Tiểu luận độc học phát sinh từ các nguồn ô nhiễm

Tên chất:- Các hợp chất có oxi của nito là những khí độc thường gặp trong công nghiệp, phần lớn chúng là các chất ô nhiễm.. [7] + Glay hóa + Phân hủy xác động, thực vật, phân hủy ph ân c

I. Tên chất:

- Các hợp chất có oxi của nito là những khí độc thường gặp trong công nghiệp, phần lớn chúng là các chất ô nhiễm

- Nito oxit là khí độc, khí phản ứng cao Các chất khí này hình thành khi nhiên liệu được đốt ở nhiệt độ cao Nó là một tác nhân mạnh mẽ và đóng một vai trò qua trọng trong các phản ứng khí quyển với các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) sản xuất ozon [3]

hình thành từ khí Nito và oxy trong không khí kết hợp với nhau ở điều kiện nhiệt độ cao [4]

II. Nguồn phát sinh ô nhiễm:

II.1 Nhân tạo:

thong , khí thiên nhiên, dầu, củi phục vụ cho các quá trình cung cấp nhiệt cho máy phát điện, nồi hơi , nồi hơi…… )

+ Nước thải, chất thải , khí thải của các nhà máy chế biến thực phẩm

+ Nước thải , khí thải, chất thải của hoạt động chăn nuôi

+ Khí thải của các nhà máy nhiên liệu hóa thạch [8]

-Nông nghiệp :

+ Đốt phế liệu, rơm rạ

- Sinh hoạt:

+ Hoạt động đun nấu [6]

+ Rác thải nước thải, chất th ải không thu gom

+ Khói thuốc lá [13]

II.2 Tự nhiên:

- Hiện tượng phóng điện trong không khí ( sét ), sự chuyển hóa NOx

- Lượng lớn được tạo ra do nhiều quá trình sinh học đặc biệt là do tác động

của vi khuẩn:

- Khí thoát ra từ các hoạt động tự nhiên của núi lửa, động đất, cháy rừng…,

- Mùi hôi của các quá trình phân hủy sinh học [7]

+ Glay hóa

+ Phân hủy xác động, thực vật, phân hủy ph ân của động vật nuôi : Có nhiều loại khí sinh ra trong chuống nuôi gia súc và bãi chứa chất thải do quá trình phân hủy kỵ khí chất thải chăn nuôi (chủ yếu là phân và nước tiểu) và quá trình

hô hấp của vật nuôi

III. Đường xâm nhập vào cơ thể con người:

Đường tiếp xúc vào cơ thể có thể qua da, mắt, mũi, nhưng chủ yếu là tiếp xúc qua đường hô hấp [4]

Các khí này theo không khí được hít vào qua khoang mũi, cuống họng và thanh quản Sau đó khí tiếp đi qua cuống phổi, phế nang và các ống mao mạch trong phổi và cuối cũng vào các túi phổi Xung quanh túi phổi có các mao mạch liti Màng nhầy hô hấp của phổi là nơi diễn ra trao đổi khí giữa túi phổi và mao mạch Các khí theo con đường đó xâm nhập vào máu [4]

IV. Dạng tồn tại:

Oxit nito có nhiều dạng, do oxy hóa không hoàn toàn nên nhiều dạng oxit nito

có hóa trị khác nhau hay đi cùng nhau, được gọi chung là NOx

- N2O thường được gọi là khí cười, không màu, người ta tin rằng nó đống vai trò quan trọng trong chu trình nito N2O là một chất của nito có nhiều nhất trong không khí thiên nhiên, có mặt trong khói thuốc lá

- NO là một khí độc, không màu, có thể bị oxi hóa thành NO2

- NO2 là khí độc, màu nâu đỏ ở nhiệt độ thường, khí NO2 là một hỗn hợp cân bằng gồm NO2 và N2O4 Khi quy ển nóng lên N2O4 tách ra và NO2 có hàm lượng tăng lên Trên 140oC NO2 tách thành NO và O2 Con người tiếp xúc lâu với NO2

ở 0.06 ppm sẽ gia tăng các bệnh về đường hô hấp Với nồng độ ở 5ppm NO2 gây tác hại cho hô hấp sau vài phút và ở nồng độ 1,5- 50 ppm nó sẽ gây nguy hại cho tim phổi trong vài giờ [11]

- Ngoài ra các oxit Nito còn có các dạng tồn tại khác

Hỗn hợp NOx được dung để chỉ NO và NO2 NO và NO2 được coi là những chất điển hình gây ô nhiễm không khí Các oxit nito khác tồn tại trong không khí với nồng độ rất nhỏ và bình lưu [10]

V. Tính độc và cơ chế gây độc :

V.1 Tác động lên con người, động vật:

- NOx phản ứng với hợp chất dễ bay hơi trong sự hiện diện của ánh sang mặt trời

để tạo thành Ozone Ozone có thể gây ra tác dụng phụ như tổn thương mô phổi

và gi ảm chức năng phổi chủ yếu là ở trẻ em, người già, bệnh nhân hen [11]

- NOx là chất kích thích, khi tiếp xúc với niêm mạc ẩm ướt tạo thành axit HNO3, khí này vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc hào tan vào nước bọt rồi vài đường tiêu hóa, sau đó phân tán vào tuần hoàn máu Kết hợp với bụi thành bụi lơ lửng

có tính axit sẽ vào tới phế nang, bị đại thực bào phá hủy hoặc đưa đến hệ thống bạch huyết [11]

- NOx là chất kích thích mạnh và có thể dẫn tới phù nề phổi ( tràn dịch phổi) và chảy máu

đến sự suy giảm sức đề kháng với nhiễm trùng.[12]

- Tiếp xúc lâu dài có thể gây bệnh phỗi mãn tính[3]

nitric hơi và các hạt lien quan Các hạt nhỏ có thể xâm nhập sâu vào mô phổi nhạy cảm và gây hư hỏng, gây tử vong sớm trong tường hợp nặng Hít phải các hạt như vậy có thể gây ra hoạc làm trầm trọng them các bệnh đường hô hấp như viêm phế qu ản hoặc cũng có thể trần trọng th êm bệnh tim [3]

- Ví dụ về hậu quả của sự nhiễm độc NO 2 ở các mức nồng độ khác nhau đối với sức khỏe con người.

Nồng độ NO2, ppm Thời gian phơi nhiễm Hậu quả đến sức khỏe conngười

Phá hủy khí quản, sẽ chết nếu thời gian phơi nhiễm là 3-5 năm

V.2 Tác động lên thực vật:

hợp Cây sẽ có những biểu hiện như: chậm lớn, vàng úa lá rồi chết

NOx + H2O → HNO3 + H+

làm hoa quả bị lép, bị nứt, bị thui và mức độ cao hơn thì lá cây, hoa quả đều bị rụng, chết hoại [2]

V.3 Tác động đến môi trường:

- Gây mưa axit: làm hủy hoại các công trình xây dựng, nhà cửa, trường hoc , gây

rỉ các vật liệu kim loại …

- NOx phá hủy ozon trong tầng bình lưu Ozon ở tầng bình lưu hấp thụ ánh sáng cực tím, có khả năng gây tổn hại cho sự sống trên Trái đất[1]

- Một thành viên của NOx, nito oxit, là một khí nhà kính Nó ticchs tụ trong bầu khí quyển với các khí nhà kính khác gây tăng nhiệt độ của Trái đất Điều này sẽ dẫn đến tằn rủi ro đối với sức khỏe con người, gia tăng mực nước biển, và những thay đổi bất lợi khác đến thực vật và động vật môi trường sống [1]

VI. Cơ chế nhiễm độc:

VI.1 Đối với máu:

NOx kết hợp với hemoglobin (Hb) tạo thành methemoglobin (MetHb), làm cho

Nồng độ MetHb cao trong máu biểu hiện tím tái,ngay khi MetHb chiếm 100 -15% trong tổng số Hb, nạn nhân bị xanh tái đặc biệt

VI.2 Đối với các mô phổi:

NO2 là một anhidrit axit, nó tác dụng với hơi nước của không khí ẩm chứa trong các vùng trên và dưới của bộ máy hô hấp, tác hại trên bề mặt phổi và gây ra các tổn thương ở phổi [4]

NOx là chất kích thích, khi tiếp xúc với niêm mạc ẩm ướt tạo thành axit HNO3, khí này vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc hào tan vào nước bọt rồi vài đường tiêu hóa, sau đó phân tán vào tuần hoàn máu Kết hợp với bụi thành bụi lơ lửng

có tính axit sẽ vào tới phế nang, bị đại thực bào phá hủy hoặc đưa đến hệ thống bạch huyết [4]

VII. Triệu chúng:

Việc chuẩn đoán tính độc của NOx chủ yếu phụ thuộc vào tiền sử phơi nhiễm nếu có thể tìm hiểu về tiếp xúc nghề nghiệp

VII.1 Triệu chứng nhiễm độc cấp tính :

Nhiễm độc do hít phải các oxit nito trong không khí có các đặc điểm:

nhanh chóng ngay khi ngừng tiếp xúc.Sau 6-24 giờ có sự phát triển phù phổi

- Khó chịu ngực, mái, biểu hiện co giật, hôn mê

- Nhức đầu, đau bụng, khó thỏe Sau một thời gian tiềm tang dẫn đến phù phooirm tím ta

- Người tím tái mất ý thức (với nồng độ r ất cao hoặc ở người rất nhạy cảm)[4]

VII.2 Triệu chứng nhiễm độc mãn tính:

Chủ yếu xảy ra khi tiếp xúc với các nồng độ thấp, có các biểu hiện:

- Rối loạn tiêu hóa

thư phổi…

- Các bệnh ngoài da, mắt như hiện tượng ăn mòn da, nấm mốc, sạm da, viêm loét giác mạc, giảm thị lực … [4]

VIII. Cấp cứu và điều trị

VIII.1 Cấp cứu:

Đưa nhanh bệnh nhân ra khỏi môi trường độc hại, để nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, loại bỏ các đồ bị ô nhiễm

Kiểm tra cơ thể nạn nhân xem có tổn thương không, đặc biệt là hô hấp, nếu thấy khó thở thì không được làm hô hấp nhân tạo mà phảo cho thở bằng oxi và nhanh chóng chuyển nạn nhân tới trung tâm cấp cứ [4]

VIII.2 Điều trị:

Nguyên tắc điều trị nhiễm độc cấp tính là:

- Theo dõi 24/24 giờ trong nhiều ngày lien tục

- Xử trí phù phổi cấp hoặc đề phòng phát sinh

IX. Phòng ngừa:

Để phòng ngừa nhiễm độc hoặc các tác hại của NOx phải đảm bảo nồng độ chất độc không vượt quá nồng độ cho phép bằng cách ứng dụng các biện pháp kỹ thuật, thuật đó bao gồm cả biện pháp phòng hộ cá nhân

IX.1 Biện pháp kỹ thuật:

- Thông gió, xây dựng ống khói đạt tiêu chuẩn

- Làm tốt công tác vệ sinh môi trường ở các bộ phận sản xuất, lắp đạt các thiết bị

thông gió [1]

- Công ty vệ sinh môi trường đô thị cần vệ sinh tốt và thu gom rác rưởi cho sạch

sẽ ở các đường phố và các khu công cộng.[1]

- Xử dụng công nghệ sạch, tái chế và thu khí khải [1]

- Trên bề mặt các hố chôn lấp sẽ được bao phủ một lớp nilonkin, để khí thải sinh

ra được lớp nilon chặn lại không được phát tán ra ngoài v à sẽ được thu gom [5]

IX.2 Biện pháp phòng hộ các nhân

hiệu quả, bảo vệ phần da hở cũng như đường hô hấp và mắt

- Thực hiện nghiêm chỉnh các quy định về vệ sinh tại nơi làm việc như không hút thuốc…

cần đến phòng y tế để khám [9]

IX.3 Biện pháp y học:

- Giáo dục sức khỏe cho người th ân bạn bè, nơi làm việc

IX.4 Giải pháp tuyên truyền, giáo dục:

và biện pháp giảm thiểu

- Giáo dục, vận động người dân có biện pháp xử lý, thu gom rác thải và xác động thực vật

X. Lấy ví dụ về sự cố điển hình:

- Sự cố ở Lusanca ( M ỹ) : 9/1955.

- Nguyên nhân: do khí thải và chất thải của phương tiện xe cộ, thải ra lượng lớn nito oxit và cacbonmonoxide vào không khí cùng với bức xạ tia cực tím cường

độ cao của mặt trời , gây ra các phản ứng quang hóa và dẫn đến hiện tượng sương khói quang mù sương hóa cho khu vực này

người

XI. Giả định CDI:

khí, khi phơi nhiễm qua hô hấp với Nồng độ NO2 trong không khí là C= 2 mg/l,

ổ khu vực nhà máy Xi Măng Nghi Sơn,đối với người lớn

Ta có :

Phơi nhiễm ô nhiễm trong bụi lơ lửng qua hô hấp:

CDI ( mg/kg.ngày)

Trong đó:

C: Nồng độ hóa chất (mg/m3)

IR: Tốc độ hô hấp ( m3/ giờ)

RR: Tỷ lệ không khí lưu giữ trong cơ thể khi hô hấp (%)

ABSs: Phần trăm hóa chất được hấp thụ trong máu (%)

ET: Tần số phơi nhiễm (ngày/năm)

ED: Thời gian phơi nhiễm (năm)

BW: Trọng lượng cơ thể (kg)

AT: Thời gian phơi nhiễm trung bình (ngày) CDI

TÀI LIỆU THAM KH ẢO:

dựng

ĐHQGHN

quả Cổng thông tin EPA 4/11/2010

-NXB Khoa Học Kỹ Thuật

HCM

Đại Học Quốc Gia TP HCM

Khoa Học Tự Nhiên TP.HCM

khái niêm cơ bản về độc chất học

khí” Trường Đại Học Công nghiệp TP HCM

khí

12 Đời sống và sức khỏe Cơ quan ngôn luận Bộ Y Tế

13 Trang chia sẻ thông tin y học Y tế và tác động của NOx

14 JN Gallowway, 2007,’’ chu kỳ nito: quá khứ và hiện tại và tương lai”

MỤC LỤC