giáo án điện tử bài Tổng kết từ vựng ngữ văn 9

Từ tượng thanh và từ tượng hình Khái niệm Từ tượng thanh Từ tượng hình Bài tập 1 : Tên loài vật là từ tượng thanh Nghe âm thanh đoán tên con vật “Đám mây lốm đốm xám như đuôi con sóc nối đuôi nhau bay quấn sát ngọn cây, lê thê đi mãi, bây giờ cứ loáng thoáng nhạt dần, thỉnh thoảng đứt quãng, đã lồ lộ đằng xa một bức vách trắng toát.” Tô Hoài Tác giả sử dụng các từ tượng hình làm cho hình ảnh đám mây hiện lên một cách sinh động. Trò chơi “Ô cửa bí mật”. Luật chơi: Có 4 ô cửa. HS lựa chọn 1 trong các ô cửa để mở câu hỏi. Nếu trả lời đúng sẽ nhận được 1 hộp quà.Trả lời sai sẽ nhường quyền trả lời cho bạn khác. HS mở hộp quà và nhận phần thưởng. Phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong những câu thơ sau : “Thà rằng liều một thân con, Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây” Chỉ ra biện pháp nghệ thuật trong đoạn thơ sau và phân tích tác dụng : “Trong như tiếng hạc bay qua, Đục như tiếng suối mới sa nửa vời. Tiếng khoan như gió thoảng ngoài Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.” Hai câu thơ sau sử dụng biện pháp tu từ gì ? Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ đó. Có tài mà cậy chi tài Chữ tài liền với chữ tai một vần. Phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong hai câu thơ sau : Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then, đêm sập cửa. Vận dụng kiến thức đã học về một số phép tu từ từ vựng để phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong những câu sau : a. Còn trời còn nước còn non Còn cô bán rượu anh còn say sưa. Ca dao b. Gươm mài đá, đá núi cũng mòn Voi uống nước, nước sông phải cạn. Nguyễn Trãi, Bình Ngô đại cáo c. Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ Hồ Chí Minh, Ngắm trăng d. Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng. Nguyễn Khoa Điềm, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN VỚI

LỚP 9A

Giáo viên : Mạc Thị Thuý Làn

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NAM SÁCH

Trường THCS Thanh Quang

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN VỚI

LỚP 9A

Tiết 53

TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Tiếp theo)

I Từ tượng thanh và từ tượng hình

1 Khái niệm

a Từ tượng thanh

b Từ tượng hình

Tiết 53

TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Tiếp theo)

I Từ tượng thanh và từ tượng hình

1 Khái niệm

a Từ tượng thanh

b Từ tượng hình

2 Bài tập

Bài tập 1 : Tên loài vật là từ tượng thanh

Tắc kè Quạ

Bò

Nghe âm thanh đoán tên con

vật

Bài tập 2 :

Xác định từ tượng hình và giá trị sử dụng chúng trong đoạn trích sau

“Đám mây lốm đốm xám như đuôi con sóc nối đuôi nhau bay quấn sát ngọn cây, lê thê đi mãi, bây giờ cứ loáng thoáng nhạt dần, thỉnh thoảng đứt quãng, đã lồ lộ đằng xa một bức vách trắng toát.”

Tô Hoài

Tác giả sử dụng các từ tượng hình làm cho hình ảnh đám mây hiện lên một cách sinh động.

Tiết 53

TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Tiếp theo)

I Từ tượng thanh và từ tượng hình

1 Khái niệm

a Từ tượng thanh

b Từ tượng hình

2 Bài tập

II Một số phép tu từ từ vựng

1 Khái niệm

- Hoán dụ - Điệp ngữ - Chơi chữ

- Nói quá - Nói giảm, nói tránh

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

- Hai bạn tổ chức thành một nhóm thảo luận khái niệm các biện pháp tu từ vừa nêu.

-Mỗi nhóm chọn một biện pháp tu từ:

+ 1 bạn chọn biện pháp tu từ bất kì

+ 1 bạn trả lời khái niệm tương ứng

12

6

3 9

Thời gian : 3 phút

BPTT Khái niệm

Là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng, nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm

Nhân hoá

Ẳn dụ

So sánh

Hoán dụ

Điệp ngữ

Chơi chữ

Nói quá

Nói giảm

Nói tránh

Là gọi hoặc tả đồ vật, cây cối, con vật bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi, tả người làm cho thế giới loài vật cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người

Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên của sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi nhau nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Là dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh

Là lợi dụng đặc sắc về âm, nghĩa của từ ngữ tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm câu văn thêm hấp dẫn thú vị

Là biện pháp phóng đại quy mô, mức độ tính chất của sự việc, hiện tượng nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm

Là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, tránh thô tục, thiếu lịch sự

Tiết 53

TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Tiếp theo)

I Từ tượng thanh và từ tượng hình

1 Khái niệm

a Từ tượng thanh

b Từ tượng hình

2 Bài tập

II Một số phép tu từ từ vựng

1 Khái niệm

2 Bài tập

Trò chơi “ Ô cửa bí mật”.

Luật chơi:

Có 4 ô cửa HS lựa chọn 1 trong các ô cửa

để mở câu hỏi Nếu trả lời đúng sẽ nhận được

1 hộp quà.Trả lời sai sẽ nhường quyền trả lời cho bạn khác HS mở hộp quà và nhận phần thưởng.

Bài tập 1/SGK

1 2

Phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong những câu thơ sau :

“Thà rằng liều một thân con, Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây”

Phép ẩn dụ tu từ : từ hoa, cánh dùng để chỉ Thuý Kiều và cuộc đời của nàng, từ cây, lá dùng để chỉ gia đình của Thuý

Kiều và cuộc sống của họ Ý nói Thuý Kiều bán mình để cứu gia đình.

Phần thưởng của bạn là:

Một cái bút chì

Phần thưởng của bạn là:

Một cái bút chì

Chỉ ra biện pháp nghệ thuật trong đoạn thơ sau và phân tích tác dụng :

“Trong như tiếng hạc bay qua, Đục như tiếng suối mới sa nửa vời.

Tiếng khoan như gió thoảng ngoài Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.”

Phép so sánh tu từ : so sánh tiếng đàn của Thuý Kiều với tiếng hạc, tiếng

suối, tiếng gió thoảng, tiếng trời đổ mưa.

Phần thưởng của bạn là:

Một chiếc com-pa

Phần thưởng của bạn là:

Một chiếc com-pa

Hai câu thơ sau sử dụng biện pháp tu từ gì ? Phân tích tác dụng

của biện pháp tu từ đó.

Có tài mà cậy chi tài Chữ tài liền với chữ tai một vần.

- Phép chơi chữ : tài và tai => Nhấn mạnh cách hiểu ấn

tượng về cuộc đời Kiều.

Một tràng pháo tay dành cho bạn!

Một tràng pháo tay dành cho bạn!

Phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong hai câu thơ sau :

Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

- So sánh mặt trời – hòn lửa

- Nhân hoá sóng cài then ; đêm sập cửa

=> Cảnh biển vào đêm đẹp kì vĩ như rất gần gũi với con

người.

Mời bạn thưởng thức hương vị ngọt ngào của niềm vui chiến thắng!

Mời bạn thưởng thức hương vị ngọt ngào của niềm vui chiến thắng!

Vận dụng kiến thức đã học về một số phép tu từ từ vựng để phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong những câu sau :

Còn cô bán rượu anh còn say sưa.

Ca dao

Voi uống nước, nước sông phải cạn.

Nguyễn Trãi, Bình Ngô đại cáo

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

Hồ Chí Minh, Ngắm trăng

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.

Nguyễn Khoa Điềm, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ

12

6

3 9

THỜI GIAN: 3 PHÚT

Bài tập 2 : Thảo luận nhóm

Câu Đáp án

a

b

c

d

Phép điệp ngữ (còn) và dùng từ đa nghĩa (say sưa) Say sưa vừa được hiểu là chàng trai vì uống nhiều rượu mà say, vừa được hiểu là chàng trai say đắm vì tình Nhờ cách nói đó mà chàng trai thể hiện tình cảm của mình mạnh mẽ mà kín đáo

Tác giả dùng phép nói quá để nói về sự lớn mạnh của nghĩa quân Lam Sơn

Phép nhân hoá : nhà thơ đã nhân hoá ánh trăng, biến trăng thành

người bạn tri âm tri kỉ (Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ) Nhờ phép

nhân hoá mà thiên nhiên trong bài thơ trở nên sống động hơn, có hồn hơn và gắn bó với con người hơn

Phép ẩn dụ tu từ : từ mặt trời trong câu thơ thứ hai chỉ em bé trên lưng

mẹ Ẩn dụ này thể hiện sự gắn bó của đứa con với người mẹ, đó là nguồn sống, nguồn nuôi dưỡng niềm tin của mẹ vào ngày mai

Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về cái hay của việc sử dụng phép tu từ trong hai câu thơ sau :

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa”

Bài tập bổ sung

- Học thuộc các khái niệm đã ôn tập

- Chuẩn bị bài Tập làm thơ 8 chữ.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ