Đảng bộ lâm đồng lãnh đạo thực hiện chính sách phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số

Do vậy, việc tìm hiểu quá trình lãnh đạo của Đẳng bộ Lâm Đồng trong việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số 1975- 1995 là diều rất cần thiết và bổ ích

NGO XUAN TRUONG

DANG BO LAM DONG LANH BAO THUC HIEN CHINH SACH PHAT TRIEN

KINH TE - XA HOI VUNG DAN TOC THIẾU SỐ

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia

Hồ Chí Minh

Người hướng dan khoa hoc: PGS-TS TRINH NHU

TS NGUYEN VAN DIEU

Phan bién 1: PGS LE MAU HAN

Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn Hà Nội

Phan biên 2: PGS TS DO QUANG HUNG

Viện Nghiên cứu Tôn giáo

Phản biện 3: PGS CAO VĂN LƯỢNG

Viện Sử học

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước, hợp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi ¿ý giờ 4 ngàyz>.5 tháng ⁄Z2 năm x2¿zØ0

Có thể tìm hiểu luận án tak

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Dân tộc và mối quan hệ giữa các dân tộc trên thế giới nói chung

và trong một quốc gia đa dân tộc nói riêng đang là vấn đề đặc biệt

tế nhị, nhạy cẩm, phức tạp trên nhiều bình diện, nhất là trong bối

cảnh của tình hình thế giới hiện nay.Thực tế lịch sử cho thấy, các

cuộc xung đột dân tộc diễn ra khốc liệt ở Bồsnhia, Côsôvô, châu Phi, chau MY-latinh, Kashmir, Ind6néxia

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc Trong quá trình lãnh đạo

cách mang, Dang ta coi gidi guyét đíng đấn vấn đề dân tộc kì một

trong những nhiệm vụ có tính chất chiến lược của cách mang Viél

Mam Ngày nay, khi dất nước bước sang thời kỳ phát triển mới và

mở rộng hợp tác quốc tế, yếu tố dân tộc càng được coi trong Lâm Đồng xưa nay là một vùng hỗn hợp dân cư, dân tộc Hiện

nay toần tỉnh có gần 4Ó thành phần dân tộc cư trú Họ vốn có nguồn

gốc, lịch sử định cư, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm văn hóa khác nhau Mối quan hệ giữa các dân tộc trong tỉnh là một

trong những nhân tố có ảnh hưởng không nhỏ đến sự ổn định chính

trị - xã hội và sự phát triển của Lâm Đồng Do vậy, việc tìm hiểu quá trình lãnh đạo của Đẳng bộ Lâm Đồng trong việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số (1975-

1995) là diều rất cần thiết và bổ ích, có ý nghĩa khoa học và thực

tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Từ trước đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về Tây

Nguyên nói chung và Lâm Đồng nói riêng trên các lĩnh vực kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội như;

Ml so vin de kinh tệ và hội Tây Vguyên (Nhiều tác giả Nxb

Khoa học xã hội, H., 1986) và 7y Auuven trên đường phát triển

cNhiều tác giá, Nxb khoa học xã hội, H., 1989) Nhiều bài nghiền vứu đăng trên các Tạp chí như: VỀ mới xố đặc điểm xã hội của các

đân tộc Trường Sơn Tây ,Veuyên (Bế Viết Đẳng); Bàn tề lịch sử

tộc người và đặc điểm kinh tê xã hội, văn hóa cư dân Tây Nguyên

(Đặng Nghiêm Vạn); Ä⁄Zấ% vận đề kinh tế xã hội cần giải quyết ở

Tâv Xưuyen tĐặng Nghiêm Vạn); Định hướng sẵn xuất và phần

công lao động trong ‘dan toc Ñ người ở Tây Nguyên (Ngô Đức

Thịnh): ,Viỡng vấn đề kinh tếở Tây Neuvén (Pham Sĩ Thái); Một

số quan điểm cơ bản về xâv dựng chiến lược phái triển kinh tế- xã

a ly bạn khoa học xã hội Việt Nam và Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, 1989) Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu thực trạng và phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, công tác định canh định cư, giáo dục, y

văn hóa vùng dân lộc thiểu số

Nhiều bài viết đề cập đến kinh tế - xã hội các dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng như: Wâ/ nét về đặc điểm kinh tế- xã hội Ở các vùng đân tộc Lâm Đồng trước khi tiễn lên xây dựng chủ nghĩa xã hội (Nguyễn Văn Diệu): Aột vài suy nghĩ về kinh tế vườn của đồng bào dân tộc ít người ở huyện Bảo Lộc Lâm Đồng (Nguyễn Hồng

Giáp); THÊ? tục cuộc vân động định canh định cư phát triển lực

rụng sản xual, sip phin sav dựng rững chặc các từng dân te it người tỉnh Lâm Đồng ( Bùi Chí Kiên; Vhdng kối quả bước đầu quai

2 ñãm thực hién đầu tư vật dựng các vã điểm vùng đồng bào dân

tộc tỉnh Lâm Đồng (Ngô Xuân Trường)

Tuy nhiên, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu

một cách hệ thống vấn đề: “Đảng bộ Lâm Đồng lĩnh đạo thực

hiện chính sách phát triển kinh tế~ xã hội vùng dân tộc thiểu số,

1975-1995” dưới góc độ lịch sử Đẳng Công trình luận án là cố

công trình nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng để tác giả kế

quá trình thực hiện đề tài luận án

3 Mục đích, nhiệm vụ, đốt tượng và phạm vi nghiên ciữu

của luận án

Mục đích của luận án là lâm rõ quá trình Đảng bộ Lâm Đồng

lãnh đạo thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân

tộc thiểu số từ năm 1975 đến năm 1995,

Để thực hiện mục đích trên, luận án giải quyết những nhiệm vụ chính sau đây:

- Trình bày những chủ trương, biện pháp của Đảng bộ Lâm

Đồng trong quá trình lãnh đạo thực hiện chính sách phát triển kinh

tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số: thành tựu và những mặt còn tồn tại

- Rút ra những kinh nghiệm của Đẳng bộ trong quá trình thực hiện chỉnh sách dân tộc của Đảng trên lĩnh vực kinh tế - xã hội

- Đề xuất những kiến nghị và giải pháp để tiếp tục nâng cao hơn nữa đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số

tại địa phương trong những năm tiếp theo

Đối tượng và phạm vì nghiên cứu:

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề Đảng bộ Lâm Đồng lãnh

đạo thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc

thiểu số từ năm 1975 đến năm 1995, trong đó chủ yếu là các đân

tộc thiếu số bản địa; những vấn đề kinh tế - xã hội có liên quan,

tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển Tuy nhiên, luận án

cũng đề cập đến những nét cơ bản về kinh tế - xã hội trước năm

1975 để thấy được xuất phát điểm đi lên chủ nghĩa xã hội của vùng dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng

4 Cơ sở lý luận, nguồn từ liệu và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc Những quan điểm của Đảng Cộng

sản Việt Nam về công tác dân tộc và chính sách dân tộc

Nguồn tài liệu để thực hiện luận án gồm văn kiện Đại hội đại

biểu toàn quốc của Đảng; các nghị quyết cúa Bộ Chính tr, Ban

chấp hành Trung ương Đảng: nghị định, quyết định của Chính phủ

về phát triển kinh tế - xã hội miền núi Văn kiện Đai hôi đại biểu Đáng bộ tinh Lâm Đồng: báo cáo tổng kết của các cơ quan ban ngành trong tỉnh có liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội vùng

dân tộc thiểu số; những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

luận án và nhất là tài liệu khảo sát điền dã của tác giả luận án ở

một số vùng dân lộc thiểu số trong tinh

Luận án sử dụng chú yếu phương pháp lịch sứ và phương pháp

lôgíc Ngoài ra còn sứ dụng phương pháp thống kề, phương pháp

nghiên cứu liên ngành, phương pháp so sánh đối chiếu để bảo

dam độ chính xác tin cậy của các dữ liệu trong luận án

3 Những đóng góp mới về khoa học của luận án

- Luận án trình bày có hệ thống quá trình Dang bộ Lam Đồng

lãnh đạo thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân

tộc thiểu số từ năm 1975 đến năm 1995, qua đó góp phần làm sáng

tỏ thêm sự đúng đắn của đường lối chính sách dân tộc của Đẳng và Nhà nước ta qua thực tiễn tại địa phương, Đồng thời nêu rõ những thành tựu, tồn tại trong quá trình vận dụng, thực hiện chính sách

phát triển kinh tế - xã hội ở vùng dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng, đề

xuất những kiến nghị, giải pháp để từng bước góp phần hoàn thiện

hệ thống các chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế - xã hội

miền núi

- Luận án cung cấp tư liệu góp phần nghiên cứu, tổng kết lịch sử Đẳng giai đoạn 1975-1995,

6 Bố cục của luận án

Ngoài mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án

có 3 chương, 9 mục, trình bày trong 152 trang: phần phụ lục có 33

bảng biểu thống kê

Chương Ï

DANG BO LAM DONG LANH DAO

KHAC PHUC HAU QUÁ CHIẾN TRANH, TỪNG BƯỚC ỔN ĐỊNH VÀ PHÁT TRIEN KINH TE - XA HOI VUNG DAN TOC THIEU SỐ

(1975-1985)

1.1 Điều kiện tự nhiên và đời sống kinh tế, xã hội các dân tộc

thiểu số ở Lâm Đồng trước tháng 4 năm 1975

1.1.1 Vài nết về địa lý tự nhiên và nhân văn

Lâm Đồng là một tỉnh miền núi ở phía Nam Tây Nguyên, có

diện tích tự nhiên 976.276 ha, chiếm trên 3% diện tích cả nước,

trong đó đất rừng chiếm 70%, đất nông nghiệp trên 200.000 ha,

chủ yếu là đất đỏ bazan và hơn 50.000 ha đất phù sa bồi tụ, thích

hợp cho việc phát triển cây công nghiệp, sin xuất lương thực, thực

phẩm và chăn nuôi gia súc

Trong 100 năm hình thành và phát ưiển, tỉnh Lâm Đồng có nhiều

lần thay đổi địa giới và đơn vị hành chính, Hiên nay Lâm Đồng có

thành phố Đà Lạt, thị xã Bảo Lộc và 9 huyện: Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà, Di Linh, Bảo Lam, Da Huoai, Đạ Tẻh Cát Tiên

Trước năm 1975 dân cư chủ yếu là các dân tộc thiếu số bản địa

như Cơho, Mạ Churu, Mnông, người Kinh và một số đân tộc thiểu

số ở các tỉnh phía Bắc như Tày Nùng, Thái, Hoa, Mường từ các nơi

khác đến làm ăn sinh sống Từ năm 1975 đến nay, thực hiện chủ

trương phân bế dân cư, phát triển các vùng kinh tế mới, số người di

dân theo kế hoạch và dân di cư tự do (ưong đó có đồng bào dân Lộc

thiểu số ở các tĩnh phía Bắc) đến Lâm Đồng đã làm dân số tăng đột

- Gạt bố mọi ảnh hưởng của Nam Triệu để trực tiếp phụ trách

vấn đề an ninh và cai trị vùng Tây Nguyên

- Chế độ địa phương tự trị được triệt để áp dụng

- Moi sv đi lại giao dịch buôn bán giữa các cư dân miền xuôi

với các đân tộc thiểu số đều bị hạn chế,

- Tất cả những vấn đề liên quan đến các dân tộc thiểu số đều do

chính quyền Pháp hoạch định và giải quyết

Từ năm 1951 đến năm 1975, ngụy quyền Sài Gòn tuy có thành lập cơ quan chuyên trách và bạn hành quy chế riêng cho đồng bào

các dân tộc thiểu số nhưng trên thực tế, các cơ quan này hoại động

mang tính hình thức Những chính sách đối với các dân tộc thiểu số còn nhiều bất cập, không những không tạo cơ hội để đem lại tình đoàn kết các dân tộc đã từng bị thực dân và phong kiến cố tình chia

rẽ, nay lại đào sâu thêm hố ngăn cách đó

1,1.3 Đời sống kinh tết xã hội các dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng trước tháng +4 năm 1975

Từ một xã hội ở thời kỳ công xã nguyên thủy tan rã, các dân tộc thiểu

số ở Lâm Đồng liên tiếp chịu ảnh hướng và tác động của bên ngoài, nhất

là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ nên đã hình thành

hai vùng Vùng căn cứ cách mạng ở những địa bàn xa xôi hẻo lánh, có vị

trí quan trọng về quốc phòng, Ở đây đồng bào một lòng theo Đẳng, kiên

giao thông, đời sống kinh tẾ, xã hội của đồng bào các dân tộc thiểu số đã

có những biến đổi đáng kể theo hướng sẵn xuất hàng hóa, các đơn vị tự

cấp, tự túc trong xã hội cổ truyền bị phá vỡ

12 Tình hình kinh tế - xã hội vùng đân tộc thiểu số san giải phóng và chủ trương, giải pháp của Đảng bộ

Vận dụng sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin va tu

tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc từ khi ra đời đến nay Đảng

ta rất coi trọng vấn đề dân tộc và đã đề ra đường lối chính sách

đúng đắn về vấn đề này trong từng thời kỳ cách mạng

Tham nhuần quan điểm đường lối, chính sách cúa Dang va Nha

nước về chính sách dân tộc, từ sau ngày giải phóng, Đảng bộ Lâm

Đồng đã đề ra nhiều chủ trương, biên pháp nhằm nhanh chóng ' khắc phục hậu quá chiến tranh, phát triển kinh tế - xã hội, từng bước ổn định và nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số,

1.3 Những kết quả đạt được trong 10 năm tực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số

làm ruộng nước, thâm canh sử dụng phần bón cho cây ưồng Nhờ

vậy, sản xuất nông nghiệp đã có những tiến bộ rõ rệt, tạo nên những biến đổi về kinh tế - xã hội ở vùng dân tộc thiểu số Trong

10 năm thực hiện cuộc vận động định canh định cư đã tao ra dude

17.853 ha đất canh tác mới, xây dựng 65 công trình thủy lợi, thủy

điện và nhiều công trình phúc lợi khác

1.3.2 Văn hóa xã hội

Sau ngày giải phóng, ủnh Lâm Đồng có 30.000 người mù chữ,

trong đó đồng bảo dân tộc thiểu số chiếm 2/3 Được sự quan tam của các cấp, các ngành, sự nỗ lực của ngành Giáo-dục và Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đến cuối năm 1977, toàn tính đã

mù chữ cho 25.620 người rong đó có 16.959 người dân tộc

thiểu số, Kết quả đó đã tạc đã cho việc thực hiện chương trình

"ánh sáng văn hóa” 3 nấm ¡978-1980 do Bỏ Giáo dục và Trung

ương Đoàn phát động Công tác giáo dục ở các ngành học cấp học

vùng dân tộc thiểu số cũng đạt được kết quả dáng kể, số học sinh

tăng nhanh, trình độ dân trí của đồng bào được nàng lên so với trước năm 1975

Song song với giáo dục, các cấp ủy Đảng, chính quyền và ngành

y tế đã quan tầm chỉ đạo phát triển mạng lưới y tế cơ sở nhất là ở

vùng sâu, vùng xa nhằm từng bước giải quyết các loại dịch bệnh

và chăm sóc sức khỏe ban đầu

Trên lĩnh vực văn hóa thông tin, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

là nhanh chóng xóa bỏ tàn dư nền văn hóa nô dịch phản động,

chống các tệ nạn xã hội của chế đô cũ, xây dựng nền văn hóa mới,

còn người mới xã hội chủ nghĩa

1.3.3 Công tác an nỉnh, quốc phòng

Sau ngày giải phóng lực lượng FULRO đã cấu kết với các tổ chức

phản động trong và ngoài nước ráo riết hoạt động, tuyên truyền xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, cài người vào bộ máy chính quyền

đoàn thể ở cơ sở Đồng thời tiến hành một số vụ tập kích giết hại cán

bộ, cơ sở cốt cán và nhân đân lao động người Kinh, kích động các đân tộc thiểu số nổi dậy lật đồ chính quyền cách mạng

Từ thực tiễn cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO cho thấy, vấn đề phát động quần chúng thực chất là một cuộc vận động chính trị trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện chính sách dân

tộc của Đảng, xây dựng và phát triển thực lực cách mạng tại chỗ,

tạo chỗ dựa cho quần chúng đứng lên làm chủ buôn làng, xây dựng

ộc sống mới

1.3.4 Xây dựng hệ thống chính trị

Cc ông tác xây dựng hệ thống chính trị luôn gắn liền với phòng

9

trào cách mạng của quần chúng Từ thực tiễn của phong trào đã phát hiện những người ung kiên, ưu tú để phát triển đẳng viên đào tạo cán

đông thời thanh lọc những phần tử xấu đo các tổ

bộ, cốt cán ở cơ sở

chức phản động cài cắm vào lực lượng cách mạng

Sau 10 năm thực hiện chính sách dân tộc của Đảng, đời sống kinh tế

- xã hội vùng dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng đã có những chuyển biến

đáng kể, tình hình an ninh chính trị từng bước được ổn định Đó là kết quả của quá trình quán triệt, van dung sáng lạo các chủ trương, chính

sách của Đáng và Nhà nước vào tình hình thực tế ở địa phương bằng

những cách làm và bước đi phù hợp

Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số

vẫn còn một số tồn tại: đời sống đồng bào chưa thật sự ổn định, nhiều nơi tuy đã định canh định cư nhưng việc xác định cơ cấu kinh tế chưa

phù hợp với từng vùng từng dân tộc nên hiệu quả thấp Công tác giao

đất, giao rừng tiến hành còn chậm nên diện tích rừng bị phá còn nhiều

ảnh hưởng đến môi trường sinh thái Sự nghiệp phát triển giáo dục, y

(Ế, văn hóa chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra

Chương 2 DANG BO LAM DONG LANH BAO THUC HEN CHINH SACH PHAT TRIEN KINE TẾ - XÃ HỘI

VUNG DAN TOC THIẾU SỐ TRONG

10 NAM DOI MỚI (1986-1995)

2,1 Đường lối và chính sách dân tộc của Đẳng trong thời kỳ đổi mới

Chính sách đân tộc của Đáng chú yếu là phát triển mối quan hệ

tốt đẹp gắn hú giữa các dân tộc trên tỉnh thần đoàn kết, bình đẳng,

giúp đỡ lấn nhu Điều đó được thể hiện rõ trong các Nehị quyết

1G

Đại hội Đảng lần thứ VL lần thứ VH

Để cụ thể hóa chính sách dân tộc Bộ Chính trị ra Nehĩị quy

về một số chủ trương chính sách lớn phát triển kinh tế - xã hội miễn núi và Hội đồng Bộ trưởng bạn hành Quyết dịnh số 72 xác định một số

chủ trương, chính sách cụ thể về đổi mới cơ cấu kinh tế và tổ chức sản

xuất ở miền núi; về quan hệ sản xuất: văn hóa - xã hội và công tác cán

bộ ở miền núi Từ khi Nhà nước tăng đần mức đầu tư theo các chương

trình dự án dành cho vùng cao, vùng xa xôi hẻo lánh vùng căn cứ cũ,

tình hình kinh tế - xã hội ở nhiều vùng dân tộc thiểu số đã từng bước chuyển từ nền kính tế tự cấp tự túc sang phái triển kinh tế hàng hóa

2.2 Chủ trương, giải pháp và sự chỉ đạo thực hiện

Nhân rõ vị trí và tầm quan trọng của chính sách dân tộc trong sự

nghiệp đổi mới, Đẳng bộ Lâm Đồng xác định: Phát triển kinh tế -

xã hội nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số là một nhiệm

vụ khó khăn, lâu dài và phức tạp, song có ý nghĩa quan ượng về

kinh tế, chính trị, xã hội và an ninh quốc phòng cả tước mắt và lầu dài Phương hướng sản xuất chủ yếu ở vùng đân tộc là kinh doanh

nghề rừng, trồng cây công nghiệp, chăn nuôi Tổ chức lại sản xuất theo hướng định canh định cư, phát triển kinh tế gia đình bao gồm

vườn rừng, vườn cây công nghiệp, khai thác lâm sẵn phụ, gắn với phát triển nông - lâm trường Các cơ sở kinh tế của Nhà nước đóng

ở vùng dân tộc phải làm đầy đú trách nhiệm thu hút, sử dụng lao

động đồng bào dân tộc theo nhiều hình thức và cùng với huyện, xã trực tiếp tổ chức hướng dẫn đồng bào làm kinh tế vườn

2.3 Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội vàng dân tộc

thiểu số trong 10 năm đổi mói

2.3.1 Trên lĩnh uực kinh tế

ghiệp đã chuyển từ phương thức phá rừng làm

Sản xuất nông n

11