Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến sinh trưởng của cây gáo giai đoạn vườn ươm tại trường đại học nông lâm thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM VY THỊ THÚY KIỀU Tên đề tài: NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN LÁ ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY GÁO Anthocephalus chinensis Lam A.. Đ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

VY THỊ THÚY KIỀU

Tên đề tài:

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN LÁ ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY GÁO (Anthocephalus chinensis

(Lam) A Rich.ex Walp) GIAI ĐOẠN VƯỜN ƯƠM

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp

Khóa học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn : ThS Lương Thị Anh Khoa Lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực Khóa luận đã được giáo viên hướng dẫn xem và sửa

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Giảng viên phản biện

(Ký và ghi rõ họ tên)

LỜI CẢM ƠN

Cuối cùng bốn năm đại học cũng đã trôi qua, trong suốt khoảng thời gian

đó không chỉ tôi mà tất cả các bạn sinh viên đã được học tập và rèn luyện, đã

được trang bị đầy đủ những kiến thức cơ bản để chuẩn bị hành trang bước vào

cuộc sống, góp một phần sức lực nhỏ bé của mình vào xây dựng đất nước

Nhưng những kiến thức trong thực tế còn rất hạn chế và học phải đi đôi với

hành, chính vì vậy mà giai đoạn thực tập tốt nghiệp là rất quan trọng và không

thể thiếu đối với mỗi sinh viên Đây cũng là giai đoạn để cho sinh viên tiếp

xúc với thực tiễn sản xuất, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, tạo điều kiện cho

bản thân có tác phong làm việc nghiêm túc, đúng đắn, phát huy được tính

sáng tạo của bản thân để tích lũy được kinh nghiệm cần thiết cho sau này

Để đạt được các mục tiêu trên, được sự nhất trí của nhà trường, ban chủ

nhiệm khoa Lâm Nghiệp trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên tôi đã tiến hành

thực tập tốt nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón

lá đến sinh trưởng của cây Gáo (Anthocephalus chinensis (Lam) A Rich.ex

Walp ) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

Hoàn thành được khóa luận này tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của

các cán bộ công nhân viên vườn ươm Trung tâm nghiên cứu và phát triển

Lâm Nghiệp vùng núi phía Bắc, trường Đại học Nông Lâm, cùng các thầy cô

giáo trong khoa Lâm Nghiệp đặc biệt hơn là sự hướng dẫn chỉ đạo tận tình

của cô giáo hướng dẫn: Th.s Lương Thị Anh đã chỉ bảo tôi suốt trong quá

trình làm đề tài Qua đây tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới

Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp và tất cả các

thầy cô giáo cùng toàn thể gia đình, bạn bè đã giúp đỡ tôi để hoàn thành khóa

luận này

Vì năng lực của bản thân và thời gian có hạn, bước đầu làm quen với

thực tế và phương pháp nghiên cứu nên bản khoá luận tốt nghiệp của tôi

không thể tránh khỏi những thiếu xót Chính vì vậy rất mong nhận được ý

kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo và các bạn để bản khoá luận tốt

nghiệp của tôi được hoàn chỉnh và hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Sinh viên

Vy Thị Thúy Kiều

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CTTN: Công thức thí nghiệm

Hvn: Chiều cao vút ngọn Doo: Đường kính cổ rễ

CT: Công thức STT: Số thứ tự

H vn: Là chiều cao vút ngọn trung bình

Doo : Là đường kính gốc trung bình

Di: Là giá trị đường kính gốc một cây

Hi: Là giá trị chiều cao vút ngọn của một cây N: Là dung lượng mẫu điều tra

i: Là thứ tự cây thứ i cm: Xentimet

mm: Milimet SL: Số lượng TB: Trung bình

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất……… 11 Bảng 2.2: Một số yếu tố khí hậu tại thành phố Thái Nguyên 12 Mẫu bảng 3.2: Các chỉ tiêu sinh trưởng Hvn , số lá, Doo , chất lượng của

cây con Gáo ở các công thức thí nghiệm 16 Bảng 3.3: Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tích phương sai 1 nhân

tố 17 Mẫu bảng 3.3: Bảng phân tích phương sai một nhân tố

ANOVA 20 Mẫu bảng 3.4: Tỷ lệ cây con xuất vườn của các công thức bón phân 21 Bảng 4.1: Kết quả sinh trưởng Hvn của cây G áo ở các công thức thí

nghiệm giai đoạn vườn ươm 22 Bảng 4.2: Sắp xếp các chỉ số quan sát Hvn trong phân tích phương

sai một nhân tố 23 Bảng 4.3: Phân tích phương sai một nhân tố đối với sự sinh trưởng của

Hvn cây Gáo 24 Bảng 4.4: Bảng sai dị từng cặp xi- xj cho sự sinh trưởng chiều cao

vút ngọn của cây Gáo giai đoạn vườn ươm 25

Bảng 4.5: Kết quả sinh trưởng Doo của cây Gáo ở các công thức thí

nghiệm trong giai đoạn vườn ươm 26 Bảng 4.6: Sắp xếp các chỉ số quan sát Doo trong phân tích phương

sai một nhân tố 27 Bảng 4.7: Bảng phân tích phương sai một nhân tố đối với đường kính

cổ rễ của cây Gáo 27 Bảng 4.8: Bảng sai dị từng cặp xi- xj đối với đường kính cổ rễ cây

Gáo giai đoạn vườn ươm 29 Bảng 4.9: Kết quả nghiên cứu động thái ra lá của cây Gáo ở các công

thức thí nghiệm 30 Bảng 4.10: Bảng tổng hợp kết quả động thái ra lá của cây Gáo 30 Bảng 4.11: Phân tích phương sai một nhân tố đối với động thái ra lá của

cây Gáo giai đoạn vườn ươm 31 Bảng 4.12: Bảng sai dị từng cặp xi- xj đối với động thái ra lá của

cây Gáo giai đoạn vườn ươm 32 Bảng 4.13: Kết quả tỉ lệ cây tốt, trung bình, xấu và cây đủ tiêu chuẩn

xuất vườn của cây Gáo 33

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng Hvn của cây Gáo ở các công thức

thí nghiệm

22 Hình 4.2: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng về đường kính cổ rễ trung bình

của cây Gáo ở các công thức thí nghiệm 26 Hình 4.3: Đồ thị biểu diễn động thái ra lá của cây Gáo ở các CTTN 30 Hình 4.4: Biểu đồ biểu diễn tỉ lệ cây tốt, trung bình, xấu của cây Gáo ở

các công thức thí nghiệm 33 Hình 4.5: Biểu đồ biểu diễn tỉ lệ cây đủ tiêu chuẩn xuất vườn của cây

Gáo ở các công thức thí nghiệm 34

MỤC LỤC

Phần 1 Mở đầu……… 1

1.1.Đặt vấn đề……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu……… 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài……… 2

Phần 2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu……… 3

2.1 Cơ sở khoa học 3

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới ……… 6

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam……… 8

2.4 Một số thông tin về cây Gáo 9

2.5 Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu……… 11

Phần 3 Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu……… 13

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 13

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu……… 13

3.3 Nội dung nghiên cứu ……… 13

3.4 Phương pháp nghiên cứu……… 13

3.4.1 Phương pháp ngoại nghiệp……… 14

3.4.2 Phương pháp nội nghiệp……… 16

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận……… 22

4.1 Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về chiều cao của cây Gáo dưới ảnh hưởng của các công thức phân bón 22

4.2 Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về đường kính cổ rễ Doo ở các công thức thí nghiệm 25

4.3 Kết quả nghiên cứu về động thái ra lá của cây Gáo ở các công thức thí nghiệm 29

4.4 Dự tính tỉ lệ xuất vườn của cây Gáo ở các công thức thí nghiệm 33

Phần 5 Kết luận, tồn tại và kiến nghị……… 36

5.1 Kết luận……… 36

5.2 Tồn tại……… 37

5.3 Kiến nghị……… 37

Tài liệu tham khảo……… 38

Rừng là thảm thực vật của những cây thân gỗ trên bề mặt Trái Đất, giữ vai trò to lớn đối với con người như: cung cấp nguồn gỗ, củi, điều hòa khí hậu, tạo ra oxy, điều hòa nước, nơi cư trú động thực vật và tàng trữ các nguồn gen quý hiếm nhưng vì nhu cầu của cuộc sống, sự tăng lên về mặt dân số

và sự phát triển của công nghiệp hóa hiện đại hóa đã dẫn đến việc chặt phá rừng bừa bãi và bất hợp pháp lạm dụng tài nguyên rừng một cách trầm trọng những lí do này đã làm cho tài nguyên rừng bị suy giảm nhanh chóng gây ra xói mòn, lũ lụt, rửa trôi, làm mất đi môi trường sống của động thực vật, làm mất đa dạng sinh học

Chính vì vậy mà Đảng và Nhà nước đã có những chính sách làm giàu rừng và phục hồi rừng như: Thu hút người dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng, không chặt phá rừng bừa bãi, tham gia tích cực vào việc trồng cây gây rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc Và trồng rừng là một việc không thể thiếu đối với việc bảo vệ phát triển rừng một cách có hiệu quả cao nhất

Song song với các loại cây Lâm Nghiệp có giá trị kinh tế như: Keo,

Mỡ, Bạch Đàn, Tếch, thì cây Gáo cũng là một trong những loài cây Lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao

Cây Gáo: Một loài cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao Gáo có tên khoa học là Anthocephalus chinensis (Lam) thuộc họ cà phê (Rubiaceace)

Tại hội nghị Lâm nghiệp thế giới lần thứ 7, các nhà khoa học lâm nghiệp đã

đánh giá cây Gáo là cây “kỳ tích”, là một trong những cây gỗ tốt có tiềm lực

cực lớn để gây rừng nhân tạo mọc nhanh

Để có đủ số lượng, đảm bảo chất lượng cây giống tốt phục vụ cho trồng

rừng, trong giai đoạn vườn ươm cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật hợp lý, phù hợp với đặc điểm sinh thái của mỗi loài Tuy nhiên viêc nghiên cứu để loại phân bón lá để phù hợp cho loài cây Gáo còn rất ít và hầu như chưa được thực hiện, chính vì vậy tôi đã tiến hành thực hiện đề tài:

“Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến sinh trưởng của cây Gáo (Anthocephalus chinensis (Lam) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ chọn ra loại phân bón phù hợp với sinh trưởng của cây Gáo ở giai đoạn vườn ươm nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí sản xuất, ít gây ô nhiễm môi trường, đáp ứng cho việc trồng rừng hàng năm

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá được sinh trưởng của cây Gáo giai đoạn vườn ươm, dưới

ảnh hưởng của phân bón lá

- Lựa chọn được loại phân bón qua lá tốt nhất đối với sinh trưởng của cây Gáo về chiều cao, đường kính cổ rễ, số lá của cây Gáo giai đoạn vườn

ươm

1.4 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

+ Qua nghiên cứu thực tiễn đề tài giúp ta làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng lý thuyết đã học được trong nhà trường vào thực tiễn sản xuất Đồng thời đánh giá được ảnh hưởng của các công thức phân bón khác nhau tới sinh trưởng của cây Gáo giai đoạn vườn ươm Từ đó làm cơ sở khoa học đưa ra quy trình kỹ thuật chăm sóc loài cây Gáo

+ Tạo cho sinh viên một tác phong làm việc làm tự lập khi ra thực tế

- Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất

Áp dụng kết quả nghiên cứu để sử dụng loại phân bón lá trong chăm sóc cho loài cây Gáo trong giai đoạn vườn ươm, giúp cho cây sinh trưởng nhanh, đảm bảo số lượng, chất lượng cây con, góp phần tăng tỷ lệ xuất vườn, giảm chi phí, hạ giá thành sản xuất

Phần 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở khoa học

Khái niệm Phân bón: Là những chất hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ

có chứa một hay nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu được đưa vào trong sản xuất nông nghiệp với mục đính chính là cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng nhằm giúp chúng sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao

Phân loại theo cách sử dụng: Theo cách sử dụng người ta chia phân

Sử dụng phân bón hợp lý:

1) Bón phân hợp lý

Bón phân hợp lý là bón đảm bảo cân đối, phù hợp với đặc điểm cây trồng, tính chất của đất đai, điều kiện khí hậu thời tiết, đặc điểm mùa vụ và hệ thống canh tác của địa phương, nhằm đạt hiệu quả sản xuất cây trồng cao nhất

2) Các cơ sở để bón phân hợp lý

Để bón phân hợp lý cần phải biết và hiểu được nhu cầu dinh dưỡng, hệ

số sử dụng phân bón của cây, khả năng cung cấp chất dinh dưỡng của đất, kỹ thuật trồng trọt và các phương pháp bón phân;

3) Bón phân dựa vào nhu cầu dinh dưỡng của cây

Nhu cầu dinh dưỡng của cây là lượng dinh dưỡng cây cần từ khi trồng

đến khi thu hoạch để cho năng suất tốt đa

+ Dựa vào năng suất của cây trồng: Trên cùng một đơn vị diện tích, nếu cho năng suất cao thì cây sẽ lấy nhiều chất dinh dưỡng từ đất thông thường tỉ

lệ chất dinh dưỡng cây lấy đi từ đất tỉ lệ thuận với năng suất cây trồng vì vậy

cần phải xác định lượng chất dinh dưỡng cây lấy đi từ đất sau mỗi vụ để bổ sung lượng phân bón cho phù hợp

+ Dựa vào kết quả thí nghiệm trên cơ sở xem xét biểu hiện về hình thái

và trạng thái sinh lý của cây ở các thời kỳ sinh trưởng, phát triển khi bón các liều lượng phân khác nhau để xác định liều lượng bón và cách bón phù hợp nhất, đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao nhất, làm cơ sở để xây dựng quy trình kỹ thuật phù hợp cho từng loại cây trồng

+ Mặt khác khi bón phân chúng ta cần phải bón thêm một lượng nhất

định và đất so với nhu cầu của cây vì một phần phân bón bị rửa trôi (ví dụ:

N,P…), hoặc do vi sinh vật đất và một số sinh vật khác hấp thụ hoặc chuyển sang dạng hợp chất khó tiêu cây không thể sử dụng được

+ Dựa vào nhu cầu dinh dưỡng của cây qua các thời kỳ sinh trưởng và phát triển Ở các thời kỳ sinh trưởng phát triển khác nhau của cây đòi hỏi một lượng dinh dưỡng khác nhau Trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển của cây có một thời kỳ cây hút chất dinh dưỡng mạnh nhất thông thường thời kỳ này trùng với giai đoạn cây sinh trưởng phát triển mạnh nhất tích luỹ chất khô nhiều nhất

+ Bón phân cần lưu ý đến thời kỳ khủng hoảng chất dinh dưỡng và thời

kỳ hiệu suất cao của cây Thời kỳ khủng hoảng chất dinh dưỡng là thời kỳ cây cần có đủ một lượng chất dinh dưỡng nào đó mà nếu thiếu thì các thời kỳ sau không bù được Thời kỳ hiệu suất cao là khoảng thời gian chất dinh dưỡng có tác dụng tốt nhất đến năng suất cây trồng;

+ Dựa vào sản phẩm thu hoạch: Lá hay củ, quả và yêu cầu chất lượng sản phẩm như thế nào?

4) Bón phân dựa vào khả năng cung cấp chất dinh dưỡng của đất

Các loại đất khác nhau có tỉ lệ, hàm lượng các chất dinh dưỡng (đa lượng, vi lượng …) ở dạng dễ tiêu, khó tiêu khác nhau Dinh dưỡng dễ tiêu là các chất dinh dưỡng mà cây trồng dễ dàng hấp thụ Dinh dưỡng khó tiêu là các chất dinh dưỡng tồn tại ở dạng hợp chất cây chưa sử dụng được Dựa vào lượng dinh dưỡng có trong đất nhiều hay ít để bón phân hợp lý cho cây

- Ví dụ: Trên cùng một loại cây trồng ở đất bạc màu bón lượng phân lớn hơn khi trồng trên đất phù sa…

5) Bón phân dựa vào hệ số sử dụng phân bón của cây trồng

Các loại cây trồng khác nhau có hệ số sử dụng phân bón khác nhau

Hệ số sử dụng phân bón là tỉ lệ phần trăm phân bón cây hấp thu được trên tổng lượng phân bón vào cho cây Dựa vào hệ số sử dụng phân bón của cây để xác định lượng bón cho phù hợp

Ví dụ: Cây lúa có hệ số sử dụng phân lân bón là 20% (bón 100kg P2O5

thì cây hấp thụ được 20 kg), phân kali là 65% và phân đạm là 70%

6) Bón phân dựa vào kỹ thuật trồng trọt

- Cây trồng trong các mùa vụ khác nhau thì yêu cầu loại phân và liều

lượng bón cũng khác nhau

+ Cây vụ đông bón nhiều P, K , bón ít đạm bởi vì bón đạm nhiều cây sinh trưởng quá mạnh tạo ra nhiều bộ phận non sức chống chịu kém, bón nhiều P, K để tăng cường khả năng chống chịu cho cây;

+ Vụ hè thu để tăng khả năng chống nóng và chống hạn (tăng khả năng hút nước của tế bào) cần chú ý bón P, K, Ca

- Theo mật độ trồng v.v

Mật độ trồng khác nhau thì yêu cầu về lượng phân bón khác nhau Khi tăng mật độ trồng cần tăng thêm liều lượng phân bón và số lần bón để cây trồng cho năng suất cao

Yếu tố khí hậu thời tiết

+ Nghiên cứu vùng khí hậu: Để xây dựng chế độ sử dụng phân bón cho vùng

+ Xem xét diễn biến thời tiết: Nhiệt độ, lượng mưa, thời gian chiếu sáng (số giờ nắng) để chọn cách bón, thời điểm bón

Ví dụ: Trời nắng to cần bón sâu vào đất kết hợp tưới nước để cây dễ hấp thụ

+ Trời âm u không nên bón đạm vì bón cây sinh trưởng thân lá mạnh nhiều bộ phận non dễ nhiễm các loại sâu bệnh

7) Các phương pháp bón phân

Theo Trung tâm khuyến Nông Trung Ương (2012)

- Phương pháp bón lót: Đối với các loại phân hữu cơ và vô cơ khó tan

- Phương pháp bón thúc: Đối với các loại phân vô cơ dễ tan cây dễ hấp thu

Hiện nay có một số nơi dùng toàn bộ lượng phân để bón lót Bón lót có

ưu điểm là ít tốn công nhưng cây không thể sử dụng hết chất dinh dưỡng ngay

một lúc nên dễ bị rửa trôi mất phân Bón lót kết hợp bón thúc thì hiệu quả sử

dụng phân bón cao hơn nhưng nhưng tốn công Tuỳ điều kiện của từng địa phương mà người ta có thể sử dụng phương pháp bón khác nhau nhưng xu hướng chung là giảm số lần bón song vẫn đảm bảo được năng suất để giảm số công đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình cơ giới hoá

- Cách bón: Thường bón vào đất hay hoà vào nước để tưới

Có thế dùng để phun qua lá thường sử dụng đối với các loại phân vi lượng phương pháp này thường tiết kiệm được phân bón, thời gian, sức lao động nhưng đòi hỏi hiểu biết và kỹ thuật cao Trung tâm khuyến Nông Trung Ương

(2012) [11]

Lê Văn Tri, (2004) [9] Cây con được tạo ra từ các vườn ươm phải đảm bảo cây giống được lựa chọn có những phẩm chất tốt phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai để giảm bớt sự cạnh tranh của các loài cây khác với chúng Việc chăm sóc cây con sẽ đảm bảo cho sự phát triển của cây con trong tương lai Đặc biệt các loài phân bón rất cần thiết với cây con chúng có vai trò quan trọng giúp cây sinh trưởng phát triển nhanh và cho năng suất cao Bón phân cho cây trồng

có hai cách: Bón phân qua rễ và bón phân qua lá

+ Bón phân qua rễ: Lượng phân bón trực tiếp vào đất, chất dinh dưỡng được ngấm vào đất Bộ rễ của cây hút chất dinh dưỡng từ đất chuyển lên các bộ phận lên trên mặt đất của cây (thân, lá, hoa quả) cây trồng phát triển bình thường

+ Bón phân qua lá: (Lá, thân, cành, quả, cây) lượng phân hòa tan vào nước ở một nồng độ cho phép Phun ướt đẫm lá và thân cây quả, chất dinh dưỡng được ngấm qua lá

Bón phân vào đất (qua rễ) cây hấp thụ thường không hết nên giữ lại trong đất hoặc tự rửa trôi Còn bón phân qua lá nồng độ bón phân qua lá thường nhỏ Nếu bón nồng độ cao thì cây tự xót và chết Nếu bón nồng độ quá thấp thì hiệu quả không rõ Vì vậy trong một đời cây phải bón nhiều lần ở những nồng độ thích hợp Trong vườn ươm hầu hết phân bón được trộn với

đất trong hỗn hợp ruột bầu, tùy theo tính chất đất, đặc tính sinh thái học của

cây con mà tỉ lệ pha trộn hỗn hợp ruột bầu cho phù hợp Bón phân cần kết hợp với các biện pháp lâm sinh như: Nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh thường xuyên để phát huy tối đa hiệu lực của phân bón

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới

Theo FAO (1994) [8] phân bón đã được sử dụng từ lâu trên thế giới Hàng năm trên thế giới têu thụ khoảng 130 triệu tấn phân bón

Nguyễn Qúy Mạnh (2000) [5] phân bón có vai trò quan trọng trong tăng năng suất cây trồng, tổng sản lượng nông sản tăng lên nhờ phân bón tại Trung Quốc khoảng 32%, Việt Nam khoảng 35-40% và trên toàn thế giới khoảng 50%.

Trên thế giới nhiều nhà khoa học cũng công nhận phân bón giúp cho cây sinh trưởng phát triển nhanh hơn, phân bón còn giúp cây chống chịu được với hạn hán, sâu bệnh Phân bón sinh học trở thành phân bón phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp

Để thúc đẩy ngành Lâm Nghiệp phát triển, các nhà khoa học không chỉ

nghiên cứu về quy trình kỹ thuật gieo ươm mà nghiên cứu cả về loại phân bón một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất cây trồng

Theo Thomas D Landis (1985) [14] vào cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX thuyết mùn do thaer (1873) đề suất cho từng cây hấp thụ mùn để sống,

đến thế kỉ XIX nhà hóa học người Đức Liibig (1840) đã xây dựng thuyết chất

khoáng Liibig cho rằng độ màu mỡ của đất là do muối khoáng trong đất ông nhấn mạnh rằng việc bón phân hóa học cho cây sẽ làm tăng năng suất cây trồng

Có thể ví phân bón là “thức ăn” của cây trồng Việc bón phân thích hợp

sẽ góp phần tăng năng suất cây trồng, chất lượng sản phẩm và hiệu suất kinh

tế, ít hoặc không tác động xấu đến kết cấu đất canh tác và môi trường

Theo Thomas D Landis (1985) [14] mở đầu là nhà thực vật học Hà Lan -Van Helmont (1962) ông đã trồng cây Liễu nặng 2.25kg vào thùng chứa 80kg

đất Một năm sau cây liễu nặng 66kg trong khi đất chỉ giảm 66g Tác giả kết luận

cây chỉ cần nước để sống

Năm 1963 Kinur và Chiber khẳng định việc bón phân cho đất theo từng thời kì khác nhau là khác nhau Cùng năm đó Turbittki đã đưa ra quan điểm: phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây sinh trưởng và phát triển tốt,

đối với từng loài cây, từng tuổi cây, cần có nhiều nghiên cứu cụ thể tránh lãng

phí phân bón không cần thiết Việc bón phân thừa hay thiếu đều dẫn tới biểu hiện cây sinh tưởng chậm và chất lượng kém

Trong những năm gần đây, nhiều nước trên thế giới như Mĩ, Anh, Nhật, Trung Quốc đã sử dụng nhiều chế phẩm phân bón qua lá có tác dụng làm tăng năng suất cho nông sản, không làm ô nhiễm môi trường như: Atonik, Yogen, (Nhật Bản), Bloom, Blus, Solu, (Hoa Kì), Diệp lục tố, đặc

phong, (Trung Quốc) Nhiều chế phẩn đã được nghiên cứu và cho phép sử dụng trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

Theo Thomas D Landis (1985) [14] chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và phốt pho cung cấp nguyên liệu cho

sự sinh trưởng và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc của lá Phân tích thành phần hóa học của mô là một cách duy nhất để đo lường mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Ở Mỹ, Canada, Braxin… những cánh đồng rau nhờ áp dụng phương pháp

bón phân đã tăng năng xuất từ 6,5 tấn/ha lên 25tấn/ha Do đó tính ưu việt của chế phẩm sinh học có khả năng nhanh chóng cung cấp cho cây dưỡng chất phát huy hiệu lực phân đa lượng giữ cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả cao Nên trên thế giới đặc biệt là các nước phát triển việc nghiên cứu, sử dụng các chể phẩm sinh học rất được chú trọng đầu tư Phân bón sinh học trở thành loại phân phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất, nông lâm nghiệp hiện đại

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Nguyễn Minh Đường (1985) [3] và nhiều tác giả khác cũng có những nghiên cứu chi tiết về gieo ươm và trồng rừng sao dầu ở rừng ở miền Đông Nam Bộ

Nguyễn Xuân Quát (1985) [7] khi nghiên cứu gieo ươm thông nhựa

(Pinus merkusii), tác giả cũng đã tập trung xem xét ảnh hưởng của thành phần

hỗn hợp ruột bầu Những nghiên cứu như thế cũng đã được Hoàng Công

Đãng (2000)[2] thực hiện với loài Bần chua ở giai đoạn vườn ươm

Theo Nguyễn Tuấn Bình (2002) [1] khi nghiên cứu về gieo ươm Dầu

song nàng (Dipterocarpus dyeri Pierre), tác giả nhận thấy độ tàn che 25% - 50% là thích hợp cho sinh trưởng của Dầu song nàng 12 tháng tuổi

Nguyễn Tuấn Bình (2002) [1] những nghiên cứu về ảnh hưởng của kích thước bầu đến sinh trưởng của cây gỗ non cũng đã được nhiều tác giả quan tâm, kích thước bầu thích hợp cho gieo ươm Dầu song nàng là 20x30 cm, đục

8 - 10 lỗ

Nguyễn Văn Sở (2004) [10] sự phát triển của cây con phụ thuộc không chỉ vào tính chất di truyền của cây, mà còn vào môi trường sinh trưởng của nó (tính chất lý hóa tính của ruột bầu) Tuy nhiên không phải tất cả các loài cây

đều cần một loại hỗn hợp như nhau, mà chúng thay đổi tùy thuộc vào đặc tính

sinh thái học của mỗi loài cây

Nguyễn Tuấn Bình (2002) [1] khi nghiên cứu gieo ươm Dầu song nàng

(Dipterrocarpus dyerii), tác giả cũng nhận thấy hỗn hợp ruột bầu có ảnh hưởng

rất nhiều đến sinh trưởng của cây con

Nguyễn Thị Cẩm Nhung (2006) [6] gieo ươm cây Huỷnh liên (Tecoma stans (L.) H.B.K), hỗn hợp ruột bầu thích hợp bao gồm đất, phân chuồng

hoai, xơ dừa, tro, trấu theo tỷ lệ 90:5:2: 2,1 và 0,3% kali clorua, 0,5% super lân và 0,1% vôi )

Theo Mai Quang Trường, Lương Thị Anh (2007) [12] cây cối tiếp nhận

được 95% phân bón và được đánh giá là 1 tấn phân bón lá có hiệu suất bằng

20 tấn phân bón vào đất Do trên mỗi lá có hàng triệu khí khổng có khả năng hấp thụ ánh sáng, không khí, nước và chất khoáng Phân được xâm nhập trực tiếp, di chuyển nhanh chóng trong cây nên đáp ứng được nhu cầu cần thiết nhu cầu dinh dưỡng của cây trong thời gian ngắn, giúp cây sinh trưởng tốt cho năng suất và chất lượng cao

2.4 Một số thông tin về loài cây Gáo [13]

Đó là tên mà người Thái Lan đặt cho cây Gáo Còn tại Hội nghị Lâm

nghiệp thế giới lần thứ 7, các nhà khoa học lâm nghiệp đã tôn vinh cây Gáo là

“cây kỳ tích”, bởi những tiềm lực cực lớn của nó trong việc gây rừng nhân tạo mọc nhanh

Gáo có tên khoa học là Anthocephalus chinensis (Lam) A Rich.ex Walp., thuộc họ Rubiaceace, là cây gỗ thường xanh hoặc nửa rụng lá, thân cao tới 35 mét, đường kính ngang ngực tới trên 100 cm, thân tròn, thẳng

đứng Gáo có mặt ở các nước Việt Nam, Trung Quốc, Srilanka, Philipin, Ấn

Độ, Indonexia, Mianma, Thái Lan…

Phân bố tự nhiên ở vùng 21o30 tới 22o30 vĩ Bắc, 99o - 108o kinh

Đông Ở Việt Nam, Trung Quốc, thường gặp cây Gáo ở độ cao từ 450 đến

650 mét, rất hiếm thấy ở độ cao 850 đến 1.000 mét Thông thường, Gáo phân

bố ở vùng đất ẩm ướt các thung lũng Gáo là cây rừng mưa, nửa rụng lá của vùng nhiệt đới, Nam á nhiệt đới, tập trung phân bố ở vùng có nhiệt độ không khí bình quân năm 20 - 24oC, nhiệt độ tối cao cực trị 40oC, tối thấp cực trị

4oC, lượng mưa bình quân 1.200 - 2.000 mm, không có sương giá, Gáo rất dễ

bị sương muối gây hại…

Cây Gáo sinh trưởng nhanh, sau 10 năm đã thành cây gỗ lớn Theo Viện khoa học Lâm nghiệp Quảng Tây (Trung Quốc), cây Gáo 30 năm tuổi

có đường kính ngang ngực 46,3 cm, cao 22,7m Còn ở Thái Lan, cây Gáo 6 tuổi có chu vi thân (đo cách mặt đất 1 mét) đạt tới 197 cm Trong 1 đến 5 năm

đầu, cây vươn cao rất nhanh, lượng tăng trưởng bình quân năm từ 3 đến 3,5m,

trong 3 đến 10 năm là thời kỳ lớn về thân, lượng tăng trưởng bình quân năm của đường kính từ 3 đến 4 cm Lượng sinh trưởng luỹ kế về gỗ sau 50 năm vẫn chưa bước vào thời kỳ cao điểm, chứng tỏ cây Gáo, sinh trưởng ở giai

đoạn sau vẫn lớn Vì có sức mọc nhanh đến kỳ lạ, nên cây Gáo có triển vọng

rất lớn Nếu thâm canh cao, thì chỉ sau 5 đến 8 năm gỗ lớn

Gáo có thân thẳng đứng, gỗ vàng nhạt kết cấu đều, sợi gỗ thô và dài, không

có mùi vị dị biệt, gỗ khô nhanh, không dễ nứt nên chế biến rất dễ, tính năng bám sơn tốt Tính năng lực học của gỗ Gáo thuộc loại trung bình, các tiêu chí chất lượng của gỗ Gáo tương đương với gỗ sa mộc Tuy có nhược điểm là tính chịu lực hơi kém, ngâm nước dễ đổi màu, ở vùng nhiệt đới dễ bị mối mọt (có thể dùng thuốc để xử lý), gỗ Gáo vẫn được dùng để sản xuất đồ gia dụng,

đồ thủ công mỹ nghệ, thùng xe, trang trí kiến trúc, là nguyên liệu rất tốt để

làm ván sợi nhân tạo, ván MDF, bột giấy… Vỏ Gáo, rễ Gáo có thể làm thuốc,

lá Gáo có thể dùng làm thức ăn chăn nuôi Với đặc tính thân cao, lá to, tán

đứng cao vút, bề thế, Gáo còn là một loại cây quý trong công viên, lâm

viên…

Gáo có thể trồng ở khắp nơi: ven đường, góc vườn, ngõ, ven ao hồ, ven sông ven suối, cạnh đình chùa, đồi… Do không trồng thành rừng dầy được, nên nó rất thích hợp cho những hộ gia đình ở các làng quê vùng Đồng bằng sông Hồng và Trung du, tuy không nhiều diện tích đất nhưng vẫn có thể trồng Theo ông Nguyễn Công Tạn, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, thì hiện nay, mỗi năm ta phải nhập khẩu tới 4 triệu m3 gỗ mới đủ cho nhu cầu sử dụng trong nước

Nếu mỗi hộ gia đình ở Đồng bằng sông Hồng và Trung du chỉ cần trồng bình quân 10 cây Gáo thôi, thì chỉ sau 5 đến 8 năm nữa, mỗi hộ dân sẽ

có thu nhập hàng trăm triệu đồng từ gỗ Gáo, còn nước ta sẽ có hàng trăm triệu

m3 gỗ Hiện tại, trường đại học Thành Tây đã nhập giống gáo từ nước ngoài, sau khi tuyển chọn, đặt tên là Gáo Thành Tây, và hiện giống gáo này đã được trồng ở một số tỉnh như Bắc Giang, Nghệ An… Trường cũng đang dự kiến trồng rộng rãi ở các hộ gia đình vùng Đồng bằng sông Hồng và Trung du Bắc

bộ

2.5 Điều kiện tự nhiên của khu vực nghiên cứu

* Vị trí địa lí

- Đề tài được thực hiện tại vườn ươm Trung tâm nghiên cứu và phát

triển Lâm nghiệp vùng núi phía Bắc, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, Căn cứ vào bản đồ

địa lí Thành Phố Thái Nguyên thì vị trí của trường như sau:

+ Phía Bắc giáp với phường Quan Triều

+ Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán

+ Phía Tây giáp với xã Phúc Hà

+ Phía Đông giáp với khu dân cư trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

* Địa hình

Địa hình của xã chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ dốc trung

bình là 10 – 15°, độ cao trung bình 50 - 70m, địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam

Nằm ở khu vực chân đồi, hầu hết đất ở đây là đất Feralit phát triển trên

đá sa thạch

Theo kết quả phân tích mẫu đất của trường ta nhận thấy:

Bảng 2.1 Kết quả phân tích mẫu đất

(Nguồn: Theo số liệu phân tích đất của trường ĐHNL Thái Nguyên)

- Độ PH của đất thấp chứng tỏ đất ở đây là đất chua

- Đất nghèo mùn, hàm lượng N, P2O5 ở mức thấp chứng tỏ đất nghèo dinh dưỡng

* Đặc điểm khí hậu thủy văn:

Do vườn ươm nằm trong khu vực của thành phố Thái Nguyên nên nó mang đầy đủ tính chất chung của khí hậu thành phố Qua tham khảo số liệu

của đài khí tượng thủy văn Gia Bảy Thành Phố Thái Nguyên ta có thể thấy diễn biến thời tiết của khí hậu trong vùng ở thời gian nghiên cứu như sau:

Bảng 2.2 Một số yếu tố khí hậu tại thành phố Thái Nguyên

(Nguồn: Trung tâm khí tượng thủy văn Gia Bảy Thành Phố Thái Nguyên)

* Hiện trạng vườn ươm:

Do vườn ươm mới được chuyển đến giữa năm 2009 nên thành phần số lượng cây không nhiều, không phong phú và đa dạng, nhìn chung vườn ươm

có quy mô khá rộng Cây trong vườn chủ yếu là cây: Keo, Mỡ, Lát hoa, và giâm hom một số loại cây như Bò Khai, Cô Tò, Liễu rủ, vườn ươm có hệ thống tưới tiêu còn hạn chế, dụng cụ phục vụ công tác gieo ươm đầy đủ, đáp

ứng chủ yếu cho những công tác rèn nghề và thực tập của sinh viên trong

trường, giao thông thuận tiện cho việc vẩn chuyển cây

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là cây con Gáo được gieo từ hạt trong giai đoạn

vườn ươm

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu ảnh hưởng của 4 loại phân bón lá: FERTI AMINO, KOMIX, ATONIK, SIÊU LÂN đến sinh trưởng của cây Gáo trong giai đoạn vườn ươm

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Địa điểm:

Đề tài được tiến hành tại vườn ươm Trung tâm nghiên cứu và phát triển

Lâm Nghiệp vùng núi phía Bắc, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thời gian nghiên cứu:

Đề tài được thực hiện từ tháng 02/2014 - 05/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

Để đáp ứng mục tiêu, đề tài thực hiện một số nội dung sau:

- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số phân bón lá đến sinh trưởng về chiều cao (Hvn) của cây Gáo ở giai đoạn vườn ươm

- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số phân bón lá đến sinh trưởng về

đường kính (Doo) của cây Gáo ở vườn ươm

- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số phân bón lá đến động thái ra lá của cây Gáo ở các công thức thí nghiệm

- Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Gáo

3.4 Phương pháp nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu kế thừa có chọn lọc các tài liệu, số

liệu, kết quả đã nghiên cứu trước

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm - bố trí thí nghiệm

- Sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu:

Từ số liệu thu thập qua điều tra các chỉ tiêu về chiều cao, đường kính cổ rễ, số lá của cây Gáo ở các công thức thí nghiệm, tôi tiến hành tổng hợp và phân tích kết quả thí nghiệm bằng phương pháp thống kê toán học trong lâm nghiệp

3.4.1 Ngoại nghiệp

Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ, vật tư phục vụ nghiên cứu

Cây con Gáo

Thước đo cao, thước dây, thước kép

- Liều lượng bón: pha 12ml/bình 10 – 16lít nước, dùng 400 – 600 lít nước/ha

- Thời điểm bón: Sau gieo trồng 5 – 15 ngày, (Định kì 10 – 15 ngày/lần)

- Loại bình sử dụng phun: Bình phun sương

* Phân KOMIX

- Thành phần gồm có: Nts: 7,5%; P2O5hh:12,5%; K2O: 36%; Zn: 11%; Ph:5-7: số CB: 09/2010/TS

- Liều lượng bón: Dùng 1 gói 10g pha với 10-16lít nước, phun 1 bình cho một sào (360m2) hoặc 3 bình cho 1 công (1000m2)

- Thời điểm bón: phun vào thời kì đẻ nhánh, trước lúc ra hoa, khi cây trồng bị rét, nghẹt rễ, thối rễ, vàng lá do thiếu kẽm và kali

- Loại bình phun: Sử dụng bình phun sương

* Phân SIÊU LÂN

- Thành phần gồm có N:10%; P2O5:60%; K2O :7% Trung vi lượng: B: 250ppm ; Zn: 28ppm ; Mn: 250ppm; Cu:12ppm; Mo:7ppm; Fe: 120ppm

- Liều lượng bón: Pha 15g/ bình 16lít nước, phun ướt đều lá cây

- Thời điểm bón: Phun giai đoạn vườn ươm, giai đoạn dưỡng cây, nuôi trái

- Loại bình phun: Sử dụng bình phun sương

* Phân ATONIK

- Thành phần gồm có: Hợp chất Nitro thơm,

- Liều lượng bón: 150 – 200ml/ha ( được hòa với 500 – 1000lít nước Thời điểm bón: Phun ở giai đoạn cây con và giai đoạn vườn ươm

- Loại bình phun: Sử dụng bình phun sương

Bước 2: Bố trí thí nghiệm

Để theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng tôi bố trí thí nghiệm là một khối

ngẫu nhiên đầy đủ Thí nghiệm được bố trí thành 4 công thức và 3 lần nhắc lại, tất cả là 12 ô thí nghiệm, các công thức thí nghiệm được bố trí cách nhau 10cm Mỗi công thức thí nghiệm có 90 cây, dung lượng mẫu quan sát là 30 cây trong một ô, tổng toàn bộ thí nghiệm để theo dõi các chỉ tiêu về sinh trưởng là 360 cây Thí nghiệm được bố trí theo sơ đồ sau:

Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm

Số lần nhắc lại Công thức thí nghiệm

Công thức 1: Phân FERTI AMINO

Công thức 2: Phân KOMIX

Công thức 3: Phân SIÊU LÂN

Công thức 4: Phân ATONIK

Bước 3: Chăm sóc thí nghiệm

+ Sâu bệnh hại

Trong quá trình chăm sóc thí nghiệm định kì phun thuốc phòng bệnh cho cây

Bước 4: Theo dõi thí nghiệm và thu thập số liệu

Thời gian đo đếm các chỉ tiêu về sinh trưởng, đếm số lá được tiến hành vào cuối đợt thí nghiệm Trong mỗi ô tiêu chuẩn theo dõi điều tra 30 cây được đánh số từ cây 1 đến cây 30

Cách đo: Đo theo phương pháp đường chéo góc, lấy 5 điểm đại diện cho mỗi OTC, 4 điểm ở 4 góc và điểm ở giữa mỗi điểm lấy 5 cây

Đo cao: Sử dụng thước đo chiều cao và độ chính xác là ± 0,1cm Đặt

thước sát miệng bầu đến hết ngọn cây

Đo đường kính cổ rễ (Doo): Dùng thước dây đo chu vi rồi tính Doo

Số lá: Đếm số lá theo thứ tự của các cây đo chiều cao, đường kính cổ rễ của các công thức

Kết quả được ghi vào bảng 3.2

Mẫu bảng 3.2: Các chỉ tiêu sinh trưởng H vn , số lá, D oo , chất lượng của

cây con Gáo ở các công thức thí nghiệm