ĐỀ CƯƠNG LÍ THUYẾT VẬT LÍ học kì II

 Động lượng: Định nghĩa, biểu thức: Động lượng của một vật có khối lượng m đang chuyển động với vận tốc v là đại lượng được xác định bởi p mv  Đặc điểm: - Là một đại lượng có tính t

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP LÍ THUYẾT HỌC KÌ II – VẬT LÍ 10

Chương IV CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN Câu 1: Nêu định nghĩa, biểu thức, đặc điểm của động lượng ? Động lượng của hệ vật được xác định như thế nào ?

 Động lượng:

Định nghĩa, biểu thức: Động lượng của một vật có khối lượng m đang chuyển động với vận tốc v là đại lượng được xác định bởi p mv 

Đặc điểm:

- Là một đại lượng có tính tương đối

- Là đại lượng vecto, cùng hướng với v

- Phụ thuộc vào khối lượng và vận tốc chuyển động của vật

- Có đơn vị là kg.m/s (hoặc N.s)

 Động lượng của hệ vật được xác định bằng tổng động lượng của các vật trong hệ

1 2 n

pp p  p

Trong đó: p p  1, , ,2 p n: là các vecto động lượng thành phần.

p : là vecto tổng động lượng của hệ vật.

Để xác định vecto tổng động lượng của hệ vật, ta sử dụng quy tắc hình bình hành.

Câu 2: Hệ cô lập là gì ? Các trường hợp riêng ? Phát biểu nội dung và viết biểu thức của ĐLBT động lượng.

 Hệ cô lập là hệ vật không chịu tác dụng của ngoại lực hoặc tổng ngoại lực tác dụng lên vật bằng không

 Các trường hợp riêng :

- Hệ không chịu tác dụng của ngoại lực

- Tổng ngoại lực tác dụng lên vật bằng không

- Nội lực lớn hơn rất nhiều lần so với ngoại lực

- Ngoại lực đáng kể nhưng thời gian tương tác rất ngắn

 ĐLBT động lượng :

Nội dung: Động lượng của một hệ cô lập là một đại lượng được bảo toàn

Biểu thức:  p t  p s trong đó:

1 2

1 2







Câu 3: Phát biểu nội dung và biểu thức định lí động lượng ?

Nội dung: Độ biến thiên động lượng của một vật trong một khoảng thời gian nào đó bằng xung lượng của tổng các lực tác dụng lên vật

Biểu thức:    p F t   trong đó:  p là độ biến thiên động lượng của vật

F t   là xung lượng của lực (xung lực)

Câu 4: Định nghĩa, biểu thức, đặc điểm của công cơ học ? Khái niệm, biểu thức công suất ?

 Công cơ học :

Định nghĩa, biểu thức: công của F không đổi tác dụng lên một vật và làm vật chuyển dời một đoạn đường

stheo hướng hợp với hướng cảu lực tác dụng một góc  được xác định theo công thức: A Fs  cos  Đặc điểm:

- Công là đại lượng vô hướng, có thể âm dương hoặc bằng 0

- Phụ thuộc vào  :

 0    90  A   0 công phát động

 90    180  A   0 công cản

   90  A  0: lực vuông góc với hướng chuyển dời, không sinh công

- Công có tính chất cộng:

 Công của hợp lực bằng tổng công của các lực thành phần

 Công trên cả quãng đường bằng tổng công trên từng đoạn đường

- Công có tính tương đối

 Công suất:

Khái niệm: là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công

Biểu thức: p

A t



.

Câu 5: Nêu định nghĩa, biểu thức và đặc điểm của động năng ? Định lí động năng ?

Đinh nghĩa: Là dạng năng lượng mà vật có được do quá trình chuyển động

Biểu thức:

2 1 W

2

Đặc điểm:

- Là đại lượng vô hướng, có thể lớn hơn hoặc bằng 0

- Có tính tương đối

- Mối lien hệ giữa động năng và động lượng:

2 W

2

d

p m



Định lí động năng: độ biến thiên động năng của một vật có giá trị bằng tổng công của tất cả các lực tác dụng vào vật  Wd  W - Wd2 d1  A

Trong đó:  Wd: độ biến thiên động năng

1

Wd

,Wd2

: động năng lúc trước, động năng lúc sau

A: tổng công của các lực tác dụng vào vật.

Câu 6: Nêu định nghĩa, biểu thức và đặc điểm của thế năng ? Mối liên hệ giữa thế năng trọng trường và công của lực ?

 Thế năng

Định nghĩa: là dạng năng lượng mà vật có được do sự tương tác giữa các vật trong một hệ với nhau hoặc giữa các phần trong một vật với nhau (Thể năng là dạng năng lượng vật có được do tác dụng của lực thế)

 Thế năng trọng trường

Định nghĩa:

- Trọng trường là môi trường tồn tại xung quanh Trái Đất, biểu hiện của nó là sự xuất hiện của trọng lực tác dụng lên vật trên bề mặt Trái Đất

- Thế năng trọng trường là dạng năng lượng vật có được do sự tương tác giữa vật với Trái Đất, phụ thuộc vào vị trí của vật trong trọng trường

Biểu thức: Wt  mgz

Trong đó: Wtlà thế năng trọng trường.

mlà khối lượng của vật.

glà gia tốc trọng trường.

zlà độ cao của vật so với mốc thế năng (là một vị trí được chọn để bắt đầu tính thế năng).

Đặc điểm:

- Là đại lượng vô hướng, có thể âm, dương hoặc bằng 0

- Thế năng trọng trường có tính tương đối (phụ thuộc vào cách chọn mốc thế năng)

 Thế năng đàn hồi.

Định nghĩa: là dạng năng lượng vật có được do sự tương tác của lực đàn hồi

Biểu thức:

2 1 W

2

 Mối liên hệ giữa thế năng trọng trường và công của lực: Khi một vật di chuyển trong trọng trường

từ điểm này sang điểm khác thì công của trọng lực có giá trị bằng hiệu thế năng trọng trường tại hai điểm đó W( ) W( )

A    mgz  mgz

Thế năng trọng trường tại 1 vị trí phụ thuộc vào cách chọn mốc thế năng nhưng hiệu thế năng giữa 2 vị trí không phụ thuộc vào cách chọn mốc thế năng.

Câu 7 : Nêu định nghĩa, biểu thức và đặc điểm của cơ năng ? Phát biểu ĐLBT cơ năng.

Định nghĩa: Là dạng năng lượng được xác định bằng tổng động năng và thế năng

Biểu thức: W W  d  Wt

Đặc điểm:

- Là đại lượng vô hướng, có thể âm dương hoặc bằng 0

- Là đại lượng có tính tương đối

ĐLBT cơ năng:

- Khi một vật chuyển động mà chỉ chịu tác dụng củ lực thế thì cơ năng của vật là một đại lượng được bảo toàn

- ĐK AD: vật chỉ chịu tác dụng của lực thế (hệ cô lập không lực cản, không ma sát)

- Nếu có lực cản, lực ma sát thì cơ năng không được bảo toàn, khi đó, độ biến thiên động năng có giá trị bằng công của lực cản, lực ma sát. W W  2  W1 A

Câu 8: Nêu nội dung của thuyết cấu tạo chất ? Đặc điểm của lực tương tác phân tử ?

Thuyết cấu tạo chất:

- Vât chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt, rất nhỏ, gọi là phân tử và giữa chúng có khoảng cách

- Các phân tử chuyển động không ngừng

- Các phân tử chuyển động càng nhanh thì nhiệt độ của vật càng cao và ngược lại

Lực tương tác phân tử:

- Là lực tương tác giữa các phân tử cấu tạo nên vật chất, gồm lực đẩy và lực hút Độ lớn của các lực này phụ thuộc vào khoảng cách giữa các phân tử

- Khi khoảng cách giữa các phân tử càng nhỏ thì lực đẩy mạnh hơn lực hút Khi khoảng cách giữa các phân tử càng lớn thì lực hút mạnh hơn lực đẩy Khi khoảng cách giữa các phân tử rất lớn (lớn hơn nhiều lần kích thước phân tử) thì lực tương tác giữa chúng coi như không đáng kể

Câu 9: Nêu nội dung của thuyết động học phân tử chất khí ? Thế nào là khí lí tưởng ?

Thuyết động học phân tử chất khí:

- Chất khí được cấu tạo từ phân tử riêng rẽ, có kích thước rất nhỏ so với khoảng cách giữa chúng

- Các phân tử khí chuyển động hỗn loạn không ngừng; chuyển động này càng nhanh thì nhiệt độ chất khí càng cao

- Khi chuyển động hỗn loạn, các phân tử khí va chạm vào nhau và va chạm vào thành bình gây áp suất lên thành bình

Khí li tưởng: là khí mà các phân tử khí là những chất điểm, chuyển động hỗn loạn không ngừng, chỉ tương tác với nhau khi va chạm

Ở điều kiện áp suất thấp thì khí thực được coi gần đúng là khí kí tưởng.

Câu 10: Các thông số xác định trạng thái của 1 lương khí ? Đẳng quá trình là gì ? Nêu các đẳng quá trình và các định luật tương ứng ?

Các thông số xác định trạng thái của 1 lương khí: nhiệt độ, thể tích, áp suất

Đẳng quá trình là quá trình biến đổi trạng thái của một lượng khí trong đó có một thông số trạng thái không thay đổi

Các đẳng quá trình:

- Đẳng nhiệt – ĐL Bôi-lơ – Ma-ri-ốt

- Đẳng tích – ĐL Sác-lơ

- Đẳng áp – ĐL Gay Luy-xắc

Câu 11: Phát biểu và viết biểu thức ĐL Bôi-lơ – Ma-ri-ốt? Điều kiện áp dụng? Đường đẳng nhiệt?

ĐL Bôi-lơ – Ma-ri-ốt:

- Nội dung: Trong quá trình đẳng nhiệt của một lượng khí nhất định, áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích

- Biểu thức: p V1 1 p V2 2

Điều kiện áp dụng:

- Khí lí tưởng

- Một lượng khí không đổi

- Quá trình đẳng nhiệt

Đường đẳng nhiệt: là đường biểu diễn sự biến thiên của áp suất theo thể tích khi nhiệt độ thay đổi Trong

hệ trục tọa độ POV, đường đẳng nhiệt là một đường hypebol

Câu 12: Phát biểu và viết biểu thức ĐL Sac-lơ ? Điều kiện áp dụng ? Đường đẳng tích ?

ĐL Sác-lơ:

- Nội dung: Trong quá trình đẳng tích của một lượng khí nhát định, áp suất tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối

- Biểu thức:

1 2

1 2

P P

T  T

Điều kiện áp dụng:

- Khí lí tưởng

- Một lượng khí không đổi

- Quá trình đẳng tích

Đường đẳng tích: là đường biểu diễn sự biến thiên của áp suất theo nhiệt độ Trong hệ trục tọa độ POT, đường đẳng tích là một đường thẳng nếu kéo dài thì đi qua gốc tọa độ

Câu 13: Phát biểu và viết biểu thức ĐL Gay Luy-xắc ? Điều kiện áp dụng ? Đường đẳng áp ?

ĐL Gay Luy-xắc:

- Nội dụng: Trong quá trình đẳng áp của một lượng khí nhất định, thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối

- Biểu thức:

1 2

1 2

V V

T  T

Điều kiện áp dụng:

- Khí lí tưởng

- Một lượng khí không đổi

- Quá trình đẳng áp

Đường đẳng áp: là đường biểu diễn sự biến thiên của thể tích theo nhiệt độ Trong hệ trục tọa độ VOT, đường đẳng áp là một đường thẳng nếu kéo dài thì đi qua gốc tọa độ

Câu 14: Viết biểu thức PTTT khí lí tưởng ? PT Cla-pây-rôn Men-đê-lê-ép ? Không độ tuyệt đối ?

PTTT khí lí tưởng:

1 1 2 2

PV PV

T  T

PT Cla-pây-rôn Men-đê-lê-ép:

PV n RT



Trong đó: P: áp suất, V: thể tích, T: nhiệt độ tuyệt đối.

R: hằng số, R  8,31( / J kg K ) hoặc R  0,082( atm l mol K / )

Không độ tuyệt đối: là nhiệt độ 0 K trong nhiệt giai Ken-vin (nhiệt giai Ken-vin có các giá trị nhiệt độ dương và mỗi độ chia trong nhiệt giai này cũng bằng mỗi độ chia trong nhiệt giai Xen-xi-út) Khi nhiệt độ giảm tới 0 K, thì áp suất và thể tích bằng 0

Chương VII CHẤT RẮN VÀ CHẤT LỎNG KẾT TINH

Câu 15: Nêu định nghĩa và các đặc tính của chất rắn kết tinh, chất rắn vô định hình ?

Chất rắn kết tinh:

- Định nghĩa : là chất rắn có cấu trúc tinh thể

Cấu trúc tinh thể là cấu trúc tạo bởi các hạt (nguyên tử, phân tử, ion) liên kết chặt với nhau bằng lực tương tác và sắp xếp theo một trật tự hình học khống gian xác định gọi là mạng tinh thể, trong đó mỗi hạt luôn dao động nhiệt xung quanh vị trí cân bằng của nó

- Đặc điểm:

 Có dạng hình học xác định

 Có nhiệt độ đông đặc (nóng chảy) xác định

Gồm:

 Chất rắn đơn tinh thể: được cấu tạo chỉ từ một tinh thể  tính dị hướng

 Chất rắn đa tinh thể: được cấu tạo từ nhiều tinh thể gắn kết hỗn độn với nhau  tính đẳng hướng Chất rắn vô định hình: là chất rắn không có cấu trúc tinh thể  tính đẳng hướng

Câu 16: Thế nào là sự nở dài và sự nở khối của vật rắn ? CT xác định độ nở dài và độ nở khối ?

Sự nở dài:

- Định nghĩa: là sự tăng kích thước của vật rắn theo một phương đã chọn khi nhiệt độ tăng

- Công thức:    l l l0   l t0

Trong đó:  l: độ nở dài (m)  t: độ tăng nhiệt độ (K )

l: chiều dài ở nhiệt độ t,

0

l : chiều dài ở nhiệt độ t0,

: hệ số nở dài (K1

)

Sự nở khối:

- Định nghĩa: là sự tăng kích thước của vật rắn theo mọi phương khi nhiệt độ tăng

- Công thức:  V V V   0   V t0

Trong đó:  V : độ nở dài (m3 )  t: độ tăng nhiệt độ (K )

V: chiều dài ở nhiệt độ t,

0

V : chiều dài ở nhiệt độ t0,

: hệ số nở dài (K 1

)

 Note: đối với vật rắn có tính đồng chất đẳng hướng thì   3 