nh$ng “công vi c” th ng ph i áp d)ng thu hút s chú ý c a nh$ng ng i có a v hay c p trên là không t n t i trên tàu Nh$ng quy t nh luôn c a ra b i

t p th hay s thay th n i dung b ng nh$ng l i hùng bi n che d u i s không có n ng l c trong

m t s! l"nh v c c ng không t n t i trên tàu

Trên tàu b n ph i có n ng l c và t tin vào công vi c và s y u kém v chuyên môn s b phát hi n trong kho ng th i gian ng-n h#n n$a, b n c ng ph i ch ng t cho nh$ng ng i làm vi c

v i b n h có lòng tin vào k n ng c a b n và s hành ng khi b n yêu c u mà không có s

ch m tr/ do th-c m-c d*n n nh m l*n

Tr c kia, chuyên môn ngh nghi p không th h c c trong m t cu!n sách, mà nó c d y nhi u h c vi n và các tr ng hàng h i khác nhau, i u quan tr ng h#n c là các s" quan cao c p trên tàu ph i có trách nhi m ào t o phát tri n trong s! các s" quan tr, h#n v&a m i kh i u ngh nghi p c a h Nh$ng l i ngh này là m t d u hi u thách th c trong k3 nguyên ngày nay, khi mà m!t là chê bai các k n ng truy n th!ng và thu n túy chuyên môn Nh$ng òi h i c p bách v ngh nghi p cho t t c nh$ng ai làm trên tàu 'ó là các con tàu không th ho t ng h p lý mà không c n

m t tiêu chu0n cao riêng và ý th c trách nhi m

2.1 Các hi u *ng b

m t khúc sông h.p, con tàu b-t u nh n th y b ép d n vào b bên ph i M i tàu có xu

h ng o sang trái b i s k t h p c a hút ph n uôi m n ph i và m t m c th p h#n, ph n m

n c gi$a m t ph4ng c a tàu và b tr nên m nh h#n V n này tr nên ph c t p khi ta c n thi t

ph i gi m t!c tàu; bánh lái b m t d n tác d)ng khi dòng n c phía sau b gi m trong khi l c hút phía uôi tàu là y u t! ch y u c a t!c tàu trên m t n c l i hãy còn m nh Con tàu ph i di chuy n ra xa b h#n và góc b, lái c t ng lên

Nh ng gi s+ r ng con tàu b ép vào b n m c nó b-t u o m i qua lu ng? Không nên

gi m máy, vì lúc này bánh lái c n ph i có hi u qu l n nh t và b t k% s gi m t!c nào do thay 1i vòng quay c a máy s không áng k trong m t kho ng th i gian ng-n nh v y 'úng h#n là cho

m i o ra kh i h ng i trên lu ng m t vài trong khi v*n duy trì góc lái h ng v g n b , t ng máy lên cho dòng ch y qua bánh lái t ng lên Khi m i tàu ã 1i h ng c m t vài v phía tr)c lu ng, t ng góc lái v phía g n b tr c h t là ch n l i vi c quay, ti p theo là a tàu tr l i

h ng i trên tr)c lu ng, ho c ít nh t là t t i kho ng cách an toàn so v i b , con tàu i u khi n

c Ch( sau khi ã cách xa b , nên gi m máy tàu gi m b t tr n t i và gi m luôn khuynh h ng

o m i Rõ ràng là tàu không nên ch y trong lu ng h.p v i t!c cao, vì nh v y nó s không còn vòng quay d tr$ nào n$a khi c n thi t ph i s+ d)ng

C ng nên nh r ng m t con tàu có xu h ng di chuy n vào g n b h#n, do dòng ch y gi$a

m n tàu và b t ng lên, k t qu là áp su t d c theo m n sát b ó b gi m 'i u này ã c gi i thích b i nh lu t Bernoulli, tàu có xu h ng di chuy n v g n b Khi không có tàu thuy n khác i

!i h ng thì ho c là gi$ cho h ng ch y tàu l ch m t góc nh v i b ho c là duy trì cho tàu ch y trên tr)c lu ng

Các l c tác ng bên ngoài th ng có th t o nên l i th cho tàu, s tr giúp nh v y !i v i nh$ng ng i không i bi n l i là m t s nguy hi m Khi quay tr , hi u ng b tác ng v&a vào lái tàu làm cho tàu quay theo h ng ã ch n, nói cách khác con tàu s không th quay c ho c ít

nh t là c ng không có kh n ng quay c t!c ó n u không l i d)ng nh$ng l c này M t ví d) khi quay tr Gaillard Cut trên kênh ào Panama, theo lý thuy t thì nhi u tàu không th quay tr

c d/ dàng n u không có tàu lai tr giúp, tuy v y các tàu ã quay tr d/ dàng trong kênh nh bi t

l i d)ng hi u ng b này (H.2.1) N u tàu b n ph i di chuy n trong kênh Panama ho c các c+a kênh

ch t h.p khác, hãy theo dõi ch( th góc lái và v trí c a tàu, b n s nh n th y r ng tàu mình ang quay

tr c khi bánh lái s! không Nh$ng ng i i bi n th ng s+ d)ng các k n ng chuyên môn ã

c h c h ng t i hi m nguy s n có vào vi c tr giúp cho mình, dù là ngoài bi n kh#i hay n#i ch t h.p

T #ng t hi u ng b c ng có th tr giúp cho tàu khi i qua tàu khác trong lu ng h.p Xác

nh c tr)c lu ng vào th i i m t m nhìn xa b h n ch ho c ti n hành các i u ng thông

th ng, mi/n là c l p thành k h ach và i u ki n cho phép C n nh r ng n u m i tàu b o h#n so v i yêu c u thì t!c t i ph i c h n ch l i

2.2 L p tr c k ho ch

L p tr c k ho ch s+ d)ng các l c t nhiên theo cách này vào l i th i u ng, suy ngh"

tr c th c hi n h p lý, i u ch y u là con tàu di chuy n hi u qu và an toàn Vi c áp d)ng này không nh$ng cho c vi c l p m t k ho ch chuy n i chính th c mà còn cho c khi i u ng tàu Hi u c c tính i u ng c a con tàu, gi m t!c phù h p, suy ngh" tr c v ph n ng c a con tàu cho nó chuy n ng theo kh0u l nh c a b n còn h#n là các kh0u l nh c a b n là d a trên

s chuy n ng c a nó - ây là c# s c a vi c i u khi n tàu hay nh t Luôn luôn suy ngh" v con tàu c a mình t i m i th i i m

ch y l n h#n c a n c qua tàu và b làm c n tr tàu quay và ép m i tàu và tàu v phía b

Khi áy tàu càng sát áy lu ng thì vi c i u khi n càng khó kh n, n u kho ng cách này l n thì công vi c c a hoa tiêu d/ dàng h#n - Ngoài vi c ph i có n c cho m t con tàu y hàng, c n ph i

m b o cho nó luôn luôn n1i! M t con tàu bi t s+ d)ng c th y tri u và dòng ch y h p lý s em l i nhi u l i th nh t

Dòng ch y thay 1i t i t&ng khu v c trên lu ng và t&ng th i i m khác nhau, nó ch u nh

H nh 2.1 D ng tri u h p lý tr giúp cho tàu quay tr

h ng c a m t s! y u t! nh : h u qu c a n c dâng t& nh$ng c#n m a l n trên sông, gió m nh ngoài kh#i ho c ven b , th y tri u có th xu t hi n nh$ng th i i m áng chú ý khác nhau h#n là

ã c d oán tr c Hãy c+ th y th theo dõi dòng ch y T p thói quen quan sát các c c áy, các phao và các v t th c! nh khác ki m tra dòng ch y th c t so v i d oán, cho n khi các thói quen này tr nên hi n nhiên nh h#i th c a mình 'ó chính là s khác nhau gi$a nh$ng ng i m i vào ngh và ng i có tay ngh cao

2.4 Các lo i bánh lái và thi t b" +y

Ngày nay, ng i i bi n ã c h c v các c tính c a nhi u lo i bánh lái khác nhau và các

h th!ng 0y tàu ang c s+ d)ng, tr c h t ng i i u khi n tàu ph i quan tâm xem tàu s ch u tác ng c a các h th!ng mà nó c l-p t nh th nào? Cho dù tàu có tính n ng i u khi n kém hay t!t, thì ng i i u khi n c ng không th thay 1i c lo i bánh lái hay máy, mà ông ta ph i

h c cách s!ng chung v i con tàu ó M t ng i i u khi n nhi u kinh nghi m, trong m t kho ng

th i gian ng-n s bi t c hi u qu c a bánh lái nh th nào và con tàu s ch u tác ng ra sao v i các góc lái khác nhau? Th t áng ti c, xu h ng l-p t các bánh lái nh h#n trên nh$ng con tàu l n

ã làm cho ng i i u khi n g p khó kh n h#n

M t v n n$a là l p k ho ch tr c có th s+ d)ng bánh lái và h th!ng l c 0y có hi u

qu nh t Ch y tàu t!c v&a ph i khi c n thi t mu!n t ng dòng n c i qua bánh lái b ng cách

t ng thêm máy t o cho bánh lái có hi u qu l n h#n mà không gây ra các v n gì S+ d)ng máy theo cách này, ng i i u khi n có th kh-c ph)c c b t k% s thi u sót v!n có trong thi t k tàu

t c k t qu nh mong mu!n Chi n thu t này, có hi u qu c bi t !i v i tàu i-ê-zen, vì ngay l p t c có th t c s thay 1i l n v vòng quay; '!i v i tàu có ng c# tua-bin h#i n c, vòng quay s t ng t& t& và h t s c chú ý khi gi m t!c tàu mà hãy còn i u khi n lái c Rõ ràng khi i u khi n m t con tàu thì t!c là y u t! quan tr ng - tr n t i là c n thi t i u khi n bánh lái, dù sao t!c ph i duy trì m c th p nh t không ch u tác ng c a các hi u ng th y ng

h c và máy ph i có l ng d tr$ t!c nh t nh khi c n thi t t ng hi u qu c a bánh lái

Các tàu c l-p t các bánh lái cân b ng, th ng không b, lái c các góc l n Dòng

ch y h n lo n phát tri n trên b m t bánh lái nên tác d)ng nâng lên b m t và nó c n l i tàu 'ôi khi

có tàu hãy còn thi t k bánh lái nh v y, t t c các ng i tham d vào ch t o hình dáng và k t c u con tàu, ã d ng nh r t ng c nhiên s m-c c n c a con tàu khi nó ang th c hi n m t vòng quay thông th ng M t vài n m tr c ây, m t l at tàu con-ten-n# c a ' c ã l-p t lo i bánh lái nh

v y và ã b thi t h i sau m t vài l n m-c c n ch( trong vòng sau ít tháng Nh$ng lo i tàu này khi quay tr ph i nh s tr giúp c a tàu lai, trong khi các tàu khác có kích th c t #ng t ã i u khi n bình th ng N u hình v tuy n hình c a m t con tàu cho chúng ta bi t nó c l-p t bánh lái cân

b ng, khi quay tr c n chú ý, ph i s+ d)ng góc lái l n h#n t& 5 n 10 Bánh lái có th c n l i tàu, làm m t hi u qu ngh"a là tàu s ti p t)c i theo h ng ban u c a nó nh th không có bánh lái cho

n khi d&ng l i m t i m không mong mu!n nào ó

Hình dáng c a chân v t có tác ng quan tr ng n các c tính i u khi n tàu Chi u quay c a chân v t nh h ng n tr ng thái c a tàu ó là h ng mà con tàu có xu h ng quay sang khi máy lùi, ng kính vòng quay ph i và trái, nh ã trình bày ch #ng m t Kích th c c a chân v t nh

h ng n kh n ng d&ng và gi$ h ng tàu vì ph i yêu c u các vòng quay cao h#n t o ra dòng

ch y t!t h#n bao trùm lên bánh lái trong khi gi m t!c n u nh tàu l-p t chân v t có ng kính

1 V i tàu có l-p t chân v t bi n b c, khi ta gi m t!c , dòng n c phía sau bánh lái có d u

hi u b ng-t tr& khi b c c gi m r t t& t& 'ây là s b t l i tác ng n vi c i u khi n tàu V trí cánh c a chân v t không th t v trí s! không d&ng tàu an toàn, vì nó làm ng-t hoàn toàn dòng ch y c n thi t tác ng vào bánh lái

2 Khi lùi thì hi u qu c a chân v t bi n b c th p h#n chân v t th ng V n i u khi n ã nói có nhi u ph c t p, khi mu!n làm cho con tàu d t ra kh i ng i thì g p nhi u khó kh n h#n, vì

ph i s+ d)ng máy lùi trong m t th i gian dài d&ng tàu

Khi n g n c u, các âu ho c tr m hoa tiêu, v i lo i tàu có chân v t bi n b c ta ph i gi m máy s m h#n tàu có chân v t th ng R i s+ d)ng b c chân v t m c th p nh t i u khi n bánh lái t!c th p khi tr n t i ã c gi m v&a

Do chân v t bi n b c thông th ng máy có s! vòng quay cao, ngay c khi tàu ng yên trong

c u v i v trí s! không c a cánh, do v y ph i l u ý các dây phía sau lái có th v ng vào chân v t khi vào ra c u Thông báo cho nh$ng ng i b-t dây trên b ó là vi c làm c n thi t, dây có th b v ng trong m t th i gian r t ng-n, c n th n tr ng !i v i tàu lai làm vi c phía sau lái

2.5 %nh h ng do chúi n các c tính i u ng

Khi chúi uôi c a tàu t ng lên thì ng kính quay tr l n nh t c a nó t ng lên và tàu tr nên 1n nh h ng h#n Vi c t ng ng kính ch( là v n nh !i v i ng i i u khi n và th c t

là không áng chú ý, mi/n là chúi còn trong gi i h n Tuy v y d u hi u c a vi c t ng ng kính

c a vòng quay là khi m i ng ng cao lên

Theo quan i m c a ng i i u khi n tàu, gi s+ r ng n u không có gío m nh tác ng vào phía m i cao thì m t con tàu chúi uôi s i u khi n t!t h#n

Các c tính i u khi n c a m t con tàu khi tr ng thái cân b ng, tùy thu c nhi u vào hình

d ng v tàu M t con tàu có h s! béo th tích (Cb) l n thì tính gi$ h ng kém, không 1n nh trên

h ng i Tính ch t này s t ng lên n u nh khi tàu chúi m i và i vào vùng n c nông M t con tàu

có ng n c h p lý, có th 1n nh trên h ng h#n, ho c có 1n nh trung tính khi cân b ng

m i lái Tr ng thái c a m t con tàu có h s! béo th tích trung bình ch( có th xác nh c b ng

D i áp su t ph n chìm d i v tàu, phía tr c tr ng tâm tàu (CG)

1 Giai o n ban u c a vi c quay-trên t t c các tàu (không 1n nh h ng)

D i áp su t ph n chìm d i v tàu, phía sau tr ng tâm tàu (CG)

2 Quay theo t!c quay không 1i-tàu chúi uôi (1n nh h ng)

Hình 2.2 2nh h ng c a chúi n vi c lái tàu

D i áp su t n m phía tr c CG

3 Tàu quay theo t!c không 1i - chúi m i (không 1n nh h ng)

vi c th+ nghi m, vì s! li u s n có i u ki n hi n t i, không cho phép d tính chính xác các c tính i u khi n c a nó

'!i v i h u h t các hình d ng v tàu, m t con tàu b chúi m i thì tính gi$ h ng kém h#n 6

i u ki n nh v y, tàu ph i yêu c u m t góc lái l n trong th i gian dài ch n l i vi c o h ng Tàu tr nên tròng chành và i u khi n khó h#n N u tàu chúi m i khi i vào vùng n c nông thì v n càng tr nên ph c t p

T i sao m t con tàu l i có c tính khác nhau khi s khác nhau gi$a m n n c m i lái thay 1i? T!t h#n c hi u rõ hi n t ng này c n chú ý n ph n chìm c a tàu, c bi t là t i v trí di n tích c a các m t c-t ngang có di n tích ng p n c l n nh t

Con tàu quay là k t qu c a s t1ng h p c p l c c a bánh lái t i tr ng tâm tàu M t trong nh$ng l c t o nên c p l c ó là do s không cân b ng c a áp su t ph n chìm c a v tàu (H.2.2) Khi tàu b-t u quay, ch( áp su t d i ng n c phía m i tr c tr ng tâm tàu t ng lên K t qu

c a s không cân b ng c a các l c v trí phía tr c ngoài tr ng tâm tàu ó, làm cho tàu m t 1n

nh trên h ng i

T t c các tàu u g p ph i s không cân b ng t #ng t giai o n u c a vòng quay N u

m t con tàu b chúi uôi, áp su t d ch chuy n xa h#n v phía sau d c theo m n tàu khi tàu 1n nh trên vòng quay, trong khi áp su t t #ng ng l i gi m m n trong phía uôi tàu, làm cho vi c quay

ti p t)c t ng lên K t qu là c p l c này di chuy n ra phía sau tr ng tâm, tàu tr nên 1n nh trên

h ng h#n

Các tàu chúi m i giai o n u c a vòng quay g p ph i m t khu v c áp su t d #ng phía

m i do s t ng di n tích ph n chìm phía tr c, trong khi áp su t âm b gi m phía sau lái do ph n chìm phía sau gi m Do ó, c p l c này di chuy n lên phía tr c tr ng tâm tàu su!t trong quá trình quay và con tàu ti p t)c m t 1n nh trên h ng i 'i u ki n này ã c ch( ra cho ng i i u khi n b ng cách di chuy n v phía tr c tâm quay bi u ki n c a tàu, cho con tàu d ng nh quay quanh m t i m g n phía m i h#n d nh, tàu ti p t)c có xu h ng quay sau khi bánh lái c t

l i gi$a tàu

M t con tàu l n VLCC khi toàn b m t c-t ngang phía tr c g p ph i s phân b1 t #ng t c a

d i áp su t trong khi quay i u ki n cân b ng m i lái, thì t!t h#n khi b chúi m i Rõ ràng là, n u

m t con tàu VLCC b chúi m i nó s không 1n nh h#n, vì k t qu c a c p l c ã c t ng l n lên t #ng ng

nh h ng c a vi c chúi m i trên con tàu ang i u khi n có th có th d oán c b ng cách tham kh o ng cong di n tích ng n c ' ng cong này c khai tri n ra do các ki n trúc s h i quân d a trên vi c dùng th c o di n tích o trên các b n v c a tàu t i khu v c di n tích ng cong c-t ngang t #ng ng v i m i i m mà nó s b chìm t i m n n c và chúi riêng

ó Các giá tr di n tích này c a thành d ng ng cong b ng cách d ng m t ng c# s , k, các kho ng cách t #ng ng b ng #n v t i m i di n tích chìm t các di n tích t #ng ng #n v Sau ó n!i các i m t #ng ng l i v i nhau, ta c m t ng cong t #ng ng ' ng cong này s

t giá tr c c i t i v trí có di n tích chìm l n nh t - 'ó là v trí tâm n1i c a tàu - Khi tàu b chúi

m i, (nh ng cong s di chuy n ti n v phía tr c ' ng cong này có nhi u tác d)ng nh nó

bi u th s thay 1i có th d tính c c a s 1n nh h ng !i v i d ng v tàu nào ó khi chúi thay 1i Các ng cong m*u nên c a vào trong s1 tay 1n nh và chúi c a tàu cho các s" quan boong s+ d)ng

Th t áng ti c, ngày nay giá tr c a ng cong ó ã b gi i h n, nh m t s! các ch( d*n liên quan và m t s! tiêu chu0n ã c thi t l p nên ng i i bi n có th d a vào ó so sánh ng cong cho tàu mình Hy v ng r ng, nh$ng tiêu chu0n này s c phát tri n trong các m*u tàu c a

t #ng lai, trong mô ph ng và các th+ nghi m Các tàu l n h#n ang c óng, v i h s! béo th tích l n h#n và t( l ph n tr m di n tích ph n chìm toàn b ph n c-t ngang phía tr c t ng lên, do

v y, ng cong này và các c tính i u khi n ã ch( ra càng tr nên quan tr ng h#n

V i s suy xét nh v y, các b c mà ng i i bi n ph i th c hi n i u khi n an toàn m t con tàu th ng xuyên không 1n nh trên h ng là gì? Tr c h t, con tàu ó ph i không b chúi m i, duy trì chúi v&a m b o r ng con tàu duy trì 1n nh h ng d #ng theo m n n c cho phép Th hai, trên con tàu có 1n nh h ng t i h n, bánh lái s c s+ d)ng trong th i gian dài h#n Khi b-t u cho quay, giá tr góc lái l n trong th i gian dài ó là c n thi t ch n l i vi c o

m i Bánh lái ngay l p t c c a v gi$a tàu ngay càng nhanh càng t!t khi tàu b-t u quay; vì t!c quay s t ng lên cho dù bánh lái t gi$a tàu N u gi$ bánh lái quá lâu m t bên tàu s quay

ra xa và ta khó ch n l i vi c quay này k p th i tránh cho tàu i l ch kh i lu ng

Không nên s# su t m t v n quan tr ng là nên có m t th y th lái ã c hu n luy n, ó là

ng i ã có kinh nghi m trong vi c lái con tàu ó M t s không 1n nh h ng c a tàu yêu c u m t cách x+ lý riêng, và ng i lái có kinh nghi m là vô giá

Dù cho ang t n t i m t i u ki n không thu n l i, nh ng có th t o nên l i th n u ng i i u khi n tr c ca lái tàu nghiêm túc, s không 1n nh trên h ng ch( có th quay c góc r t nh mà thôi Không th nói gi s+ con tàu c! ý c x p hàng t i u ki n ó, nh ng th ng thì ng i

M t phao khu v c quay có th c s+ d)ng ch( báo m c quay b ng cách ng-m th4ng

m t i m có nh trên tàu nh m t ch t a, m t c c tr) ho c khung c+a s1 v i phao (H.2.3)

1 N u h ng ng-m thay 1i v phía m i, t c là phao di chuy n t #ng !i v phía tr c so v i

i m d ki n, con tàu ang quay t!c mà nó s a con tàu vào g n phao ó h#n Sau khi hoàn thành vòng quay, con tàu s sát phao ó h#n lúc hi n t i N u t i t!c quay mà th y phao di chuy n v phía tr c i m d ki n t ng, thì rõ ràng là t i t!c ó tàu ang quay t ng lên

2 N u phao v*n th4ng h ng so v i i m d ki n, thì con tàu ang quay v i t!c c! nh

Nó s duy trì kho ng cách hi n t i so v i phao trong khi quay Th c t mà nói, con tàu s ra xa phao

m t ít sau khi hoàn thành vòng quay, vì nó ang tr t sang bên ng trong vòng quay v i t!c

t #ng !i so v i t!c mà nó ang di chuy n Tuy nhiên, k t qu th c t là tàu có th c xem nh

là ang duy trì m t kho ng cách c! nh so v i phao trong khi quay

3 N u h ng ng-m t ng lên so v i m i, ngh"a là th y phao di chuy n t #ng !i ra phía sau so

v i i m d ki n, kho ng cách t& tàu n phao t ng lên N u t i t!c quay mà th y phao di chuy n

v phía sau i m d ki n t ng thì t!c quay c a tàu t ng lên

S+ d)ng phao theo cách này c bi t có hi u qu khi quay tr khu v c có dòng ch y m nh vì

s di chuy n c a tàu liên quan n v trí phao và lu ng (thi t l p nên m ng l i bi u th s chuy n

ng c a tàu t& s k t h p các y u t! nh ng l ng, m c o m i và tác d)ng c a dòng), ó là m!i quan tâm c a ng i i bi n S+ d)ng m t i m d ki n, k t qu chuy n ng này ngay l p t c

xu t hi n khi tàu quay B ng cách i u ch(nh góc b, lái chuy n h ng t #ng !i so v i phao,

ng i i u khi n tàu có th xác nh c v trí con tàu trong khi quay v i chính xác cao nh t Góc t o nên gi$a các phao ánh d u b ph i và b trái c a lu ng có th c s+ d)ng v i chính xác l n nh t c khi d oán v trí ti p theo c a tàu khi ang quay và bi t v trí tàu so v i tr)c lu ng sau khi nó ã th4ng th trong vòng quay ó H#n n$a, t!c con tàu ang tr t sang m t bên vòng quay có th xác nh c nhanh chóng b ng cách quan sát s thay 1i góc c a các phao khi quay

Kho ng cách, rõ ràng có th c s+ d)ng xác nh v trí tàu so v i lu ng, nh ng không nên

b qua th c t là t!c mà t i ó kho ng cách c t ng lên hay gi m i là quan tr ng nh nhau Thông tin này c s+ d)ng theo cách t #ng t nh vi c thay 1i góc gi$a các ng n!i gi$a các phao và tàu trong m t khúc sông hay trên lu ng

Kho ng cách t& phao

4

Hình 2.3 Tâm quay so v i i m d ki n khi quay

2.7 Quay tr trong lu ng

Có hai v n c n quan tâm khi qua khúc cong ho c quay tr trong lu ng - 'ó là i m b-t u quay và bánh lái nh th nào

Không th t o nên m t vòng quay h p lý, n u vi c quay c b-t u t i m t i m sai trên

lu ng Rõ ràng là, n u vi c quay c b-t u quá ch m, t o nên giá tr quá m c c a góc lái và các vòng quay c a máy thông th ng vòng quay khi còn trong lu ng ho c v trí mong mu!n

th neo Tuy nhiên, m t sai l m thông th ng là b-t u vòng quay quá s m, vì ó là b n ch t t nhiên c a con ng i c trong vi c b o t n loài ng i, do vi c thi u kiên nh*n trong lúc ch i n

i m quay ã nh D*n n ph i ch n s o m i l i, và ph i b-t u quay ti p th i gian sau ó B-t u vòng quay quá s m th ng không gây ra v n gì và d" nhiên áng a thích h#n là b-t u vòng quay quá mu n, nh ng n u ph i ch n l i vi c quay c a m i tàu trong lu ng, n#i ch u tác

ng c a hi u ng b , thì nó có th gây khó kh n cho vi c b-t u quay l i khi vi c quay ó không thành

Có th xác nh c i m quay này b ng vi c xây d ng các bi u d a trên chi u r ng c a

lu ng và bán kính quay tr lý thuy t c a tàu, nó giúp cho ng i i bi n thu c các ph #ng pháp

ó mà không ph i làm, nh khi tàu n, mà vi c i u ng thông th ng không th c hành c T!t h#n c là h c cách i u khi n tàu theo s phát tri n c a b n n ng và linh c m t& kinh

có tay ngh cao, t o ra vòng quay tinh x o h#n, s+ d)ng kh0u l nh lái ít, i u này ch( có th qua th c

t , linh c m s t o nên vòng quay chính xác Vi c quay c ng có th c th c hành v i s tr giúp

l n trên mô ph ng, b n s nh n c linh c m r t th c cho c t!c quay và s di chuy n t #ng quan khi làm vi c Nh$ng k n ng ó gi!ng nh vi c c i m t cái xe p, không bao gi ph i h c

dù ch( m t l n

2.8 D!ng và i u ng tàu trên lu ng

C u tàu gi ây ã n m trong t m nhìn c a b n, tuy th tàu lai không ph i lúc nào c ng s n

có, do v y c n ph i d&ng tàu trên lu ng và gi$ cho nó v trí ó ch tàu lai n T t nhiên vi c d&ng tàu s t!t h#n n u có tàu lai h tr , nh ng d" nhiên vi c d&ng tàu có th không có v n gì khi không có tàu lai h tr Vi c i u ng d&ng tàu trong lúc duy trì h ng, ã c nêu ra m)c 1.1 c a Ch #ng 1, n u b n gi$ c t!c tàu m c trung bình t i m i th i i m thì b n s làm

ch c tình hu!ng mà không c n tàu lai Nh$ng kinh nghi m có c trong quá trình i u ng th+ s giúp b n phán oán vi c con tàu có d&ng l i m t kho ng cách s n có nên ch( s+ d)ng

ph #ng pháp i u ng bình th ng hay không?

2.9 G p tàu thuy n ho c tàu lai kéo khác

N u lu ng v&a r ng, thì vi c g p tàu thuy n khác #n gi n ch( là nó m n bên kia c a mình V n ti p theo là quy t nh xem “ r ng” là bao nhiêu, câu h i ch y u c a v n này là

c tàu, c bi t là m n n c và chi u r ng c a nó

Các tàu thông th ng g p nhau trên kênh Panama t i các khúc lu ng r ng kho ng 500 phít mà không có v n gì Dù c kh!i chi u r ng c a chúng lên t i 170 phít (Ngo i tr& các lo i tàu n m trong gi i h n qua kênh “Panama” nó không th g p b t k% tàu nào c trong lu ng r ng 500 phít

do gi i h n v i u ng v!n có c a nó) Gi i h n này c a ra d a trên kinh nghi m làm vi c

c a các hoa tiêu vùng n c ó và ã c ki m tra xác nh n l i trên mô ph ng, có th coi nh m t

s ch( d*n m c dù các tàu có th g p nhau t i các khu v c có chi u r ng nh h#n 500 phít d i các

i u ki n phù h p

Khi các tàu n g n nhau mà gi i h n c a c kh!i là 170 phít thì vi c g p nhau nên th c hi n theo nh (H 2.6) '!i v i các tàu khi g p nhau nh v y thì:

1 'i g n !i h ng và khi còn cách nhau g n 1,5 chi u dài thân tàu, a bánh lái sang ph i

di chuy n m n tàu sang và qua an toàn

2 Khi m i c a m t tàu n chính ngang m i tàu kia, t bánh lái sang bên trái di chuy n uôi tàu sang ph i cho n khi nó song song v i b

3 Chuy n bánh lái sang ph i ch n vi c quay Chú ý là t i i m này m i có xu h ng ti n l i

g n tàu kia Do s k t h p gi$a hi u ng hút vào b uôi tàu m n ph i và m n trái c a tàu kia có

xu h ng hút vào phía m i tàu, tàu ti p t)c o m i, ngh"a là ti p t)c quay sang trái khi m i i qua uôi tàu kia S+ d)ng bánh lái h p lý ch n vi c quay này và duy trì i u khi n tàu b t ch p hi u

ng b tác ng vào m i và uôi

4 Không nên t ng góc lái sang ph i b c này, nên cho tàu mình trôi ch m ch m sang trái sao cho m i h ng ra xa b N u b n c! g-ng t& khi tàu mình qua m i và ang di chuy n ra xa tàu kia thì ch a h4n là b n s va ph i nó ch&ng nào b n không m t bên so v i tàu kia lúc g p nhau thì không ch-c ch-c l-m, tr& khi hai tàu g p nhau kho ng cách v&a b n có th b-t tay v i s" quan bu ng lái tàu kia, nh v y hai tàu s i qua an toàn

5 Giai o n cu!i cùng, khi uôi c a tàu kia qua uôi tàu b n, do tác d)ng t #ng h c a hi u

ng b s 0y uôi tàu b n ra xa b h#n và hai tàu s ti p t)c hành trình an toàn

C n nh-c l i r ng, t!c c a tàu là m t chìa khóa quan tr ng Nó ph i di chuy n v i t!c

th p h#n t!c t!i a l c hút là nh nh t, duy trì t!c máy v&a ph i có th t ng hi u qu c a bánh lái khi c n thi t Vi c i u ng này không khó kh n n m c ph i kêu la, i khái là nó ã

c ch ng minh rõ ràng kênh Houston, ó là n#i mà vi c i u ng g p nhau !i v i các hoa tiêu

là bình th ng

R t nhi u nghiên c u ang th c hi n c trên mô ph ng và các th+ nghi m th c t nh m xác

nh gi i h n hành h i an toàn lúc g p nhau trên các lo i kênh lu ng khác nhau K t qu c a vi c tìm tòi này, có th c s+ d)ng i u khi n tàu an toàn trong các lu ng h.p, do kích th c c a tàu

ti p t)c t ng lên, nh ng không có s t ng t #ng x ng c a lu ng v chi u r ng và chi u sâu Hy v ng

r ng, vi c th c hành b ng cách s+ d)ng các d ch v) c a nh$ng ng i i u khi n có kinh nghi m xác nh các vi c th+ nghi m này s c ti p t)c M t l h1ng l n gi$a lý thuy t th y ng l c h c

và th c t còn t n t i, gi i h n ó là do giá tr thu c c a nh$ng cu c th+ nghi m không c ti n hành b i nh$ng ng i i u khi n có chuyên môn

2.10 Tàu thuy n v t tàu thuy n khác ho c tàu lai kéo khác

K thu t i u khi n m t con tàu trong khi v t tàu khác thì bình th ng và m b o c an toàn ch&ng nào ng i i u khi n nh n th c c r ng t!c th c hi n vi c i u khi n là quan

tr ng nh t N u tàu thuy n vu t ngang tàu thuy n ho c tàu lai kéo khác trong m t kho ng th i gian dài, nó s t o cho tàu thuy n b v t khó i u khi n, c bi t khi uôi tàu thuy n ó ngang m i

c a tàu thuy n ang b v t Nên dành cho tàu thuy n b v t m t kho ng càng r ng càng t!t và duy trì t!c v&a ph i làm gi m t!i thi u kho ng th i gian lúc hai tàu ngang nhau

Tàu thuy n b v t gi m t!c t i m c th p nh t nh m duy trì tính n lái tr c khi vi c i u

Hình 2.6 G p nhau trong lu ng l ch h.p

ng b-t u, h#n n$a s gi m th i gian cho vi c i u ng c a tàu thuy n v t Khi ang i qua nhau tàu thuy n có t!c th p h#n, n u c n có th t ng vòng quay c a máy, nh m t ng dòng ch y qua bánh lái và duy trì tính n lái

Lu t giao thông ch( ra cho tàu thuy n ho c tàu lai kéo ang b v t ph i có trách nhi m phù

h p v i tình hu!ng ó T i sao l i nh v y? Vì r ng tàu thuy n b v t ó c xem nh là có v n

và h u nh c coi là khó i u khi n, b t k% nhà hàng h i th n tr ng nào u ng ý cho v t qua n khi vi c i u ng có th th c hi n c theo i u ki n mà mình c m th y thu n l i nh t 2.11 S d ng k t h p các thi t b" hàng h i i u khi n tàu

Quan sát b ng m-t là m t trong cách t!t nh t c a ng i i bi n i u khi n và i u ng tàu trong lu ng h.p và các vùng n c b h n ch , nh ng c ng không nên b qua các thi t b hàng h i khác ang ch s phán xét lão luy n c a mình Ra- a và các thi t b i n t+ khác r t h$u ích cho hành h i trong t m nhìn xa b h n ch , nh ng la bàn con quay, máy o sâu v*n là các thi t b ch y u

c a ng i i u khi n

T t nhiên, la bàn con quay c s+ d)ng duy trì h ng, chuy n h ng khi i u ng La bàn con quay còn áp ng yêu c u là ch( báo vi c quay b ng các ti ng lách cách t&ng ph n nh c a

m t cách rõ ràng và chính xác 'i u áng ng c nhiên là m t th y th lão luy n có th phán oán

c t!c quay m t cách chính xác, dù vi c quay ã b-t u hay ch a? mà không c n theo dõi la bàn con quay Hy v ng r ng, trong k3 nguyên ch t r-n t #ng lai s không mang t i m t la bàn con quay “ c c i ti n” hoàn toàn câm l ng

Máy o sâu cung c p các s! li u sâu, ng i hàng h i c n cho vi c d oán, nh t là lúc

n c nông, khi vi c i u ng tr nên khó kh n và bi t c sâu d i ki tàu Ti p theo là tiên oán c hi n t ng chìm thêm, t& ó có th gi m t!c khi sâu áy thay 1i Ph i b t

th ng xuyên quan sát máy o sâu; s phát tri n c a máy o sâu dùng k thu t s! c g-n lên vách

ng n phía tr c c a bu ng lái giúp cho vi c cung c p s! li u sâu ngay trong bu ng h i làm

t ng tính an toàn cho ng i i u khi n? 'ôi lúc máy o sâu d ng nh b b quên khi có hoa tiêu trên tàu - 'ây qu i u không hay, vì sâu là thông s! c# b n c a i u khi n tàu

Do ngày nay, a s! các tàu l n h#n và n#i làm vi c c a hoa tiêu c ng cao h#n so v i m t n c, gây nên nhi u khó kh n cho vi c phát hi n sai sót trong phán oán và hi u ch(nh l i sai s! ó ' có

m t ph #ng pháp xác nh s di chuy n c a tàu m t cách chính xác so v i áy v phía tr c, sau, trôi d t sang ph i ho c trái là m t v n quan tr ng Vì nh v y, nó s có v trí chính xác khi vào

c u ho c khi vào bu c phao (cho lo i VLCC) và c ng i u khi n bánh lái c khi m i ho c uôi ang di chuy n sang bên các t!c nh

Lo i t!c k Doppler m t tia c s+ d)ng r t h$u ích trên bi n còn lo i t!c k Doppler hoàn ch(nh hi n t i, cho ta c s di chuy n v phía tr c và di chuy n ngang, nó cung c p các thông tin r t c n thi t cho các tình hu!ng i u ng

Trên các tàu l n h#n và các tàu mà t m nhìn t& bu ng lái b h n ch nh tàu con-ten-n#, i u quan tr ng là ph i có thi t b ch( báo góc quay ng i cán b hàng h i có kh n ng phát hi n và

i u khi n m c quay c a tàu khi quay M t thi t b ch( báo góc quay th ng cung c p thông tin trong vòng quay m c ph n m i /giây, m c dù v y ôi khi t!c quay m c /phút ch( ra

vi c quay sang ph i ho c trái theo h ng di chuy n c a m i tàu c ng c s+ d)ng Thông tin nh

v y, b n thân nó có giá tr không l n Nh ng quan tr ng là cho ta bi t giá tr ó ang t ng hay ang

gi m C n quan tâm và h ng d*n cho th y th lái các m u m.o !i v i tàu có thi t b ch( báo t!c quay Sau m t th i gian ng-n, h có th b-t u lái c v i thi t b ó nh là cách v&a xem (nh

c t c di chuy n qua i m d nh mà các th y th lái hàng bao th k3 nay ã làm Trong lúc gi$ tàu th4ng th theo h ng ch( c a la bàn con quay, bánh lái c s+ d)ng gi$ cho tàu không b o sang hai bên Ngay khi vi c quay c ch( báo, ng i lái s s+ d)ng bánh lái h p lý ch n l i vi c quay

ó, th ng là è lái tr c b t k% s di chuy n nào c a m i sang ph i ho c sang trái khi quan sát c

b ng m-t

Khi m t con tàu do c u trúc v ho c b chúi nên không 1n nh h ng, thi t b ch( báo quay là

c n thi t, nó làm cho vi c hàng h i tr nên an toàn h#n trong các lu ng b h n ch Khi bi t chính xác c m c quay, ng i i u khi n tàu có th gi i h n c m c quay t!i a an toàn ã bi t

và luôn gi$ tàu d i s i u khi n c a mình Ví d), m t l at các tàu ch khí ga ang l u hành, nó có

th b chúi ho c cân b ng do yêu c u c a m n n c trong các c u c ng, m c dù nó không 1n nh trên h ng do chúi ó nh ng v*n i u khi n an toàn B ng cách gi i h n m c quay th p h#n 3/10 /giây thì ta s d/ dàng ch n l i c vi c o m i Trong khi s! ch( báo c# b n là s! ch(

t #ng !i ' quay 3/10 /giây phù h p h u h t các i u ki n và t!c quay 6/10 /giây là an

toàn nh t cho vòng quay thông th ng

2.12 Hi n t ng chìm thêm

Khi con tàu b-t u di chuy n trên m t n c, nó ph i ch u s thay 1i m n n c trung bình, ó

là hi n t ng b chìm xu!ng Vi c thay 1i này có th xu t hi n t #ng #ng c v phía tr c và phía sau, ho c là l n h#n phía tr c m i ho c lái k t qu c a vi c thay 1i chúi g i là hi n

t ng “chìm thêm” “ SQUAT”

Khi di chuy n trên m t n c, con tàu ã chi m ch trong n c m t l ng t #ng #ng v i chính nó L ng n c này di chuy n ra xung quanh v tàu trên m i h ng N c ã b chi m ch di chuy n ch y u ra d c hai bên m n tàu và d i thân tàu tr v uôi tàu “l p” kho ng tr!ng khi tàu di chuy n t i và vi c t ng v n t!c c ng t o ra s suy gi m áp su t t #ng ng l n h#n áp su t suy

gi m này s làm cho tàu chìm thêm (t ng m n n c) t i m i hay lái ph) thu c vào v trí n#i nào mà

áp su t suy gi m l n nh t d c theo thân tàu

Khi con tàu vào vùng n c nông, dòng n c chi m ch t ng lên, b h n ch do vi c gi m kho ng tr!ng c phía d i và trên m t ho c hai m n tàu M c gi i h n ho c “h s! c n tr ” ph) thu c vào m t vài thay 1i sau:

ôi thì hi n t ng chìm thêm có h s! t ng g p b!n V i các tàu l n ngày nay, khi các sâu d i ki tàu là r t nh , i u này gi i thích m t cách rõ ràng t i sao t!c và hi n t ng “chìm thêm” ph i

c s quan tâm r t l n c a ng i i u khi n tàu

Di n tích m t c-t ngang l n nh t c a ph n chìm v tàu c quan sát b ng cách nhìn m t c-t ngang gi$a tàu trong các b n v h s# tàu, nó có giá tr khi ta so sánh v i di n tích m t c-t ngang c a

lu ng h.p T( s! c a hai di n tích này quy t nh kho ng tr!ng mà n c ph i ch y qua ó Rõ ràng

là, di n tích nh thì làm cho t!c dòng ch y khu v c ó t ng lên khi tàu có t!c - D*n t i áp

su t xung quanh tàu gi m xu!ng nhi u h#n

H s! c n

HB

Tb

fB

×

×

= b: Chi u r ng tàu

T1ng chìm thêm ngoài bi n kh#i, có th c tính v i chính xác v&a cho m t tàu VLCC theo công th c sau:

Khi m t con tàu có h s! béo th tích là 0,8 ang hành trình vùng n c nông v i t!c 10

h i lý/gi , nó s b chìm thêm xu!ng vào kho ng 1,6 mét N u t!c gi m i m t n+a, còn 5 h i lý/gi chìm thêm ch( còn là 0,4m ho c là b ng 1/4 chìm thêm t!c cao

C ng nên nói qua m t tí v nh h ng c a t!c và h s! c n c a tàu t i các c tính i u khi n M t con tàu trên m t n c b h n ch , có th so sánh v i m t piston trong xi lanh, rõ ràng là lái con tàu i th4ng v phía tr c khi l c c n t ng s g p nhi u khó kh n Do v y, ây có m t

gi i h n th c t !i v i t!c mà con tàu có th hành trình trên lu ng: tàu i v i t!c 16 h i lý/gi vòng quay máy 80 ngoài bi n kh#i thì ch( t t!c 9 ho c 10 h i lý/gi v i s! vòng quay t #ng

t vùng n c nông Gi i h n này t c khi dòng n c ch y theo các t!c t #ng !i cao, con tàu tr nên khó lái, xu t hi n vi c rung l n su!t chi u dài tàu và phát sinh m t lo i sóng l n uôi tàu L n tàu ch y tr nên ng-n và d!c, b gãy d c theo chi u dài c a nó và di chuy n ra ngoài

v i m t góc l n h#n so v i chi u dài tàu t i th i i m khi mà dòng ch y theo l n nh t xung quanh v tàu Con tàu gi ây c g i là “kéo theo nhi u n c”

Hi n t ng chìm thêm s xu t hi n phía lái hay m i? ch( có th xác nh chính xác c

b ng cách quan sát, nh ng m t qui t-c thông th ng c ch p nh n v n d)ng là, v i m t con tàu có

h s! béo th tích Cb l n (> 0,75), h u h t là các tàu vi/n d #ng, các tàu có h s! béo th tích l n, có

di n tích y n nh các tàu d u và tàu ch hàng r i l n, s b chìm thêm v m i Do v y, ng cong di n tích m t c-t ngang chìm d i n c ã nói ph n tr c, c ng giúp r t h$u ích trong vi c

d tính hi n t ng chìm thêm v m i hay lái N u ng cong t t i i m cao nh t c a nó t i khu

v c phía tr c nhi u h#n, có th d oán tàu chúi m i V tàu có di n tích m t c-t ngang phía tr c thay 1i u n, ph i c th+ ki m tra theo m t s! tiêu chu0n có th thuy t minh và công b!

vi c xác nh, n u con tàu chúi m i thì (nh ng cong cách phía tr c bao nhiêu

Tàu càng l n, m n n c càng tr nên sâu h#n thì chìm thêm càng tr nên quan tr ng B-t

bu c ng i cán b hàng h i ph i chú ý n chìm thêm khi x p hàng và ph i gi m t!c khi tàu

y m n hành trình trong lu ng h.p nông Tr c kia, h u h t các s" quan tàu ã ph)c v) trên các tàu

c l n nh v y, nh ng hi n t ng chìm thêm không c ý n thì s c! g-ng có ý th c c a h

v v n này g n nh là m t hi n t ng m i Các tàu ngày nay, ch hàng v i tr ng t i l n nh t, c n

gi i h n t!c hi n t ng chìm thêm nh nh t khi i trong lu ng

Ch ng 3

S, D-NG TÀU LAI

Chúng tôi i u ng con tàu t phía ngoài c ng Khi g i ng i ch huy con tàu lên bu ng lái, ông ta ang lau tay b ng m t mi ng v i bông và lau trán b ng ng tay áo " , ngài hoa tiêu" ông ta nói: " d nhiên là ngài làm chúng tôi b n r n quá" Tôi th y Tôi nh n th y r ng con tàu c a chúng tôi qu th c là áng yêu, ngài không nên mong i nó làm nhi u h n n a và hãy g i tàu lai i

" JAN DE HARTOG"

B ph n xa b

Hoa tiêu c ng t nhiên xu t hi n c+a bu ng lái, c m l y tay m t ng i àn ông già và chúc m&ng ông ta ã n c ng c a mình b ng m t gi ng tr m )c h#n ti ng còi tàu V i chi c b àm trong tay, ông ta ang h ng d*n cho tàu lai n c p m n tàu chúng tôi a chúng tôi qua âu

“Ngài dùng cà phê lo i nào? th a ngài ch( huy”

“Tôi thích cà phê en V&a en v&a nóng là ngon nh t”, hoa tiêu c ng tr l i thuy n tr ng

nh v y

“G i ph)c v) chu0n b và a cho ông ta m t bình cà phê i chú em t p s ”

H c viên s" quan t p s tr l i: “Tôi ã s n sàng r i, th a ngài Ch( m t vài giây i xu!ng t ng

d i (Dowstairs) bê lên là xong”

Hoa tiêu c ng tr&ng m-t lên nhìn h c viên t p s , nh ng không nói gì cho n khi anh này r i

bu ng lái Rõ ràng ông ta không thích câu tr l i c a ng i tr, tu1i

“T ng d i! T ng d i (dowstairs)! Không bi t c u ta ngh" n cái a ng)c ó âu v y, ”

ng i hoa tiêu c ng vui tính tr c kia ã g m lên nh v y

“Không i xu!ng phía d i mà i xu!ng các t ng d i Sàn boong (Decks) coi nh sàn nhà (Floors), các dây (Lines) coi nh các dây bu c tàu (Ropes), có ngày, m t trong nh$ng a tr, này s

g i m t dây cáp bu c tàu (Mooring wire) là m t dây l(n (Cable) c ng nên” Ông ta t m ng-t gi ng

m t tí th , nh ng rõ ràng là ông ta b-t u tranh lu n v s b o t n ngôn ng$ hàng h i và vi c s+ d)ng các thu t ng$ h p lý trên tàu Th c t , chúng tôi ã c nghe gi ng v ch ó trong lúc ngh( ng#i khi vào âu

Th t áng ti c, s th t là ngôn ng$ c a ng i i bi n th ng b bác b , nh$ng ng i ã làm

vi c trên các tàu trong b t k% m t kho ng th i gian dài nào, u không th y h nh phúc v i u ó

Có th i u này là do quá nhi u ng i trên t li n 1 xô t i các vùng n c trong các ngày ngh( cu!i

tu n ùa gi n, và h u h t nh$ng cái c vi t ra và c chi u thành phim nh Hoa k% v cu c s!ng và làm vi c trên m t n c là h ng v t #ng lai, chúng c sáng tác b i nh$ng ng i hàng

h i m i vào ngh , ó là nh$ng ng i không bi t c r ng ngôn ng$ c a bi n là s k th&a truy n th!ng T& ng$ hàng h i cho phép nh$ng ng i làm vi c trên tàu thông tin v i nhau v i các ý ni m

rõ ràng, ng-n g n và súc tích Ngh"a là nó không g i m ra m t s hi u nh m Ví lý do này, ng i

i u khi n tàu ph i s+ d)ng h p lý và công nh n các thu t ng$ trên tàu khi a ra các mênh l nh, ó

là v n quan tr ng

Trong khi các th y thu!c ang hành ngh y h p l , có k thu t cao và nhi u v!n li ng khoa

h c, ã và ang s+ d)ng thu t ng$ chuyên môn hóa riêng !i v i ngh nghi p c a h , thì ngôn ng$

c a bi n c gi ây ang c s+ d)ng sai và mang tính bình quân 'ây là i u áng bu n vì ngh i

bi n) Toàn b các câu dài và các câu m# h c n ph i th hi n thành các câu ng-n có ý ngh"a t #ng

#ng ng i i bi n có th ti p thu c ngay Ta có th coi o n v n ch( d*n a ra cho m t

th y th là: Theo dõi dây chéo xem chúng nh th nào? t #ng #ng v i 3 t& “ki m tra dây chéo” (check the spring)

Khi m t bác s" hay m t lu t s không tuyên b! ngôn ng$ trong ngh nghi p c a h không chính áng thì c ng không th tha th nh$ng l"nh v c khác trong ngh nghi p c a h khi h không làm ch c ngôn ng$ ó, ng i i bi n c ng không nên ch p nh n s úng sai c a ngôn ng$ i

bi n 'ó là m t ph #ng di n c a chuyên môn

Sau khi ã b tr&ng ph t h p lý, h c viên s" quan t p s i v phía tr c, tr giúp cho vi c vào

âu và làm cho ng i hoa tiêu c ng tin t ng r ng quan i m c a ông ta ã c ti p thu

Công vi c c a thuy n tr ng tàu lai là m t ch riêng Các công vi c ó không ch( ra trong các ph n này ây ch( c p n vi c s+ d)ng các tàu lai tr giúp trong vi c di chuy n và c p

c u c a tàu

Có m t s! lo i tàu lai, m i lo i u có u nh c i m riêng Lo i tàu lai m t chân v t các

c ng hãy còn chi m u th và chúng c ph)c v) d a trên c# s c a ch #ng này V n là ng i

i u khi n ph i hi u c công vi c c a tàu lai, các gi i h n và các n ng l c c a chúng sao cho có

th làm công vi c t!t nh t mà không gây nguy hi m cho chúng

3.1 L y tàu lai

Sau khi hoa tiêu c ng lên tàu, tàu ti p t)c hành trình trong t m nhìn th y c u, thuy n viên tàu

ã bu c dây các tàu lai s n sàng cho vi c c p c u Các tàu lai có th c bu c vào tàu theo m t vài cách khác nhau, tùy thu c vào n#i c p và tính ch t công vi c ang làm

N u tàu lai tr giúp cho vi c c p ho c r i c u thông th ng, nó s c bu c vào phía m i

ho c sau lái b ng hai dây Dây u tiên c a lên tàu, kéo lên phía tr c và b-t vào c c bích sàn boong, c g i là dây d c m i c a tàu lai, nó c bu c ch t vào c c bích trên boong, dây này có tác d)ng khi tàu lai lùi Do khi tàu lùi kéo m i ho c uôi tàu l n, dây này s ch u s c c ng l n, do

v y ph i b-t vào c c bích trên tàu C ng có tr ng h p, s" quan phía m i ho c lái tàu ã a dây này bu c vào m t s&ng bò nh m n gi ho c thi t b không phù h p khác, i u ó v t ra kh i s quan sát c a thuy n tr ng tàu lai Khi tàu lai lùi, dây tàu lai bu c trên s&ng bò ó s kéo 1 m n gi (có th b t ra kh i m n gi ), gây nguy hi m, t o th #ng vong ho c gi t ng i trên c hai tàu Dây

th hai c tàu lai a lên tàu l n thông qua sàn boong m i tàu lai, dây này g i là dây chéo m i c a tàu lai và nó c d*n v phía sau c a boong tàu, nó c tàu lai s+ d)ng gi$ vào v trí 0y (H.3.1)

N u con tàu lùi ho c tr t lùi khu v c c u nào ó, có th bu c thêm m t dây d c lái, tàu lai không b qu t tr l i, khi tàu l n có tr n lùi T!c khi lùi ph i duy trì m c nh nh t khi tàu lai

t o nên m t góc vuông v i tàu l n, vì v i m t ti t di n hình h c nh v y, n u t!c tàu t ng, nó s làm t ng lên s c c ng các dây lai do s c c n quá l n Hai th y th tàu, luôn v trí s n sàng c i dây lai m t cách nhanh chóng khi có tín hi u t& tàu lai và xông nó ra v i m t dây m i xu!ng tàu lai

N u dây không c i ra k p th i, thì tàu lai ho c là không th vào v trí làm vi c, ho c dây lai b kéo

t b i s c c ng dây khi tàu lai và tàu l n i u ng Th c t có th x y ra nguy c# dây d c lái c a tàu lai có th v ng vào chân v t tàu lai, n u thông tin gi$a hai tàu không y và h p lý

'!i v i tàu lai hai có chân v t, do kh n ng c a chúng trong i u ng, nên th ng ch( bu c vào tàu l n m t dây phía m i tàu lai lên m i tàu l n, vì chúng có th s+ d)ng c hai máy 0y vuông góc v i tàu l n mà không c n dây chéo m i c a tàu lai

Nh$ng tàu lai có ng c# 0y d ng m cho phép i u ng trên m i h ng mà ch( c n a

m t dây lai lên tàu, dây này cho phép tàu lai làm vi c t do tho i mái, và có r t nhi u h$u ích cho

ng i i u khi n tàu Lo i tàu lai i u khi n r t khéo léo ó là Voith Schneider, nó có th làm m i

vi c mà lo i hai chân v t v*n làm, u i m n$a là nó có th làm vi c ( 0y theo h ng c a chân v t

m i lái) 0y vuông góc v i tàu khi tàu ang có tr n t i Rõ ràng là khi v trí vuông góc và sát vào tàu l n, n u ta t ng công su t tàu lai, nó có th di chuy n c tàu l n theo h ng yêu c u Các lo i tàu lai i u khi n khéo léo này c ng có th làm vi c sát phía uôi ho c sau lái c a tàu l n, b i vì tính

Dây d c m i Dây d c lái

(n u c n) Dây chéo m i

Hình 3.1 Cách bu c dây vào tàu lai lo i m t chân v t

tàu N u i m cu!i cùng c a ph n uôi mà tàu lai có th làm vi c càng xa thì càng t ng hi u qu c a

vi c giúp di chuy n tàu

Các tàu lai có ng c# 0y d ng m th ng gi$ dây làm vi c c a chúng trên m t tr!ng t i có công su t v&a ph i thu vào ho c xông dây ra khi làm vi c Vì v y tàu lai có th thay 1i v trí mà không b gi m hi u qu và có th làm vi c t i nhi u v trí xung quanh m i và lái mà không c n ph i

di chuy n dây lai

3.2 Liên l c v i tàu lai

Trong khi nhi u lo i tín hi u cho tàu lai ã c s+ d)ng, ó là tín hi u riêng cho m t c ng

ho c th m chí riêng cho m t c u, d" nhiên, các tín hi u c# b n và các tín hi u i u ng là thông d)ng cho h u h t các c ng mà b n s g p ph i khi ghé vào các c ng c a Hoa k% Các tín hi u ó

c a ra b ng còi c m tay ho c còi tàu nh sau:

- 1 ti ng còi: N u ang 0y ho c lùi, d&ng l i N u ã d&ng, ti p t)c t i v i công su t bình

- 1 ti ng dài và 2 ti ng còi ng-n: Gi i phóng tàu lai C i dây tàu lai

Gi ây thi t b Radio ang b1 xung thêm cho còi, ng i i u khi n có th ch( d*n b ng l i nói cho tàu lai thi hành các m nh l nh i u ng Vi c s+ d)ng các thi t b Ra- i-ô ã thu c k t

qu an toàn h#n và công vi c có tính chuyên môn h#n vì nó có th ch( rõ tên tàu lai và a ra nhi u ch( d*n t( m( h#n cho tàu lai Khi s+ d)ng thi t b vô tuy n làm vi c cho tàu lai, m nh l nh th c

hi n t!t nh t là nh-c l i tên tàu lai hai l n không có s hi u nh m mà tàu lai ph i tuân th theo

m t l nh riêng nh : “(tên tàu lai) t i h t máy (tên tàu lai)”

3.3 S d ng tàu lai

'i u 1 - Không dùng tàu lai

Ch( bu c các tàu lai c n thi t, nh ng l p k ho ch gi m t!i thi u m t cách có tính toán vi c s+ d)ng chúng Hãy xem xét lý do cho v n này Tàu lai, #n gi n ch( là thi t b s n có khác ph)c v) cho ng i i u khi n hoàn thành nhi m v), b1 xung cho máy, bánh lái, chân v t m i, lái, neo

và các dây bu c tàu S+ d)ng tàu lai ch( khi các ph #ng ti n ó không hoàn thành ch c n ng c a mình Có m t s! lý do v v n này nh sau:

1 Ch( là cách phát tri n m t k n ng và m t linh c m cho ng i i u khi n tàu khi làm

vi c N u con tàu c 0y và kéo vào v trí ch y u b ng tàu lai, b n s không phát tri n c b t k% k n ng nào trong i u khi n tàu, b n ch( h c c cách s+ d)ng tàu lai 0y và kéo mà thôi

2 N u công vi c ã c lên k ho ch, c n thi t ph i s+ d)ng tàu lai m c t!i thi u Ngoài tàu lai ra còn có thi t b ph) tr thêm, n u c yêu c u - nó là m t lá bài trong tay ng i i u khi n

N u công vi c c làm theo cách ó, t o nên vi c s+ d)ng các tàu lai là c n thi t khi n ng l c d phòng này b m t Khi ã bu c tàu lai và làm vi c, gi s+ r ng các thi t b này ch a s n sàng thì tàu lai s b1 xung vào b t k% v n gì có th phát sinh

D ng nh có m t s không may m-n là m!i quan h ngh ch gi$a n ng l c i u khi n tàu và

kh n ng s n có c a các tàu lai có công su t l n Không yêu c u k n ng l n !i v i m t con tàu c p

c u i u ki n bình th ng mà ch( c n m t ít khôn ngoan chung nh t và m t vài tàu lai có công su t

l n là có th 0y và kéo con tàu ó vào úng v trí 'i u thú v là khi xem m t hoa tiêu ho c m t thuy n tr ng có kinh nghi m i u ng m t con tàu, làm cho nó ph i thi hành các yêu c u c a mình

mà h không ph i làm m " ho c b!i r!i chút nào Ch( có cách phát tri n k n ng ó là ph i i u

ng con tàu v i s tr giúp nh nh t

Nh ã nói, khi ta lùi tàu lai, thì c ng làm gi m luôn t!c t i c a tàu l n và ch( #n gi n là ta kéo m t tàu lai d c theo tàu v i ph n v tàu chìm sâu c a nó h p v i ng tâm d c tàu m t góc nào

ó thì cùng có tác ng làm gi m t!c Chú ý r ng hi u qu l i trái ng c n u ta cho tàu lai ch y

v phía tr c

L c c a tàu lai s làm t ng t!c c a tàu l n, b i vì m t ph n n ng l ng c a nó s dùng 0y tàu ti n t i Có th tính toán b ng bi u véc t# ph n tr m c a t1ng l c ang c t o ra b i tàu lai ang tác ng vào m t h ng nào ó mà ta mong mu!n d i m t i u ki n nh t nh, nh ng trong th c t ch( c n hi u r ng tàu lai có h#n m t tác d)ng có th s+ d)ng các nh h ng c a nó

m t cách có l i nh t (H.3.2)