BẠCH ĐẰNG – DÒNG SÔNG kết nối

Nội dung chương trình các môn học được tích hợp trong chủ đề - Qua những biến động thăng trầm của lịch sử sông Bạch Đằng vẫn còn in đậmnhững dấu ấn của những trận đánh oai hùng.. Vẻ đẹp

CHỦ ĐỀ BẠCH ĐẰNG – DÒNG SÔNG KẾT NỐI NHỮNG GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VÀ VĂN HỌC

I GIỚI THIỆU CHUNG

1 Nội dung chương trình các môn học được tích hợp trong chủ đề

- Qua những biến động thăng trầm của lịch sử sông Bạch Đằng vẫn còn in đậmnhững dấu ấn của những trận đánh oai hùng Vẻ đẹp tự nhiên, cuộc sống con người

và những chiến công của những vị anh hùng dân tộc trên dòng sông này luôn lànguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ sáng tạo trong thơ ca, âm nhạc và hội họa…

- Thông qua những giá trị Địa lý – Lịch Sử - Văn học trong giai đoạn từ thế kỷ

X – XV, giáo viên định hướng cho học sinh thấy được sự kết nối và mối liên hệ bổtrợ không thể tách rời giữa ba môn học Địa lý - Lịch sử - Ngữ văn Từ đó học sinh

có cái nhìn khái quát, toàn diện, đa chiều và đầy đủ hơn về những chiến công, nghệthuật quân sự Đại Việt trong truyền thống yêu nước, đánh giặc ngoại xâm của dântộc ta trong các thời đại, hiểu được giá trị vĩnh hằng của chân lý: “Không có gì quýhơn độc lập, tự do”

- Do vậy, khi tìm hiểu về hình ảnh dòng sông Bạch Đằng trong thơ văn, takhông thể không có sự kết nối những tri thức về ba mặt Địa lý, Lịch sử và Văn họctheo tiến trình của lịch sử - thời đại

- Những nội dung của chủ đề này có trong chương trình của môn Địa lý, Lịch

sử và Ngữ văn bậc THPT, do đó thuận lợi cho việc xây dựng chủ đề liên môn:

* Môn Lịch sử:

Bài 15 - Những cuộc chiến đấu chống ngoại xâm ở các thế kỉ X –XVIII

(theo chương trình nhà trường) (Tích hợp nội dung: thời gian, địa điểm và chiến

công của những trận chiến đấu chống giặc ngoại xâm ở các thế kỉ X – XVIII, đã trở thành những huyền thoại, nghệ thuật quân sự, sự đoàn kết toàn dân trong truyền thống yêu nước của dân tộc ta – ½ tiết)

*Môn Địa lý:

Bài 15 Thủy quyển Một số nhân tố ảnh hưởng tới chế độ nước sông Một

số sông lớn trên Trái Đất (Tích hợp nội dung:miền khí hậu nóng hoặc nơi địa

hình thấp của khí hậu ôn đới, thủy chế sông phụ thuộc vào chế độ mưa Nơi có địa hình dốc lớn, nước chảy mạnh, lũ lên nhanh… - ½ tiết).

Bài 16 Sóng Thủy triều Dòng biển (Tích hợp nội dung: hiểu biết cơ bản

nhất về hiện tượng Thủy triều – ½ tiết).

*Môn Ngữ văn:

+Tiết 58, 59: Bài Bạch Đằng giang phú – Trương Hán Siêu (Mở rộng, qua

một số tác phẩm văn học tiêu biểu viết về sông Bạch Đằng từ thế kỉ X –XV, từ đầu thế kỉ XX đến nay)(theo chương trình nhà trường)

- Phương án kế hoạch dạy học chủ đề:

+ Thời lượng dạy học chủ đề này gồm 3 tiết, được lấy từ quỹ thời gian của môn Địa lí (1/2 tiết), Lịch sử (1/2 tiết) và Ngữ văn (2 tiết)

+ Thời điểm thực hiện chủ đề: Học kì II lớp 10

+ Người thực hiện: GV môn Ngữ văn và Lịch sử

b) Nội dung chủ đề:

- Chủ đề tích hợp liên môn: Bạch Đằng – dòng sông kết nối những giá trị lịch

sử và văn học bao gồm các nội dung sau:

+ Tìm hiểu những tri thức địa lí và lịch sử của dòng sông Bạch Đằng

+ Từ những hiểu biết về địa lí và lịch sử, từ đó tìm hiểu những giá trị văn học vềsông Bạch Đằng từ thế kỷ X - XV

+ Định hướng nhận thức, tư tưởng, tình cảm và hành động của thế hệ trẻ trongviệc trân trọng những giá trị lịch sử của dân tộc ta, trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc hiện nay.

c) Ý nghĩa xây dựng chủ đề:

Do vậy, cần tích hợp các nội dung liên quan của 3 môn học Địa lý, Lịch sử và

Văn học thành chủ đề dạy học: Bạch Đằng - dòng sông kết nối những giá trị lịch

sử và văn học dân tộc:

+ Học sinh sẽ có cái nhìn toàn diện, xuyên suốt những tri thức kết nối giữa Địa

lý – Lịch sử - Văn học về dòng sông Bạch Đằng – dòng sông của niềm tự hào dântộc từ thế kỷ X đến nay

+ Tích hợp các nội dung của 3 môn học sẽ giảm tải các nội dung trùng lặp, khắcphục tình trạng thiếu liên hệ, sự tác động của các phần kiến thức Địa lí, Lịch sử vàNgữ văn

+ Việc tích hợp còn tạo điều kiện đổi mới phương pháp, tư duy của cả người

dạy và người học, đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học

+ Học sinh được trải nghiệm sáng tạo, tự học, tự nghiên cứu hình thành cácnăng lực và phẩm chất khác nhau Từ đó, vận dụng tri thức tổng hợp để giải quyếtvấn đề thực tiễn tương tự mà cuộc sống đặt ra

- Từ chủ đề tích hợp này, học sinh rút ra được những giá trị nhân văn, sự tiếpnối, kế thừa và sáng tạo của văn học dân tộc

- Vận dụng, liên hệ thực tế để định hướng nhận thức, tư tưởng của thế hệ trẻtrong việc gìn giữ những giá trị lịch sử, văn học cũng như sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ toàn vẹn lãnh thổ

- Năng lực chung: Hình thành năng lực tự học, năng lực hợp tác, giao tiếp

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực nhận xét, đánh giá, vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử để học vàgiải quyết những vấn đề thực tiễn

+ Năng lực làm việc theo nhóm

+ Năng lực quan sát và tổng hợp

+ Năng lực cảm thụ văn học

+ Năng lực sử dụng công nghệ nghệ thông tin

+ Năng lực khảo cứu thực tế

- Trân trọng những giá trị lịch sử, văn học; giữ gìn, tôn tạo, kế thừa, phát huy,

từ đó giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

3 Sản phẩm cuối cùng:

- Bài thuyết trình Powerpoint, sơ đồ tư duy và các clip sau khi tổ chức hoạtđộng trải nghiệm

4 Phương pháp dạy học

- Phương pháp dạy học theo dự án

- Phương pháp thảo luận nhóm

II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC CHÍNH ĐƯỢC HÌNH THÀNH THÔNG QUA CHỦ ĐỀ

(trên bản đồ và thực tiễn)

- Biết được thếnào là hiệntượng thủy triều

- Phân tích

hưởng củasông BạchĐằng đến cáchoạt động sảnxuất và đờisống thế kỷ X– XV

- Ảnh hưởngcủa thủy triềuđến sản xuất vàquân sự

- Tìm hiểu sựthay đổi về dòng

và sự tạo bồi củasông Bạch Đằngthế kỷ X – XV

- Ý nghĩa củaThủy triều trongquân sự và sảnxuất

- Giải quyết tìnhhuống thực tiễn

Sự kết nối: Vịtrí, địa tạo, thuỷvăn, sinh quyển,con người

- Vai trò củadòng sông nàytrong đời sống

- Xác định mốiliên hệ giữaĐịa lý - Lịchsử

- Cả 3 lầnchống giặcngoại xâm đềudùng cọc cắmdưới lòng sông

và dựa vào

thuỷ triều (tự nhiên) để đánh

giặc

- Tại sao 3 nhàNgô, Tiền Lê,Trần lại biết âmmưu của giặcngoại xâm sẽ vàonước ta qua dòngsông Bạch Đằng

- Những yếu tốnào đã góp phầnlàm nên nhữngchiến công trêndòng sông này

- Đánh giá được

sự kế thừa, bàihọc kinh nghiệmtrong nghệ thuậtquân sự ViệtNam

- Đánh giá vaitrò của nhữnganh hùng dântộc, trực tiếp chỉhuy các trậnthuỷ chiến trênsông Bạch Đằng

kỉ X -> XV.

- Xác định mốiliên hệ giữalịch sử và vănhọc

-Phân tíchđược những giátrị văn học viết

về sông BạchĐằng từ thế kỉ

X ->XV vàBạch Đằnggiang phú

-Lí giải ý nghĩa,tầm quan trọngcủa những tácphẩm văn học đóđối với thời đạibấy giờ

- Bạch Đằnggiang phú đượcxem là tác phẩmhay nhất viết vềBạch Đằng, emnêu ý kiến củamình

-Liên hệ để đưa

ra các bài học vềlòng tự hào dântộc và tráchnhiệm bảo vệ đấtnước

- Xác định mốiliên hệ giữaLịch sử và vănhọc

- Cảm nhận vềgiá trị văn họcviết về sôngĐằng trong thơvăn hiện đại

- Tại sao trongkháng chiếnchống Mỹ vàthời bình, sôngBạch Đằng vẫntiếp tục là nguồncảm hứng củavăn học, âm nhạc

và hội họa…?

- Ý thức, tráchnhiệm trong việc

kế thừa, bảo tồn,phát huy nhữnggiá trị lịch sử vàvăn học của thế

hệ trẻ ngày nayđối với quá khứhào hùng, vẻvang của chaông

- Đánh giá được sự kế thừa, bài học kinh nghiệm trong nghệ thuật quân sự Việt Nam.

- Xác định mối liên hệ giữa Địa lý - Lịch sử

- Đánh giá vai trò của những anh hùng dân tộc, trực tiếp chỉ huy các trận thuỷchiến trên sông Bạch Đằng

* Môn văn học:

- Lập bảng thống kê những sáng tác thơ văn tiêu biểu viết về sông Bạch Đằng

từ xưa đến nay.(tác giả, tác phẩm, thể loại, cảm hứng sáng tác )

-Em hãy xác định mối liên hệ, sự kết nối giữa những giá trị lịch sử và cảm hứngsáng tác thơ văn về sông Bạch Đằng ?

-Có ý kiến cho rằng : Bạch Đằng giang phú (Trương Hán Siêu) là tác phẩm haynhất viết về sông Bạch Đằng Cho biết ý kiến của em

-Tại sao trong kháng chiến chống Mỹ và thời bình, sông Bạch Đằng vẫn tiếp tục

là nguồn cảm hứng của văn học, âm nhạc và hội họa ?

- Học sinh cần làm gì để giữ gìn, kế thừa và sáng tạo những giá trị lịch sử vàvăn học của cha ông ?

III KẾ HOẠCH DẠY HỌC

1.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

a Chuẩn bị của giáo viên

- Máy tính, máy chiếu

- Tranh ảnh, lược đồ, bản đồ, video clip về tư liệu địa lí và lịch sử của dòngsông Bạch Đằng.

- Phấn, bút nhớ, thiết kế hoạt động của giáo viên và học sinh, trình chiếu PowerPoint

- Kế hoạch phân công , tổ chức nhiệm vụ cho học sinh

- Các tài liệu, website cần thiết giới thiệu cho học sinh

- Giấy Ao, bút dạ, phiếu học tập để học sinh thảo luận nhóm

- Các phiếu sử dụng trong quá trình thực hiện dự án:

+Hợp đồng học tập, nhật kí cá nhân

+Phiếu định hướng học tập, biên bản làm việc nhóm, phiếu đánh giá cá nhântrong hoạt động nhóm, phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động định hướng, phiếuđánh giá sản

phẩm

+ Phiếu ghi nhận thông tin, biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng, nhật kí

cá nhân, báo cáo tổng kết

b Chuẩn bị của học sinh

-Giấy Ao, bút màu, giấy màu, compa, thước kẻ…

-Sưu tầm các tài liệu về các vấn đề có liên quan đến bài học, clip, lược đồ, sơ đồ

giáo viên giao về tìmhiểu những vấn đề của

dự án

-HS cùng thảo luận đểxác định các nội dungcủa dự án Điền nội dungvào phiếu điều tra để

GV nêu tính cầnthiết của dự án và

nhiệm vụ cho HSbằng các câu hỏi

-Cung cấp tư liệu,lược đồ, bản đồmang tính chất

-Thành lập đượcnhóm

-Bản kế hoạchhoạt động

-Hợp đồng họctập được kí kết

-Sau khi thành lập nhóm,xây dựng kế hoạch làmviệc.

định hướng hỗ trợHS

GV gợi ý một sốhình thức trìnhbày sản phẩm để

HS lựa chọn

- Sơ đồ tư duy

- Clip minh họa

- Bản trình chiếuPower point

-GV hướng dẫnhọc sinh kí hợpđồng học tập

- Trợ giúp họcsinh xây dựng kếhoạch hoạt độngcủa nhóm

- GV trao đổi vớihọc sinh thêm một

số vấn đề để làm

rõ nội dung chủ đề

và các công việccần thực hiện

- Sưu tầm các tư liệu liênquan

- Xử lý dữ liệu, hoànthành sản phẩm theo sựphân công trong dự án

-Giáo viên mônĐịa lí, Lịch sửchuẩn bị kế hoạchthực hiện dự án,phiếu định hướng

bổ sung và những

hỗ trợ khác choviệc thực hiện dự

án của HS

Kết quả thực hiệncủa các nhóm cóthể là các tư liệucần thiết cho dự

án như clip, tranhảnh, bản đồ, bảnthuyết trình

Word hoặcPower Point…

Lắng nghe và đánh giásản phẩm của các nhómkhác.

Thảo luận kết luận vấn

đề nghiên cứu

Lắng nghe cácnhóm trình bày

Nêu câu hỏi phảnbiện

Tiến hành đánhgiá sản phẩm củacác nhóm

Nhận xét và tổngkết hoạt độngnhóm, giải đápnhững vấn đề họcsinh còn vướngmắc, mở rộngthêm những vấn

đề để học sinh tiếptục tìm hiểu

- Sản phẩm củacác nhóm họcsinh:

+Clip và kết quảtìm hiểu

+Bảng đánh giáhoạt động cá nhântrong nhóm

+Nhật kí hoạtđộng cá nhân

- Kết quả đánh giásản phẩm củanhóm

Hoạt động

4: Thành lập

-HS thành lập nhóm mới, phân công công

-Giáo viên Ngữvăn chuẩn bị kế

Kết quả thực hiệncủa các nhóm có

-Sưu tầm, xử lý tư liệu,hoàn thành các sản phẩm

về các chủ đề tìm hiểugiá trị văn học từ dòngsông Bạch Đằng

hoạch thực hiện

dự án, phiếu địnhhướng bổ sung vànhững hỗ trợ kháccho việc thực hiện

dự án của HS

thể là các tư liệucần thiết cho dự

án như clip, tranhảnh, bản đồ, bảnthuyết trình

Word hoặcPower Point…Tiết 3 Hoạt động

Lắng nghe và đánh giásản phẩm của các nhómkhác

Thảo luận tổng kết vấn

đề nghiên cứu

Lắng nghe cácnhóm trình bày

Nêu câu hỏi phảnbiện

Tiến hành đánhgiá sản phẩm củacác nhóm

Nhận xét và tổngkết hoạt độngnhóm,giải đápnhững vấn đề họcsinh còn vướngmắc, mở rộngthêm những vấn

đề để học sinh tiếptục tìm hiểu

- Sản phẩm củacác nhóm họcsinh:

+ Clip và kết quảtìm hiểu

+Bảng đánh giáhoạt động cá nhântrong nhóm

+Nhật kí hoạtđộng cá nhân

- Kết quả đánh giásản phẩm củanhóm

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

TUẦN 1 HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG VÀ GIAO NHIỆM VỤ 1.Mục tiêu

-Xây dựng được các nội dung tìm hiểu

-Thành lập được các nhóm theo sở thích

-Phổ biến nhiệm vụ trải nghiệm và học tập của các nhóm

-Rèn luyện kĩ năng làm việc trong nhóm

2 Thời gian: Tuần 1 – ½ tiết 1

3 Cách thức tổ chức hoạt động

* Tạo tâm thế: GV giới thiệu dự án cho học sinh: Việt Nam là đất nước có vị

trí địa lí rất đặc biệt và đa dạng sinh học; có nhiều sông suối, kênh rạch…, nhữngdòng sông đã gắn liền với nền văn minh lúa nước, sự hợp tác cộng đồng trong việctrị thuỷ đã ra đời nhà nước Văn Lang - Âu Lạc đầu tiên Trên các dòng kênh giang

ấy, còn in dấu bao chiến công hiển hách của ông cha trong những cuộc kháng chiếnchống ngoại xâm bảo vệ chủ quyền dân tộc Và trong các dòng sông đó, Bạch Đằng

đã trở thành biểu tượng của “giang sơn gấm vóc”, biểu tượng của hào khí Đông A,biểu tượng của sức mạnh dân tộc, của tinh thần đoàn kết chiến thắng vì chính nghĩa.Tìm hiểu về dòng sông Bạch Đằng trong sự kết nối những giá trị lịch sử và văn họctrở thành một vấn đề cần thiết đối với thể hệ hôm nay

GV cho học sinh xem clip “Bạch Đằng giang”

Chủ đề 1: Vị trí địa lí của dòng sông Bạch Đằng

Chủ đề 2: Bạch Đằng – dòng sông của những giá trị lịch sử

Chủ đề 3: Sông Bạch Đằng trong văn học Việt Nam từ thế kỉ X -> XV và Bạch

-Học sinh có năng lực khá: Tham gia tìm kiếm thông tin, tómtắt các nội dung tìm kiếm được.

-Học sinh có năng lực giỏi: Tóm tắt, chắt lọc và chỉnh sửa cácthông tin tìm kiếm được

-Học sinh có năng lực diễn đạt và cảm thụ tốt thu thập tư liệu

và ý kiến của các thành viên viết báo cáo hoàn chỉnh

Theo năng lực

giao tiếp

-Học sinh có năng lực giao tiếp tốt nhận nhiệm vụ thuyết trìnhbáo cáo

Bước 3: GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm, hướng dẫn lập kế hoạch nhóm

(Các phiếu định hướng có trong phụ lục)

nhiệm vụ Nhóm

1,2,3,4

1 Tìm kiếm thông tin về vị trí địa lí sôngBạch Đằng: bắt nguồn từ đâu? Hướng chảycủa dòng sông ? Hiện nay sông đổ ra biển ởcửa nào?

2 Ý nghĩa của sông Bạch Đằng đối với sảnxuất, đời sống và quân sự xưa và nay?

(giai đoạn từ thế kỷ X đến nay)

3 Ý thức, trách nhiệm trong việc giữ gìn vàbảo vệ môi trường trên dòng sông này?

4 Những giá trị thực tiễn hiện nay của sôngBạch Đằng đối với kinh tế -xã hội( nôngnghiệp, công nghiệp, du dịch ( giao thông )?

5 Tìm hiểu sự thay đổi của thuỷ triều thế kỷ

4 Tìm hiểu về nghệ thuật quân sự Việt Namqua các thời kỳ từ thế kỷ X đến nay

5 Những yếu tố nào làm nên những chiếncông lịch sử oai hùng trên sông Bạch Đằng?

6 Đánh giá vai trò của những anh hùng trựctiếp chỉ huy những cuộc kháng chiến chốnggiặc ngoại xâm trên sông Bạch Đằng

7 Sự giống nhau và khác nhau trong nghệthuật quân sự dùng cọc trên sông của 3 nhàNgô, Tiền Lê, Trần

8 Kết nối, kế thừa những tinh hoa của nghệthuật quân sự Việt Nam

3 Xác định mối liên hệ giữa lịch sử và vănhọc, tìm hiểu giá trị nội dung của các tácphẩm gắn với cảm hứng về Bạch Đằng.

(theo các tiêu chí khái quát)

4.Bạch Đằng giang phú được xem là tácphẩm hay nhất viết về sông Bạch Đằng? Ýkiến của em

5 Tiếp mạch cảm hứng thi ca, các nhóm cóthể viết cảm xúc bằng thơ về Bạch Đằng

2 Sắp xếp các tác phẩm theo tiến trình thời

gian (gắn với cuộc kháng chiến chống Mỹ và trong hòa bình)

3.Đánh giá giá trị nội dung của các tác phẩmviết về Bạch Đằng đối với thời đại chống

Pháp, chống Mỹ cứu nước và thời bình?

(Làm rõ sự kết nối giữa giá trị lịch sử và văn học).

5.Định hướng nhận thức, tình cảm và tráchnhiệm của thế hệ trẻ trước những trang sửhào hùng của cha ông

6 Liên hệ thực tiễn: Bạch Đằng trong tâmthức người Việt, trong việc bảo vệ và giữ gìnchủ quyền đất nước trong thời điểm hiệnnay

7 Tiếp mạch cảm hứng thi ca, các nhóm cóthể viết cảm xúc bằng thơ về Bạch Đằng

(Khuyến khích)

Bước 4: Phát phiếu học tập định hướng và gợi ý cho học sinh nguồn tư liệu tham khảo để hoàn thành nhiệm vụ:

-HS nghiên cứu phiếu học tập định hướng

-Lắng nghe, ghi chép, hỏi GV những điều chưa rõ

-Các nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ thảo luận về chủ đề được giao,

xây dựng đề cương nghiên cứu và kế hoạch cho việc thực hiện dự án

-Các nhóm xác định việc cần làm, thời gian dự kiến, tư liệu, phương pháp tiến hành

-Các nhóm tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên: tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm tư liệu, video về các nội dung được phân công

-Rèn kĩ năng làm việc nhóm

- Góp phần hình thành kĩ năng thu thập thông tin, phỏng vấn, khảo sát thực tế…

- Kỹ năng trình bày một bài báo cáo

2 Thời gian: Tuần 1, ½ tiết 1

Bước 3: Các nhóm học sinh dựa trên phiếu định hướng hoạt động phân công nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch sinh hoạt nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.

-Viết nhật kí và biên bản làm việc nhóm

-Sắp xếp các nội dung đã tìm hiểu nghiên cứu

4.Sản phẩm

-Đề cương chi tiết cho từng chủ đề ở các nhóm

-Bản phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, dự kiến kết quả

TỪ TUẦN 1 SANG ĐẾN ĐẦU TUẦN 2 (Học sinh và các nhóm học sinh làm việc ở nhà) HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HIỆN DỰ ÁN 1.Mục tiêu: Học sinh làm việc theo nhóm và cá nhân theo kế hoạch đề ra:

- Thu thập thông tin, bản đồ, tranh ảnh, sách báo và mạng Internet…

-Xử lý thông tin, tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong nhóm Trong quá trình thực hiện, phải hướng đến làm rõ các vấn đề đặt ra trong đề cương nghiên cứu

-Viết báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm và chuẩn bị trình bày trước lớp

2.Thời gian: Các nhóm tự sắp xếp thời gian và nhiệm vụ thực hiện.

- Clip giới thiệu khái quát về hình ảnh dòng sông Bạch Đằng

- Bài thuyết trình Power Point về Vị trí địa lí của sông Bạch Đằng

- Thuyết minh về Bạch Đằng, dòng sông kết nối những giá trị lịch sử

5 Các nhóm hoàn thành sản phẩm: Chuyển đến Email chung của dự án

(duanbachdang ka@gmail.com) để tất cả các nhóm đọc trước và chuẩn bị các câuhỏi phản biện

TUẦN 2 HOẠT ĐỘNG 4: BÁO CÁO NỘI DUNG 1,2 VÀ TRIỂN KHAI NỘI

DUNG 3,4 1.Mục tiêu:

- Các nhóm học sinh báo cáo kết quả làm việc của nhóm: Trình bày báo cáo bằng các bài thuyết trình, clip phóng sự, các nhóm thảo luận

- Biết tự đánh giá sản phẩm của nhóm và các nhóm khác

- Rèn luyện kĩ năng bộ môn

-Bồi dưỡng nhận thức, tư tưởng, hành động đúng của học sinh trong việc trân trọng lịch sử vẻ vang của dân tộc và phát huy trách nhiệm của bản thân trong cuộc cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước trong thời điểm hiện nay

2.Thời gian: Tuần 2 - tiết 2

3 Thành phần tham dự:

-Ban giám hiệu và tổ chuyên môn

-Giáo viên Địa lí, Lịch sử, Ngữ văn…

-Học sinh lớp 10

4.Nhiệm vụ của học sinh

-Báo cáo các nội dung chủ đề theo kí kết hợp đồng học tập.

-Thảo luận và chuẩn bị các câu hỏi phản biện

-Tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình và tham gia đánh giá các sản phẩm của nhóm khác

5.Nhiệm vụ của giáo viên

-Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận

-Quan sát, nhận xét

-Hỗ trợ và cố vấn, giải đáp những khó khăn của học sinh

-Thu các sản phẩm và các phiếu làm việc nhóm

-Đánh giá các sản phẩm của học sinh

Bước 1: GV phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá và tự

đánh giá sản phẩm của các nhóm

- Nêu vấn đề cho học sinh tiến hành báo cáo và thảo luận:

Dân tộc ta có một lịch sử hào hùng trong dựng nước và giữ nước Chiến côngchống giặc ngoại xâm in dấu đậm nét trong những chiến thắng gắn liền với các địadanh lịch sử Trong đó không thể không nhắc tới dòng sông mang tên Bạch Đằng –nơi đã 3 lần chôn vùi giấc mộng bành trướng của giặc phương Bắc Một trongnhững yếu tố góp phần tạo nên chiến thắng đó là đặc điểm địa lí, thủy văn của sôngBạch Đằng

Bước 2: Các nhóm cử đại diện báo cáo các nội dung chủ đề đã kí hợp đồng.

Nhóm 1,2,3,4: Vị trí địa lí, thủy văn của sông Bạch Đằng

- Hình thức báo cáo: Trình chiếu + thảo luận

- Đại diện một nhóm trình bày bài thuyết trình

- Các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

- Sau khi nhóm thuyết trình xong, các nhóm khác đưa ra các câu hỏi

- Nhóm trình bày ghi nhận câu hỏi và đưa ra phương án trả lời

- Giáo viên nhận xét về bài thuyết trình của nhóm được báo cáo:

+ Nội dung:

+Hình thức:

+Cách trình bày và phần trả lời câu hỏi của nhóm bạn

- Giáo viên nhấn mạnh bằng cách đưa ra câu hỏi để học sinh thảo luận thêm:+Vị trí địa lí sông Bạch Đằng đã ảnh hưởng như thế nào đối với các hoạt động sản xuất và đời sống?

+ Thủy triều có ý nghĩa như thế nào đối với sản xuất và quân sự?

Giáo viên mở rộng vấn đề:

- Sông Bạch Đằng có vị trí địa lí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp: Cungcấp phù sa, nước cho sản xuất, chăn nuôi ; trong đời sống sinh hoạt của người dânđịa phương từ thế kỷ X – nay theo tiến trình lịch sử; trong kinh tế: sản xuất vật liệu

xây dựng, giao thông vận tải đường sông …

- Việc nghiên cứu về thủy triều càng có ý nghĩa quan trọng: sử dụng năng lượngthủy triều ( than xanh), xây dựng cảng biển, cảng sông… Trong quá khứ, nhờ hiểubiết được quy luật của thủy triều, dân tộc đã 3 lần chiến thắng kẻ thù trên sông BạchĐằng, Xoài Mút…ghi tạc những chiến công hiển hách tạo nên những giá trị lịch sử

to lớn Ở đó có sự kết nối của vị trí, địa tạo, thuỷ văn, sinh quyển và hơn hết là conngười

Nhóm 5,6,7,8,9: Bạch Đằng, dòng sông kết nối những giá trị lịch sử

- Hình thức báo cáo: Thuyết trình kết hợp với trình chiếu + thảo luận

- Đại diện một nhóm trình bày

- Các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

- Sau khi nhóm thuyết trình xong, các nhóm khác đưa ra các câu hỏi

- Nhóm trình bày ghi nhận câu hỏi và đưa ra phương án trả lời

- Giáo viên nhận xét về bài thuyết trình của nhóm được báo cáo:

+ Nội dung

+Hình thức

+Cách trình bày và phần trả lời câu hỏi của nhóm bạn

-Giáo viên nhấn mạnh: Qua ba chiến thắng của quân và dân ta trên dòng sông

Bạch Đằng , chúng ta có thể thấy nguyên nhân dẫn đến thắng lợi đó là sự kết hợpcủa 3 yếu tố “Thiên thời – Địa lợi – Nhân hòa” Trong đó, phải kể đến vai trò quantrọng nhân tố “Con người”: Sự đoàn kết trên dưới một lòng, sự mẫn tiệp của ngườitài giỏi quân sự…Ngày nay, giá trị của chiến thắng trên dòng sông Bạch Đằng càngcần được thế hệ hôm nay nhắc nhớ nhằm khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc,đồng thời cũng là một bài học cho những kẻ có dã tâm chiếm đất, chiếm biển củachúng ta Bạch Đằng đã trở thành dòng sông lịch sử, dòng sông của những chiếncông và là một nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào trong văn học – nghệ thuật

Bước 3: GV nhận xét sơ bộ về kết quả của các nhóm, thu các phiếu đánh giá;

thống kê và xử lý các kết quả để công bố trong giờ học sau

Bước 4: GV đưa ra hướng phát triển tiếp theo của các nhiệm vụ học tập để học

sinh nghiên cứu:

+ Sông Bạch Đằng trong văn học thế kỉ X -> XV và Bạch Đằng giang phú.+ Sông Bạch Đằng trong thơ ca hiện đại và những bài học quý

- Các nhóm tiếp nhận đề tài, phân công nhiệm vụ, lên kế hoạch triển khai côngviệc

- GV định hướng và giải đáp băn khoăn của các nhóm nếu được yêu cầu

6.Sản phẩm của học sinh

- Clip giới thiệu khái quát về hình ảnh dòng sông Bạch Đằng

- Bài thuyết trình Power Point về đặc điểm địa lí của sông Bạch Đằng

- Clip phóng sự thuyết minh về những trận đánh lịch sử trên sông Bạch Đằng

- Các nhóm mới được thành lập và nhận nhiệm vụ học tập tiếp theo

- Đề cương chi tiết cho từng chủ đề ở các nhóm

- Bản phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, dự kiến kết quả

TUẦN 2 (Học sinh và các nhóm học sinh làm việc ở nhà) HOẠT ĐỘNG 2: THỰC HIỆN DỰ ÁN 1.Mục tiêu: Học sinh làm việc theo nhóm và cá nhân theo kế hoạch đề ra:

- Thu thập thông tin, bản đồ, tranh ảnh, sách báo và mạng Internet…

-Xử lý thông tin, tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong nhóm.Trong quá trình thực hiện, phải hướng đến làm rõ các vấn đề đặt ra trong đề cươngnghiên cứu

-Viết báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm và chuẩn bị trình bày trước lớp

2.Thời gian: Các nhóm tự sắp xếp thời gian và nhiệm vụ thực hiện.

5 Các nhóm hoàn thành sản phẩm: Chuyển đến Email chung của dự án

(duanbachdang ka@gmail.com) để tất cả các nhóm đọc trước và chuẩn bị các câuhỏi phản biện

TUẦN 2 HOẠT ĐỘNG 4: BÁO CÁO NỘI DUNG 3,4 1.Mục tiêu:

- Các nhóm học sinh báo cáo kết quả làm việc của nhóm: Trình bày báo cáobằng các bài thuyết trình, clip phóng sự, các nhóm thảo luận

- Biết tự đánh giá sản phẩm của nhóm và các nhóm khác

- Rèn luyện kĩ năng bộ môn

-Bồi dưỡng nhận thức, tư tưởng, hành động đúng của học sinh trong việc trântrọng lịch sử vẻ vang của dân tộc và phát huy trách nhiệm của bản thân trong cuộccuộc xây dựng và bảo vệ đất nước trong thời điểm hiện nay

2.Thời gian: Tuần 3 - tiết 3

3 Thành phần tham dự:

-Ban giám hiệu và tổ chuyên môn

-Giáo viên Địa lí, CDCD, Lịch sử, Ngữ văn…

-Học sinh lớp 10

4.Nhiệm vụ của học sinh

-Báo cáo các nội dung chủ đề theo kí kết hợp đồng học tập.

-Thảo luận và chuẩn bị các câu hỏi phản biện

-Tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình và tham gia đánh giá các sản phẩm của

nhóm khác.

5.Nhiệm vụ của giáo viên

-Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận

-Quan sát, nhận xét

-Hỗ trợ và cố vấn, giải đáp những khó khăn của học sinh

-Thu các sản phẩm và các phiếu làm việc nhóm

-Đánh giá các sản phẩm của học sinh

Bước 1: GV phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá và tự

đánh giá sản phẩm của các nhóm

-Nêu vấn đề cho học sinh tiến hành báo cáo và thảo luận:

5.Nhiệm vụ của giáo viên

-Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận

-Quan sát, nhận xét

-Hỗ trợ và cố vấn, giải đáp những khó khăn của học sinh

-Thu các sản phẩm và các phiếu làm việc nhóm

-Đánh giá các sản phẩm của học sinh

Bước 1: GV phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá; tự đánh

giá sản phẩm của các nhóm

-Nêu vấn đề cho học sinh tiến hành báo cáo và thảo luận:

Bạch Đằng là dòng sông - địa chiến lược, đã ghi dấu những chiến công oanhliệt gắn liền với những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta từ thế

kỷ X - XV

Sông Bạch Đằng xưa là nơi hoang sơ, hiểm yếu Là cửa ngõ “cổ họng” đi vàođất liền bằng đường thuỷ rất thuận lợi Nơi đây, là địa chiến lược, địa quân sự, là yếthầu vô cùng quan trọng đối với nghệ thuật quân sự Đại Việt khi giặc ngoại xâm quacửa ngõ này

Qua những biến động của lịch sử dân tộc sông Bạch Đằng vẫn còn in những dấu

ấn lịch sử Vẻ đẹp, cuộc sống con người và những chiến công của những vị anhhùng dân tộc trên dòng sông này luôn là nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ sáng tạo

âm nhạc, hội họa và đặc biệt là thơ ca Sau đây, chúng ta sẽ đến với phần báo cáocủa các nhóm qua sự tìm hiểu những giá trị văn học từ đề tài về sông Bạch Đằng

Bước 2: Các nhóm cử đại diện báo cáo các nội dung chủ đề đã kí hợp đồng.

Nhóm 1,2,3,4: Sông Bạch Đằng trong văn học từ thế kỉ X đến XV và BạchĐằng giang phú

- Hình thức báo cáo: Thuyết trình kết hợp với trình chiếu + thảo luận

- Đại diện một nhóm trình bày bài thuyết trình

- Các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình và hoàn thành phiếu ghi nhậnthông tin

- Sau khi nhóm thuyết trình xong, các nhóm khác đưa ra các câu hỏi

- Nhóm trình bày ghi nhận câu hỏi và đưa ra phương án trả lời

- Giáo viên nhận xét về bài thuyết trình của nhóm được báo cáo:

+ Nội dung:

+Hình thức:

+Cách trình bày và phần trả lời câu hỏi của nhóm bạn

- Giáo viên nhấn mạnh bằng cách đưa ra câu hỏi để học sinh thảo luận thêm:+Tại sao tất cả các tác phẩm về Bạch Đằng mà ta tìm hiểu đều được viết sau khinhững chiến thắng đã lùi xa?

+Hãy xác định rõ hơn mối liên hệ, sự kết nối những giá trị lịch sử và văn học?+Khái quát những giá trị nhân văn cốt lõi qua các tác phẩm?

+ Tại sao nói Bạch Đằng giang phú là tác phẩm tiêu biểu nhất cho những bài viết về Bạch Đằng?

- Giáo viên mở rộng và nâng cao vấn đề:

+ Văn học và lịch sử luôn có mối liên hệ gắn bó, sâu sắc Nếu lịch sử ghi lạichính xác những sự kiện đã diễn ra thì khi vào văn học, giá trị lịch sử trở thànhnguồn cảm hứng dồi dào, phong phú Văn học đã lấy cảm hứng về lịch sử để thănghoa và tạo nên những giá trị nhân văn tốt đẹp Chúng ta thấy rõ điều đó khi tìm hiểu

về những tác phẩm viết về dòng sông Bạch Đằng – dòng sông của những chiếncông oanh liệt trong 3 cuộc kháng chiến của dân tộc chống lại sự xâm lược của giặcphương Bắc

+ Tất cả các bài thơ viết về Bạch Đằng được tìm hiểu đều ra đời khi các cuộcchiến đấu đã lùi xa Chẳng hạn bài Bạch Đằng giang phú của Trương Hán Siêu

được viết vào khoảng 50 năm sau chiến thắng Bạch Đằng, khi vương triều nhà Trầnđang có biểu hiện suy thoái Một đại thần trọng trách lớn, địa vị cao, nhiều cônglao,trải mấy đời vua Trần không thể không nhìn lại quá khứ anh hùng để củng cốniềm tin trong hiện tại…

+ Qua các tác phẩm Bạch Đằng giang phú (Trương Hán Siêu), ta thấy xuyênsuốt mạch cảm xúc của nhân vật “Khách” với những giá trị nhân văn:

# Thể hiện cảm xúc vui sướng, tự hào về cảnh trí non sông và lịch sử hào hùngcủa dân tộc Đồng thời cũng hé lộ niềm nuối tiếc, buồn đau trước sự che phủ của lớpbụi thời gian và những đổi thay hưng phế…

#Các sáng tác đề cao vai trò “Thiên thời – Địa lợi – Nhân hòa”, ở Bạch Đằnggiang phú, Trương Hán Siêu cho rằng non sông hiểm trở là nhân tố quan trọngnhưng nhân tố ấy lại phụ thuộc vào con người Do vậy con người là yếu tố quyết

định đến thắng lợi của trận chiến: “Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao”.Đây là một

tư tưởng tiến bộ, mang đậm chất nhân văn, làm nên một Hào khí Đông A không chỉtrong chiến trận mà còn ở trong thời điểm đất nước thái bình…

Giáo viên chốt và chuyển ý

Nhóm 5,6,7,8,9: Sông Bạch Đằng trong văn học hiện đại và những bài học quý

- Hình thức báo cáo: Thuyết trình kết hợp với trình chiếu + thảo luận

- Đại diện một nhóm trình bày bài thuyết trình