Mục tiêu kiến thức: Học viên cần nắm được những kết quả mới nhất và xu hướng nghiên cứu thời đại kim khí lưu vực sông Hồng bằng cách tiếp cận đa ngành. Những vấn đề mấu chốt về sự hình thành và phát triểncủa nghề luyện kim, vai trò của nghề trồng lúa nước và quá trình tiến hoá của các ngành thủ công. Quá trình phát triển nội tại của giai đoạn Tiền Đông Sơn đến Đông Sơn. Vị thế và vai trò của văn hoá Đông Sơn ở Việt Nam và Đông Nam Á. Một số nghiên cứu khảo cổ học mới nhất về Cổ Loa. Mục tiêu kỹ năng: Môn học xây dựng cho người học kỹ năng phân tích đánh giá vị trí của địa hình sông ngòi trong việc hình thành và hội tụ các nền văn hóa thời đại kim khí của lưu vực sông Hồng. Đồng thời môn học cung cấp kỹ năng phân kỳ các giai đoạn văn hóa cũng như kỹ năng khai thác các đặc trưng di tích và di vật của từng giai đoạn để thấy được sự kế thừa phát triển của các giá trị này trong quá trình hội tụ để hình thành nên nhà nước đầu tiên trong mối quan hệ với các di tích cùng thời ở Việt Nam và Đông Nam Á.
Trang 1Đại học quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Lịch sử
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC Thời đại kim khí ở lưu vực sông Hồng
The Metal Age in the Hong river Delta
1 Thông tin về giảng viên
Giảng viên 1:
- Họ và tên: Lâm Thị Mỹ Dung
Chức danh, học hàm, học vị: GVC, PGS.TS
Thời gian, địa điểm làm việc: T.2 và T.5 tại Bảo tàng Nhân học
Địa chỉ liên hệ: Bảo tàng Nhân học, T 3, 4 nhà D, Trường ĐHKHXH & NV, 336 Nguyễn Trãi Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 0912239853, 045589744
E-mail: lam_mydzung@yahoo.com
Các hướng nghiên cứu chính:
- Thời đại kim khí Việt Nam
- Sự hình thành Nhà nước sớm ở Miền Trung Việt Nam
- Văn hoá giai đoạn Tiền Sơ sử Việt Nam
- Lý thuyết và Phương pháp nghiên cứu Khảo cổ học
Giảng viên 2:
- Họ và tên: Hà Văn Phùng
Chức danh, học hàm, học vị: TS
Thời gian, địa điểm làm việc: Viện Khảo cổ học
Địa chỉ liên hệ: 61 Phan Chu Trinh, Hà Nội
Điện thoại:
E-mail:
Các hướng nghiên cứu chính:
- Thời đại kim khí Việt Nam
- Văn hoá giai đoạn Tiền Sơ sử Việt Nam
- Các nghề thủ công thời Tiền sơ sử Việt Nam
Trang 2- Tên môn học: Thời đại kim khí ở lưu vực sông Hồng
- Mã môn học: HIS 8046
- Số tín chỉ: 02
- Môn học: Tự chọn
- Yêu cầu đối với môn học: Máy chiếu
Một số công cụ đá và đồ gốm ở Bảo tàng Nhân học
- Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học: Bộ môn Khảo cổ học, Khoa Lịch sử, Trường ĐHKHXH & NV
3 Mục tiêu của môn học
- Mục tiêu kiến thức: Học viên cần nắm được những kết quả mới nhất và xu hướng nghiên cứu thời đại kim khí lưu vực sông Hồng bằng cách tiếp cận đa ngành Những vấn đề mấu chốt về sự hình thành và phát triểncủa nghề luyện kim, vai trò của nghề trồng lúa nước và quá trình tiến hoá của các ngành thủ công Quá trình phát triển nội tại của giai đoạn Tiền Đông Sơn đến Đông Sơn Vị thế và vai trò của văn hoá Đông Sơn ở Việt Nam và Đông Nam Á Một số nghiên cứu khảo cổ học mới nhất về Cổ Loa
- Mục tiêu kỹ năng: Môn học xây dựng cho người học kỹ năng phân tích đánh giá vị trí của địa hình sông ngòi trong việc hình thành và hội tụ các nền văn hóa thời đại kim khí của lưu vực sông Hồng Đồng thời môn học cung cấp kỹ năng phân kỳ các giai đoạn văn hóa cũng như kỹ năng khai thác các đặc trưng di tích và di vật của từng giai đoạn để thấy được sự kế thừa phát triển của các giá trị này trong quá trình hội tụ để hình thành nên nhà nước đầu tiên trong mối quan hệ với các di tích cùng thời ở Việt Nam và Đông Nam Á
4 Tóm tắt nội dung môn học: Sự xuất hiện của của cuộc cách mạng luyện kim đã tạo nên
bước ngoặt lịch sử và biến châu thổ sông Hồng trở thành cái nôi của các nền văn minh Việt Nam: văn minh Việt cổ, văn minh Đại Việt và văn minh Việt Nam Đây là nơi xuất hiện sớm nhất nền văn minh lúa nước, các nghề thủ công truyền thống và Nhà nước Hùng Vương - An Dương Vương Các giai đoạn phát triển của thời đại kim khí, từ sớm đến muộn đã được nghiên cứu đầy đủ nhất ở Việt Nam
5 Nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy và học
tổ chức dạy và học
Tổng
30
Trang 3Thảo luận
5
Tự học,
tự nghiên cứu
25 Chương 1 Bối cảnh địa lý-sinh thái và điều
kiện tự nhiên vùng lưu vực sông Hồng
1.1 Một số kết quả nghiên cứu địa chất-địa mạo
quan trọng
1.2 Quan điểm về diễn biến và tác động của đợt
biển tiến cánh đây khoảng 4.000 đối với lưu vực
sông Hồng
1.3 Tiếp cận sinh thái trong nghiên cứu khảo cổ
học thời đại kim khí lưu vực sông Hồng: Những
kết quả ban đầu và phương hướng, triển vọng
Chương 2 Những giai đoạn nghiên cứu
chính: Thành quả và vấn đề, phương pháp
tiếp cận và những lý giải khảo cổ quan trọng
2.1 Những giai đoạn nghiên cứu chính và những
tác phẩm nghiên cứu chính
2.2 Những vấn đề và nội dung của cuộc thảo
luận và nghiên cứu thời đại Hùng Vương và An
Dương Vương từ góc độ khảo cổ
2.3 Quan điểm của một số học giả nước ngoài
về nội dung và vai trò của các thời kỳ Phùng
Nguyên-Đồng Đậu - Gò Mun-Đông Sơn trong
khảo cổ học Đông Nam Á
2.4 Những luận điểm chính trong nghiên cứu
trống đồng Đông Sơn
Chương 3 Nghiên cứu giai đoạn Tiền Đông
Sơn ở lưu vực sông Hồng
3.1 Tổng luận về các địa điểm Tiền Đông Sơn
phát hiện từ trước cho đến nay Những thay đổi
địa hình, quy mô các địa điểm theo thời gian
3.2 Một số vấn đề trong nghiên cứu văn hoá
Trang 4Phùng Nguyên Bản chất của mối quan hệ
Phùng Nguyên-Gò Mả Đống-Hoa Lộc- Mai
Pha
3.3 Một số vấn đề trong nghiên cứu văn hoá
Đông Đậu Vai trò và tính chất của luyện kim
đồng thau qua những di tích và di vật đã phát
hiện và nghiên cứu
3.4 Một số vấn đề trong nghiên cứu văn hoá Gò
Mun
Chương 4 Văn hoá Đông Sơn
4.1 Những loại hình địa phương của văn hoá
Đông Sơn
4.2 Văn hoá Đông Sơn qua nghiên cứu các loại
hình di tích Sự hình thành những trung tâm
chính trị-kinh tế-văn hoá lớn
4.3 Văn hoá Đông Sơn qua nghiên cứu di vật
Sự chuyên hoá của một số nghề thủ công và vai
trò của hiện vật kim loại trong nghiên cứu cấu
trúc, quan hệ xã hội thời kỳ Đông Sơn
4.4 Nguồn gốc, chủ nhân và quan hệ văn hoá
6 Học liệu
6.1 Giáo trình môn học
1 Hà Văn Tấn (chủ biên): Khảo cổ học Việt Nam, Tập II: Thời đại Kim khí,
NxbKHXH, Hà Nội, 1999, Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
2 Bộ môn Khảo cổ học: Cơ sở Khảo cổ học, Đang in, Bản thảo lưu ở Tư liệu Bảo
tàng Nhân học, Hà Nội
6.2 Danh mục tài liệu tham khảo
6.2.1 Danh mục tài liệu tham khảo bắt buộc
1 Hà Văn Tấn (chủ biên): Văn hoá Đông Sơn ở Việt Nam, Nxb KHXH, Hà Nội, 1994,
Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
2 Hà Văn Phùng: Văn hoá Gò Mun, Nxb KHXH, Hà Nội, 1996, Tư liệu Khoa Lịch sử
và Bảo tàng Nhân học
Trang 53 Hán Văn Khẩn: Văn hóa Phùng Nguyên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội,
2005, Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
4 Lâm Thị Mỹ Dung: Thời đại đồ đồng, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội,
2004, Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
6.2.2 Danh mục tài liệu tham khảo thêm
5 Nhiều tác giả: Hùng Vương dựng nước, 4 tập, Nxb KHXH, Hà Nội, Tư liệu Khoa
Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
6 Hoàng Xuân Chinh: Các nền văn hoá cổ Việt Nam, Nxb Lao động, Hà Nội, 2005,
Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
7 UBND tỉnh Vĩnh Phúc: Văn hoá Đồng Đậu - 40 năm phát hiện và nghiên cứu (1962-2002), Kỉ yếu Hội thảo khoa học, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2003, Tư
liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
8 Chử Văn Tần: Văn hoá Đông Sơn - văn minh Việt cổ, Nxb Khoa học Xã hội, Hà
Nội, 2003, Tư liệu Khoa Lịch sử và Bảo tàng Nhân học
9 Tạp chí Khảo cổ học và Những phát hiện mới về khảo cổ học hàng năm từ
1990-2007
7 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học
Thi hết môn:
- Hình thức: Viết chuyên đề và bảo vệ trước hội đồng chuyên môn
- Điểm và tỉ trọng: 100%
Phê duyệt của Trường Chủ nhiệm khoa
PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế
Người biên soạn
PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung
