Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội

Trong Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ VIII đã nêu rõ "Phát triển du lịch tơng xứng với tiềm năng du lịch to lớn của đất nớc theo hớng du lịch văn hoá sinh thái, môi trờng xây dựng các ch

Lời mở đầu

Văn hoá là một sản phẩm do con ngời tạo nên, nó không do một cá nhân

mà do cả một cộng đồng, tập thể ngời Tơng ứng với mỗi một thời kỳ phát triển của loài ngời là một nền văn hoá tập trung riêng Đồng thời văn hoá tự

đánh giá phần nào sự phát triển của văn minh nhân loại và ngày nay văn hoá còn là một yếu tố cấu thành thúc đẩy động cơ đi du lịch Mỗi một quốc gia và một dân tộc có những nét đặc trng văn hoá riêng do vậy để hiểu biết, giao lu tìm hiểu và thởng thức buộc con ngời phải có hoạt động đi du lịch và thông qua du lịch cảm thấy gần gũi thân thiết với nhau hơn.

ở Việt Nam bắt đầu từ nền văn hoá đất nớc trải dài theo thời gian thông qua năm tháng đã tích lũy đợc một kho tàng văn hoá lớn và nó ngày càng có sức thu hút sự quan tâm chú ý của mọi ngời ở các quốc gia khác nhau Hơn bất cứ một ngành nào du lịch ngày càng có mối quan hệ mật thiết với văn hoá Văn hoá không chỉ là động lực của sự phát triển mà còn đợc gọi

là điểm tựa, là nền tảng cho sự phát triển bền vững Văn hoá du lịch đang trở thành xu thế chủ đạo trong chiến lợc phát triển của ngành du lịch thế giới Trong Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ VIII đã nêu rõ "Phát triển du lịch tơng xứng với tiềm năng du lịch to lớn của đất nớc theo hớng du lịch văn hoá sinh thái, môi trờng xây dựng các chơng trình và các điểm hấp dẫn du lịch về văn hoá, di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh.

Hà Nội đợc coi là cái nôi văn hoá của cả nớc, nơi tập trung nhiều giá trị văn hoá gồm cả văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần, có sức thu hút lôi cuốn ngày càng nhiều khách du lịch.

Để phát triển du lịch không một quốc gia nào trên thế giới lại không coi trọng sự phát triển của du lịch văn hoá bởi vì du lịch văn hoá là một loại hình

du lịch có nhiều u điểm không phụ thuộc vào thời tiết có thể phát triển quanh năm Nguồn thu từ du lịch văn hóa là nguồn thu ổn định với mức tăng trởng ngày càng lớn nó giúp con ngời hiểu biết sâu sắc về thế giới xung quanh Điều

đó rất phù hợp với thời đại ngày nay quan trọng hơn việc khai thác tiềm năng văn hoá truyền thống trong kinh doanh du lịch cũng là một cách tốt nhất đợc tiến hành đồng thời đã đợc bảo tồn tôn tạo chúng Phát triển một cách hiệu quả các tiềm năng, khuyến khích sự phát triển của du lịch văn hoá trong giai

đoạn mới.

I Vai trò và vị trí của du lịch văn hoá trong sự phát triển của du lịch 2

II Mối quan hệ giữa du lịch văn hoá với quá trình công nghiệp hoá

-hiện đại hoá

6

Chơng II Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch văn hoá ở

Hà Nội

9

I Tiềm năng phát triển du lịch văn hoá ở Hà Nội 9

Chơng III Kiến nghị một số giải pháp 25

Chơng I Sự cần thiết để phát triển Du lịch văn hoá

trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH

I Vai trò và vị trí của Du lịch văn hoá trong sự phát triển của Du lịch

1 Những nét khái quát về Du lịch văn hoá

Có lẽ hiếm có một quốc gia nào trên thế giới muốn phát triển ngành Dulịch của mình mà lại không coi trọng du lịch văn hoá? Nhng không phải bất cứquốc gia nào cũng có điều kiện phát triển du lịch văn hoá

Du lịch văn hoá chỉ phát triển ở những nớc có nền văn minh cổ đại nổitiếng, có nghệ thuật dân tộc đặc sắc, có những cảnh đẹp làm đắm say lòng ng-

ời Nếu Ai Cập không có kim tự tháp đồ sộ, Hy Lạp không có những đề tàinguy nga thì mỗi năm không thể có hàng chục triệu khách đến du lịch ở nớcnày

Có thể hiểu Du lịch văn hoá là một loại du lịch mà mục đích chính lànâng cao hiểu biết cho cá nhân đáp ứng sự ham hiểu biết Qua các chuyến đi

đến những vùng đất mới, tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế,chế độ xã hội, cuộc sống và phong tục tập quán của địa phơng đất nớc đến dulịch hoặc là kết hợp với những mục đích khác nữa

Du lịch văn hoá vừa là phơng tiện, vừa là mục đích của kinh doanh dulịch Du lịch văn hoá nhằm chuyển hoá các giá trị văn hoá Các giá trị vật chấtcũng nh tinh thần cho hoạt động du lịch Du lịch văn hoá là phơng thức hấpdẫn vì nó giải quyết những nhu cầu về cảm thụ cảnh quan của quốc gia và dulịch văn hoá thờng để dành cho những du khách có trình độ cao trong xã hội

Du lịch văn hoá đợc xem là tổng thể của Du lịch - xem đó là một hiện ợng văn hoá nhằm thu hút khách ở các điểm du lịch phải mang tính văn hoá.Tuỳ theo các tiêu thức khác nhau mà ngời ta có thể chia du lịch văn hoá ranhiều loại

t-+ Du lịch tìm hiểu bản sắc văn hoá: Khách đi tìm hiểu các nền văn hoá làchủ yếu Mục đích chuyến đi mang tính chất khảo cứu nghiên cứu Đối tợngkhách chủ yếu là các nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên

+ Du lịch tham quan văn hoá: Đây là loại hình du lịch phổ biến nhất dukhách thờng kết hợp giữa tham quan Với nghiên cứu tìm hiểu văn hoá trongmột chuyến đi Đối tợng tham gia vào loại hình du lịch này rất phong phú, bêncạnh những khách vừa kết hợp đi để tham quan vừa để nghiên cứu còn cónhững khách chỉ để chiêm ngỡng để biết, để thoả mãn sự tìm hoặc có thể theotrào lu Do vậy trong một chuyến du lịch du khách thờng đi đến nhiều điểm

du lịch, trong đó vừa có những điểm du lịch văn hoá, vừa có những điểm dulịch núi, du lịch biển, du lịch dã ngoại, săn bắn Đối tợng khách là những ng-

ời a phiêu lu mạo hiểm, thích tìm cảm giác mới và chủ yếu là những ngời trẻtuổi

+ Du lịch kết hợp giữa thăm quan văn hoá với các mục đích khác Mục

đích chính của khách là trong chuyến đi nhằm thực hiện công tác hoặc nghề

nghiệp nào đó và có kết hợp với tham quan văn hoá Đối tợng của loại hìnhnày là những ngời đi tham dự hội nghị, hội thảo, kỷ niệm những ngày lễ lớn,các cuộc triển lãm Loại khách này đòi hỏi trình độ phục vụ hiện đại, phongphú có chất lợng cao, quy trình phục vụ đồng bộ, chính xác, họ có khả năngthanh toán cao, nhng nói chung thời gian dành cho du lịch của họ rất ít Thểloại du lịch cụ thể của loại hình du lịch này là du lịch công vụ.

Tuy nhiên, sự phân loại Du lịch văn hoá thành các loại hình trên chỉ là

t-ơng đối Vì trong một cht-ơng trình đợc kết hợp với nhiều hoạt động khác nhau

Du lịch văn hoá là loại hình du lịch tiềm năng và nó ít chịu sự chi phốicủa yếu tố thời vụ du lịch (thời tiết, khí hậu) nhng nó phụ thuộc vào đặc điểmnhân khẩu học nh: giới tính, độ tuổi, trình độ văn hoá, nghề nghiệp, tôn giáo của du khách

2 Vị trí và vai trò của du lịch văn hoá với quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc:

a) Vị trí của du lịch văn hoá

Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội thời kỳ CNH-HĐH hiện nay,vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc là sợi chỉ đỏ trong đờng lối văn hoácủa Đảng ta Bởi vì nói đến văn hoá là nói đến dân tộc Nớc Việt Nam ta đãtrải qua hàng nghìn năm sinh tử trong gian truân, vất vả, nhân dân các dân tộc

đã sáng tạo, nâng cao, bảo tồn, chắt chiu để có những công trình kiến trúc,

đền chùa, miếu mạo của các thiên tài kỳ vĩ nh Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, HồXuân Hơng, Nguyễn Gia Thiều, Đoàn Thị Điểm làm nên diện mạo nền vănhọc, nền văn hoá Việt Nam Từ ngọn bút tháp bên Hồ Gơm hay những món ăntruyền thống đều là di sản văn hoá dân tộc, đó là những tài sản quốc gia, cũng

là một trong những tiềm năng của du lịch ngày nay Do vậy mà chúng ta cầnphải giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc đúng nh trong diễn vănkhai mạc Thập kỷ Quốc tế phát triển văn hoá 1900-2000 ông Federico Mayor,Tổng th ký Unesco đã nói "Cần phải giữ gìn cho đợc mọi giá trị văn hoá dântộc, một cộng đồng ngời, thậm chí một cá thể là những điều không thể thaythế đợc"

Trên thế giới ngày nay đang phát triển nhiều loại hình du lịch nh du lịchhoài cổ, du lịch tìm cái mới, du lịch tìm hiểu phong tục nhng du lịch kiểu nào,

ở đây, đến nớc nghèo hay nớc công nghiệp phát triển du lịch bao giờ cũng gắnliền với văn hoá, với bản sắc của mỗi quốc gia luôn đầy ắp giá trị Vì văn hoá

là yếu tố tiềm ẩn hoá thân trong hoạt động du lịch và hoạt động du lịch trớchết là hoạt động nhằm đi tìm các giá trị văn hoá dân tộc và nhân loại để thởngthức, khám phá, hởng thụ và sáng tạo Ta có thể khẳng định rằng du lịchkhông thể tự mình phát triển đợc nếu không dựa trên một nền tảng văn hoá vàngợc lại nhờ có du lịch mà các dân tộc hiểu biết đợc những thành tựu rực rỡcủa nền văn hoá nhân loại, tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự xích lại gầnnhau giữa các nền văn hoá nhằm làm cho các dân tộc ngày càng hiểu rõ nhauhơn Nhng du lịch không chỉ dừng lại ở sự thởng ngoạn cảnh đẹp thiên nhiên,

ngắm nhìn các công trình văn hoá, tìm hiểu các di tích lịch sử để cảm thụ mà

du lịch còn là một hoạt động khám phá sáng tạo theo quy luật của cái đẹp

Du lịch và văn hoá là hai khái niệm khác nhau nhng lại đồng nhất trongmỗi khát vọng của mỗi con ngời Lịch sử phát triển du lịch từ xa đến nay đãcho thấy nhờ du lịch mà con ngời đã khám phá ra nhiều điều mới mẻ và đãchuyển hoá khá nhiều giá trị văn hoá thành sản phẩm du lịch hấp dẫn Nh vậy

du lịch là một nhu cầu không thể thiếu đợc của con ngời trong quá trình hiểubiết để hởng thụ và sáng tạo Sự đóng góp cho quá trình tăng trởng kinh tế cho

sự phát triển nguồn thu từ du lịch có nguyên nhân từ nhu cầu này - du lịchphát triển không tách rời nhu cầu hiểu biết, khám phá, sáng tạo Theo đặc trngcủa văn hoá trên cơ sở biết đánh thức các giá trị văn hoá của dân tộc, biết xemcác di sản văn hoá, di tích lịch sử Sự phát triển của du lịch ở Hà Nội, cũng

nh Huế, Quảng Ninh, Quảng Nam - Đà Nẵng là nhờ vào tiềm năng vô giá

đó

b) Vai trò và ý nghĩa của du lịch văn hoá

Nói đến du lịch văn hoá không có nghĩa rằng du lịch là chỗ dựa duy nhấtcủa sự phát triển văn hoá Không nhận thức rõ điều này, thì vô tình sự phát triểnchỉ có thể thành công xét về góc độ kinh tế, còn sẽ thất bại về việc giữ gìn bảnsắc dân tộc do sự tiếp xúc với du khách từ khắp năm châu đến Việt Nam

Phát triển du lịch văn hoá là một định hớng đúng trong quá trình HĐH đất nớc Văn hoá chính là nền tảng, là động lực thúc đẩy sự phát triển dulịch và du lịch văn hoá Kinh nghiệm trên thế giới và nớc ta cho thấy cần phảithực hiện đồng thời và đồng bộ nh: phải tạo ra một môi trờng văn hoá vừa tiêntiến vừa đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc, làm sống lại các giá trị văn hoátruyền thống, giữ vững sự ổn định chính trị và an ninh xã hội, xây dựng độingũ cán bộ, nhân viên làm du lịch tốt nhằm tạo ra sức hấp dẫn khách thậpphơng

CNH-Hoạt động du lịch càng hiện đại hoá thì càng phải làm giàu thêm bản sắc

và truyền thống dân tộc Nhng văn hoá phải thật sự là yếu tố nhân bản, lànhững giá trị hữu hình và vô hình Cái gọi là tài sản vô hình đó chính là sựchuyển hoá các năng lực tinh thần của con ngời vào hoạt động kinh doanh, đóchính là văn hoá

Vai trò và ý nghĩa của du lịch văn hoá đối với kinh doanh du lịch là hếtsức quan trọng, nó góp phần thúc đẩy cho du lịch vơn lên, tạo đà cho du lịchngày một phát triển đem lại hiệu quả to lớn và ổn định cho nền kinh tế Nó cóhiệu quả là càng tăng giá trị văn hoá - văn minh, bản sắc dân tộc thì hiệu quảkinh doanh du lịch càng cao Nhận biết đợc các vấn đề đó các nhà kinh doanh

du lịch, các nhà quản lý kinh tế phải không những kiểm tra ngăn chặn nhữngmặt phi văn hoá bằng hệ thống pháp luật mà vấn đề lâu dài và quan trọng hơn

là xây dựng tạo ra để hấp dẫn từ bản sắc, "thuần - phong - mỹ - tục" dân tộc,bảo tồn nâng cấp các di tích lịch sử văn hoá, kiến trúc

II Mối quan hệ giữa du lịch văn hoá với quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá

1 Điều kiện để phát triển du lịch văn hoá:

Kinh doanh du lịch là một loại hình kinh doanh cao cấp không thể táchrời văn hoá vì xét cho cùng du lịch là hoạt động văn hoá Văn hoá là nhu cầuthiết yếu trong đời sống xã hội đồng thời nó cũng là nhu cầu đặc trng của conngời khi đi du lịch do vậy văn hoá là yếu tố quyết định tính hấp dẫn của sảnphẩm du lịch vì nó giải quyết nhu cầu về nhận thức và thẩm mỹ Có nghĩa là

đến điểm du lịch nếu đi phải có cái gì cho ngời ta xem và ngợc lại

Xét về hai khía cạnh: ngời đi du lịch và những nhà kinh doanh đi du lịch

để phát triển du lịch văn hoá thì yếu tố đó là tài nguyên văn hoá bởi vì:

* Khách du lịch: với ớc muốn tìm tòi, hiểu biết thêm về những giá trị vănhoá tinh thần của một dân tộc, một vùng, một địa phơng nào đó và do vậy họ

sẽ đến với du lịch văn hoá Du lịch văn hoá chỉ có thể phát triển ở một vùng,một địa phơng, một đất nớc nếu ở đó có tài nguyên văn hoá phong phú, đadạng, độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc cùng kết hợp với một số yếu tốkhác tạo nên những địa điểm du lịch văn hoá đầy hấp dẫn, cuốn hút Chínhnhững yếu tố đó đã đa khách du lịch tìm đến những nơi có tài nguyên văn hoá,lôi cuốn và do đó tài nguyên văn hoá là yếu tố quan trọng nhất đối với lu lợng

đi du lịch văn hoá ngày càng tăng của khách du lịch

* Nhà kinh doanh: mục đích của những nhà kinh doanh du lịch là làmsao thu hút đợc nhiều khách tham quan, vui chơi giải trí, tìm hiểu về các lĩnhvực văn hoá để từ đó có đợc doanh thu cao lợi nhuận lớn Muốn đạt đợc mục

đích đó để phục vụ khách du lịch đến tham quan tìm hiểu thì điều kiện đầutiên là phải có tài nguyên du lịch thì mới có thể kinh doanh du lịch đợc Khi

có tài nguyên du lịch thì khách mới có thể thu hút đợc lợi nhuận từ đây ngành

du lịch cũng vì vậy mà phát triển hơn

Để phát triển du lịch văn hoá thì cũng cần phải có tài nguyên văn hoá,

đây là yếu tố quyết định Tài nguyên văn hoá với những đặc điểm kỳ diệu, thú

vị, đa dạng độc đáo sẽ ngày càng thu hút khách du lịch đến tham quan nhằmthoả mãn trí tò mò cũng nh phần nào đáp ứng đợc lòng mong muốn hiểu biếtsâu rộng về cái hay cái đẹp của mỗi vùng, mỗi địa phơng, mỗi đất nớc Tàinguyên văn hoá bao gồm những tài nguyên có giá trị về văn hoá vật chất quacác di tích lịch sử, văn hoá, các danh lam, thắng cảnh, các công trình kiếntrúc Ngoài ra nó còn thu hút khách du lịch bởi các giá trị văn hoá phi vậtchất đó là các loại hình nghệ thuật: tuồng, chèo, múa với múa dân ca lànhững nét đặc sắc dân gian và huyền thoại cho các lễ hội

Khác với nguồn tài nguyên tự nhiên, tài nguyên văn hoá không hề bị canthiệp nếu chúng ta biết duy trì tôn tạo, bảo vệ và phát triển đừng để cho chúng bịsuy thoái Theo thời gian và không gian, khai thác hợp lý nguồn tài nguyên vănhoá cho phát triển du lịch là một hớng đi đúng hiện nay và trong tơng lai

2 Phát triển du lịch văn hoá trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nớc

a) Sự phát triển của du lịch văn hoá góp phần làm tăng thu nhập quốc dâncho địa phơng - đất nớc du lịch thông qua hệ thống thuế trực tiếp và gián tiếptrong du lịch, có những nớc thu nhập từ du lịch chiếm trên 50% tổng thu nhậpbằng ngoại tệ (Mêhicô, Tây Ban Nha ) Du lịch phát triển tạo ra hiệu quả số

nhận về thu nhập góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế địa phơng đất

n-ớc du lịch đánh thức một số ngành sản xuất thủ công cổ truyền của dân tộc,góp phần giải quyết số lợng lớn công ăn việc làm cho xã hội mà biểu hiện làkhi du lịch phát triển sẽ tạo ra hiệu quả số nhân về việc làm Mặt khác du lịchphát triển sẽ thu hút nguồn vốn đầu t từ nớc ngoài

b) Du lịch văn hoá nói riêng và du lịch nói chung là một trong những lĩnhvực xuất khẩu có hiệu quả nhất của nền kinh tế góp phần tăng nguồn thu ngoại

tệ cho đất nớc và đẩy mạnh cán cân thanh toán quốc tế: thông qua việc tiêudùng của du khách ngời ta có thể thực hiện xuất khẩu tại chỗ "xuất khẩu"bằng con đờng du lịch là xuất khẩu đa số các dịch vụ (dịch vụ lu trú, dịch vụ

bổ sung, trung gian ) đó là những điều ngoại thơng không thể làm đợc Hơnnữa thông qua du lịch ta có thể thực hiện xuất khẩu những nguyên liệu vàhàng hoá vật khó xuất khẩu qua con đờng ngoại thơng nh hàng ăn uống, hoaquả hàng lu niệm mà nếu muốn xuất khẩu qua con đờng ngoại thơng đòi hỏiphải đầu t nhiều chi phí cho đóng góp, bảo quản, vận chuyển

c) Phát triển du lịch văn hoá góp phần mở rộng và củng cố các mối quan

hệ quốc tế, tăng cờng tình hữu nghị giữa các dân tộc, củng cố nền hoà bìnhthế giới Thông qua sự giao lu văn hoá giữa các vùng các quốc gia tạo sự thúc

đẩy nền văn hoá thế giới phát triển

d) Du lịch văn hoá phát triển giúp cho các quốc gia giảm bớt sự căngthẳng của các trung tâm đô thị hoá cho công nghiệp mang lại, giảm bớt sự ônhiễm môi trờng trong đô thị

e) Sự phát triển du lịch văn hoá có ý nghĩa lớn đối với việc góp phần khaithác bảo tồn các di sản văn hoá dân tộc, bảo vệ và phát triển môi trờng tựnhiên xã hội, trong quá trình CNH-HĐH

h) Du lịch văn hoá là một loại hình có thể phát triển quanh năm, đó làmột lợi thế lớn cho các nhà kinh doanh du lịch bởi vì họ sẽ tiết kiệm đợc chiphí về cơ sở vật chất kỹ thuật đảm bảo chất lợng phục vụ và chất lợng đội ngũlao động tuỳ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh của từng địa điểm du lịch mà sựphát triển du lịch nói chung và cụ thể là sự phát triển du lịch văn hoá sẽ tác

động tiêu cực đến đời sống kinh tế từng vùng - đất nớc du lịch

Chơng II Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch

văn hoá ở Hà Nội

I Tiềm năng phát triển du lịch văn hoá ở Hà Nội

1 Tài nguyên du lịch văn hoá

Việt Nam là đất nớc có truyền thống văn hiến Cuộc đấu tranh trờng kỳcủa dân tộc trong lịch sử giữ nớc là truyền thống điểm tựa vững chắc cho dulịch văn hoá Đất nớc với những chiến công hiển hách từ chống giặc phơngBắc (Đờng, Hán, Tống, Nguyên, Minh, Thanh ) Những kỳ tích hào hùng quacuộc kháng chiến chống Pháp (80 năm), Mỹ (21 năm) Việt Nam đã trở thành

"lơng tâm thời đại"

Do những chiến công mà mỗi mảnh đất, mỗi con sông, ngọn núi đều trởthành huyền thoại

Hà Nội ngàn xa, chiếc nôi hồng lịch sử, trái tim thiêng liêng của đất nớc,mảnh đất "Thăng Long".

Hà Nội là một trong những thành phố đẹp của châu á Trên thế giới cónhiều thành phố đẹp, mỗi thành phố có một vẻ đẹp riêng và mang theo mìnhnhững dấu ấn lịch sử khác nhau Nhng không phải thành phố nào cũng đẹp,cũng sang, cũng đồ sộ nguy nga và thu hút lòng ngời

Cái đẹp của thành phố khác với cái đẹp của con ngời hay của thiên nhiên.Thành phố đẹp cơ bản là do con ngời tạo ra Tuy nhiên cùng có những chỗgiống nhau ở điểm xuất phát do "trời phú" cho nữa, nói theo nghĩa bóng HàNội cũng đã có một vị trí thuận lợi cảnh sắc thiên nhiên phong phú

* Hà Nội - đặc điểm về vị trí địa lý, địa thế

Hà Nội nằm ở trung tâm bắc bộ giữa vùng đồng bằng phù sa châu thổsông Hồng, nổi tiếng là trù phú với diện tích 920,5 km2 Trong đó nội thành códiện tích 40 km2, ngoại thành có diện tích 880,5 km2

Với vị trí địa lý và địa thế tự nhiên của mình, Hà Nội đã sớm có một vaitrò đặc biệt trong sự hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam Từ mộtnghìn năm nay Hà Nội đã đợc ông cha ta chọn làm thủ đô Trong "chiếu dời

đô" của Lý Công Uẩn viết vào năm Canh Tuất (1010) đã nhận xét về thành

Đại La (Hà Nội ngày nay) nh sau: " Thành Đại La nằm ở trung tâm của trời

đất có các hình thể nh hổ phục rồng chầu đúng các vị trí bốn phơng Đông,Tây, Nam, Bắc, trớc mặt và sau lng đều có sự thuận tiện của sông núi Đất ấyrộng mà bằng phẳng, cao ráo mà sáng sủa, dân c không phải cái nạn tối tăm,

ẩm thấp, muôn vật cực kỳ giàu thịnh, đông vui Xem khắp đất Việt, đó là chỗdanh thắng, thật là đô hội trọng yếu để bốn phơng sum họp và là đô thành bậcnhất đáng đặt làm kinh s cho muôn đời "

Từ đó đến nay Hà Nội luôn là trung tâm chính trị, kinh tế văn hoá xã hộicủa cả nớc Đây cũng chính là tiềm năng cho Hà Nội trở thành trung tâm dulịch hàng đầu của nớc ta

* Hà Nội - vị trí đầu mối giao thông quan trọng

Với vị trí trung tâm kinh tế chính trị của cả nớc và với vị trí thuận lợitrung tâm châu thổ Bắc Bộ, Hà Nội đã trở thành trung tâm đầu mối các hệthống mạng lới giao thông: đờng bộ, đờng sắt, đờng không từ Hà Nội toả đicác miền của đất nớc, còn nối tiếp nớc ta với các nớc láng giềng và thế giới

Do đầu mối giao thông quan trọng nh vậy, khách du lịch quốc tế có thể

từ tuyến đờng không, qua cửa khẩu Nội Bài và dừng chân ở Hà Nội để lựachọn các phơng tiện giao thông phù hợp với các chơng trình hấp dẫn củachuyến đi

Trong vòng bán kính xấp xỉ 60-80 km, khách du lịch có thể đến đềnHùng, Tam Đảo (Vĩnh Phú), Hồ Đại Nải, Ba Vì, các làng quan họ ở Hà Bắc,Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dơng), Hoa L - Cúc Phơng - Nhà thờ đá Ninh Bình

- Trong vòng bán kính xấp xỉ 100 km khách có thể đến thăm cảng HảiPhòng, hải đảo Cát Bà, vịnh Hạ Long nổi tiếng

Tính đến năm 2000 thủ đô Hà Nội đã có 201 di tích Mật độ di tích của

Hà Nội thuộc loại cao nhất cả nớc (0,24 di tích trên 1 km2) Nhiều quận,huyện có từ 25 - 50 di tích lịch sử, văn hoá, các danh thắng đã đợc xếp hạng.Các di tích lịch sử, văn hoá, danh thắng tiêu biểu ở thủ đô Hà Nội:

- Chùa Một Cột: Một trong những công trình tiêu biểu cho vẻ đặc sắc củanghệ thuật kiến trúc Việt Nam Đợc dựng năm 1049 chùa có tên là Diên Hựu,nghĩa là phúc ấm dài lâu Tơng truyền vua Lý Thái Tông nằm mộng đợc Phật

bà dắt lên trà san ngự toạ quần thần cho là điềm gở, xin vua cho xây dựngngôi chùa nh bông hoa sen nở trên mặt nớc để cho cầu phúc

Sự độc đáo của kiến trúc chùa một cột là toàn bộ ngôi chùa đợc đặt trênmột cột đá cao 20 m ở đây, có sự kết hợp táo bạo của trí tởng tợng lãng mạn

đầy thi vị qua hình tợng bông sen và những giải pháp hoàn hảo về kết cấu kiếntrúc gỗ

Khối kiến trúc đợc phụ trở bởi cảnh quan, có ao, có cây cối đã tạo nên sựgần gũi, tinh khiết mà vẫn thanh tịch

- Chùa Kim Liên: Chùa Kim Liên (bông sen Vàng) nằm trên một doi đấtbằng phẳng trong lòng Nghi Tàm, xã Quảng An, huyện Từ Liêm - Hà Nội.Bao quanh đất chùa là gơng nớc Hồ Tây trong xanh Có lẽ, do bắt nguồn từmột cung điện nên phong cách kiến trúc tam quan chùa Kim Liên đợm dáng

vẻ cung đình Đây là một loại hình kiến trúc gỗ đặc sắc và quý hiếm trongkiến trúc chùa chiền ở nớc ta Trong chùa có rất nhiều tợng đẹp, nổi tiếng nhất

là pho Quan Âm Thiên phủ ngang hàng với những pho có giá trị nghệ thuậtcao ở nớc ta Chùa Kim Liên đợc coi là ngôi chùa đẹp nhất Hà Nội

- Chùa Trấn Quốc: Có thể coi đây là ngôi chùa vào loại cổ nhất nớc ta, vìtơng truyền là có từ thời Lý Nam Đế (544-548) Chùa còn giữ đợc lối kiến trúc

độc đáo khác với nhiều chùa, phía trớc là nhà Bắc Đờng, rồi đến nhà TamBảo, phía sau mới là hai dãy hành lang thập điện và gác chuông Trong chùa

có một số tợng đẹp, đáng chú ý là pho tợng Thích Ca nhập niết bàn bằng gỗthếp vàng Chùa cũng có nhiều bia, cổ nhất là tấm bia dựng năm 1639 dotrạng nguyên Nguyễn Xuân Chinh soạn, nội dung ghi lại lịch sử xây dựngchùa

- Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Văn Miếu đợc xây dựng vào năm 1070 đểlàm nơi biểu dơng cho Nho giáo Sáu năm sau (1076) xây nhà Quốc Tử giám

ở kề sát Văn Miếu, ban đầu là nơi học của các hoàng tử sau mở rộng thu nhậncả những học trò giỏi trong cả nớc Ngày nay, ở đây đợc dùng làm nơi trngbày chuyên đề về cổ sử của Thủ Đô

Du khách tới đây không chỉ tiếp xúc với một di tích văn hoá giáo dục có

đủ 900 tuổi mà còn đợc giới thiệu thêm về lịch sử hình thành của Thăng Long

- Đông Đô - Hà Nội

- Di tích thành cổ Hà Nội: Thăng Long là kinh đô từ năm 1010, vua LýThái Tổ đã xây thành trải qua các đời Trần, Hồ, Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hng,Tây Sơn đều sử dụng thành này Năm 1803, vua Gia Long nhà Nguyễn cho

lệnh phá thành này, xây thành mới Do đó, vị trí thành Thăng Long từ đời Lý(thế kỷ 11) đến đầu nhà Nguyễn (thế kỷ 19) đến nay cha thể nói chính xác ởnơi nào.

Còn thành nhà Nguyễn thì tuy nay không còn nhng các bản đồ cổ vẫncòn và có thể nhận ra địa giới "Địa giới phía Bắc là đờng Phan Đình Phùng,phía Đông là đờng Phùng Hng, phía Tây là đờng Hùng Vơng bây giờ"

Thành cổ đã bị thực dân Pháp phá huỷ từ năm 1894 đến năm 1897 Ngàynay chỉ còn lại một di tích đáng kể là thềm điện Kính Thiên

- Cột cờ Hà Nội: Đây là một trong những công trình kiến trúc ít ỏi thuộckhu vực thành cổ Hà Nội may mắn thoát khỏi sự phá huỷ do thực dân Pháptiến hành trong ba năm 1894-1897

Đỉnh cột cờ đợc cấu tạo thành một cái lầu bát giác cao 3m có 8 cửa sổ

t-ơng ứng với 8 cạnh Giữa lầu là một trụ tròn đờng kính 40 cm cao đến đỉnh lầu

là chỗ để cắm cán cờ cao 8m Nh vậy toàn bộ cột cờ bao gồm 3 tầng, đế caogần 20cm và thân cao khoảng 40cm, là một cao điểm đáng kể ở nội thành thủ

đô Hà Nội

- Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn: Đây là một danh thắng nổi tiếng của

Hà Nội Hồ Gơm ở giữa Hà Nội, nơi đã từng gắn với bao sự kiện lịch sử trọng

đại của dân tộc từ ngàn xa để lại Hồ Gơm là niềm tự hào không những củangời Hà Nội mà của cả đồng bào ta Nói đến Việt Nam thì phải nói đến HàNội mà nói đến Hà Nội hẳn không ai không nhắc đến Hồ Gơm Ngày naycùng với sự đi lên của đất nớc, Hồ Gơm dù đợc nhà nớc chú ý đến nhiều ThápRùa, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc đã đợc sửa sang tu bổ, song không bao giờ

Hồ Gơm mất đi nét cổ kính, tâm linh trong lòng ngời Hà Nội

Những ngày ở Hà Nội, du khách có thể tới thăm các viện bảo tàng để tìmhiểu chiều dài lịch sử, chiều sâu văn hoá của dân tộc Việt Nam

Gần trung tâm Hà Nội là Viện Bảo tàng lịch sử Đi ngợc dòng thời gian,bảo tàng trng bày những hiện vật quý nh cây cọc Bạch Đằng, trống đồng NgọcLũ tiêu biểu cho quá trình tiến hoá của dân tộc Việt Nam qua lịch sử 4000năm dựng nớc và giữ nớc Bên cạnh Viện Bảo tàng Lịch sử là viện Bảo tàngCách mạng, tại đây trng bày nhiều hiện vật quý, tái hiện lịch sử đấu tranhhàng trăm năm của nhân dân ta chống kẻ thù xâm lợc

Đặc biệt là Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, đợc xây dựng xong vào năm

1990 Nơi đây đã trng bày nhiều hiện vật gắn liền với thân thế và sự nghiệphoạt động của Bác Hồ Hà Nội còn các khu vui chơi, giải trí nh công viên, vờnhoa, vờn bách thú đều là những nơi hấp dẫn khách du lịch

Kiến trúc của Hà Nội cũng đặc sắc và rất đa dạng ở Việt Nam, ngoàiHội An ra chỉ có Hà Nội là còn giữ đợc một khu phố cổ

Nói về độ giới không gian Khu phố cổ thì có thể coi đó là một hình tamgiác, có đỉnh là phố hàng Than, cạnh phía Đông là đi sông Hồng, cạnh phíaTây là các phố Hàng Cót, Hàng Điếu, Hàng Da, còn đáy là trục Hàng Bông,Hàng Gai, Cầu Gỗ Tại khu phố này, cho tới trớc khi ngời Pháp tới đều chung

một dáng dấp: Các phố chi chít ngang dọc kiểu bàn cờ, phần lớn mang tên gọicủa các mặt hàng sản xuất hay kinh doanh tại nơi đó: Hàng Đờng, Hàng Bạc,Hàng Bồ Tất cả các ngôi nhà ở hai bên đờng đều theo kiểu "nhà ống" Nhà

nh một cái ống, bề ngang hẹp, chiều dài sâu, có khi thông ra một ngõ khác,phố khác Bố cục thờng là nh sau: Gian ngoài là chỗ bán hàng hoặc làm hàngtiếp đó là một khoảng sân lộ thiên để lấy ánh sáng Trên sân có bể cạn (trong

đó có hòn Nam Bộ, cá vàng để thu gọn thiên nhiên vào căn nhà) Gian trongmới là nơi ăn ở, và tiếp đó là khu phụ Đa số là nhà một tầng, lợp bằng nhữngviên ngói nhỏ nhắn với hai bức tờng hồi vợt cao lên khỏi mái, xây giật cấp nhnhững bậc thang và đầu nóc là hai trụ đất dấu vết đặc trng Cũng có một sốnhà xây thêm tầng gác nhng thấp và không mấy khi trổ cửa sổ nếu có thì rấtnhỏ (vì luật lệ cấm dân không đợc đứng cao hơn vai kiệu của các vua quan đitrên đờng)

Cái hấp dẫn của khu phố ở Hà Nội chính là ở sự tổng thể do con ngời xa

đã sắp đặt thành một cơ thể đầy sống động, khăng khít gắn bó, kề tựa nhau màtồn tại, sinh sôi

Bên cạnh các nhà ống, còn phải kể tới những đình chùa, đền miếu rải ráctrong nhiều đờng phố Những công trình này trớc hết là nơi thờ tự của các làngthôn, phờng cũ, nh đình Nhân Nội, 33 phố Bát Đàn là đình của làng cùng tên

mà nay phố Bát Đàn là một bộ phận, Đình Đông Mông, số 8 Hàng Cân là đìnhlàng Hữu Đông Môn, đền Thuật Mỹ 64 Hàng Quạt, chùa Huyền Thuyên ở số

4 Hàng Khoai, đền Yên Thuận ở 25 Hàng Than đều lấy tên làng làm tên đềnchùa Một số công trình tôn giáo tín ngỡng còn phản ảnh một số gốc gác củamột số bộ phận dân c Thăng Long vốn là từ nhiều miền quê Đông Nam, Đoài,Bắc

Họ ở các tỉnh khác di c về Thăng Long - Hà Nội làm ăn sinh sống rồi lập

đình đền thờ vọng về quê hơng nh đình Trúc Lâm 40 Hàng Hành là của dâncác làng Chàm trên Chàm dới (Hải Hng) làm nghề giầy da lập nên, hay nh

đình Hoa Lộc ở 90 Hàng Đào là của dân phờng nhuộm màu ở Đao Loan (HảiHng) dựng ra Đình Tú Đình 2A ngõ Yên Thái là nơi thờ ông tổ nghề thêu, củadân làng thêu Quất Động (Hà Tây)

Mặt khác, sự tồn tại các đình miếu này còn là bằng chứng của tâm linhngời Hà Nội cũ Bên cạnh sự hoà đồng với tự nhiên và cộng đồng xã hội, ngờiThăng Long Hà Nội còn luôn luôn tìm cách hoà đồng với một thế giới tâmlinh vì cùng với một không gian đô thị vật chất còn tồn tại một không gian đôthị huyền thoại và thiêng liêng, ở đó có thể giao hoà cùng quá khứ và tìm đợccũng ở đó một nguồn sinh lực tiềm ẩn

Ngày nay, mặc dù qua các biến động lịch sử, qua sự thích ứng với đờisống xã hội, khu phố cổ có biến động nơi ít, nơi nhiều, song bóng dáng củathời xa vẫn còn lu lại ở dăm căn nhà này, ở vài đoạn phố kia và đặc biệt ở cáikhông gian văn hoá vẫn đậm đà màu sắc cổ truyền Cho nên khu phố cổ HàNội với những ngôi nhà ống nhỏ nhắn, thanh tú, những con đờng hẹp lòng nh-

ng ấm áp ngời đi lại, lại còn cả những không gian cây xanh mớt và ngọt ngàohơng hoa nữa tất cả làm nên một vẻ đẹp đô thị cổ mà chỉ có thành phố HàNội mới có.

Bên cạnh khu phố cổ là những khu phố kiến trúc theo kiểu Pháp Khi HàNội rơi vào tay thực dân Pháp năm 1882, ngời Pháp đã "cấy" vào mảnh đấtnày nền kiến trúc và mẫu đô thị của riêng họ Những hình ảnh thanh nhã củakiến trúc đô thị Pháp đã góp phần làm giàu di sản kiến trúc Hà Nội và là điềugây ấn tợng rất nhiều với khách nớc ngoài Giáo s Brahm Wiesman ở Trờng

đại học Tổng hợp Bristich (Canada) đã nói: "Các bạn đang có một Hà Nộimang dáng dấp Pháp, đó là điều không có ở một thành phố nào khác ở châu

á Một trong những vấn đề đặt ra cho chính sách phát triển đô thị nh Hà Nội

là làm sao có thể duy trì và bảo tồn đợc các dáng dấp Pháp của nó" (Báo nhândân chủ nhật số Xuân 94)

"Khu phố Tây" là tên quen dùng để chỉ bộ phận khu phố ở phía Namquận Hoàn Kiếm (từ Hồ Gơm trở xuống phía Nam) và một bộ phận quận Ba

Đình (từ Cửa Nam về phía tây thành phố tới công viên Bách Thảo), và cũng cómột hàm ý phân biệt với "khu phố tả" là các khu phố thuần nhất Việt Nam màtiêu biểu là khu phố cổ "36 phố phờng" Các khu phố xây dựng vào thời thuộcPháp ở Hà Nội đợc hình thành chủ yếu trong nửa đầu thế kỷ 20, đã góp phầnlàm phong phú thêm khung cảnh kiến trúc của thủ đô ta Với mạng lới đờngphố kiểu ô cờ, các đại lộ khang trang có đờng cho xe, có hè đi bộ, cây chebóng mát, đèn điện và một số thiết bị kỹ thuật khác (cấp thoát nớc ) Cáchxây dựng đô thị theo kiểu châu Âu, với đờng phố hoàn chỉnh, nhà cửa nganghàng thẳng lối là điều mới mẻ đối với đô thị Việt Nam khi đó vốn đợc hìnhthành từ thời phong kiến, xây dựng tự phát, phố xá nhỏ hẹp, quanh co

Kiến trúc cổ điển châu Âu với một số cách tân thích hợp, khéo vận dụngvào những công trình mới ở những địa điểm phù hợp đã có sức hấp dẫn đáng

kể nh trờng hợp trung tâm du lịch Bờ Hồ Trong việc cải tạo và nâng cấpkhách sạn Metropole (1901), các kiến trúc s đã có ý thức chắt lọc và lu giữnhiều nét kiến trúc tiêu biểu của thời kỳ này là một thí dụ tốt cho việc cải tạo

và nâng cấp các công trình trong khu phố xây dựng thời thuộc Pháp Cũngtheo tinh thần đó, việc sửa chữa một số công thự và biệt thự cho các nhu cầulàm việc hoặc nhà ở của nhiều sứ quán, trụ sở của một số ngân hàng ở Bờ Hồ

và trên phố Tràng Thi đã gây ấn tợng tốt đẹp cho những ngời yêu mến vẻ

đẹp kiến trúc thanh nhã của khu phố này

Song, có lẽ Hà Nội là thủ đô duy nhất trên thế giới có đợc một điều kỳdiệu, đó là các làng Ngọc Hà, Nghi Tàm, Phơng Liên, Thanh Nhàn, TrungTự với dáng dấp của các làng nông thôn vẫn còn đang giữ đợc nhịp thể giữalòng thành phố Nhà - vờn cây - ao cá trong cấu trúc làng Việt Nam đã luôn làmột đơn vị cân bằng sinh thái cho môi trờng sống của con ngời Những đơn vịnày liên hệ với nhau thông qua một hệ thống đờng nhỏ trên đó điểm xuyết cáccông trình công cộng phục vụ cho làng cây đa, miếu thờ, đình chùa yên tĩnh

và sạch sẽ đối lập với cái ồn ào xô bồ của nơi đô thị Nói theo cách nói á

Đông thì cấu trúc Hà Nội có cả Âm - Dơng Đó là làng và đô thị

Thêm vào đó, nhiều làng quên Hà Nội vẫn còn giữ đợc nghề truyền thống

từ xa nh: làng sứ gốm Bát Tràng, làng đúc đồng Ngũ Xá, làng hoa Ngọc Hà nếu những làng nghề này tiếp tục đợc giữ gìn và phát huy thì có khả năng trởthành tuyến du lịch văn hoá Hà Nội cho du khách Đây cũng là tiềm năng độc

đáo cần đợc nghiên cứu khai thác để thu hút khách du lịch

* Các đối tợng văn hoá dân tộc

Các hoạt động văn hoá văn nghệ có ý nghĩa rất lớn đối với du lịch: Tiềmnăng văn hoá văn nghệ của Hà Nội phục vụ cho mục đích du lịch thực hiện rõnhất qua hoạt động và sinh hoạt văn hoá dân gian Địa bàn Hà Nội chủ yếu làngời Kinh sinh sống Ngời Kinh có các sinh hoạt văn hoá văn nghệ dân gianphong phú thể hiện rõ nhất qua các hoạt động lễ hội Trong những ngày hộinày, du khách sẽ đợc tiếp xúc với nền văn hoá dân tộc độc đáo của Việt Nam,

sẽ đợc sống lại những ngày tháng hào hùng của lịch sử dân tộc Một nét đặcbiệt nữa là đa số các ngày lễ hội của ngời Kinh đều diễn ra vào dịp đầu nămmới cho đến hết tháng Giêng Các lễ hội đợc biểu hiện thành lịch dới đây Dựavào đó những ngời làm công tác du lịch có thể quảng cáo, mời chào khách vàlập kế hoạch đón tiếp khách du lịch cho sát thực

Lễ hội ở Hà Nội (tính theo âm lịch)

Ngày tháng Tên lễ hội - đặc điểm Nội dung - nghi thứcTháng Giêng

1/1 Tết Nguyên đán Tết đầu năm, lễ hội lớn nhất

chung cho cả cộng đồng ngờiViệt Đây là thời gian đoàn tụgia đình, bàn về dòng họ, tởngnhớ tổ tiên

1-3/1 Khai bút, đi thăm đi mừng Mùng 1 Tết ở nhà cha, mồng

2 ở nhà mẹ, mồng 3 nhà thày.4-6/1 Hội vật Mai Động xã Mai

Động - Hai Bà Trng

Thờ bà Lê Chân và ông TamTrinh, ông tổ nghề vật, mở lòdạy vật tại làng Lễ diễn lạicuộc thi vật để tuyển quân của

bà Lê Chân, chọi gà, cờ tớng.4-7/1 Hội Sài Đồng huyện Gia Lâm Cầu mùa, chơi trò giả trang5/1 Hội trận Đống Đa, quận Đống

Đa

Kỷ niệm chiến thắng 20 vạnquân Thanh của vua QuangTrung 1789 ở gò Đống Đa.Chùa Bộc: nơi thờ QuanTrung Đình Khơng Thợng: Tếnớc

6/1 Hội Gióng Sóc Sơn, huyện Thờ Thánh Gióng, thổ thần,