BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ CHÂU DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÌNH A
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ CHÂU
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN THỊ CHÂU
DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
BÌNH AN TỈNH BÌNH DƯƠNG
NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60 14 01
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: DƯƠNG THỊ KIM OANH
Tp Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2014
Trang 3LÝ LỊCH KHOA HỌC
I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC
Họ và tên: Nguyễn Thị Châu Giới tính: Nữ
Ngày sinh: 25/03/1983 Nơi sinh: Nghệ An
Quê quán: Nghệ An Dân tộc: kinh
Địa chỉ: 25/25A Bình Đường 4, An Bình, Dĩ An, Bình Dương
II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
Hệ đào tạo: Đại học
Thời gian đào tạo: từ 9/2001 đến 5/2005
Nơi học: Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Tp Hồ Chí Minh
Ngành học: Kỹ thuật nông nghiệp
Tên đồ án: Xây dựng hệ thống bài tập tình huống cho môn phương pháp giảng dạy tại trường Đại học sư phạm kỹ thuật Tp Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Phương Hoa
III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm
9/2005 -5/2008 THPT Dầu Tiếng – Bình Dương Giáo viên
8/2008 - 2014 THPT Bình An – Bình Dương Giáo viên
Trang 4ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tp Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2014
Nguyễn Thị Châu
Trang 5TÓM TẮT
Chúng ta đang sống trong thế kỉ mà tri thức và kĩ năng của con người là những yếu tố quyết định sự phát triển của xã hội Trong xã hội tri thức, nền giáo dục không chỉ trang
bị cho người học những kiến thức mà còn phải hình thành người học những kỹ năng
Do đó, việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề rất cần thiết trong nền giáo dục
Chính vì vậy, người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài “Dạy học theo dự án cho
môn Công nghệ lớp 10 tại trường PTTH Bình An” nhằm hình thành người học
những kỹ năng: kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, kỹ năng tự học tự nghiên cứu, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin là cần thiết
Cấu trúc luận văn gồm những phần chính
Chương 1: Cơ sở lý luận về dạy học theo dự án
Chương 2:Thực trạng dạy học môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương
Tìm hiểu về thực trạng tổ chức dạy và học môn Công nghệ 10 tại trường PTTH
Trang 6iv
ABSTRACT
We are living in a century where knowledge and human skills are the determinants of social development In the knowledge society, education not only equips students with knowledge, but also to shape the skills learned Therefore, the innovation of teaching methods are essential issues in education So the researcher
carried out the project “Project- Based Learning for Technology courses in 10th grade at Binh An High school, Binh Duong province” to provide learner skills:
creative thinking skills, searching skills, self- study skills, teamwork skills, using information technology is essential
Essay structure including 3 mains part
Chapter 1: Rationale for project -based learning
Chapter 2: The real state of teaching Technology in 10th grade at Binh An High school, Binh Duong Province
Learning about the state of organizational teaching and learning Technology in
10th grade at Binh An High school, Binh Duong province
Chapter 3: Organization of project -based learning in 10th grade at Binh An High school, Binh Duong province
Designing lesson plans to organize project -based learning courses in 10th grade at Binh An High school, Binh Duong province Experimental pedagogy
controlled to test the hypothesis of project
Conclusions and proposal
Presenting the results of the research and development of the subject
Trang 8vi
DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 1: Sơ đồ tiến trình dạy học theo dự án 30
Hình 2: Trường THPT Bình An tỉnh Bình Dương 40
Hình 3: Trường PTTH Bình An tỉnh Bình Dương 42
Hình 4: Sơ đồ tổ chức trường PTTH Bình An 43
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Bảng tiêu chí đánh giá (Rubric) cho kỹ năng làm việc nhóm 26
Bảng 2: Bảng tiêu chí đánh giá kỹ năng thuyết trình 27
Bảng 3: Bảng phân phối chương trình môn Công Nghệ 10 48
Bảng 4: Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh về nội dung môn học Công nghệ 1050 Bảng 5: Kết quả thống kê thái độ HS học tập môn công nghệ 10 52
Bảng 6 Kết quả thống kê về nguyên nhân HS không thích học môn Công nghệ 53
Bảng 7: Tính tích cực của học sinh trường PTTH Bình An trong giờ học môn CN 10 53 Bảng 8: Tính tích cực của học sinh trường PTTH Bình An ngoài giờ học môn CN 1054 Bảng 9: Bảng thống kê về mức độ sử dụng các PPDH 57
Bảng 10: Kết quả ý kiến của giáo viên về việc đổi mới phương pháp dạy học 58
Bảng 11: Bảng thống kê mức độ sử dụng các tiêu chí vào kiểm tra đánh giá 58
Bảng 12: Bảng thống kê mức độ sử dụng phương pháp đánh giá 59
Bảng 13: Bảng thống kê về sự đáp ứng cơ sở vật chất, thiết bị 61
Bảng 14: Bảng thống kê mức độ sử dụng phương tiện dạy học 61
Bảng 15: Bảng thống kê ý kiến GV về những khó khăn khi giảng dạy môn CN 10 62
Bảng 16: Bảng cấu trúc nội dung chương trình môn Công Nghệ 10 theo dự án 67
Bảng 17: Đề xuất phương án tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 72
Bảng 18: Tiêu chí đánh giá dự án 84
Bảng 19: Bảng số liệu thái độ học tập của lớp TN và lớp ĐC 85
Bảng 20: Bảng thống kê về kỹ năng tư duy sáng tạo của lớp TN và lớp ĐC 85
Bảng 21: Bảng thống kê khả năng tổ chức khi làm việc nhóm của lớp TN và lớp ĐC86 Bảng 22: Bảng thống kê về khả năng tìm kiếm, xử lý thông tin của lớp TN và lớp ĐC87 Bảng 23: Bảng thống kê về kỹ năng thuyết trình của lớp TN và lớp ĐC 88
Bảng 24: Bảng thống kê về kỹ năng tự học, tự nghiên cứu của lớp TN và lớp ĐC 89
Bảng 25: Bảng thống kê về kỹ năng sử dụng CNTT của lớp TN và lớp ĐC 90
Bảng 26: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 1 92
Bảng 27: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 2 93
Bảng 28: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 3 94
Bảng 29: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 4 96
Bảng 30: Thống kê số liệu kết quả học tập của lớp TN và lớp ĐC 99
Trang 10viii
DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Phiếu khảo sát (dành cho giáo viên) 1
Phụ lục 2: Phiếu khảo sát (dành cho HS) 3
Phụ lục 3: Phiếu khảo sát (dành cho HS lớp TN và lớp ĐC) 5
Phụ lục 4: Phiếu phỏng vấn giáo viên 7
Phụ lục 5: Biên bản quan sát hoạt động dạy–học môn công nghệ 10 8
Phụ lục 5.1 Biên bản quan sát hoạt động học môn công nghệ 10 8
Phụ lục 5.2 Biên bản quan sát hoạt động dạy môn công nghệ 10 9
Phụ lục 6: Giáo án dự án 1 và dự án 2 10
Phụ lục 7: Một số hình ảnh người nghiên cứu dạy bằng phương pháp truyền thông ở lớp đối chứng 18
Phụ lục 8: Sản phẩm dự án xác định sức sống của hạt 19
Phụ lục 9: Sản phẩm dự án pha chế dung dịch boocđô phòng trừ nấm hại 20
Phụ lục 10: Một số hình ảnh quá trình thực hiện dự án và hoàn thành sản phẩm dự án làm sữa chua 22
Phụ lục 11: Một số hình ảnh sản phẩm dự án kinh doanh 24
Phụ lục 12: Một số đề kiểm tra môn Công nghệ 10 44
Trang 11MỤC LỤC
LÝ LỊCH KHOA HỌC I LỜI CAM ĐOAN II TÓM TẮT III DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT V DANH MỤC CÁC HÌNH VI DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC VIII MỤC LỤC IX
MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2
4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
5 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 2
6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3
7 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 3
8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 5
1.1 TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN Ở TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 5
1.1.1 Trên thế giới 5
1.1.2.Tại Việt Nam 7
1.2 KHÁI NIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 10
1.3 ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 13
1.4 PHÂN LOẠI DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 15
1.5 ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 17
1.6 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KỸ THUẬT ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 18
1.6.1 Phương pháp thuyết trình 18
1.6.2 Phương pháp đàm thoại 19
1.6.3 Phương pháp thảo luận nhóm 21
Trang 12x
1.6.4 Kĩ thuật động não (Công não) 22
1.6.5 Sơ đồ tư duy (Lược đồ tư duy) 23
1.7 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 24
1.8 TIẾN TRÌNH DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 28
1.9 ĐẶC ĐIỂM VỀ TÂM LÍ CỦA HỌC SINH PTTH 32
1.9.1 Đặc điểm về sự phát triển thể chất 32
1.9.2 Điều kiện sống và hoạt động 33
1.9.3 Đặc điểm hoạt động nhận thức và sự phát triển trí tuệ 34
1.9.4 Những đặc điểm nhân cách chủ yếu của học sinh PTTH 34
1.10 ĐỊNH HƯỚNG KHOA HỌC CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 1O TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG36 1.10.1 Tính khoa học 36
1.10.2 Tính thực tiễn 36
1.10.3 Phát triển toàn diện học sinh 37
1.10.4 Kết hợp lý thuyết và thực hành 38
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 39
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 40
2.1 MỘT VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ THỊ XÃ DĨ AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 40
2.1.1 Vị trí địa lý tỉnh Bình Dương 40
2.1.2 Vị trí địa lý thị xã Dĩ An, Bình Dương 41
2.1.3 Giáo dục - đào tạo 41
2.1.4 Tổng quan về trường PTTH Bình An 42
2.2 GIỚI THIỆU MÔN CÔNG NGHỆ 10 44
2.2.1.Mục tiêu môn học 44
2.2.2 Vai trò, nhiệm vụ của môn Công nghệ lớp 10 ở trường phổ thông hiện nay 44
2.2.3 Giới thiệu chương trình khung môn Công nghệ lớp 10 45
2.3 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 48
2.3.1.Thực trạng hoạt động học môn Công nghệ 10 của học sinh trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương 50
Trang 132.3.2 Thực trạng hoạt động dạy môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An tỉnh
Bình Dương 56
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 63
CHƯƠNG 3 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 64
3.1 CÂU TRÚC NỘI DUNG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 64
3.1.1 Nguyên tắc cấu trúc nội dung môn học Công nghệ 10 theo dự án 64
3.1.2 Nội dung cấu trúc chương trình môn Công nghệ 10 64
3.2 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƯỜNG PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 68
3.2.1 Đề xuất phương án tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương 68
3.2.2 Thiết kế giáo án để tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương 73
3.2.3 Tiêu chí đánh giá 83
3.3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 84
3.3.1 Mục đích thực nghiệm, đối tượng và nội dung thực nghiệm 84
3.3.2.Kết quả thực nghiệm 84
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 100
KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ 101
1.KẾT LUẬN 101
2 KIẾN NGHỊ 102
3 HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO 103
Trang 14VIII đã chỉ rõ“Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối
truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước
áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…”[10, tr.41]
Định hướng trên đây đã được nêu rõ trong Luật giáo dục điều 26 mục 2 “Phương
pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng t ạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [21]
Chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước là nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất [21, tr.8] Mục tiêu dạy học không chỉ dừng lại ở kiến thức mà còn đào tạo ra con người có kỹ năng đáp ứng nhu cầu của xã hội, học tập suốt đời, và các kỹ năng thế kỷ 21 của thế giới
Bên cạnh đó,“Việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường PTTH phải nhìn nhận vấn đề một cách rộng rãi và linh hoạt theo 3 hướng: phát triển năng lực nội sinh của người học, đổi mới quan hệ thầy trò, đưa công nghệ hiện đại vào nhà trường” [15] Sự chuyển biến này còn kéo theo sự thay đổi và đòi hỏi phải áp dụng các phương pháp dạy học mới như: dạy học nêu và giải quyết vấn đề, học tập theo kinh nghiệm, dạy học theo theo dự án, dạy học theo tình huống… mà trước đây ít được quan tâm [16, tr.56]
Mỗi phương pháp dạy học kể trên đều có những đặc điểm, thế mạnh riêng nên không thể cho phương pháp nào là nổi trội hơn cả Vì vậy, việc lựa chọn và vận dụng linh hoạt các phương pháp này vào thực tiễn dạy học là rất cần thiết Các phương pháp dạy học này không chỉ góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề ở người
Trang 15học mà còn là cơ sở để hình thành năng lực tư duy, sáng tạo, năng lực làm việc nhóm, mở rộng những tri thức lĩnh hội trong quá trình học tập ở người học [50, tr.18] Điều này được khẳng định qua nhiều nghiên cứu và ứng dụng của Tổ chức Giáo dục George Lucas, Viện nghiên cứu Giáo dục Buck, … chương trình dạy học
dự án của Intel [11], Microsoft và dự án Việt – Bỉ tại Việt Nam [7]
Thực tế dạy học môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương, bên cạnh việc sử dụng phương pháp truyền thống là chủ yếu có một số giáo viên đã sử dụng phương pháp dạy học tích cực như đàm thoại, thảo luận song không thường xuyên Mặt khác, trong quá trình dạy học, giáo viên ít sử dụng các nhiệm vụ học tập phức hợp, vận dụng nội dung kiến thức liên môn giải quyết vấn đề trong thực
tế Vì vậy, với thực tế dạy môn Công nghệ nói trên khiến một bộ phận không nhỏ học sinh chưa tích cực chủ động tự giác trong học tập cũng như hình thành các thái
độ, kỹ năng, năng lực giải quyết vấn đề
Từ những lý do trên, để góp phần nâng cao chất lượng dạy - học môn Công
nghệ 10 tại Trường PTTH Bình An việc nghiên cứu đề tài: “Dạy học theo dự án
môn Công Nghệ 10 tại Trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương” là cần thiết
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương
3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Đề tài tập trung giải quyết các nhiêm vụ sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dạy học theo dự án
- Nghiên cứu thực trạng dạy học môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương
- Tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương
4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Dạy học theo dự án
5 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
Quá trình dạy học môn Công Nghệ 10 tại trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương