Đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị trong khối trường cao đẳng quân sự trước tình hình mới

9 1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò, nội dung nhiệm vụ của công tác giáo dục lý luận chính trị trong nhà trường quân sự ……… 1.1.4 Giáo dục lý luận chính trị cho học viên khối trường cao đẳn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Nguyễn Đăng Hoàng

ĐỔI MỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG KHỐI TRƯỜNG CAO ĐẲNG QUÂN SỰ

TRƯỚC TÌNH HÌNH MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội - 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Nguyễn Đăng Hoàng

ĐỔI MỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG KHỐI TRƯỜNG CAO ĐẲNG QUÂN SỰ

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: Tình hình mới và những yêu cầu đặt ra với công tác

giáo dục lý luận chính trị trong khối trường cao đẳng quân sự

9

1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò, nội dung nhiệm vụ của công tác giáo dục

lý luận chính trị trong nhà trường quân sự ………

1.1.4 Giáo dục lý luận chính trị cho học viên khối trường cao đẳng

quân sự là một tất yếu khách quan ………

1.3.3 Những yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục lý luận chính trị

đối với khối các trường quân sự ………

34

Chương 2: Định hướng và những giải pháp nhằm nâng cao công

tác giáo dục lý luận chính trị trong khồi trường cao đẳng quân sự

38

2.1 Định hướng và những yêu cầu đối với người học ……… 38 2.1.1 Những định hướng về công tác giáo dục lý luận chính trị ……… 38

2.1.2 Những yêu cầu đối với đối tượng người học ……… 39 2.2 Những giải pháp nhằm nâng cao công tác giáo dục lý luận chính

trị ………

45

2.2.1 Đổi mới về nội dung, chương trình giáo dục đào tạo ……… 45

2.2.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và giảng viên giảng dạy các

môn lý luận chính trị ………

64

2.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất cho công tác giáo dục lý luận chính

trị trong khối các trường cao đẳng quân sự ………

68

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta luôn xác định giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, góp phần xây dựng, bồi đắp nền tảng tinh thần của xã hội Sinh thời, Hồ Chí Minh cũng đặc biệt coi trọng giáo dục lý luận chính trị Bởi vì, nếu chỉ học văn hoá, kỹ thuật,

chuyên môn mà không có lý luận thì như “người nhắm mắt mà đi” Theo

Người, giáo dục lý luận là nền tảng, trên cơ sở đó nâng cao trình độ văn hoá và chuyên môn Học tập lý luận không phải là để thuộc làu sách Mác - Lênin, không phải học một cách giáo điều mà là học cái tinh thần xử trí đối với mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình Lý luận chính trị là bộ phận quan trọng của lý luận, phản ánh những tính quy luật chính trị, các quan hệ chính trị - xã hội, đời sống kinh tế - chính trị - xã hội Nếu chính trị là lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, đảng phái, dân tộc, quốc gia về mặt nhà nước thì lý luận chính trị là công cụ đắc lực cho việc cầm quyền của một giai cấp, nó thể hiện lợi ích và thái độ của giai cấp đối với quyền lực của nhà nước Người luôn nhấn mạnh đến giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên và nhân dân ta, coi đây là yếu tố tiên quyết cho sự thành công của cách mạng

Đảng ta đã có nhiều chỉ thị, nghị quyết về giáo dục lý luận chính trị

Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) nhấn mạnh: “Nâng cao chất lượng, hiệu

quả công tác tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, tạo sự thống nhất cao hơn nữa trong Đảng, sự đồng thuận trong nhân dân”

Văn kiện đại hội X của Đảng chỉ rõ: “Đổi mới, nâng cao chất lượng,

hiệu quả công tác giảng dạy và học tập lý luận”

Trong nội dung của nghị quyết Trung ương 4 (Khóa XI) có nhận định:

“Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ

vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp suy thoái về tư tưởng

chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc…”.[43, tr…]

Trong nghị quyết Đại hội XI của Đảng nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyên truyền sâu rộng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước” [43, tr…]

Những năm qua, được sự quan tâm của Quân ủy Trung ương, Bộ quốc phòng rất nhiều các học viện, nhà trường quân đội được thành lập và nâng cấp,

số lượng cán bộ, chiến sĩ, sinh viên quân sự tham gia học tập tăng đáng kể (23 trường đào tạo sĩ quan, hai trường đào tạo cao đẳng chuyên nghiệp, với số sinh viên ngày càng tăng) Nhưng trước tình hình thế giới, khu vực và trong nước hiện nay có nhiều diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị tiếp tục đẩy mạnh chiến lược “Diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa quân đội nhân dân Việt Nam”, đòi quân đội phải trung lập, đòi đa nguyên đa đảng,

hạ thấp và tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyên truyền xóa bỏ chủ nghĩa xã hội…nhằm vào nhiều đối tượng khác nhau trong đó

có các sinh viên trẻ thuộc các trường trong quân đội

Trước tình hình mới, với những tác động tiêu cực do mặt trái của nền kinh tế thị trường đã tác động không nhỏ tới những phẩm chất tốt đẹp vốn có của sinh viên, những người được coi là rường cột, là chủ nhân tương lai của đất nước đang có một số biểu hiện tiêu cực như: một bộ phận sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, sống thiếu hoài bão lập thân lập nghiệp, thiếu bản lĩnh chính trị, thờ ơ chính trị, mơ hồ về chính trị…trong đó có sinh viên thuộc khối các trường cao đẳng quân sự

Không thể có và không bao giờ có một quân đội phi chính trị, trung lập, đứng ngoài gai cấp mà quân đội phải mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc Trong giai đoạn mới vấn đề đặt ra là xây dựng

quân đội là quân đội thực sự là lực lượng chiến đấu, lực lượng chính trị, tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, của Nhà nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa

và của nhân dân

Để góp phần tuyên truyền, giáo dục ý thức và cảnh báo trước những hệ lụy, dễ sa vào trạng thái cực đoan trong nhận thức và hành động dẫn tới hành vi lệch chuẩn của các sinh viên trẻ thuộc khối các trường cao đẳng trong toàn quân – lực lượng cán bộ quân sự, nhân viên quốc phòng trong tương lai…Ngoài ra, để thực hiện nhiệm vụ của Đảng ta đề ra: “Bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống năng lực trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam” [16, tr.106]

và để thực hiện có hiệu quả Luật giáo dục đại học: “Đào tạo người học có

phẩm chất chính trị , đạo đức; có kiến thức , kỹ năng thực hành nghề nghiệp , năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học và công nghê ̣ tương xứng với trình độ đào tạo; có sức khỏe; có khả năng sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, thích nghi với môi trường làm việc ; có ý thức phục vụ nhân dân” –

Điều 5/ Luật giáo dục đại học năm 2012 Hơn nữa để nâng cao, “phát huy khả năng suy nghĩ độc lập, khoa học và sáng tạo của học viên” [36, tr.270] trong các trường cao đẳng thuộc khối trường quân sự, sau khi ra trường những học viên đó là những cán bộ, nhân viên quân sự có phẩm chất chính trị, có đạo đức nghề nghiệp, có ý thức tổ chức kỷ luật, có khả năng đảm nhiệm các công việc trong các cơ quan đơn vị trong và ngoài quân đội

Với lý do đó, bản thân tôi chọn đề tài “Đổi mới công tác giáo dục lý

luận chính trị trong khối trường cao đẳng quân sự trước tình hình mới” làm

luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

- Công tác giáo dục chính trị và công tác tư tưởng có vị trí đặc biệt quan trọng đối với bất kỳ một chế độ xã hội nào, đây là đề tài được nhiều nhà khoa học, nhà chính trị gia và nhiều lãnh đạo chỉ huy cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam quan tâm nghiên cứu, song trước tình hình mới với những thay

đổi và diễn biến phức tạp đề tài này cần đi sâu nghiên cứu tìm hiểu để tuyên truyền, vận dụng

- Ở Việt Nam, trong mấy thập kỷ nay, không kể các giáo trình các môn khoa học xã hội nhân văn: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin; Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam; Tư tưởng Hồ Chí Minh; các bài in trên tạp chí cộng sản, tạp chí xây dựng đảng, tạp chí quốc phòng toàn dân, tạp chí công nghiệp quốc phòng còn nhiều tác phẩm nghiên cứu về công tác giáo dục chính trị và công tác tư tưởng

+ Sơ thảo Lược sử công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam 1930

- 2000 của nhà xuất bản Chính trị quốc gia, năm 2000

+ ThS Lê Minh Bảo, Vài ý kiến về đổi mới phương pháp giảng dạy môn

Kinh tế - Chính trị Mác – Lênin, Tạp chí Giáo dục lý luận số 5/2003

+ Nguyễn Khoa Điềm (2004), Nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới Tạp chí thông tin công tác tư tưởng lý luận

+ Đào Duy Tùng, Một số vấn đề công tác tư tưởng, nhà xuất bản sách

giáo khoa Mác – Lênin, Hà nội, 1985 Tác phẩm đã đưa ra quan niệm về công tác tư tưởng cũng như vị trí của công tác tư tưởng đối với sự nghiệp cách mạng

và một số kinh nghiệm trong quá trình hoạt động lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng

+ Tác phẩm:“Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện nay”

của TS Phạm Đình Nghiệp, xuất bản năm 2004, muốn cung cấp cho bạn đọc những thông tin về thực trạng giác ngộ lý tưởng cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam và công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cùng những giải pháp khả thi để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong tình hình mới

+ Tác phẩm: “Một số vấn đề tâm lý học quân sự trong xây dựng quân

đội” của tác giả Nguyễn Ngọc Phú, xuất bản năm 2000, nhằm giới thiệu một số

nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh có liên quan đến Tâm lý học quân sự và

đề cập đến một số vấn đề liên quan đến tâm lý học nhân cách quân nhân, tâm lý học kỷ luật quân sự

+ Xây dựng lối sống và đạo đức mới cho sinh viên đại học Sư phạm phục

vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Báo cáo tổng hợp đề tài khoa học

công nghệ cấp Đại học Quốc gia Hà Nội Của tác giả Nguyễn Quang Uẩn (1998)

+ Công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo cấp

cơ sở ở trường chính trị Tạp chí xây dựng Đảng, 2005

+ Tạo chuyển biến mới trong việc học tập lý luận chính trị của cán bộ, đảng viên Tạp chí cộng sản, 1999

+ Đề tài KX 10 - 09D do PGS.TS Tô Huy Rứa nghiên cứu: “Đổi mới nội

dung, chương trình đào tạo giảng viên lý luận chính trị các trường đại học, cao đẳng” Hà nội 1994

+ PGS.TS Nguyễn Khắc Kiệt: “Giảng dạy lý luận Mác – Lênin và vấn đề

phát triển năng lực tư duy lý luận cho sinh viên”, Tạp chí nghiên cứu lý luận, số 5/1999

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng về công tác tổ chức giáo dục

lý luận chính trị ở một số trường cao đẳng trong quân đội nhân dân Việt Nam

Đề tài góp phần nâng cao và khẳng định vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị và tư tưởng đối với các sinh viên trong nhà trường quân đội ta

Đồng thời đề xuất một số phương hướng, giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên thuộc khối các trường cao đẳng quân sự trước tình hình mới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện tốt nhiệm vụ nghiên cứu, đề tài cần giải quyết các nhiệm vụ

cơ bản sau:

- Làm rõ vai trò, tác dụng công tác giáo dục lý luận chính trị và tư tưởng cho học viên khối trường cao đẳng quân sự

- Phân tích thực trạng việc tổ chức hoạt động giáo dục lý luận chính trị tại một số trường thuộc khối cao đẳng quân sự - Quân đội nhân dân Việt Nam

- Đánh giá kết quả, từ đó rút ra một số kinh nghiệm, đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho học viên – phục vụ sự nghiệp trồng người nói chung và sự nghiệp xây dựng quân đội theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

+ Cán bộ, giáo viên làm công tác giảng dạy các môn lý luận chính trị và cán bộ làm công tác chính trị trong các trường cao đẳng khối quân sự

+ Học viên đang học tập, nghiên cứu trong khối các trường cao đẳng quân sự - Quân đội nhân dân Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị rất phong phú và đa dạng song luận văn chỉ tập trung nghiên cứu:

+ Giới hạn phạm vi lý thuyết: Lý luận về công tác giáo dục, lý luận về công tác tư tưởng theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng thông qua các nghị quyết đại hội đại biểu của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết TW 4 – Khóa XI

+ Giới hạn thời gian nghiên cứu:

Thời gian nghiên cứu, luận văn chủ yếu khảo sát hoạt động dạy và học trong giai đoạn từ năm 2006 đến nay Đây là thời điểm Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO), đánh dấu bước hội nhập sâu rộng và toàn diện với nhiều đổi mới chiến lược trên mọi mặt

Không gian nghiên cứu, trong phạm vi các trường cao đẳng chuyên nghiệp thuộc hệ thống các trường trong toàn quân

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận:

Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin

và Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục lý tưởng cách mạng cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và những đường lối, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về công tác giáo dục lý luận chính trị, chính sách Nhà nước

về công tác giáo dục Bên cạnh đó còn là sự kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả có liên quan đã được công bố ở nước ta

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng những phương pháp nghiên cứu chính: phương pháp duy vật biện chứng; phương pháp logic và lịch sử; phân tích và tổng hợp; phương pháp thống kê số liệu, phương pháp quan sát xã hội, sử dụng kiến thức liên ngành chính trị - văn hóa - lịch sử trên cơ sở đó đưa ra những nhận xét, đánh giá, kết luận

- Nguồn tư liệu luận văn chủ yếu dựa vào các văn kiện, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và các tư liệu, số liệu tại các nhà trường trong quân đội nhân dân Việt Nam

6 Đóng góp của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ hơn nội dung, phương thức tổ chức giáo dục lý luận chính trị cho các đối tượng người học trong các trường cao đẳng thuộc hệ thống trường quân sự một cách thiết thực và có hiệu quả

Khẳng định sự cần thiết, vai trò quan trọng của công tác giáo dục lý luận chính trị trước tình hình mới

Đề xuất các phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị với việc hình thành và phát triển nhân cách, phẩm chất cách mạng của đối tượng sinh viên khối các trường cao đẳng quân

sự

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, học tập, nghiên cứu cho công tác giáo dục lý luận chính trị - tư tưởng ở các trường cao đẳng chuyên nghiệp quân sự - Bộ quốc phòng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 2 chương

Chương 1 TÌNH HÌNH MỚI VÀ NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG KHỐI TRƯỜNG

CAO ĐẲNG QUÂN SỰ

1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò, nội dung nhiệm vụ của công tác giáo dục

lý luận chính trị trong nhà trường quân sự

1.1.1 Khái niệm

Giáo dục là một quá trình các hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế

hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người có những phẩm chất đạo đức

và những điều cần thiết để con người có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội

Trong từ điển tiếng Việt thì giáo dục được hiểu “là hoạt động nhằm tác

động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đặt ra” [49, tr.397] Từ góc độ giáo dục học: “Về bản chất, giáo

dục là quá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người Về hoạt động, giáo dục là quá trình tác động đến đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất nhân cách” [50, tr.21]

Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận, một nhiệm vụ quan trọng bức thiết trong hệ thống công tác tư tưởng nhạy cảm, phức tạp, đa chiều của Đảng

ta trong giai đoạn hiện nay Để làm sáng tỏ bản chất của giáo dục lý luận chính trị thì không chỉ tiếp cận từ góc độ công tác tư tưởng mà còn từ giáo dục học, vì vậy cần làm sáng tỏ các khái niệm có liên quan:

Lý luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị Lý luận chính trị ra

đời khi xã hội có sự phân chia giai cấp và đấu tranh giai cấp để đại diện cho lợi ích của một Đảng, một giai cấp nhất định trong xã hội

Giáo dục lý luận chính trị nói chung là một nhiệm vụ quan trọng của tất

cả các giai cấp cầm quyền Đối với nước ta, giáo dục lý luận chính trị được chủ

tịch Hồ Chí Minh khởi xướng, định hướng và phát triển ngay từ khi chưa có Đảng Trải qua quá trình thực tiễn, giáo dục lý luận chính trị đã đóng vai trò to lớn đối với những thắng lợi của cách mạng nước ta

Giáo dục lý luận chính trị là “việc truyền bá những nguyên lý của chủ

nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống những quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Đó là quá trình tác động vào đối tượng giáo dục bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học những khái niệm, những quan điểm nhằm làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức đúng đắn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin, kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhất trí cao với đường lối, quan điểm của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống” [37, tr.38]

Theo PGS.TS Dương Xuân Ngọc thì cho rằng: “Giáo dục lý luận chính

trị là hoạt động nhận thức, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước nhằm hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy và phương pháp làm việc biện chứng, khoa học và góp phần nâng cao và phát huy tính tích cực chính trị - xã hội của các chủ thể chính trị trong xã hội trong hoạt động thực tiễn” [4, tr.332]

Công tác giáo dục lý luận chính trị là những hoạt động truyền bá, giáo

dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, các trị thức khoa học chính trị được tổ chức một cách khoa học, theo một kế hoạch, chương trình nhất định nhằm nâng cao trình độ và năng lực công tác cho cán bộ, đảng viên và nhân dân với sự tham gia của tất cả các tổ chức: Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội và các lực lượng, phương tiện của toàn xã hội, trong đó Đảng không chỉ đóng vai trò là cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo mà là còn cơ quan tổ chức thực hiện công tác giáo dục lý luận chính trị một cách khoa học và có hệ thống nhất (51, tr.31)

Như vậy, giáo dục lý luận chính trị vừa là hoạt động nhận thức, vừa là hoạt động thực tiễn nhằm hiện thực hóa nhận thức lý luận chính trị của cả chủ thể và khách thể

Khi nói đến “công tác” nghĩa là nói tới “công việc của nhà nước, của

đoàn thể” [49, tr.206] Trong khi đó, giáo dục lý luận chính trị nhất thiết không thể là công việc của một cá nhân hay một nhóm riêng lẻ mà phải là công việc của một giai cấp, một chính đảng Do đó, khi nói tới giáo dục lý luận chính trị với tư cách là một hoạt động thì cũng có nghĩa là đang nói tới công tác giáo dục

lý luận chính trị Và ngược lại, khi nói tới công tác giáo dục lý luận chính trị nghĩa là đang nói tới mặt thực tiễn của hoạt động giáo dục lý luận chính trị

Công tác giáo dục lý luận chính trị được định nghĩa rõ ràng, chính xác trong giáo trình Nguyên lý công tác tư tưởng là : “một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng của Đảng Giáo dục lý luận chính trị có nghĩa là truyền bá những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối và quan điểm của Đảng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân” [50, tr.37]

Công tác giáo dục lý luận chính trị là một công tác quan trọng trong

công tác tư tưởng của Đảng Đó là: “việc truyền bá những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng, cơ sở phương pháp luận, bản thể luận cho cán bộ, đảng viên và nhân dân”[22, tr.37]

Với khái niệm này, công tác giáo dục lý luận chính trị được xác định về

vị trí, vai trò trong hệ thống công tác tư tưởng và khẳng định đây là một hoạt động có tổ chức, có kế hoạch một cách chặt chẽ của Đảng Công tác giáo dục lý luận chính trị góp phần quan trọng vào việc xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, góp phần vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo gồm những người kiên định lập trường xã hội chủ nghĩa, có năng lực tổ chức, tập hợp động viên, giáo dục, thuyết phục quần chúng Đồng thời, công tác giáo dục lý luận chính trị trực tiếp góp phần xây dựng con người mới có

tinh thần tự giác, tích cực trong quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) của Đảng ta có xác định rõ: “Mục

tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực, có bản lĩnh vững vàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, đủ về số lượng, đồng bộ

về cơ cấu, đảm bảo sự chuyển tiếp liên tục và vững vàng giữa thế hệ cán bộ nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa, giữ vững độc lập tự chủ đi lên chủ nghĩa xã hội” [18, tr.78 - 79]

Muốn đạt được điều đó cần phải tập trung giáo dục, tuyên truyền cho cán

bộ, đảng viên đặc biệt là thế hệ trẻ các học viên, sinh viên trong cả nước nói chung và các sinh viên trong các trường quân sự nói riêng có đủ kiến thức, năng lực một cách có hệ thống về lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng hợp tác với bên ngoài

1.1.2 Vị trí, vai trò công tác giáo dục lý luận chính trị

Trên thế giới, cũng như ở nước ta, chính trị không chỉ là một lĩnh vực của riêng các chính khách, các nhà chính trị, các cán bộ chính trị, mà còn nằm đan xen vào các lĩnh vực hoạt động xã hội khác Trong kinh tế, văn hóa, khoa học cho đến sinh hoạt, lối sống đều chứa đựng yếu tố chính trị Đã ý thức được hay không, thì chính trị cứ thấm vào cuộc sống một cách tự nhiên, tất yếu Muốn nhận thức và giải quyết được các yếu tố chính trị ấy một cách đúng đắn đều đòi hỏi phải có lý luận Cán bộ đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành trong và ngoài quân đội, trong khi tổ chức lãnh đạo và chỉ đạo hoạt động thực tiễn, trong thực thi nhiệm vụ của mình lại càng đòi hỏi phải nắm vững lý luận Bác Hồ đã chỉ rõ: "Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng - khoa học nhất là chủ nghĩa Mác-Lênin” [53, tr 247] "Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình; là học

tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta Học để mà làm Lý luận đi đôi với thực tế"[18, tr.292] Vì vậy, Đảng ta phải nhận thức sâu sắc bản chất cách mạng

- khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin và xác định đó là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng ta

Công tác giáo dục lý luận chính trị có vị trí, vai trò rất quan trọng trọng

sự nghiệp cách mạng của Đảng:

* Vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị bắt nguồn từ vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghệp cách mạng

C.Mác đã nói: “vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự

phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất có thể đánh đổ bằng lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” [6, tr.280]

Chủ nghĩa Mác – Lênin đã khẳng định vai trò của lý luận chính trị đối với vận động của cách mạng Để lật đổ được chế độ xã hội cũ – chế độ áp bức bóc lột đầy bất công và xây dựng chế độ xã hội mới – chế độ xã hội dân chủ, của dân, do dân và vì dân thì điều rất cần đó là sự lãnh đạo của Đảng được vũ

trang bằng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Đó là “Học thuyết khoa học

nhất, cách mạng nhất” học thuyết vừa phản ánh đúng đắn những quy luật khách quan của sự phát triển xã hội, vừa chỉ ra mục tiêu, con đường, lực lượng, chiến lược, sách lược, phương pháp đấu tranh cách mạng

Đối với các sinh viên trẻ học tập trong các trường cao đẳng thuộc khối quân sự, học tập, nghiên cứu những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, giúp cho học viên có tư duy biện chứng, tư duy lý luận và có phương pháp nhận thức khoa học là cơ sở để học tập các môn khoa học cơ bản và khoa

học chuyên ngành Theo Hồ Chí Minh: “Học tập chủ nghĩa Mác – Lênin là học

tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đổi với bản thân mình, là học tập những chân lý phổ biến để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh nước ta” [46, tr.292]

Đảng cộng sản – chính đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Đó là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào yêu nước Đảng cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Phong trào công nhân và phong trào yêu nước là cơ sở vật chất, chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở tinh thần cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam Như Lênin

đã dạy: “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Thực tiễn mà không có lý luận hướng dẫn

thì thành thực tiễn mù quáng, lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”

Chủ nghĩa Mác – Lênin giúp giai cấp công nhân hiểu được quy luật phát triển của xã hội Chủ nghĩa Mác – Lênin chính là cơ sở lý luận khoa học để các đảng cộng sản đề ra đường lối, chính sách và những giải pháp cụ thể nhằm giải quyết đúng đắn những vấn đề nảy sinh trong quá trình cách mạng Vì vậy, các đảng cộng sản phải coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị cho lực lượng cách mạng Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng

Đi đôi với giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin cần quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh Vì tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng sáng tạo lý luận Mác – Lênin vào hoàn cảnh thực tiễn cách mạng Việt Nam Qua đó hình thành thế giới quan, phương pháp luận đúng đắn khoa học, tránh được sự bế tắc về nhận thức và phương pháp giải quyết các vấn đề đặt ra, đặc biệt là các vấn đề chính trị - xã hội diễn ra nhanh chóng và phức tạp hiện nay

Việc học tập, nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước sẽ giúp học viên các trường cao đẳng thuộc khối quân

sự có nhận thức chính trị đúng đắn, phát triển niềm tin, lý tưởng chiến đấu của Đảng, tích cực học tập, nâng cao trình độ kiến thức, trau dồi đạo đức, lối sống, tác phong công tác và kỷ luật quân đội

Do vậy, cần tăng cường hơn nữa công tác giáo dục lý luận chính trị - đó chính là việc góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh, đường lối quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong Đảng, trong quần chúng nhân dân, nhằm xây dựng thế giới quan, phương pháp luận, bản thể luận khoa học chính trị, nhân sinh quan cộng sản tạo lên bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin vững chắc vào mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, năng lực thực tiễn trong quá trình cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới

* Công tác giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò quan trọng trong mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Trước khi chủ nghĩa Mác – Lênin được truyền bá vào nước ta thì các cuộc đấu tranh của nhân dân ta chống chủ nghĩa thực dân và phong kiến luôn bị thất bại vì chưa có đường lối cứu nước đúng đắn Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, truyền bá và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể, hoàn cánh cụ thể ở nước ta Từ đó, nhân dân ta theo Đảng thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giành được những thắng lợi to lớn có ý nghĩa lịch sử và thời đại

Từ khi ra đời cho đến nay, công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng

ta đã góp phần quan trọng trong công việc làm cho cách mạng thâm nhập vào quần chúng đặc biệt là học sinh, sinh viên trong các nhà trường khối quân sự, trở thành lực lượng vật chất đem lại thắng lợi cho cách mạng Việt Nam

* Công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò quan trọng trong công tác xây dựng Đảng mạnh về chính trị, tư tưởng và xây dựng con người mới

V.I.Lênin thường nhấn mạnh: “Không có lý luận cách mạng thì không thể có

phong trào cách mạng” và “chỉ có đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong” [46, tr.30 -

32] Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất coi trọng vấn đề giáo dục lý luận chính trị,

Người đã chỉ thị: “Phải bồi dưỡng giảng viên lý luận cho các chi bộ Tất cả các

đảng viên phải cố gắng học tập, coi việc học tập lý luận và chính trị là một nhiệm vụ quan trọng của mình”

Thông qua công tác giáo dục lý luận chính trị để nâng cao trình độ lý luận chính trị trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhằm thống nhất mục tiêu

lý tưởng, cương lĩnh, đường lối, khắc phục mọi biểu hiện suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống Đồng thời, thông quan công tác giáo dục lý luận chính trị góp phần nâng cao ý thức tu dưỡng đạo đức cách mạng đặc biệt ý nghĩa đối với học sinh, sinh viên – thế hệ tương lai của đất nước

Nhận thức được vai trò quan trọng của giáo dục lý luận chính trị đối với

sự nghiệp giáo dục, Đảng ta đã rất chú trọng tới vấn đề đổi mới công tác giáo

dục lý luận, tư tưởng nhằm: “Bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên,

học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống năng lực trí tuệ, đạo đức

và bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam” [20, tr.106]

Trong những năm qua, công tác giáo dục chính trị nói chung và công tác giáo dục lý luận chính trị nói riêng tại các đơn vị, nhà trường quân đội đã có nhiều đổi mới, thiết thực nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin, xây dựng và rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng cho mỗi cán bộ, chiến sỹ, học viên ở từng đơn vị Góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, góp phần đấu tranh có hiệu quả với các hoạt động

“Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và âm mưu “Phi chính trị

hóa quân đội” của các thế lực thù địch

Mục đích của việc giáo dục lý luận chính trị trong nhà trường quân sự là nhằm làm cho mọi cán bộ, giáo viên, sinh viên, chiến sĩ luôn trung thành với chế độ, với Đảng, với tổ quốc, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của

Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Giáo dục lý luận chính trị góp phần động viên mọi cán bộ, giáo viên, sinh viên và chiến sĩ hăng say học tập chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, từ đó giúp mọi người chấp hành

nghiêm chỉnh mọi mệnh lệnh cấp trên, góp phần đào tạo những cán bộ, nhân viên quân sự của Đảng vửa hồng, vừa chuyên

Thông qua hoạt động giáo dục lý luận chính trị

Như vậy, giáo dục lý luận chính trị trước hết là giáo dục những nguyên

lý, những phạm trù, những quy luật cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và sự vận dụng nó vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam, xây dựng lập trường thế giới quan cho các đối tượng học viên Đây chính là cơ sở nền tảng quan trọng để

học viên nhận thức thế giới xung quanh “Thế giới quan là toàn bộ những quan

điểm, quan niệm của con người về thế giới xung quanh, về bản thân con người,

về cuộc sống và vị trí của con người trong thế giới đó” [6, tr.15]

Giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên thuộc khối các trường cao đẳng quân sự có vị trí rất quan trọng với quá trình: rèn luyện phương pháp tư duy biện chứng cho học viên Các học phần khoa học lý luận chính trị đặc biệt là học phần Những nguyên lý cơ bản của chue nghĩa Mác – Lênin đã cung cấp cho học viên những quy luật chung nhất, phương pháp luận nhận thức về thế giới hiện thực khách quan, từ đó khẳng định vị trí của con người trong nhận thức và cải tạo thế giới Cùng với đó là học phần Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam và học phần tư tưởng Hồ Chí Minh còn từng bước xây dựng nhân sinh quan, lý tưởng, hoài bão cách mạng, định hướng suy nghĩ, hành động và hoàn thiện nhân cách cho sinh viên Theo Người, thanh niên

“Phải cố gắng học hỏi để không ngừng nâng cao trình độ chính trị, văn hóa và

kỹ thuật để phục vụ tổ quốc, phục vụ nhân dân” [58, tr.106]

* Giáo dục lý luận chính trị giúp các sinh viên khối trường cao đẳng quân

sự hình thành phẩm chất, ý chí, tính kỷ luật trong học tập, rèn luyện và công tác sau này

Một trong những mục tiêu của nhiệm vụ đào tạo của các trường cao đẳng khối quân sự trong toàn quân là đào tạo chiến sĩ, học viên, nhân viên, công nhân viên quốc phòng có bản lĩnh chính trị vững vàng, tin tưởng và kiên định mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, ở mỗi chế độ xã hội khác nhau đều có

tư tưởng giáo dục khác nhau phụ thuộc vào giai cấp cầm quyền Ở chế độ xã hội chủ nghĩa, giáo dục lý luận chính trị nhằm củng cố niềm tin, tư tưởng chính trị vững vàng, kiên định con đường chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh đã từng

khẳng định: “Giáo dục phải phục vụ cho đường lối chính trị của Đảng và chính

phủ, gắn sản xuất và đời sống của nhân dân Giáo dục phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ chủ nghĩa xã hội, văn hóa, kỹ thuật lao động

và sản xuất”[52, tr.65-66]

Do vậy, khi học xong các học phần lý luận chính trị, sinh viên các trường cao đẳng thuộc khối quân sự không những rèn luyện được phẩm chất, ý chí mà còn nâng cao tính kỷ luật trong hoạt động và trong nhân thức Nhờ vào tri thức của các học phần lý luận chính trị, đặc biệt là phương pháp biện chững duy vật

mà các học viên có thể tránh được những sai lầm dễ gặp như bảo thủ, trì trệ, định kiến với những cái mới Từ đó có thái độ cởi mở, hòa nhập với những nhân tố mới, vượt qua được mọi khó khăn thử thách phức tạp trong cuộc sống

* Giáo dục lý luận chính trị góp phần hình thành năng lực tư duy trong mỗi nhân cách ở sinh viên các trường cao đẳng thuộc khối quân sự trong toàn quân

Giáo dục lý luận chính trị giúp cho sinh viên nắm được những nguyên

lý, những phạm trù, những quy luật từ đó vận dụng vào giải quyết các vấn đề trong hoạt động nhận thức và cả hoạt động thực tiễn Bên cạnh đó khi chiếm lĩnh, lĩnh hội được những tri thức của các học phần lý luận chính trị cùng với các học phần khoa học cơ bản và chuyên ngành sinh viên sẽ hình thành cho mình năng lực tư duy biện chứng, có thể khám phá tri thức thế giới khách quan, vận dụng sáng tạo vào mục đích muốn đạt được Theo Hồ Chí Minh, học tập chủ nghĩa Mác – Lênin là nắm được ”tinh thần, lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác – Lênin, để áp dụng lập trường, phương pháp

ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta” [56, tr.497]

1.1.3 Nội dung, nhiệm vụ của công tác giáo dục lý luận chính trị trong thời kỳ mới

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng ủy quân sự Trung ương, Bộ quốc phòng, Tổng cục chính trị, cấp ủy Đảng các cấp, công tác giáo dục lý luận chính trị trong quân đội thường xuyên được đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả đặc biệt là việc giáo dục khoa học xã hội

và nhân văn ở các đơn vị cơ sở và trong các nhà trường quân đội đã được thực hiện chặt chẽ, từng bước đổi mới với những nội dung, nhiệm vụ cụ thể

Về nội dung: Công tác giáo dục đặt trọng tâm vào việc nâng cao nhận thức về những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam, bồi dưỡng chủ nghĩa yêu nước, truyền thống của dân tộc, của Đảng và quân đội, bản chất giai cấp công nhân, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối

sống gắn liền với thực hiện có hiệu quả cuộc vận động: “học tập và làm theo

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

Trước yêu cầu xây dựng quân đội mạnh về chính trị trong thời kỳ mới, công tác giáo dục lý luận chính trị cần phải được tiếp tục quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, đổi mới toàn diện cả về nội dung, hình thức, phương pháp sao cho các đối tượng người làm, người học dễ dàng lắm bắt và ghi nhớ sâu sắc Sinh thời,

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vấn đề này Theo Người: “Muốn

cho quân đội ta quyết chiến, quyết thắng hơn nữa thì phải săn sóc đời sống vật chất cho họ, nâng cao trình độ chiến thuật và kỹ thuật của học, nhất là giáo dục chính trị, làm cho có lập trường vững chắc, lập trường quân đội của nhân dân

do giai cấp công nhân lãnh đạo” Tình hình nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội, những vấn đề mục tiêu lý tưởng chiến đấu của quân đội, về xây dựng lối sống, về kỷ luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, về bản chất giai cấp công nhân, về truyền thống vẻ vang của Đảng, của dân tộc, của quân đội ta

Về nhiệm vụ: Tiếp tục nâng cao công tác giáo dục chính trị trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ

nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương chính sách của Đảng, hiến pháp, pháp luật Nhà nước làm cho ý chí kiên định đó trở thành lập trường chính trị không thể lay chuyển, kiên quyết đấu tranh chống những quan điểm sai trái, thù địch, ngăn ngừa chủ nghĩa cơ hội dưới mọi hình thức

Trong nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa X đã chỉ rõ, trước yêu cầu mới, công tác tư tưởng, lý luận cần phải:

Góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, củng cố, tăng cường sự thống nhất về tư tưởng, chính trị trong Đảng,

sự đồng thuận về chính trị và tinh thần trong nhân dân, giữ vững và mở rộng trận địa tư tưởng của Đảng, bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phát huy sức mạnh của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, của đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao ý chí phấn đấu thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới

Góp phần tích cực thực hiện có hiệu quả cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, các tổ chức đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, khắc phục tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng đạo đức, lối sống, truyền thống văn hóa dân tộc Vượt qua tình trạng lạc hậu, yếu kém, công tác giáo dục lý luận chính trị cần khắc phục được những khuyết điểm, yếu kém kéo dài, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, góp phần củng cố tư tưởng trước tình hình mới

Góp phần giáo dục ý thức, động cơ học tập đúng đắn, tinh thần đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau trên tinh thần đồng chí, đồng đội

Đội ngũ cán bộ, giáo viên giảng dạy và cán bộ làm công tác chính trị tưởng trong nhà trường cần phải gương mẫu, tích cực

Công tác giáo dục chính trị cần gắn với nhiệm vụ trung tâm của nhà trường quân đội nhằm mục đích giáo dục, nâng cao cảnh giác, chống các âm mưu, thủ đoạn và hành động diễn biến hòa bình, phi chính trị hóa quân đội,

muốn đưa quân đội thành một lực lượng trung lập, gây bạo loạn, lật đổ và răn

đe quân sự của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch

1.1.4 Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho học viên khối trường cao đẳng quân sự là một tất yếu khách quan

Chủ nghĩa Mác – Lênin ra đời vào giữa thế kỷ XIX tính đến nay đã gần

200 năm – một chặng đường lịch sử tương đối dài của nhân loại Trong hoạt động khoa học, phát triển lý luận của mình, C.Mác, Ph.Ăngnghen, V.I.Lênin, với một tinh thần khoa học thực sự cầu thị, đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế

và không hề ngần ngại bác bỏ, sửa chữa lại những luận điểm, tư tưởng của mình Đó là tấm gương sáng ngời trong việc đối xử trên tinh thần khoa học đối với hệ thống lý luận khoa học Một thời gian dài, chúng ta đã coi lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin như những chân lý vĩnh cửu, là bất biến đúng trong mọi thời đại, ứng dụng trong mọi hoàn cảnh, không có sự bổ sung hoàn thiện và phát triển Vì vậy, những gì mày người thầy dạy lý luận chính trị, truyền đạt những kiến thức của chủ nghĩa Mác – Lênin không được ứng dụng trong thực tiễn cuộc sống Do đó, sức thuyết phục của môn học lý luận chính trị không cao, tâm lý coi thường môn học, dẫn đến chán học

Hiện nay, việc thực hiện hóa lý luận chính trị, lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh còn rất hạn chế trong hiện thực Vì con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội là vấn đề phức tạp, đầy khó khăn, thử thách Hơn nữa, hoạt động nghiên cứu và giảng dạy các học phần lý luận chính trị vẫn khuôn sáo, chưa được cởi mở, chưa có tính chất minh họa cụ thể, chưa sát với thực tiễn đặc biệt là tình hình kinh tế - xã hội trong nước và trên thế giới hiện nay Chính vì vậy, vấn đề đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức các học phần giáo dục lý luận chính trị là đòi hỏi mang tính tất yếu khách quan

Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân cách mạng kiểu mới của nhân dân, là công cụ bạo lực của giai cáp vô sản, của Đảng, vì vậy quân đội phải chịu sự lãnh đạo trực tiếp tuyệt đối và toàn diện về mọi mặt của Đảng Giáo dục

lý luận chính trị nhằm tăng cường bản lĩnh chính trị cho quân nhân và thấm sâu

vào mọi cán bộ chiến sĩ trong toàn quân Bên cạnh đó, nhà trường quân đội là nơi có nhiệm vụ giáo dục và đào tạo những người quân nhân không những giỏi

về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có đạo đức, có lòng yêu nước, tha thiết gắn bó với nhân dân, gắn bó với chế độ, sẵn sàng góp sức xây dựng và bảo vệ

tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Vì vậy, bên cạnh việc coi trọng nâng cao chất lượng đào tạo về chuyên môn Đảng, Nhà nước và quân đội luôn quan tâm

và đề cao công tác giáo dục lý luận chính trị - tư tưởng, coi đây là một bộ phận quan trọng trong nhà trường, một nội dung cơ bản trong việc bồi dưỡng nhân cách và bản lĩnh chính trị cho sinh viên

Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin coi sức mạnh chiến đấu của quân đội là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố tạo thành, bao gồm: Yếu tố chính trị, tinh thần, trình độ trang bị vũ khí, phương tiện kỹ thuật, trình độ kỹ chiến thuật, trình độ kỷ luật của bộ đội, trình độ quản lý, chỉ huy của cán bộ, yếu tố thể lực của sinh viên quân sự

Đổi mới phương pháp trong giáo dục nói chung và giáo dục lý luận chính trị nói riêng ở các trường cao đẳng thuộc khối quân sự hiện nay mang tính tất yết khách quan Điều đó được thể hiện ở góc độ thực tiễn của mối quan hệ giữa các yếu tố liên quan và chi phối đến phương pháp hoạt động giáo dục lý luận chính trị

Về nội dung, bản thân của học thuyết Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống mở, một học thuyết cách mạng đối lập với các học thuyết phản cách mạng Do đó, sự bổ sung, phát triển và hoàn thiện hệ thống kiến thức nền tảng này đảm bảo đấu tranh, phê phán một cách triệt để những lý thuyết phản động, những quan điểm xét lại là một đòi hỏi khách quan Hơn nữa, trong mỗi giai đoạn cách mạng để luôn gắn thực tiễn với lý luận để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng thì nội dung các giáo trình lý luận chính trị, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam cũng cần được chỉnh sửa, bổ sung cho phù hợp

Về hình thức, trong xu thế của một xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh

mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin, đối tượng người học lý luận chính trị ngày càng đa dạng với nhiều hệ đào tạo, nhiều độ tuổi khác nhau thì giáo dục lý luận chính trị sẽ phải phong phú hơn, linh hoạt hơn, mở rộng hơn

Về phương tiện, so với thời kỳ đầu khi đất nước còn chiến tranh, cơ sở vật chất kỹ thuật thiếu thốn thì ngày nay công tác giáo dục lý luận chính trị có nhiều thuận tiện như có cơ sở hạ tầng trường lớp và các trang thiết bị hiện đại Mỗi cơ sở giáo dục lý luận chính trị cũng đều có phòng học khang trang, có loa đài, âm thanh ánh sáng, có giáo trình, tài liệu tham khảo, máy trình chiếu

Do vậy, việc đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị là một xu thế khách quan trong các trường quân sự nói chung và các trường thuộc khối cao đẳng nói riêng

Mặc dù nhiệm vụ đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị trong toàn quân nói chung và trong khối các trường cao đẳng quân sự nói riêng là một tất yếu khách quan Xong mục tiêu, mục đích cuối cùng là làm sao cho tuyệt đại đa

số cán bộ giáo viên, chiến sĩ và sinh viên trung thành với Đảng, kiên định lập trường tư tưởng xã hội chủ nghĩa, nhận thức tốt về nhiệm vụ của quân đội và đơn vị, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức trách nhiệm, tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, đoàn kết, thống nhất sẵng sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, nhất là các nhiệm vụ nguy hiểm, khó khăn, gian khổ Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, các sinh viên cần phải rèn luyện cho mình thái độ kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, cơ hội, thực dụng, chủ nghĩa cá nhân, tham ô, tham nhũng và các biểu hiện tiêu cực khác

1.2 Tình hình mới tác động đến công tác giáo dục lý luận chính trị

1.2.1 Đặc điểm tình hình tác động đến công tác giáo dục lý luận chính trị

Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu

đã khiến chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng, thoái trào, đã làm tàn lụi ngọn lửa hy vọng thắp lên về con đường đi đến một chế độ xã hội tốt đẹp Những

khuyết tật của mô hình Xô viết như một đối chứng đã làm cho người mặc nhiên thừa nhận trật tự tư bản chủ nghĩa là phù hợp, sống động Thực trạng đó gây khó khăn rất lớn đối với công tác giáo dục lý luận chính trị ở nước ta những năm 90 của thế kỷ XX và cho đến ngày nay

Chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô tan rã làm cho vấn đề nhận thức

lý tưởng, niềm tin chính trị, lý tưởng cách mạng và niềm tin vào chủ nghĩa xã hội có phần giảm sút thậm chí hoang mang giao động, mất phương hướng Chính sự đổ vỡ này, đã tạo ra một trở ngại rất lớn trong việc giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị, nhằm xây dựng củng cố niền tin cho các học viên vào chế độ xã hội chủ nghĩa Trong khi đó, công tác giáo dục lý luận chính trị tư tưởng lại chậm được đổi mới, nhiều vấn đề do thực tiễn đặt ra chưa được giải quyết một cách triệt để thấu đáo, kịp thời về mặt lý luận, có những người còn

mơ hồ về chủ nghĩa xã hội, họ cho rằng đi lên chủ nghĩa xã hội như “đi tìm lá

diêu bông” Bên cạnh đó là sự phát triển cường thịnh của các nước phương tây,

đặc biệt là sản xuất vật chất và cả một số giá trị nhân văn trong quản lý xã hội không thể phủ nhận Lợi dụng cơ hội này các thế lực thù địch ra sức công kích chủ nghĩa Mác, chống phá chủ nghĩa xã hội, xuyên tạc quá khứ, bôi đen lịch sử, đặc biệt là chiến lược diễn biến hòa bình, lợi dụng xu thế hội nhập, giao lưu kinh tế - văn hóa thúc đẩy tự do kinh tế, tự do chính trị nhằm làm mất định hướng, hoang mang, mơ hồ, hoài nghi, giảm sút ý chí, làm thay đổi quan điểm

tư tưởng chính trị, nhãn quan chính trị của nhân dân nói chung, quân đội và đối tượng học viên quân sự nói riêng

Hơn nữa, với sự tác động của cơ chế thị trường một mặt tạo lên sự năng động trong toàn xã hội và nâng lên đáng kể đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân Từ đó, niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, vào chế

độ xã hội chủ nghĩa ngày càng được củng cố vững chắc Đây chính là điều kiện khách quan thuận lợi đối với công tác giáo dục lý luận chính trị nói chung và học tập, nghiên cứu các môn lý luận chính trị nói riêng Bên cạnh đó, cũng chính kinh tế thị trường lại làm nảy sinh những quan điểm mới về giáo dục lý

luận chính trị, xuất hiện môi trường cạnh tranh ngay trong đội ngũ những người làm công tác giảng dạy lý luận chính trị Những quan niệm có tính bảo thủ sơ cứng về giáo dục lý luận chính trị, hiện tượng thương mại hóa, những mâu thuẫn của cuộc sống từ chủ nghĩa cá nhân len lỏi vào nhà trường, vào lớp học làm cho công tác giáo dục lý luận chính trị đứng trước những thử thách mới Trong Nghị quyết TW5 khóa VIII, Đảng ta đã chỉ ra mặt tiêu cực của

kinh tế thị trường: “ về khách quan mà nói kinh tế thị trường với sức mạnh

ghê gớm của nó đã khuyến khích chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, làm cho người ta chú ý đến lợi ích vật chất mà coi nhẹ giá trị tinh thần ” [17, tr.29-

30]

Với xu hướng quốc tế hóa – toàn cầu hóa như hiện nay, những biến động của tính hình thế giới cũng ảnh hưởng không nhỏ tới công tác giáo dục lý luận chính trị trong các học viện nhà trường quân sự Đặc biệt, trong thời gian qua, tình hình kinh tế - chính trị, quân sự trên thế giới và khu vực diễn biến rất phức tạp, khó lường trước, khó dự đoán trước Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới bắt đầu từ Mỹ đã khiến các nước tư bản có những tư tưởng quay trở lại

để tìm hiểu quy luật kinh tế của chủ nghĩa Mác – Lênin

Toàn cầu hóa là chất xúc tác, là đòn bảy quan trọng, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đòi hỏi các cán bộ lãnh đạo, giáo viên, sinh viên trong các trường quân sự phải nghiên cứu, học tập có chọn lọc các yếu tố hiện đại và truyền thống, không dao động về lập trường, không ảo tưởng, mờ nhạt về lý tưởng

Hiện nay, đất nước đang bước vào thời kỳ phát triển mạnh với vị thế và diện mạo mới Việt Nam đã là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) từ năm 2006; là Ủy viên không thường trực của Hội đồng bảo

an Liên hợp quốc Mặc dù vậy, nền kinh tế nước ta vẫn là nền kinh tế trung bình, các chỉ số về kết cấu hạ tầng, chỉ số phát triển con người còn đứng ở mức thấp, phân hóa giàu nghèo trong xã hội còn gay gắt Thực trạng đó là những thách thức cho công tác giáo dục lý luận chính trị

Lợi dụng cơ hội này các thế lực thù địch ra sức công kích chủ nghĩa Mác

- Lênin, chống phá chủ nghĩa xã hội Thế lực phản động quốc tế do Mỹ cầm đầu không ngừng gây áp lực, chống phá phong trào cách mạng thế giới thông qua “diễn biến hòa bình”, phi chính trị hóa quân đội, muốn tách quân đội thành lực lượng trung lập để dễ dàng chống phá, vấn đề nhân quyền, hạt nhân, chống khủng bố

Một trong những lĩnh vực mà các thế lực thù địch đặc biệt chú ý là lĩnh vực chính trị - tư tưởng Chúng lôi kéo, tấn công vào ý thức hệ, làm xã sút niềm tin, gây hoang mang dao động, kích động, chía rẽ gây mất đoàn kết nội bộ Lợi dụng triệt để thời đại toàn cầu hóa, hàng loạt các ấn phẩm văn hóa, những luận

điệu xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Những sự kiện lớn của đất nước có tác động lớn đến niềm tin của cán bộ, đảng viên, nhân dân và chiến sĩ lực lượng vũ trang vào chế độ, vào Đảng như các sự kiện: Việt Nam chính thức gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO),

tổ chức thành công hội nghị quốc tế tại Việt Nam như Hội nghị Thượng đỉnh diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) năm 2006, Đại lễ phật Đản quốc tế 2007, đảm nhiệm thành công vai trò chủ tịch Asean, Ủy viên không thường trực Hội đồng bản an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008 – 2009, quan hệ đối ngoại đất nước ngày càng mở rộng Việt Nam ngày càng có tiếng nói quan trọng trên các diễn đàn khu vực và quốc tế

Tuy nhiên, trong những năm gần đây còn có nhiều tác động khách quan

và chủ quan đến tình hình tư tưởng của nhân dân như hạn hán, thiên tai, dịch bệnh ngày càng có xu hướng khốc liệt, đặc biệt là một bộ phận không nhỏ cán

bộ đảng viên quan chức nhà nước, bộ đội, công an tham nhũng cửa quyền, bao che, chạy chọt, làm trái với đạo lý, đi ngược lại với hiến pháp và pháp luật nhà nước, suy thoái nghiêm trọng về tư tưởng, chính trị chưa được ngăn chăn và đẩy lùi

Các thế lực thù địch trong và ngoài nước bằng nhiều cách thức khác nhau như lợi dụng dân chủ, nhân quyền tôn giáo đã và đang ráo riết can thiệp vào

công việc nội bộ của nước ta như: đòi sửa đổi điều 4 trong Hiếp pháp năm

1992, đòi đa nguyên đa đảng, kích động bạo loạn lật đổ, khiếu kiện, biểu tình

Nhiều vấn đề phức tạp diễn ra trong thời qua như vụ khiếu kiện đòi lại đất có nguồn gốc của tôn giáo ở 42 Nhà Chung, 178 Nguyễn Lương Bằng – Hà Nội Một số sáng tác của một số cán bộ hưu trí viết dưới dạng hồi ký, blog gây phản cảm, phân tâm cho các độc giả, gây hoang mang tư tưởng trong nhân dân Các quan điểm sai trái ngày càng xuất hiện nhiều trên mạng Internet, trong

đó có những bài viết của các tác giả có tên tuổi có những biểu hiện lệch lạc, so sánh con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội với con đường tư bản, xóa bỏ hạ thấp chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh gây ảnh hưởng và tác động xấu trong cộng đồng Xu hướng xa rời lý tưởng và giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc nhất là đối tượng thanh niên, học sinh, sinh viên trẻ tuổi ngày càng diễn biến theo chiều hướng phức tạp

Trong thực tế, hoạt động nghiên cứu giảng day các môn lý luận chính trị vẫn khuôn sáo, chưa được cởi mở, chưa có tính chất minh họa cụ thể, chưa sát với thực tiễn xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Khi giảng dạy các môn lý luận chính trị, người dạy chưa làm rõ bản chất cách mạng

và khoa học, thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp tư duy biện chứng, chưa làm rõ tầm thiên tài lý luận của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Đại hội Đảng lần thứ VI đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện trong đó,

có đổi mới tư duy lý luận, đề ra nhiệm vụ khắc phục sự chậm trễ của khoa học

xã hội trong đó có khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Và sau hơn

20 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được những thành tựu bước đầu quan trọng, trong đó có những nội dung giáo dục lý luận chính trị Nhưng trong thực tế, lý luận vẫn không theo kịp sự vận động phát triển của hiện thực nói chung và thực tiễn giảng dạy lý luận chính trị nói riêng Bắt nguồn từ việc giảng dạy những điều xa rời hiện thực cuộc sống đã kéo theo những hệ lụy là các học viên

thường không coi trọng, hoặc không thích học, thích nghiên cứu những môn lý luận chính trị

Từ những vấn đề nêu trên, chúng ta thấy đó là những đặc điểm, những điều kiện tác động cả tích cực lẫn tiêu cực đến sự phát triển của giáo dục nước

ta nói chung và giáo dục lý luận chính trị nói riêng Hơn nữa, những đặc điểm

ấy tác mạnh mẽ đến thái độ, hứng thú học tập nghiên cứu các môn lý luận chính trị ở khối các trường cao đẳng quân sự trong toàn quân

1.2.2 Tình hình tư tưởng, tâm trạng của đối tượng học viên

Giáo dục lý luận chính trị giúp cho sinh viên các trường cao đẳng quân

sự nắm được những nguyên lý, những phạm trù, quy luật từ đó vận dụng chúng vào giải quyết các vấn đề trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Khi sinh viên đã chiếm lĩnh được những tri thức của các môn lý luận chính trị

và cùng với những tri thức khoa học khác, gắn lý luận với thực tiễn để kiểm tra chân lý sau khi đã nhận thức

Giáo dục lý luận chính trị góp phần hình thành ở sinh viên năng lực, vận dụng sáng tạo các nguyên lý, các phạm trù khoa học của phép biện chứng duy vật Mỗi học viên khi tiếp nhận hệ thống các nguyên tắc, biện pháp này sẽ biến

nó thành các công cụ, phương pháp nhận thức, khám phá tri thức thế giới khách quan, vận dụng sáng tạo vào mục đích muốn đạt được Theo Hồ Chí Minh, học

tập chủ nghĩa Mác – Lênin là nắm được “tinh thần, lập trường, quan điểm và

phương pháp của của chủ nghĩa Mác – Lênin, để áp dụng lập trường phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta”

Trước tình hình mới như hiện nay, việc học viên các trường cao đẳng quân sự được trang bị phương pháp luận khoa học, đặc biệt là phương pháp biện chứng duy vật sẽ giúp cho các sinh viên trẻ có thái độ đúng đắn, ủng hộ và thực hiện tốt mọi đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, của Nhà nước và

kỷ luật của quân đội

Hiện nay, đội ngũ sinh viên đang học tập tại các trường cao đẳng thuộc khối quân sự hầu hết là những thanh niên trẻ, có sức khỏe, đang ở độ tuổi phát triển và hoàn thiện Về mặt xã hội họ là những người mới trưởng thành về cơ bản mới tốt nghiệp phổ thông trung học, thi tuyển đại học và được xét tuyển theo nguyện vọng vào trường cao đẳng quân sự nên họ đang thích nghi hoặc bắt đầu làm quen với nghiệp vụ quân sự, quan hệ còn ở phạm vi hạn hẹp Hơn nữa, hầu hết các sinh viên trẻ là những người chưa từng trải, chưa được rèn luyện, thử thách ngoài xã hội nên dễ bị hoàn cảnh tác động lôi cuốn sa đà vào những

hệ lụy

Năm thứ nhất, khi sinh viên mới bắt đầu nhập học đa số xuất thân từ các tầng lớp xã hội khác nhau ở nông thôn và thành thị, các yếu tố bẩm sinh, di truyền biến đổi dưới ảnh hưởng của giáo dục gia đình, nhà trường phổ thông Hơn nữa, đa số các đối tượng sinh viên trước khi vào học thường tập trung học khối thi khoa học tự nhiên nên có tư tưởng cứng nhắc không thích học các môn khoa học xã hội, đặc biệt là các môn lý luận chính trị Thực tế còn cho thấy có một số ít sinh viên vào học tập tại các trường này là do gia đình đinh hướng hoặc bạn bè khuyên nhủ chứ không phải do nguyện vọng, sở thích của cá nhân muốn trở thành sinh viên trường cao đẳng quân sự do vậy họ chưa hình thành

xu hướng nghề nghiệp, chưa có động cơ đúng đắn thôi thúc từ bên trong Do vậy, các sinh viên thường có tâm lý chán nản, lười học và coi nhẹ các môn lý luận chính trị ở ngay kỳ học đầu tiên của năm thứ nhất

Bước vào năm học thứ hai và thứ ba, sinh viên đã làm quen hầu hết các phương pháp, các hình thức tổ chức dạy học ở bậc cao đẳng Đa số đã thích ứng với hoạt động học tập, rèn luyện ở môi trường quân sự trong đời sống tập thể về

cơ bản đã ổn định Hơn nữa, với tiêu chí rèn luyện, học tập tốt để có thể đứng trong hàng ngũ của Đảng cộng sản Việt Nam nên có nhiều đối tượng sinh viên

đã tự giác nghiên cứu học tập các môn lý luận chính trị, nghiên cứu tìm hiểu đường lối, chủ chương chính sách của Nhà nước trong từng thời kỳ

Từ những đặc điểm của đối tượng sinh viên trong các trường cao đẳng thuộc khối quân sự có thể thấy rằng: công tác giáo dục lý luận chính trị cho học viên chỉ đạt kết quả mong muốn khi người làm công tác giáo dục nắm vững được đặc điểm tư tưởng đối tượng, hiểu rõ đối tượng để lựa chọn nội dung, hình thức, phương pháp tác động phù hợp Nếu không quan tâm tới đặc điểm tư tưởng, tâm lý của đối tượng thì mọi sự tác động trong đó có công tác giáo dục

lý luận chính trị sẽ giảm hiệu quả

1.3 Đặc điểm khối các trường cao đẳng quân sự và những yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục lý luận chính trị

1.3.1 Đặc điểm về tổ chức và nhiệm vụ

Khối các trường cao đẳng quân sự trong toàn quân là nơi đào tạo bồi dưỡng những sinh viên quân sự và kể cả hệ tự túc kinh phí có trình độ chuyên môn bậc cao đẳng Ra trường các sinh viên có tư tưởng chính trị vững vàng, có chuyên môn nghiệp vụ, có tay nghề, có thể đáp ứng được các vị trí cần thiết trong các cơ quan đơn vị trong quân đội cũng như phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong khối các trường cao đẳng quân sự:

Căn cứ nhiệm vụ của quân đội, của Tổng cục và hệ thống các nhà trường trong toàn quân, ngày 28.10.1991, Tổng tham mưu trưởng có quyết định số 455/QĐ – TM do đồng chí Trung tướng Đỗ Đức phó Tổng Tham mưu trưởng

ký quyết định thành lập trường Trung học Công nghiệp quốc phòng – trực thuộc Tổng cục công nghiệp quốc phòng, trường có nhiệm vụ:

Đào tạo công nhân kỹ thuật cho các đơn vị trong Tổng cục và toàn quân Đào tạo kỹ thuật viên, cán bộ quản lý kinh tế cho cá đơn vị Tổng cục và toàn quân kể cả cho Lào và Căm Pu Chia

Bổ túc các chuyên đề kinh tế, kỹ thuật cho các đối tượng cán bộ Tổng cục, bổ túc nâng cao tay nghề thợ cơ điện, dụng cụ

Được tận dụng khả năng cơ sở vật chất và trình độ của đội ngũ giáo viên, được mở các lớp đào tạo theo hợp đồng cho các đơn vị trong và ngoài quân đội, thuộc các thành phần kinh tế

Nghiên cứu ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong huấn luyện và sản xuất, tham gia nghiên cứu các đề tài kỹ thuật và quản lý kinh tế trong các xí nghiệp quốc phòng do Tổng cục giao

Kết quả đào tạo từ tháng 3 năm 1952 đến tháng 3 năm 2007 Nhà trường

đã đào tạo được tổng số 43.098 học viên cho các đơn vị trong Tổng cục, cho toàn quân và các nước bạn Lào, Cam Pu Chia

Đến năm 2008, Trường Cao đẳng Công nghiệp quốc phòng được thành lập theo Quyết định số 107/2008/QĐ-BQP ngày 14 tháng 7 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng và Quyết định số 3302/QĐ-BGDĐT ngày 6/5/2009 của

Bộ Giáo dục & Đào tạo trên cơ sở nâng cấp Trường Trung học công nghiệp quốc phòng Nhà trường có các nhiệm vụ: Đào tạo hệ cao đẳng và trung cấp, sơ cấp nghề; tập huấn, bồi dưỡng cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật, nghiệp

vụ, thợ bậc cao cho các ngành Công nghiệp quốc phòng; đào tạo nguồn lực cho

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ; tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo quy định của pháp luật Nhà trường có hai cơ sở: Trụ sở chính tại xã Thanh Vinh, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ; cơ sở 2 tại phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Thành phố Hà Nội

Trải qua hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành, Nhà trường đã đào tạo, bồi dưỡng được hơn 60.000 cán bộ, nhân viên có trình độ trung cấp chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật cho ngành công nghiệp quốc phòng, cho toàn quân

và một số nước bạn, bổ túc tập huấn cán bộ, nhân viên kỹ thuật ngành công nghiệp quốc phòng, đăng cai nhiều hội thi giáo viên dạy giỏi, hội thi thợ giỏi các cấp Học viên tốt nghiệp ra trường về công tác ở các nhà máy trong Tổng cục Công nghiệp quốc phòng và các doanh nghiệp được đánh giá cao Nhà trường đã được Đảng, Nhà nước, quân đội trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Quân công hạng nhì; Huân chương chiến công hạng nhất, nhì, ba; Huân chương lao động hạng nhất, nhì, ba; danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc của Bộ Giáo dục và Đào tạo; lẵng hoa của chủ tịch nước; nhiều cờ

thưởng thi đua của Bộ quốc phòng và Bộ Giáo dục & Đào tạo, của chính quyền địa phương trên các lĩnh vực công tác

Đạt được những kết quả đó là do trong quá trình đào tạo, Nhà trường luôn chú trọng xây dựng bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên và đổi mới nội dung, phương pháp dạy học Hiện nay, Nhà trường đang tổ chức đào tạo 34 ngành nghề, gồm: Cao đẳng kỹ thuật (3 chuyên ngành), Cao đẳng kinh tế (2 chuyên ngành); Cao đẳng Công nghệ thông tin; Trung cấp kỹ thuật (5 chuyên ngành); Trung cấp kinh tế (3 chuyên ngành) và công nhân kỹ thuật (20 nghề) với quy mô đào tạo từ 3.000 - 3.500 sinh viên/ năm

Trong hệ thống các trường cao đẳng quân sự, trường Cao đẳng công nghệ và kỹ thuật ô tô được thành lập theo quyết định 1510 QĐ – Bộ Giáo và đào tạo ngày 18 tháng 4 năm 2012 là cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc Tổng cục kỹ thuật - Bộ quốc phòng Nhà trường có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao đẳng cho các đơn vị trong và ngoài quân đội

Trong thời gian tới để tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị của Nhà trường Đảng ủy, Ban giám hiệu các trường cần phải xác định rõ nhiệm vụ, tiếp tục lãnh đạo, xây dựng tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh làm cơ sở cho các cơ quan, Khoa giáo viên, các đơn vị quản lý học viên thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục – đào tạo Trước hết, các nhà trường cao đẳng thuộc khối quân sự cần phấn đấu thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm:

Quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

XI, Nghị quyết TW6, khóa X về “Nâng cao năng lực lãnh đạo sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên”

Tập trung giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước

Thường xuyên kiện toàn cấp ủy các cấp đủ số lượng, có chất lượng, xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì các phòng, ban, khoa giáo viên và đơn vị quản lý học viên thực sự tiêu biểu về mọi mặt, có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới trước tình hình mới

Thực hiện tốt kế hoạch đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, củng cố cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo Làm tốt công tác phục vụ, đảm bảo, tạo mọi điều kiện và môi trường thuận lợi để giảng dạy và học tập tốt

Tổ chức tốt các phong trào thi đua Quyết thắng, gắn với việc hoàn thành các chỉ tiêu về thực hiện nhiệm vụ đào tạo của Nhà trường, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho đơn vị

Đổi mới nội dung,chương trình đào tạo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa Phải đảm bảo cấn đối giữa kiến thức cơ bản, cơ sở với kiến thức chuyên ngành, giữa lý luận và thực tiễn

Cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng có số lượng phù hợp, chất lượng ngày càng cao và cơ cấu hợp lý, tích cực cử giáo viên đi đào tạo sau đại học và đi thực tế tại đơn vị Khuyến khích cán bộ, giảng viên tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, tin học và năng lực sư phạm

Tích cực đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại phục vụ giảng dạy và học tập

Cần tiếp tục tăng cường công tác giáo dục, quản lý, rèn luyện sinh viên Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, xây dựng các đơn vị quản lý học vững mạnh toàn diện Hạn chế tới mức thấp nhất sinh viên phi phạm kỷ luật quân đội và pháp luật nhà nước

1.3.2 Đặc điểm đội ngũ cán bộ giảng dạy và đội ngũ cán bộ làm công tác giáo dục lý luận chính trị

Hiện nay, đội ngũ cán bộ giáo viên giảng dạy các môn lý luận chính trị

và đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền giáo dục lý luận chính trị tại các

trường cao đẳng quân sự trong toàn quân còn thiếu và chất lượng chưa cao Đội ngũ cán bộ giảng dạy hầu như chưa được đào tạo chuyên sâu, chính quy, mới chỉ là các cán bộ làm công tác kiêm nhiệm lâu thành quen, hơn nữa đội ngũ giáo viên mới chỉ được đào tạo ngắn hạn hoặc là chuyển từ các ngành khác sang để làm nhiệm vụ

Nhiều giáo viên giảng dạy các môn học lý luận chính trị đã tốt nghiệp đại học cách đây hàng chục năm được tuyển dụng vào trường quân sự, vốn kiến thức mà họ tiếp thu được ở các trường đại học còn lạc hậu so với thực tiễn, nhiều giáo viên lấy nhiệt tình bù tri thức, giản đơn hóa khi phân tích lý luận khoa học Hơn nữa, việc giảng dạy quá nhiều giờ vẫn còn tồn tại do quy mô đào tạo tăng Đơn cử như Trường cao đẳng công nghiệp quốc phòng, ngay tại Khoa kinh tế chỉ có hai giáo viên giảng dạy các môn lý luận chính trị nhưng có rất nhiều đầu môn học và với số lượng hàng 1000 học viên Do vậy, hàng năm đối với một giáo viên phải giảng dạy đến hơn 1000 giờ quy đổi Thực trạng này làm cho đội ngũ cán bộ giáo viên giảng dạy các môn lý luận chính trị không còn thời gian nghiên cứu khoa học, không có thời gian chuẩn bị kỹ bài giảng trước khi lên lớp Hơn nữa, việc giảng dạy nhiều giờ như vậy, nên công việc trên lớp đã chiếm hết thời gian, khiến cho các giảng viên không có thời gian đầu tư vào nghiên cứu tài liệu, nâng cao trình độ học vấn,cũng như chiêm nghiệm các vấn đề thực tiễn xã hội Theo tiến sĩ Bùi Bá Linh: “Nếu giảng viên không nghiên cứu khoa học một cách thường xuyên và tập trung, thì không thể truyền đạt được những vấn đề mới cho sinh viên và sẽ chỉ là phát ngôn viên của các sách giáo khoa” [28, tr.296]

Một đặc điểm khiến công tác giáo dục lý luận chính trị tại các trường cao đẳng quân sự còn chưa được như mong muốn đó là đội ngũ làm công tác tuyên truyền cũng như giảng dạy các môn lý luận chính trị còn rất hạn chế về ngoại ngữ, nắm bắt các phương tiện giáo dục hiện đại, chưa chú trọng đúng mức đến chất lượng các bài giảng nên rất ít hoặc sử dụng chưa có hiệu quả phương tiện giáo dục hiện đại, chưa tạo hứng thú cho người học Bởi vì, “muốn

thuyết phục được học viên thì bản thân giảng viên cũng hoàn toàn bị thuyết phục bởi tính chân thực của những điều mình giảng” [46, tr.67] Do đó, bài giảng các môn lý luận chính trị chưa thực sự hấp dẫn, chưa thu hút được sinh viên trong quá trình học tập, khi các giảng viên chưa đầu tư đúng mức

1.3.3 Những yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục lý luận chính trị đối với khối các trường quân sự

Nhận thức rõ vai trò to lớn của công tác giáo dục lý luận chính trị trong các nhà trường cao đẳng khối quân sự nên từ lãnh đạo, chỉ huy, cấp ủy, chính

ủy, chính trị viên và cơ quan chính trị luôn đề cao trách nhiệm, chủ động lãnh đạo, chỉ đạo và có nhiều biện pháp tích cực như quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí đào tạo với mục tiêu xây dựng nhà trường vững mạnh, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang trung thành, tin cậy của Đảng Điều đó cần đặt ra những yêu cầu:

Cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy các cấp và trực tiếp là các giáo viên giảng dạy các môn khoa hộc xã hội và nhân văn cần phải quán triệt, thực hiện đúng quy chế, quy định về lãnh đạo chỉ đạo công tác giáo dục chính trị, thực hiện tốt Chỉ thị 12 – CT/QUTW, ngày 31/3/2011 của Quân ủy Trung ương về tăng cường lãnh đạo chỉ đạo công tác giáo dục chính trị trong toàn quân

Về nội dung, các đơn vị trong nhà trường cần luôn đặt trọng tâm vào việc nâng cao nhận thức về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, bồi dưỡng chủ nghĩa yêu nước, truyền thống của dân tộc, của Đảng và quân đội, bản chất giai cấp công nhân, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu rèn luyện phẩm chất đạo đức Cần thực hiện có hiệu quả Cuộc vận

động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

Trên cơ sở đổi mới toàn diện, đồng bộ các hình thức giáo dục chính trị, các đơn vị trong nhà trường cần coi trọng toàn diện các khâu cơ bản của quá trình giáo dục, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị cơ bản với giáo dục thường xuyên trong các nhiệm vụ, giữa giáo dục truyền thống, thực hiện các

phòng trào thi đua, các cuộc vận động với công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, giáo dục huấn luyện quân sự, rèn luyện kỷ luật và xây dựng nền nếp chính quy

Các Phòng, Ban và Khoa trong khối các nhà trường cần phải thường xuyên kiện toàn và duy trì hoạt động của các tổ cán bộ giảng dạy chính trị theo đúng quy chế đào tạo Tích cực tập huấn, bồi dưỡng, tổ chức thông qua giảng mẫu, hội giảng, bình giảng, thi cán bộ giảng dạy chính trị, thi báo cáo viên

Cần rút kinh nghiệm, tập trung khắc phục một số khâu yếu, mặt yếu, nhất

là về trách nhiệm trong chuẩn bị bài giảng, thông qua giáo án, thảo luận ở tổ, phương pháp sư phạm, tính định hướng trong liên hệ, vận dụng vào thực tiễn

Cần cập nhật các chủ trương chính sách và các nguồn thông tin mới về tình hình thời sự chính trị trong nước cũng như trên thế giới để bổ xung vào bài giảng Hơn nữa cần nâng cao việc sử dụng các mô hình, học cụ, sơ đồ hóa bài giảng chính trị, biểu đồ trực quan minh họa, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giáo dục lý luận chính trị, giáo dục ngoại khóa, vận dụng tổng hợp, sáng tạo các hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục theo phương pháp cơ bản, hiện đại, phong phú, sinh động, hấp dẫn học viên, tạo cộng hưởng cho quá trình giáo dục, giúp người học dễ tiếp thu nội dung và vận dụng vào thực tiễn Mục tiêu cuối cùng là làm sao cho học viên nắm chắc nội dung, chuẩn bị chu đáo, giảng dạy dễ hiểu, thảo luận nghiêm túc, kiểm tra chặt chẽ, tránh tình trạng chạy theo thành tích, chưa đúng thực chất

Cần tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác giảng dạy chính trị ở đơn vị Trước những đòi hỏi mới các trường quân sự nói chung và các trường cao đẳng thuộc khối quân sự nói riêng cần tập trung vào việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chính trị, cán bộ giảng dạy chính trị về năng lực tham mưu, tổ chưc quản lý và phương pháp giảng dạy, phương pháp truyền đạt Phải đưa việc tổ chức thao giảng, bình giảng, thông quan giáo án, giảng mẫu đi vào nề nếp, coi trọng việc tập huấn, hội thi, hội thao giảng dạy chính trị ở các cấp tổ, cấp khoa, cấp trường và cấp toàn quân