MỤC LỤCPHẦNNỘI DUNGTRANGIMỞ ĐẦU1. Lí do chọn đề tài22. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài23. Đối tượng nghiên cứu24. Giới hạn phạm vi nghiên cứu35. Phương pháp nghiên cứu3IINỘI DUNG1. Cơ sở lí luận32. Thực trạng 353. Giải pháp, biện pháp5154. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.1618IIIKẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ1. Kết luận182. Kiến nghị193. Tài liệu tham khảo21I. PHẦN MỞ ĐẦU1. Lí do chọn đề tài.Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đang được quan tâm nghiên cứu và áp dụng ở nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam trong những năm gần đây. Thực tiễn đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việc các môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng lẻ. Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Trước thực tiễn đó, năm học 20122013 Bộ Giáo dục và đào tạo đã phát động cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp trên địa bàn toàn quốc. Ban đầu nhiều giáo viên còn bỡ ngỡ thậm chí còn mơ hồ trong cách hiểu về dạy học tích hợp, nên có một số hiện tượng xảy ra như giáo viên tích hợp không đúng lúc đúng chỗ nên việc dạy học tích hợp trở nên gượng ép; hay có giáo viên lựa chọn nội dung tích hợp quá nhiều nên không đủ thời gian để dạy…Từ thực tế đó, tôi đã đúc rút kinh nghiệm, tìm tòi nghiên cứu và tích cực tham gia cuộc thi Dạy học tích hợp và năm học 2014 – 2015 đã đạt được kết quả đáng kể (giải khuyến khích cấp quốc gia với sản phẩm mang tên: Tích hợp giáo dục đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong môn Ngữ văn).Từ sản phẩm Dạy học tích hợp đã đạt giải, tôi đã quyết định viết thành sáng kiến kinh nghiệm để chia sẻ những kinh nghiệm của mình về dạy học tích hợp với đề tài “Một số kinh nghiệm dạy học tích hợp qua văn bản Phong cách Hồ Chí Minh” cho đồng nghiệp tham khảo cũng như cùng nhau tìm ra được phương pháp giảng dạy hay nhất giúp phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài2.1. Mục tiêu Giúp giáo viên hiểu thế nào là tích hợp và dạy học tích hợp. Đưa ra những giải pháp cụ thể để tích hợp kiến thức các môn học khác nhau như Địa lí, Giáo dục công dân, lịch sử, âm nhạc, mĩ thuật vào dạy văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của Lê Anh Trà để giáo dục lí đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cho học sinh. 2.2. Nhiệm vụ Nghiên cứu lý luận về dạy học tích hợp Đề ra những giải pháp hiệu quả và cụ thể việc áp dụng nhằm nâng cao chất lượng dạy của giáo viên và học của học sinh trong văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” nói riêng và trong môn Ngữ văn THCS nói chung. 3. Đối tượng nghiên cứu Các giải pháp, biện pháp để dạy học tích hợp một cách hiệu quả qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu Đề tài này được nghiên cứu và thử nghiệm tại trường THCS Lương Thế Vinh H.Krông Ana – T. Đăk Lăk Nghiên cứu để tìm ra các biện pháp dạy học tích hợp qua bài “Phong cách Hồ Chí Minh”.5. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tìm hiểu các nghiên cứu về dạy học tích hợp và dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn. Phương pháp quan sát: Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình lĩnh hội của học sinh. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:+ Tham khảo những kinh nghiệm của đồng nghiệp đi trước.+ Tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn. Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào quá trình giảng dạy Ngữ văn ở lớp 9A1, 9A4 trường THCS Lương Thế Vinh.II. PHẦN NỘI DUNG1. Cơ sở lí luậnTích hợp là hợp lại để thống nhất các mặt riêng lẻ thành một tổng thể, phối hợp tối ưu các hoạt động dạy học khác nhau, các kĩ năng phương pháp của những môn học khác nhau, nhằm đáp ứng mục tiêu, mục đích cụ thể, hướng đến một nội dung bao hàm cao hơn, sâu hơn.Môn Ngữ văn là một môn rất quan trọng, có ý nghĩa trong việc hình thành, định hướng, phát triển nhân cách cho học sinh. Học văn là học làm người, học phép ứng nhân xử thể trong cuộc sống. Đay cũng là một môn học nghệ thuật kích thích trí tưởng tượng bay bổng, sáng tạo của người học. Vì thế để dạy tốt môn Ngữ văn, người dạy phải không ngừng trau dồi kiến thức chuyên môn, kiến thức về cuộc sống, xã hội.Việc dạy học lồng ghép tích hợp liên môn các môn Lịch sử, Địa lý, Lịch sử, Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục công dân… trong giờ dạy văn giúp nâng cao hiệu quả của tiết dạy. Đồng thời giúp các em học sinh hình dung ra chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh trên chặng đường tìm đường cứu nước, học tập được ở Người phong cách sống, lí tưởng sống hướng tới điều tốt đẹp.Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn, tôi rất mong muốn tìm được những phương pháp dạy học tích cực mới để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức tốt hơn.2. Thực trạng2.1. Thuận lợi khó khăn2.1.1. Thuận lợi Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 NQTƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, sau khi Quốc hội thông qua Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, Bộ GDĐT tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên. Được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát của chi bộ Đảng, của Ban Giám Hiệu nhà trường, được sự giúp đỡ của các đồng chí trong tổ chuyên môn. Giáo viên giảng dạy nhiệt tình, luôn tìm tòi học hỏi để trau dồi kiến thức đồng thời tìm ra được những phương pháp học tập tích cực. Nhiều giáo viên vẫn thường xuyên giảng dạy theo hướng tích hợp kiến thức, nhất là những tác phẩm văn học sử, văn bản nhật dụng… Đa số các em học sinh rất yêu thích môn Ngữ văn, chịu khó tìm tòi, học hỏi để giải quyết những tình huống thực tiễn có liên quan đến nội dung bài học. 2.1.2. Khó khăn Về phía giáo viên: Một số giáo viên còn mơ hồ, chưa hiểu “tích” thế nào cho “hợp” nên khi giảng dạy một số giáo viên còn ôm đồm đưa quá nhiều nội dung tích hợp trong bài dạy; vận dụng chưa linh hoạt các phương pháp tích hợp dẫn đến tình trạng tích hợp một cách khô cứng và gượng ép. Về phía học sinh: Một số học sinh ham chơi, hoặc học theo kiểu chạy theo các môn học thời thượng, nắm kiến thức một cách hời hợt nên học theo phương pháp tích hợp các em còn lúng túng. Đặc thù ở địa phương tôi công tác, học sinh người dân tộc nhiều (chủ yếu là dân tộc Ê đê) việc tiếp thu kiến thức của các em đa phần rất chậm nên rất khó khăn cho việc tích hợp kiến thức. 2.2. Thành công, hạn chế:2.2.1. Thành công: Năm học 20122013 Bộ giáo dục đào tạo đã phát động cuộc thi dạy học tích hợp dành cho giáo viên và cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học với quy mô quốc gia. Điều đó đã giúp giáo viên bước đầu làm quen với việc dạy học theo phương pháp mới là tích hợp những kiến thức khác nhau vào trong bài dạy. Trong suốt bốn năm học qua bản thân tôi cũng như rất nhiều đồng nghiệp của tôi đã tham gia tích cực vào cuộc thi này và đã có những kết quả nhất định. Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã áp dụng phương pháp dạy học tích hợp một cách nhuần nhuyễn, tôi đã tự tin mỗi khi bài học đó có nội dung cần tích hợp hay liên môn. Điều đó đã góp một phần vào sự thành công của đề tài.2.2.2. Hạn chế: Việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp vào trường tôi đang giảng dạy vẫn còn một vài hạn chế: Phương pháp này áp dụng đối với học sinh khá giỏi thì tốt hơn đối với học sinh yếu kém; Mặc dù cuộc thi dạy học tích hợp được tổ chức 4 năm nay, nhưng ngay đơn vị tôi công tác vẫn còn nhiều giáo viên chưa hiểu thấu đáo về dạy học tích hợp. 2.3. Mặt mạnh, mặt yếu: Khi đưa ra các biện pháp dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn thì được học sinh cũng như đồng nghiệp hưởng ứng rất sôi nổi. Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về ý chí cách mạng, nghị lực sống, đạo đức, phong cách… cho tất cả chúng ta noi theo. Vì thế khi giảng bài “Phong cách Hồ Chí Minh” học sinh rất hứng thú lắng nghe và tìm hiểu, nhất là khi tôi lồng ghép nội dung tích hợp vào bài dạy.
Trang 12 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2
Trang 2I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài.
Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đangđược quan tâm nghiên cứu và áp dụng ở nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam trongnhững năm gần đây Thực tiễn đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợptrong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đềphức tạp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việccác môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng lẻ Tích hợp là một trong nhữngquan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người
có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại
Trước thực tiễn đó, năm học 2012-2013 Bộ Giáo dục và đào tạo đã phát độngcuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp trên địa bàn toàn quốc Ban đầu nhiều giáo viêncòn bỡ ngỡ thậm chí còn mơ hồ trong cách hiểu về dạy học tích hợp, nên có một sốhiện tượng xảy ra như giáo viên tích hợp không đúng lúc đúng chỗ nên việc dạy họctích hợp trở nên gượng ép; hay có giáo viên lựa chọn nội dung tích hợp quá nhiều nênkhông đủ thời gian để dạy…Từ thực tế đó, tôi đã đúc rút kinh nghiệm, tìm tòi nghiêncứu và tích cực tham gia cuộc thi Dạy học tích hợp và năm học 2014 – 2015 đã đạt
được kết quả đáng kể (giải khuyến khích cấp quốc gia với sản phẩm mang tên: Tích hợp giáo dục đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong môn Ngữ văn).
Từ sản phẩm Dạy học tích hợp đã đạt giải, tôi đã quyết định viết thành sáng kiếnkinh nghiệm để chia sẻ những kinh nghiệm của mình về dạy học tích hợp với đề tài
“Một số kinh nghiệm dạy học tích hợp qua văn bản Phong cách Hồ Chí Minh” cho
đồng nghiệp tham khảo cũng như cùng nhau tìm ra được phương pháp giảng dạy haynhất giúp phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
2.1 Mục tiêu
- Giúp giáo viên hiểu thế nào là tích hợp và dạy học tích hợp
- Đưa ra những giải pháp cụ thể để tích hợp kiến thức các môn học khác nhaunhư Địa lí, Giáo dục công dân, lịch sử, âm nhạc, mĩ thuật vào dạy văn bản “Phong cách
Hồ Chí Minh” của Lê Anh Trà để giáo dục lí đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chohọc sinh
2.2 Nhiệm vụ
- Nghiên cứu lý luận về dạy học tích hợp
- Đề ra những giải pháp hiệu quả và cụ thể việc áp dụng nhằm nâng cao chấtlượng dạy của giáo viên và học của học sinh trong văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”nói riêng và trong môn Ngữ văn THCS nói chung
3 Đối tượng nghiên cứu
- Các giải pháp, biện pháp để dạy học tích hợp một cách hiệu quả qua văn bản
“Phong cách Hồ Chí Minh”
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trang 3Đề tài này được nghiên cứu và thử nghiệm tại trường THCS Lương Thế Vinh H.Krông Ana – T Đăk Lăk
Nghiên cứu để tìm ra các biện pháp dạy học tích hợp qua bài “Phong cách HồChí Minh”
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tìm hiểu các nghiên cứu về dạy học tích
hợp và dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn
- Phương pháp quan sát: Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên và quá
trình lĩnh hội của học sinh
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
+ Tham khảo những kinh nghiệm của đồng nghiệp đi trước
+ Tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn
- Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào quá trình giảng dạy
Ngữ văn ở lớp 9A1, 9A4 trường THCS Lương Thế Vinh
II PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
Tích hợp là hợp lại để thống nhất các mặt riêng lẻ thành một tổng thể, phối hợptối ưu các hoạt động dạy học khác nhau, các kĩ năng phương pháp của những môn họckhác nhau, nhằm đáp ứng mục tiêu, mục đích cụ thể, hướng đến một nội dung bao hàmcao hơn, sâu hơn
Môn Ngữ văn là một môn rất quan trọng, có ý nghĩa trong việc hình thành, địnhhướng, phát triển nhân cách cho học sinh Học văn là học làm người, học phép ứng nhân
xử thể trong cuộc sống Đay cũng là một môn học nghệ thuật kích thích trí tưởng tượngbay bổng, sáng tạo của người học Vì thế để dạy tốt môn Ngữ văn, người dạy phải khôngngừng trau dồi kiến thức chuyên môn, kiến thức về cuộc sống, xã hội
Việc dạy học lồng ghép tích hợp liên môn các môn Lịch sử, Địa lý, Lịch sử, Âmnhạc, Mĩ thuật, Giáo dục công dân… trong giờ dạy văn giúp nâng cao hiệu quả của tiếtdạy Đồng thời giúp các em học sinh hình dung ra chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh trênchặng đường tìm đường cứu nước, học tập được ở Người phong cách sống, lí tưởngsống hướng tới điều tốt đẹp
Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn, tôi rất mong muốn tìmđược những phương pháp dạy học tích cực mới để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức tốthơn
2 Thực trạng
2.1 Thuận lợi - khó khăn
2.1.1 Thuận lợi
- Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh
giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh
Trang 4thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, saukhi Quốc hội thông qua Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, Bộ GD-
ĐT tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực chođội ngũ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cường năng lựcdạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên
- Được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát của chi bộ Đảng, của Ban Giám Hiệu nhàtrường, được sự giúp đỡ của các đồng chí trong tổ chuyên môn
- Giáo viên giảng dạy nhiệt tình, luôn tìm tòi học hỏi để trau dồi kiến thức đồngthời tìm ra được những phương pháp học tập tích cực Nhiều giáo viên vẫn thườngxuyên giảng dạy theo hướng tích hợp kiến thức, nhất là những tác phẩm văn học sử,văn bản nhật dụng…
- Đa số các em học sinh rất yêu thích môn Ngữ văn, chịu khó tìm tòi, học hỏi đểgiải quyết những tình huống thực tiễn có liên quan đến nội dung bài học
2.1.2 Khó khăn
- Về phía giáo viên: Một số giáo viên còn mơ hồ, chưa hiểu “tích” thế nào cho
“hợp” nên khi giảng dạy một số giáo viên còn ôm đồm đưa quá nhiều nội dung tíchhợp trong bài dạy; vận dụng chưa linh hoạt các phương pháp tích hợp dẫn đến tìnhtrạng tích hợp một cách khô cứng và gượng ép
- Về phía học sinh: Một số học sinh ham chơi, hoặc học theo kiểu chạy theo các
môn học thời thượng, nắm kiến thức một cách hời hợt nên học theo phương pháp tíchhợp các em còn lúng túng Đặc thù ở địa phương tôi công tác, học sinh người dân tộcnhiều (chủ yếu là dân tộc Ê đê) việc tiếp thu kiến thức của các em đa phần rất chậmnên rất khó khăn cho việc tích hợp kiến thức
2.2 Thành công, hạn chế:
2.2.1 Thành công: Năm học 2012-2013 Bộ giáo dục đào tạo đã phát động cuộc
thi dạy học tích hợp dành cho giáo viên và cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn đểgiải quyết những tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học với quy mô quốcgia Điều đó đã giúp giáo viên bước đầu làm quen với việc dạy học theo phương phápmới là tích hợp những kiến thức khác nhau vào trong bài dạy Trong suốt bốn năm họcqua bản thân tôi cũng như rất nhiều đồng nghiệp của tôi đã tham gia tích cực vào cuộcthi này và đã có những kết quả nhất định Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã ápdụng phương pháp dạy học tích hợp một cách nhuần nhuyễn, tôi đã tự tin mỗi khi bàihọc đó có nội dung cần tích hợp hay liên môn Điều đó đã góp một phần vào sự thànhcông của đề tài
2.2.2 Hạn chế: Việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp vào trường tôi đang
giảng dạy vẫn còn một vài hạn chế: Phương pháp này áp dụng đối với học sinh khágiỏi thì tốt hơn đối với học sinh yếu kém; Mặc dù cuộc thi dạy học tích hợp được tổchức 4 năm nay, nhưng ngay đơn vị tôi công tác vẫn còn nhiều giáo viên chưa hiểuthấu đáo về dạy học tích hợp
2.3 Mặt mạnh, mặt yếu:
Trang 5- Khi đưa ra các biện pháp dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn thì được họcsinh cũng như đồng nghiệp hưởng ứng rất sôi nổi.
- Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về ý chí cách mạng, nghị lựcsống, đạo đức, phong cách… cho tất cả chúng ta noi theo Vì thế khi giảng bài “Phongcách Hồ Chí Minh” học sinh rất hứng thú lắng nghe và tìm hiểu, nhất là khi tôi lồngghép nội dung tích hợp vào bài dạy
- Chưa thực sự gây hứng thú cho HS yếu kém, ham chơi, lười học, lười suy nghĩ
2.4 Các nguyên nhân; yếu tố tác động
- Để mang lại những thành công đáng kể cho đề tài cũng có nhiều nguyên nhân
và yếu tố tác động Như tôi trình bày ở trên, xu thế dạy học tích hợp đang được nhiềunước quan tâm trong đó có Việt Nam Vì thế đã tạo điều kiện thuận lợi cho bản thân tôinói riêng và đồng nghiệp của tôi nói chung phát huy được sự sáng tạo, tìm tòi để đổimới phương pháp, nâng cao chất lượng giảng dạy Đồng thời, nó cũng trở thành mộtmục tiêu phấn đấu, thước đo về chuyên môn nghề nghiệp của mỗi giáo viên, bởi muốnđưa nội dung tích hợp vào bài dạy một cách hợp lí thì đòi hỏi giáo viên đó phải nắmvững về chuyên môn, am hiểu nhiều kiến thức ở những môn học khác nhất là các môn
xã hội (Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân…)
- Khi nghiên cứu đề tài tôi vẫn gặp những khó khăn nhất định cũng bởi một số
yếu tố tác động như: Học sinh ham chơi, không chịu tìm tòi, học hỏi; Giáo viên còn
mơ hồ chưa biết nên “tích” như thế nào, ở đâu cho phù hợp Bên cạnh đó, văn bản
“Phong cách Hồ Chí Minh” có rất nhiều nội dung có thể tích hợp giáo dục, nếu khôngcân đối và đưa vào bài dạy một cách hợp lí thì thời gian giảng bài này phải kéo dài hơn
2 tiết, thậm chí sẽ làm loãng nội dung chính của bài học
2.5 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
Bất cứ đề tài nghiên cứu khoa học nào đều gặp những thuận lợi và khó khăn nhấtđịnh Với đề tài này, tôi gặp một số khó khăn khi nghiên cứu Vẫn còn những học sinhhọc tập một cách thụ động, hoặc trả bài một cách đối phó hay lười suy nghĩ…Mộtphần cũng do giáo viên hay sử dụng các phương pháp dạy học cũ là đọc chép, lý thuyếtnhiều mà ít thực hành Vậy để đổi mới dạy học theo phương pháp dạy học tích hợp thìchính giáo viên phải trau dồi tri thức, tìm tòi học hỏi các môn học khác có liên quan.Ngày xưa ông bà ta thường nói “văn sử bất phân” có nghĩa là học văn phải học sử Nếudạy những tác phẩm văn học sử thì đòi hỏi giáo viên văn phải có kiến thức lịch sử ởbài học đó Và ở những bài học khác cũng tương tự như vậy Bởi theo tôi, kiến thứckhông bao giờ là cô lập, không đứng độc lập mà nó có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.Nếu chúng ta không học hỏi, trau dồi kiến thức ở những môn học khác thì cũng giốngnhư “con chuột chui và sừng trâu; càng chui sâu càng hẹp” mà thôi
Những hạn chế mà đề tài đưa ra cũng sẽ được khắc phục nếu như cả giáo viên
và học sinh đều không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức ở những môn học khác có liênquan thì sẽ thu lại kết quả khả quan
3 Giải pháp, biện pháp:
3.1 Mục tiêu của giải pháp; biện pháp
Trang 6- Thực hiện đề tài này, tôi mong muốn có thể nâng cao được chất lượng học tập ởmôn Ngữ văn của học sinh Đồng thời tôi cũng muốn đưa ra một vài kinh nghiệm củamình để có thể giúp đồng nghiệp tìm ra giải pháp dạy học tích hợp một cách hiệu quả.
- Đưa ra những nội dung tích hợp cụ thể trong văn bản “Phong cách Hồ ChíMinh”; hệ thống câu hỏi tích hợp ở từng đơn vị kiến thức
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
3.2.1 Khái niệm “dạy học tích hợp”
Để dạy học tích hợp tốt, đầu tiên giáo viên phải hiểu được thế nào là dạy họctích hợp Trước những băn khoăn của giáo viên về dạy học tích hợp, liên môn, phó vụ
trưởng Nguyễn Xuân Thành đã trả lời trước báo Việt Nam nét: Dạy học tích hợp có
nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học các môn họcnhư: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốcgia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệmôi trường, an toàn giao thông
Như vậy, qua những bài học cụ thể, giáo viên phải tìm hiểu những kiến thức cóliên quan đến bài học đó để lồng ghép tích hợp cho học sinh Làm được như vậy sẽphát huy được tính chủ động, tích cực của học sinh trong quá trình tìm tòi tri thức
3.2.2 Chọn tên dự án tích hợp
Gọi tên nội dung tích hợp là một khâu vô cùng quan trọng Bởi nhan đề thườngthâu tóm nội dung của bài học Đặt tên dự án đúng giống như kim chỉ nam cho hướng
đi của bài dạy Nếu ta chọn sai nhan đề thì rất dễ gây hiểu nhầm cho cả người thực hiện
và người đọc Ví dụ trong sản phẩm dự thi dạy học theo chủ đề tích hợp của cô giáo ở
E H’Leo: nội dung của dự án là nói về vai trò của nước đối với đời sống con người,nhưng tên dự án lại đặt là: Nước với cuộc sống (Tích hợp giáo dục giá trị sống tinhthần yêu nước và tự hào dân tộc cho học sinh) Mặc dù dự án rất chi tiết, nội dung tíchhợp rất tốt nhưng tên dự án lại không bám sát nội dung Điều này khiến người đọc,người xem hiểu lầm hoặc không hiểu nội dung tích hợp trong bài
3.2.3 Xác định mục tiêu và nội dung tích hợp trong bài dạy
Để dạy bài “Phong cách Hồ Chí Minh” theo hướng tích hợp giáo dục đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh đạt hiệu quả, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu cần đạt củabài học cũng như những kiến thức cần có để tích hợp của các môn học khác
- Trong bài giảng cần làm cho học sinh hiểu được con đường hình thành nênphong cách Hồ Chí Minh và ý nghĩa của việc học tập theo phong cách ấy để từ đó giáodục lồng ghép cho học sinh về việc học tập theo tấm gương đạo đức, phong cách HồChí Minh có lối sống giản dị, luôn không ngừng học tập để hoàn thiện bản thân và trởthành một công dân có ích cho xã hội
- Cũng trong bài học đó giáo viên liên hệ lồng ghép giáo dục cho học sinh vận
dụng kiến thức của bài Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài trong
những năm 1919-1925 để thấy được thần tự lực, kiên trì vượt qua mọi khó khăn gian
khổ của Bác để tìm ra con đường cứu nước chân chính cho dân tộc Việt Nam
Trang 7- Trong môn Âm nhạc lớp 6 ở tiết 1, tập hát bài Quốc ca, giáo viên lồng ghép
giáo dục cho học sinh liên hệ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp đấu tranh giảiphóng dân tộc vĩ đại Mỗi con người Việt Nam nói chung cũng như mỗi học sinh nóiriêng không thể không biết đến bài hát “Như có Bác trong ngày đại thắng" của nhạc sĩPhạm Tuyên, hay bài “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên người” của nhạc sĩ Trần Kiết Tường.Mỗi lần hát vang những bài hát này chắc chắn mỗi chúng ta đều cảm thấy tự hào vềdân tộc, lòng biết ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Trong môn GDCD lớp 9, bài Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác giáo viên
lồng ghép giáo dục cho học sinh việc Bác luôn học hỏi, tiếp thu có chọn lọc những tinhhoa văn hóa nhân loại để làm đẹp thêm cho văn hóa Việt Nam Môn GDCD 7, bài
Sống giản dị GV lồng ghép giáo dục học sinh về lối sống giản dị, tiết kiệm.
- Trong môn Mĩ thuật lớp 9, chủ đề vẽ tranh về lực lượng vũ trang, giáo viên
lồng ghép giáo dục tư tưởng tấm gương đạo đức sáng ngời của Chủ tịch Hồ Chí Minhthông qua hình tượng người lính – anh bộ đội cụ Hồ
- Trong chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở lớp 6, Hoạt động 2,
tháng 5, Chúng em kể chuyện về Bác Hồ, giáo viên lồng ghép giáo dục cho học sinh
thấy rõ sự hy sinh cao cả cuộc đời cho thống nhất của dân tộc, cho ấm no, hạnh phúccủa nhân dân, yêu nước thương dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh Kể những mẫu chuyện
về lối sống giản dị, tiết kiệm của Bác để thấy được tấm gương đạo đức sáng ngời củaNgười
3.2.4 Định hướng hình thành năng lực cần có của học sinh để thu nhận kiến thức.
Mĩ thuật, hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp để lồng ghép giáo dục tích hợp đạo đức
Hồ Chí Minh, phong cách Hồ Chí Minh
3.2.5 Chuẩn bị thiết bị, học liệu cho tiết dạy.
Để tiết dạy thành công, thì đòi hỏi người giáo viên phải chuẩn bị tốt những thiết
bị và học liệu cần thiết, đồng thời phân công cho học sinh mang những tài liệu cầnthiết phục vụ cho tiết học
- Giáo viên:
Trang 8+ Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 9, sách giáo khoa và sách giáo viên Ngữ văn9.
+ Giáo án điện tử trình chiếu trên Powerpoint với các ví dụ minh hoạ (kèm theofile phim tư liệu)
+ Lược đồ hành trình cứu nước của Nguyễn Ái Quốc
+ Các nội dung kiến thức liên quan trong các môn Lịch sử, Giáo dục công dân,
Âm nhạc, Hoạt động ngoài giờ lên lớp…
Môn Lịch sử: Bài 16: Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài
trong những năm 1911-1925.
Môn Âm nhạc lớp 6 ở tiết 1, tập hát bài Quốc ca.
Môn GDCD lớp 9, bài 8 Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác; môn GDCD lớp 7, bài 1 Sống giản dị, tiết kiệm.
Môn Mĩ thuật lớp 9, chủ đề vẽ tranh về lực lượng vũ trang
Chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở lớp 6:
Hoạt động 2, tháng 5, Chúng em kể chuyện về Bác Hồ.
- Học sinh:
+ Sách giáo khoa, vở ghi, vở soạn, đồ dùng học tập
+ Tìm hiểu những kiến thức liên quan đến tinh thần tự lực, kiên trì vượt qua mọikhó khăn gian khổ của Bác để tìm ra con đường cứu nước chân chính cho dân tộc ViệtNam
+ Tìm hiểu những mẫu chuyện về đức tính giản dị, tiết kiệm của Bác
+ Sưu tầm tranh ảnh có liên quan đến chủ đề bài học
3.2.6 Tiến hành các hoạt động dạy và học.
Sau khi chuẩn bị tốt các phương tiện, thiết bị, học liệu cũng như những kiến thức
có liên quan, giáo viên tiến hành vào tiết dạy Nội dung bài dạy phải bám sát chuẩnkiến thức kĩ năng, kiến thức tích hợp vừa phải không làm loãng kiến thức trọng tâmcủa bài học Sau đây là một tiết dạy cụ thể qua bài “Phong cách Hồ Chí Minh” Bài dạyvới thời lượng 2 tiết Những kiến thức có liên quan, tôi tích hợp vào từng phần của bàihọc được thể hiện rõ trong phiếu mô tả dự án dự thi Cụ thể như sau:
(Minh chứng bài giảng Powerpoint có file kèm theo)
* Hoạt động dạy - học và tiến trình dạy học
- Ổn định tổ chức
- Kiểm tra bài cũ: Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
- Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài: Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát một sốhình ảnh về bác và nghe bài hát “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người” sau đó giới thiệubài mới Nói đến Hồ Chí Minh chúng ta không chỉ nói đến một lãnh tụ của dân tộcViệt Nam, nhà cách mạng vĩ đại mà còn là danh nhân văn hoá thế giới Vẻ đẹp văn hoá
Trang 9chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh Bài học hôm nay các em sẽ đượchiểu thêm về một trong những nét đẹp của phong cách đó.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Giới thiệu về tác giả, tác phẩm
GV cho HS đọc phần tác giả, tác phẩm Nêu
những ý chính
GV cung cấp thêm một số thông tin về Bác
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu chú
thích
- Cách đọc: giọng khúc chiết, mạch lạc, thể hiện
niềm tôn kính đối với Bác
- Yêu cầu 1 học sinh đọc một đoạn văn mà em
thích nhất
- Gọi học sinh khác nhận xét, giáo viên uốn nắn
cách đọc cho các em
- Yêu cầu học sinh đọc thầm chú thích SGK,
giải thích từ “phong cách”, “uyên thâm’
? Còn từ ngữ nào trong văn bản em chưa hiểu
(GV giải thích nếu có)
? VB trên thuộc thể loại nào? Vì sao em biết
-> GV giúp HS nhớ lại kiểu văn bản nhật dụng
vì đề cập đến vấn đề mang tính thời sự - xã hội,
đã là sự hội nhập với thế giới và bảo vệ bản sắc
văn hóa dân tộc Hiện nay toàn Đảng, toàn dân
ta phát động cuộc học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh.
? Để giúp ta hiểu biết thêm về phong cách của
Bác, người viết đã sử dụng phương thức biểu
đạt nào cho phù hợp -> Phương pháp thuyết
minh
? Văn bản trên gồm mấy nội dung, các nội dung
trên tương ứng với những phần nào
- Giúp HS làm rõ 2 nội dung:
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS phân tích văn
+ Còn lại: Phong cách HCM tronglối sống
III Phân tích
1 Con đường hình thành phong
Trang 10* Trong phần này giáo viên lồng ghép tích hợp
môn Lịch sử, GDCD để giáo dục học sinh về ý
thức không ngừng học tập, luôn trau dồi tri
thức để mở mang tầm hiểu biết của mình; tinh
thần vượt khó, quyết tâm vì mục đích, lí tưởng
cao đẹp
- Yêu cầu HS đọc lại phần 1
- Hoạt động nhóm:
+ Nhóm 1,2:
? Tích hợp kiến thức lịch sử hãy cho biết ở phần
1 trong văn bản nói về thời kì nào trong cuộc
đời hoạt động của Bác?
? Hồ Chí Minh tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân
loại trong hoàn cảnh nào?
Nhóm 3,4: Hãy quan sát lược đồ hành trình cứu
nước của Bác và những hình ảnh khi Bác đi tìm
đường cứu nước, tích hợp kiến thức lịch sử
trong bài những hoạt động của Nguyễn Ái
Quốc ở nước ngoài trong những năm
1911-1925 và đưa ra nhận xét?
- GV nhận xét và kết luận: Trong cuộc đời hoạt
động cách mạng đầy gian nan, vất vả, chúng ta
thấy được tinh thần tự lực, kiên trì vượt qua mọi
khó khăn gian khổ của Bác để tìm ra con đường
cứu nước chân chính cho dân tộc Việt Nam
+ Với khát vọng giải phóng dân tộc ngày
5/6/1911 tại bến Nhà Rồng Bác đã ra đi tìm
đường cứu nước
+ Qua nhiều cảng trên thế giới
+ Thăm và làm việc ở nhiều nước
? Hồ Chí Minh đã làm cách nào để có thể có
được vốn tri thức văn hóa nhân loại?
- HS: Thảo luận nhóm
? Nếu học sinh trả lời không rõ giáo viên có thể
gợi mở bằng câu hỏi: Để có được kho tri thức,
có phải Bác chỉ vùi đầu vào sách vở hay phải
qua hoạt động thực tiễn?
?? Động lực nào giúp Người có được những tri
thức ấy? Tìm những dẫn chứng cụ thể trong văn
cách Hồ Chí Minh.
- Cách tiếp thu : nắm vững phươngtiện giao tiếp bằng ngôn ngữ, đếnđâu cũng tìm hiểu, học hỏi văn hóa,nghệ thuật của các nước qua côngviệc lao động
- Động lực: Ham hiểu biết, học hỏi
và xuất phát từ lòng yêu thương dântộc
- Nói và viết thạo nhiều thứ tiếng