Kiến thức - Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh.. - Đọc tài liệu, tra cứu, thu thập, ghi chéững tri thức khách quan về đối tượng để sử dụng trong bài văn th
Trang 1Tuần: 23
Tiết: 83
Ngày soạn: …/ … / …
Ngày dạy: … / … / …
Tập làm văn: THUYẾT MINH VỀ MỘT DANH LAM THẮNG CẢNH
I Mức độ cần đạt
Tiếp tục bổ sung kiến thức và kĩ năng làm bài văn thuyết minh
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh
- Đặc điểm, cách làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh
- Mục đích, yêu cầu, cách quan sát và cách làm bài văn giới thiệu danh lam thắng cảnh
2 Kĩ năng
- Quan sát danh lam thắng cảnh
- Đọc tài liệu, tra cứu, thu thập, ghi chéững tri thức khách quan về đối tượng để sử dụng trong bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh
- Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu: biết viết một bài văn thuyết minh về một cách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Phương pháp: Nêu vấn đề, gợi mở, phân tích tình huống,
2 Phương tiện:
a Chuẩn bị của giáo viên: Tranh ảnh, bảng phụ, giáo án,
b Chuẩn bị của học sinh: học bài cũ, soạn bài,
IV Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức (1’) Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ (4’)
- Khi thuyết minh về một phương pháp (cách làm) ta cần phải làm gì?
- Hãy sắp xếp các dòng dưới đây theo thứ tự hợp lí để tạo thành dàn ý phần thân bài của bài thuyết minh về một phương pháp (một thí nghiệm)
a, Cách làm b, Yêu cầu thành phẩm c, Điều kiện
3 Bài mới
a Giới thiệu bài (1’)
Lấy vài ví dụ về danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử ở địa phương em? Để cho những người nơi khác có thể hiểu rõ và sâu hơn về danh lam thắng cảnh và các di tích lịch sử ta cần phải có một bài văn thuyết minh rõ ràng Vậy thuyết minh về danh lam thắng cảnh có gì khác so với kiểu thuyết minh về đồ vật Chúng ta cùng tìm hiểu bài học
b Tiến trình bài dạy (35’)
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
15’ Hoạt động 1: Hướng dẫn
hs tìm hiểu bài văn mẫu
- Gọi hs đọc bài văn mẫu?
- Bài viết đã cung cấp cho ta
những kiến thức gì ?
- HS đọc
- Những kiến thức về hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn
I Giới thiệu một danh lam thắng cảnh
Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn
Trang 2- Muốn viết bài giới thiệu
danh lam thắng cảnh như vậy
cần có những kiến thức gì?
- Vậy muốn có những tri
thức để thuyết minh về hồ
Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn
ta phải làm thế nào ?
- Bài viết chia làm mấy
phần?
- Em có nhận xét gì về bố
cục của bài văn ?
- Theo em, về nội dung bài
thuyết minh trên còn thiếu
những gì ?
G: Do thiếu yếu tố miêu tả
và bình luận nên bài viết trở
nên khô khan, không có sức
thuyết phục.
- Vậy muốn viết bài văn giới
thiệu về danh lam thắng cảnh
người viết cần phải làm gì?
- Bố cục như thế nào?
(hai đối tượng có quan hệ gần gũi với nhau Đền Ngọc Sơn nằm trong hồ Hoàn Kiếm)
+ Những kiến thức về nguồn gốc hình thành, sự tích tên hồ
+ Nguồn gốc và quá trình xây dựng đền Ngọc Sơn, vị trí và cấu trúc đền
- Cần có kiến thức sâu rộng về địa lí, lịch sử, văn hoá, văn học nghệ thuật
- Phải đọc sách báo, tài liệu
có liên quan, thu thập, nghiên cứu, ghi chép Phải xem tranh ảnh, hoặc quan sát tìm hiểu trực tiếp
- Chia làm ba phần:
+ P1: Giới thiệu hồ Hoàn Kiếm
+ P2: Giới thiệu đền Ngọc Sơn
+ P3: Giới thiệu bờ hồ
- Bài văn thiếu phần mở bài và kết bài
- Cần bổ sung thêm về vị trí của hồ, đền Ngọc Sơn, diện tích, độ sâu, cầu Thê Húc Giới thiệu kĩ hơn về Tháp
Rùa, đền Ngọc Sơn (vị trí), quang cảnh đường phố quanh hồ Thiếu yếu tố miêu
tả và lời bình luận của tác giả
- Cần chuẩn bị đọc, nghe, xem, hỏi hoặc trực tiếp quan sát
- Bố cục bài viết có ba
- Để viết được bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh cần phải quan sát thực tế, đọc sách báo, nghiên cứu, ghi chép, thu thập tài liệu, trang bị những kiến thức về địa lí, lịch sử, văn hóa, khoa học, có liên quan đến đối tượng
- Bài văn thuyết minh
Trang 3- Lời giới thiệu cần đảm bảo
yêu cầu gì?
- Gọi hs đọc phần ghi nhớ?
Hoạt động 2: Hướng dẫn
học sinh luyện tập
Bài tập 1
- Lập bố cục bài giới thiệu
hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc
Sơn một cách hợp lí
Bài tập 2
- Nếu muốn giới thiệu trình
tự tham quan hồ Hoàn Kiếm
phần MB, TB, KB
- Lời văn chính xác, gợi cảm, kết hợp miêu tả, kể chuyện, bình luận
- HS đọc
Bài tập 1
- Hình thức: h/s làm cá nhân
a) MB:
- Giới thiệu về hồ Hoàn Kiếm
- Vị trí của danh lam thắng cảnh
b) TB:
- Giới thiệu vị trí của hồ, diện tích, độ sâu
- Giới thiệu hồ Hoàn Kiếm gồm 2 bộ phận: Hồ và đền được nối bởi cầu Thê Húc
- Giới thiệu chi tiết:
+ Hồ Hoàn Kiếm: Nguồn gốc tên gọi ở mỗi thời kì
+ Đền Ngọc Sơn: Tên gọi gắn với những sự kiện lịch
sử khác nhau Miêu tả Tháp Bút, Đài Nghiên, đền Ngọc Sơn (kiến trúc, vai trò…)
c) KB:
- Vị trí của thắng cảnh trong đời sống con người
- Cần làm gì để phát huy, giữ gìn cảnh đẹp đó
Bài tập 2
- Nhìn bao quát toàn cảnh:
từ đường Đinh Tiên Hoàng
cần có bố cục 3 phần, sắp xếp các ý theo trình tự hợp
lí, cung cấp những thông tin đáng tin cậy
- Lời giới thiệu chính xác, biểu cảm, có kết hợp miêu tả, bình luận để tạo nên sức hấp dẫn cho bài văn
II Luyện tập
Bài tập 1
a) MB:
- Giới thiệu về hồ Hoàn Kiếm
- Vị trí của danh lam thắng cảnh
b) TB:
- Giới thiệu vị trí của hồ, diện tích, độ sâu
- Giới thiệu hồ Hoàn Kiếm gồm 2 bộ phận: Hồ
và đền được nối bởi cầu Thê Húc
- Giới thiệu chi tiết: + Hồ Hoàn Kiếm: Nguồn gốc tên gọi ở mỗi thời kì
+ Đền Ngọc Sơn: Tên gọi gắn với những sự kiện lịch sử khác nhau Miêu tả Tháp Bút, Đài Nghiên, đền Ngọc Sơn (kiến trúc, vai trò…)
c) KB:
- Vị trí của thắng cảnh trong đời sống con người
- Cần làm gì để phát huy, giữ gìn cảnh đẹp đó
Bài tập 2
- Nhìn bao quát toàn cảnh: từ đường Đinh Tiên
Trang 4và đền Ngọc Sơn từ xa đến
gần, từ ngoài vào trong thì
nên giới thiệu ntn ?
Bài tập 3
- Nếu viết bài văn theo bố
cục ba phần em sẽ chọn
những chi tiết tiêu biểu nào
để làm nổi bật giá trị lịch sử
và văn hóa của di tích, thắng
cảnh ?
Bài tập 4
- Đọc yêu cầu bài 4 Em có
thể sử dụng câu văn đó vào
phần nào trong bài viết của
mình?
nhìn Đài Nghiêng, Tháp Bút, qua cầu Thê Húc, vào đền
Tả bên trong đền Từ trấn Ba Đình nhìn ra hồ, về phía Thuỷ Tạ, phía Tháp Rùa
giới thiệu tiếp Từ phố Hàng Khay nhìn bao quát cảnh hồ đền để kết luận
Bài tập 3
- Truyền thuyết trả gươm thần, cầu Thê Húc, Tháp Bút, vấn đề giữ gìn cảnh quan và sự trong sạch của Hồ Gươm
Bài tập 4
- Vào phần mở bài và kết bài của bài văn
Hoàng nhìn Đài Nghiêng, Tháp Bút, qua cầu Thê Húc, vào đền Tả bên trong đền Từ trấn Ba Đình nhìn ra hồ, về phía Thuỷ
Tạ, phía Tháp Rùa giới thiệu tiếp Từ phố Hàng Khay nhìn bao quát cảnh
hồ đền để kết luận
Bài tập 3
- Truyền thuyết trả gươm thần, cầu Thê Húc, Tháp Bút, vấn đề giữ gìn cảnh quan và sự trong sạch của
Hồ Gươm
Bài tập 4
- Vào phần mở bài và kết bài của bài văn
4 Củng cố (3’)
Vậy muốn viết bài văn giới thiệu về danh lam thắng cảnh người viết cần phải làm gì?
5 Hướng dẫn về nhà (1’)
- Học thuộc ghi nhớ
- Chuẩn bị tiết 84: Ôn tập về văn bản thuyết minh
6 Dự kiến tình huống
Học sinh không có kiến thức về danh lam thắng cảnh
→ Giáo viên cho xem các đoạn video hoặc xem tranh kết hợp với lời thuyết minh của giáo viên
Rút kinh nghiệm sau tiết dạy:
Trang 5
Tuần: 23
Tiết: 84
Ngày soạn: …/ … / …
Ngày dạy: … / … / …
Tập làm văn: ÔN TẬP VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH
I Mức độ cần đạt
- Hệ thống được kiến thức về văn bản thuyết minh
- Rèn luyện, nâng cao một bước kĩ năng làm bài văn thuyết minh
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Khái niệm văn bản thuyết minh
- Các phương pháp thuyết minh
- Yêu cầu cơ bản khi làm văn thuyết minh
- Sự phong phú, đa dạng về đối tượng cần giới thiệu trong văn bản thuyết minh
2 Kĩ năng
- Khái quát, hệ thống những kiến thức đã học
- Đọc – hiểu yêu cầu của đề bài văn thuyết minh
- Quan sát đối tượng cần thuyết minh
- Lập dàn ý, viết đoạn văn và bài văn thuyết minh
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Phương pháp: Nêu vấn đề, gợi mở, phân tích tình huống,
2 Phương tiện:
a Chuẩn bị của giáo viên: Bảng phụ, giáo án,
b Chuẩn bị của học sinh: học bài cũ, soạn bài,
IV Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức (1’) Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ (4’)
- Làm thế nào để có kiến thức về một danh lam thắng cảnh trước khi viết bài giới thiệu nơi đó?
- Dòng nào dưới đây nói đúng nhất yêu cầu về lời văn của bài giới thiệu một danh lam thắng cảnh:
A Có tính chính xác và biểu cảm C Có nhịp điệu và giàu cảm xúc
B Có tính hình tượng D Có tính hàm súc
3 Bài mới
a Giới thiệu bài (1’)
Trong các giờ học trước chúng ta đã được tìm hiểu về văn bản thuyết minh (định nghĩa, các kiểu bài thuyết minh, các phương pháp thuyết minh, bố cục của bài văn thuyết minh) Bài học hôm nay chúng ta sẽ hệ thống hoá lại những kiến thức đó
b Tiến trình bài dạy (35’)
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
15’ Hoạt động 1: Hướng dẫn ôn
tập lí thuyết
Thảo luận nhóm:
- Thuyết minh là kiểu văn bản
Lập bảng thống kê:
- Thuyết minh là kiểu văn
I Ôn tập lí thuyết
Trang 6ntn? Nó có tác dụng gì trong
cuộc sống?
- Có các kiểu văn bản thuyết
minh nào? Lấy ví dụ?
- Nêu các phương pháp thuyết
minh
- Vai trò của các yếu tố miêu
tả, biểu cảm, tự sự trong bài
văn thuyết minh
- Gọi các nhóm trình bày Các
nhóm khác bổ sung
- Giáo viên nhận xét và bổ
sung
Hoạt động 2: Hướng dẫn hs
ôn lại cách lập dàn ý với 1
số kiểu bài
Bài tập 1
Đưa câu hỏi thảo luận: Lập ý
và dàn ý đối với các đề bài
bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp cho người đọc tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân, ý nghĩa của các hiện tượng, sự vật trong tự nhiên,
xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích
* Các kiểu đề:
- Thuyết minh về một đồ vật
- Thuyết mminh về phương pháp (cách làm)
- Thuyết minh về danh lam thắng cảnh
- Thuyết minh về thể loại văn học
- Thuyết minh về phong tục tập quán
* Các phương pháp
- Nêu định nghĩa, giải thích
- Liệt kê, nêu ví dụ
- Dùng số liệu
- So sánh đối chiếu
- Phân loại, phân tích
* Các yếu tố miêu tả, tự sự, nghị luận không thể thiếu trong văn bản thuyết minh nhưng phải được sử dụng hợp
lí làm nổi bật đối tượng cần thuyết minh cách lập dàn ý với một số kiểu bài
Bài tập 1
HS thảo luận nhóm Làm bài tập ra bảng phụ
- Các kiểu đề văn thuyết minh
- Các phương pháp thuyết minh
- Nêu định nghĩa, giải thích
- Liệt kê, nêu ví dụ
- Dùng số liệu
- So sánh đối chiếu
- Phân loại, phân tích
* Các yếu tố miêu tả, tự
sự, nghị luận không thể thiếu trong văn bản thuyết minh nhưng phải được sử dụng hợp lí làm nổi bật đối tượng cần thuyết minh cách lập dàn ý với một số kiểu bài
II Luyện tập
Bài tập 1
Trang 7N1: Giới thiệu đồ dùng trong
học tập
N2: Giới thiệu một danh lam
thắng cảnh ở quê hương
N3: Giới thiệu một thể loại
văn học
N4: Giới thiệu phương pháp,
cách làm một đồ dùng học tập
N1: Lập ý : - Tên đồ dùng,
hình dáng, kích thước, màu sắc, cấu tạo, công dụng Dàn bài :
a MB: Giới thiệu đồ dùng và
công dụng của nó
b TB: Hình dáng, màu sắc,
cấu tạo các bộ phận, cách sử dụng
c KB: ý nghĩa đồ dùng đối
với bản thân
N2: Lập ý : Tên danh lam, vị
trí, qúa trình hình thành, đặc điểm nổi bật, phong tục, lễ hội
Dàn ý
a MB: Vị trí, ý nghĩa danh
lam thắng cảnh đối với quê hương
b TB: - Vị trí địa lí, quá trình
hình thành và phát triển…
- Cấu trúc, quy mô, tính chất
- Phong tục, lễ hội
c KB: Tình cảm của em đối
với danh lam thắng cảnh đó
N3: Lập ý: Tên thể loại văn
học, bố cục, số chữ, cách gieo vần, nhịp…
Lập dàn bài:
a MB: Giới thiệu thể loại, vị
trí của nó đối với văn học, xã hội
b TB: Giới thiệu phân tích
cụ thể nội dung và hình thức của thể loại
c KB: Những lưu ý khi
thưởng thức hoặc sáng tạo thể loại, văn bản
N4: Lập ý : Tên đồ dùng,
mục đích, tác dụng , nguyên liệu, qui trình, cách thức tiến hành, yêu cầu chất lượng Dàn bài :
a MB: Tên đồ dùng, mục
Trang 8- Giáo viên treo bảng phụ của
các nhóm
- Gọi h/s các nhóm trình bày
HS nhóm khác nhận xét?
- Giáo viên nhận xét và bổ
sung
Bổ sung, sửa chữa và chốt
kiến thức Mỗi đối tượng
thuyết minh lại có phương
pháp khác nhau vì vậy ta cần
lưu ý khi lập dàn bài và viết
bài thuyết minh về một đối
tượng nào đó.
Bài tập 2: Hướng dẫn viết
đoạn văn thuyết minh
- Viết đoạn văn giới thiệu cảnh
đẹp núi Voi ?
- Gọi h/s trình bày
- Học sinh khác nhận xét?
- Viết đoạn văn giới thiệu một
đồ dùng học tập? Viết phần
cấu tạo đồ dùng?
GV: bổ sung và sửa cách diễn
đích, tác dụng của nó
b TB: Nguyên liệu, số
lượng, chất lượng
- Qui trình, cách thức tiến hành từng bước, từng khâu
- Chất lượng thành phẩm
c KB: Những lưu ý, giải
quyết tình huống khi tiến hành
Hình thức: h/s làm cá nhân
- Có thể giới thiệu tổng quát
về cảnh đẹp núi Voi
+ Núi Voi là những dẫy núi nối tiếp nhau trùng điệp nổi lên giữa đồng bằng bao la bát ngát
+ Có nhiều hang động, phong cảnh đẹp…
- Có thể giới thiệu cụ thể ( từ ngoài vào trong ) -> Lưng chừng núi -> dưới nền hang -> Trên trần hang
- Học sinh trình bày
- Nhận xét:
+ Về hình thức
+ Về nội dung, cách diễn đạt
- HS viết phần cấu tạo của đồ dùng Gồm mấy phần -> chức năng -> tác dụng
Bài tập 2: Viết đoạn văn
thuyết minh
Trang 9đạt, hình thức trình bày Viết
tốt đoạn văn thuyết minh tức
là các em đã viết tốt bài văn
thuyết minh Vì vậy, cần rèn
luyện viết đoạn văn thuyết
minh cho tốt để đem lại kết
qủa tốt cho bài văn thuyết
minh.
4 Củng cố (3’)
Cần lưu ý gì khi viết bài văn thuyết minh?
5 Hướng dẫn về nhà (1’)
- Ôn lại phần lí thuyết (Bố cục bài văn thuyết minh, các phương pháp thuyết minh,…)
- Viết đoạn văn cho các đề bài còn lại
- Chuẩn bị bài “Ngắm trăng” và “Đi đường”
6 Dự kiến tình huống
Có thể không đủ thời gian cho bài tập số 2
→Giáo viên co thể gọi 1 học sinh khá trình bày đoạn văn, đồng thời để làm mẫu cho các em còn lại
Rút kinh nghiệm sau tiết dạy:
