MỤC LỤCTTNỘI DUNGTRANG1I. PHẦN MỞ ĐẦU0221. Lý do chọn đề tài0232. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài0343. Đối tượng nghiên cứu0354. Giới hạn phạm vi nghiên cứu0365. Phương pháp nghiên cứu047II. PHẦN NỘI DUNG 0481. Cơ sở lý luận0492.Thực trạng06102.1 Thuận lợi khó khăn07112.2 Thành công hạn chế07122.3 Mặt mạnh mặt yếu07132.4 Các nguyên nhân, các yếu tố tác động08142.5 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trang mà đề tài đã đặt ra08153. Giải pháp, biện pháp:08163.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp11173.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp12183.3 Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp16193.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp17203.5 Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 18214. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu1822III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19231. Kết luận: 19242. Kiến nghị:19I. PHẦN MỞ ĐẦU1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:Hoá học trong tr¬ường trung học cơ sở giữ một vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển tri thức của học sinh. Mục đích của môn học là giúp cho học sinh hiểu đúng đắn và hoàn chỉnh, nâng cao cho học sinh những tri thức, hiểu biết về thế giới, con ng¬ười thông qua các bài học, giờ thực hành... của hoá học. Học hoá là để hiểu, để giải thích đư¬ợc các vấn đề thực tiễn thông qua cơ sở cấu tạo nguyên tử, phân tử, sự chuyển hoá của các chất bằng các phương trình phản ứng hoá học... Đồng thời là khởi nguồn, là cơ sở phát huy tính sáng tạo r¬a những ứng dụng phục vụ trong đời sống của con ng¬ười. Hoá học góp phần giải tỏa, xoá bỏ hiểu biết sai lệch làm ảnh hưởng đến đời sống, tinh thần của con ngư¬ời... Để đạt đư¬ợc mục đích của học hoá học trong chương trình thì giáo viên dạy hoá học là nhân tố tham gia quyết định chất l¬ượng. Do vậy, ngoài những hiểu biết về hoá học, ngư¬ời giáo viên dạy hoá học còn phải có phương pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh hội kiến thức hoá học của học sinh. Đó là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu nghiêm túc. Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này, tôi có đề cập đến một khía cạnh “Lồng ghép một số hiện tượng thực tiễn nhằm tăng hứng thú học tập cho học sinh lớp 9 THCS” với mục đích xây dựng hệ thống các hiện tượng hóa học thực tiễn cho các bài giảng trong chương I hóa học lớp 9, nhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học tập bộ môn cho học sinh… Để hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu nh¬ư một “thuật ngữ khoa học”.Để đạt các mục tiêu đó thì đổi mới phương pháp giáo dục từ lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học tích cực”. Làm cho “học” là quá trình kiến tạo, tìm tòi, khám phá, phát hiện, khai thác và xử lí thông tin,…Học sinh tự mình hình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất. “Dạy” là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh: cách tự học, sáng tạo, hợp tác,…dạy phương pháp và kĩ thuật lao động khoa học, dạy cách học. Học để đáp ứng những nhu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai…giúp học sinh nhận thức được những điều đã học cần thiết, bổ ích cho bản thân và cho sự phát triển xã hội. Xuất phát từ những thực tế đó và một số kinh nghiệm trong giảng dạy bộ môn hóa học, tôi thấy để có chất lượng giáo dục bộ môn hóa học cao, người giáo viên ngoài phát huy tốt các phương pháp dạy học tích cực cần khai thác thêm các hiện tượng hóa học thực tiễn trong đời sống đưa vào bài giảng bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập bộ môn. Từ những lí do đó tôi chọn đề tài: Lồng ghép một số hiện tượng thực tiễn tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học chương I hóa học 9.2. MỤC TIÊU NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀIXây dựng hệ thống một số hiện tượng hóa học thực tiễn cho các bài giảng trong chương I hóa học lớp 9.Vận dụng hệ thống các hiện tượng hóa học thực tiễn ở trên vào bài giảngnhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học tập bộ môn cho học sinh… Để hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu nh¬ư một “thuật ngữ khoa học”.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Hứng thú học tập của học sinh trong môn hóa học khi lồng ghép các hiện tượng thực tiễn vào một số bài học trong môn Hóa học 9.Quá trình dạy học bộ môn Hóa học tại các lớp: 9A1; 9A2; 9A3; 9A4 của trường THCS Lê Đình Chinh. Các phương pháp dạy học tích cực, phương pháp tích hợp môi trường, kĩ năng vận dụng kiến thức trong học tập và liên hệ thực tiễn của bộ môn hóa học.4 . GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU:Một số bài dạy trong chương 1 hóa học lớp 9.Đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 9 Học kỳ I năm học 20152016 của trường THCS Lê Đình Chinh Quảng Điền Krông Ana Đăk Lăk.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nghiên cứu cơ sở lí luận việc đổi mới chương trình giáo dục môn hóa, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực.Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên hóa học 9. Mục tiêu chương trình hóa 9 để xây dựng hệ thống một số hiện tượng hóa học phát huy tính tích cực, chủ động tư duy cho học sinh nhằm tăng hứng thú, say mê học tập bộ môn. Nghiên cứu trên cơ sở các tài liệu: Luật giáo dục về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học tích cực bộ môn hóa… Nghiên cứu thực trạng dạy học hóa học 9 ở trường THCS Lê Đình Chinh Quảng Điền Krông Ana Đăk Lăk Tổng hợp các hiện tượng hóa học thực tiễn áp dụng cho một số bài dạy cụ thể ở chương 1 hóa học 9.II . PHẦN NỘI DUNG1. CƠ SỞ LÍ LUẬN:Giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ mà tất các các quốc gia trên thế giới đều coi là chiến l¬ược của dân tộc mình .Vì thế đại hội lần IX, Đảng cộng sản Việt Nam trong nghị quyết ghi rõ: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, tư¬ơng lai của một dân tộc, một quốc gia phải nhìn vào nền giáo dục của quốc gia đó.Trong điều kiện hiện nay, khi khoa học kỹ thuật của nhân loại phát triển như¬ vũ bão, nền kinh tế trí thức có tính toàn cầu thì nhiệm vụ của ngành giáo dục vô cùng to lớn. Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh mà còn phải giúp học sinh vận dụng kiến thức khoa học vào cuộc sống mang tính giáo dục. Đối với học sinh THCS các em chưa có nhiều định hướng nghề nghiệp cho tương lai nên ý thức học tập các bộ môn chưa cao, các em chỉ thích môn nào mình học có kết quả cao hoặc thích giáo viên nào thì thích học môn đó. Người giáo viên dạy hóa học phải biết nắm tâm lý và đặc điểm lứa tuổi của học sinh, từ đó để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp.Trong đó phương pháp dạy học bằng cách khai thác các hiện tượng hóa học thực tiễn trong tự nhiên và trong đời sống hàng ngày để các em thấy môn hóa học rất gần gũi với các em. Giáo viên phải tổ chức được các hoạt động học tập cho học sinh theo những cơ sở lí luận sau:Với sự bùng nổ của các thành tựu khoa học trong các lĩnh vực: Vật lí, Sinh học, Hóa học…nên chương trình đào tạo cũng được phân chia thành các mảng kiến thức tương đối tách rời, cô lập với những khái niệm chi tiết khó nhớ. Xu hướng hiện nay trong dạy học hóa học nói riêng và trong các lĩnh vực khoa học nói chung, người ta cố gắng trình bày cho học sinh thấy mối quan hệ hữu cơ của các lĩnh vực không những của hóa học với nhau mà còn giữa các ngành khoa học khác nhau như: sinh học, hóa học, toán học, vật lí,…Khi dạy kiến thức hóa học bất kể từ lĩnh vực nào đều liên quan đến kiến thức vật lí hay nhiều hiện tượng thiên nhiên, kiến thức sinh học, vật lý…, nên khi sử dụng những câu hỏi mở rộng theo hướng tích hợp sẽ làm cho học sinh chủ động tìm tòi câu trả lời, đồng thời thấy được sự liên hệ giữa các môn học với nhau.Ví dụ: khi học vật lí ta giải thích hiện tượng: càng lên cao thì không khí càng loãng dựa vào lực hút của trái đất, thì với hóa học các em sẽ hiểu rõ hơn là do khối lượng mol các khí nặng nhẹ khác nhau, khí oxi có khối lượng mol nặng hơn so với khối lượng mol của không khí nên tập trung bên dưới, tầng trên chỉ còn lại các khí có khối lượng mol nhỏ ít khí oxi nên không khí loãng.Tuy nhiên để dạy theo cách trên, người giáo viên phải biết chọn những vấn đề quan trọng, mấu chốt nhất của chương trình để giảng dạy. Ngoài ra giáo viên phải chọn lựa các hiện tượng thực tiễn phù hợp với nội dung bài mới tăng hứng thú, say mê học tập, tìm hiểu bộ môn. Nếu người giáo viên kết hợp tốt phương pháp dạy học tích hợp sử dụng các hiện tượng thực tiễn thì ngoài việc giúp học sinh chủ động, tích cực say mê học tập mà còn lồng ghép được các nội dung khác nhau như: bảo vệ môi trường, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe con người thông qua các kiến thức thực tiễn đó. Đây cũng là hướng đi mà ngành giáo dục đang đẩy mạnh trong các năm gần đây.2. THỰC TRẠNG
Trang 1MỤC LỤC
13 2.4 Các nguyên nhân, các yếu tố tác động 08
14 2.5 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trang mà đề tài đã
đặt ra
08
17 3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 12
18 3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp 16
19 3.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 17
20 3.5 Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu
18
của vấn đề nghiên cứu
Trang 2của hoá học Học hoá là để hiểu, để giải thích được các vấn đề thực tiễn thông qua cơ sở cấu tạo nguyên tử, phân tử, sự chuyển hoá của các chất bằng các phương trình phản ứng hoá học Đồng thời là khởi nguồn, là cơ sở phát huy tính sáng tạo ra những ứng dụng phục vụ trong đời sống của con người Hoá học góp phần giải tỏa, xoá bỏ hiểu biết sai lệch làm ảnh hưởng đến đời sống, tinh thần của con người
Để đạt được mục đích của học hoá học trong chương trình thì giáo viên dạy hoá học là nhân tố tham gia quyết định chất lượng Do vậy, ngoài những hiểu biết về hoá học, người giáo viên dạy hoá học còn phải có phương pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh hội kiến thức hoá học của học sinh Đó
là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu nghiêm túc Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này, tôi có đề cập đến một khía cạnh “Lồng ghép một số
hiện tượng thực tiễn nhằm tăng hứng thú học tập cho học sinh lớp 9 - THCS” với mục đích xây dựng hệ thống các hiện tượng hóa học thực tiễn cho các bài giảng trong chương I hóa học lớp 9, nhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học tập bộ môn cho học sinh… Để hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu như một “thuật ngữ khoa học”
Để đạt các mục tiêu đó thì đổi mới phương pháp giáo dục từ lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học tích cực” Làm
cho “học” là quá trình kiến tạo, tìm tòi, khám phá, phát hiện, khai thác và xử lí
thông tin,…Học sinh tự mình hình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất
“Dạy” là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh: cách tự học,
sáng tạo, hợp tác,…dạy phương pháp và kĩ thuật lao động khoa học, dạy cách học Học để đáp ứng những nhu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai…giúp học sinh nhận thức được những điều đã học cần thiết, bổ ích cho bản thân và cho sự phát triển xã hội
Xuất phát từ những thực tế đó và một số kinh nghiệm trong giảng dạy bộ môn hóa học, tôi thấy để có chất lượng giáo dục bộ môn hóa học cao, người giáo viên ngoài phát huy tốt các phương pháp dạy học tích cực cần khai thác
Trang 3thêm các hiện tượng hóa học thực tiễn trong đời sống đưa vào bài giảng bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập bộ môn Từ những lí do đó tôi
chọn đề tài: Lồng ghép một số hiện tượng thực tiễn tạo hứng thú học tập cho
học sinh trong dạy học chương I hóa học 9.
2 MỤC TIÊU NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
Xây dựng hệ thống một số hiện tượng hóa học thực tiễn cho các bài giảng trong chương I hóa học lớp 9
Vận dụng hệ thống các hiện tượng hóa học thực tiễn ở trên vào bài giảngnhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học tập bộ môn cho học sinh… Để hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu như một “thuật ngữ khoa học”
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Hứng thú học tập của học sinh trong môn hóa học khi lồng ghép các hiện tượng thực tiễn vào một số bài học trong môn Hóa học 9
Quá trình dạy học bộ môn Hóa học tại các lớp: 9A1; 9A2; 9A3; 9A4 của trường THCS Lê Đình Chinh
Các phương pháp dạy học tích cực, phương pháp tích hợp môi trường, kĩ năng vận dụng kiến thức trong học tập và liên hệ thực tiễn của bộ môn hóa học
4 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Một số bài dạy trong chương 1 hóa học lớp 9
Đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 9 - Học kỳ I năm học 2015-2016 của trường THCS Lê Đình Chinh - Quảng Điền- Krông Ana- Đăk Lăk
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu cơ sở lí luận việc đổi mới chương trình giáo dục môn hóa, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực
Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách giáo viên hóa học 9 Mục tiêu chương trình hóa 9 để xây dựng hệ thống một số hiện tượng hóa học phát
Trang 4huy tính tích cực, chủ động tư duy cho học sinh nhằm tăng hứng thú, say mê học tập bộ môn.
Nghiên cứu trên cơ sở các tài liệu: Luật giáo dục về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học tích cực bộ môn hóa…
Nghiên cứu thực trạng dạy học hóa học 9 ở trường THCS Lê Đình Chinh - Quảng Điền- Krông Ana- Đăk Lăk
Tổng hợp các hiện tượng hóa học thực tiễn áp dụng cho một số bài dạy
Nam trong nghị quyết ghi rõ: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, tương lai
của một dân tộc, một quốc gia phải nhìn vào nền giáo dục của quốc gia đó
Trong điều kiện hiện nay, khi khoa học kỹ thuật của nhân loại phát triển như vũ bão, nền kinh tế trí thức có tính toàn cầu thì nhiệm vụ của ngành giáo dục vô cùng to lớn Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh mà còn phải giúp học sinh vận dụng kiến thức khoa học vào cuộc sống mang tính giáo dục
Đối với học sinh THCS các em chưa có nhiều định hướng nghề nghiệp cho tương lai nên ý thức học tập các bộ môn chưa cao, các em chỉ thích môn nào mình học có kết quả cao hoặc thích giáo viên nào thì thích học môn đó Người giáo viên dạy hóa học phải biết nắm tâm lý và đặc điểm lứa tuổi của học sinh, từ đó để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp.Trong đó phương pháp dạy học bằng cách khai thác các hiện tượng hóa học thực tiễn trong tự nhiên và trong đời sống hàng ngày để các em thấy môn hóa học rất gần gũi với các em Giáo viên phải tổ chức được các hoạt động học tập cho học sinh theo những cơ sở lí luận sau:
Trang 5Với sự bùng nổ của các thành tựu khoa học trong các lĩnh vực: Vật lí, Sinh học, Hóa học…nên chương trình đào tạo cũng được phân chia thành các mảng kiến thức tương đối tách rời, cô lập với những khái niệm chi tiết khó nhớ Xu hướng hiện nay trong dạy học hóa học nói riêng và trong các lĩnh vực khoa học nói chung, người ta cố gắng trình bày cho học sinh thấy mối quan hệ hữu cơ của các lĩnh vực không những của hóa học với nhau mà còn giữa các ngành khoa học khác nhau như: sinh học, hóa học, toán học, vật lí,…
Khi dạy kiến thức hóa học bất kể từ lĩnh vực nào đều liên quan đến kiến thức vật lí hay nhiều hiện tượng thiên nhiên, kiến thức sinh học, vật lý…, nên khi sử dụng những câu hỏi mở rộng theo hướng tích hợp sẽ làm cho học sinh chủ động tìm tòi câu trả lời, đồng thời thấy được sự liên hệ giữa các môn học với nhau
Ví dụ: khi học vật lí ta giải thích hiện tượng: càng lên cao thì không khí
càng loãng dựa vào lực hút của trái đất, thì với hóa học các em sẽ hiểu rõ hơn
là do khối lượng mol các khí nặng nhẹ khác nhau, khí oxi có khối lượng mol nặng hơn so với khối lượng mol của không khí nên tập trung bên dưới, tầng trên chỉ còn lại các khí có khối lượng mol nhỏ ít khí oxi nên không khí loãng.
Tuy nhiên để dạy theo cách trên, người giáo viên phải biết chọn những vấn đề quan trọng, mấu chốt nhất của chương trình để giảng dạy Ngoài ra giáo viên phải chọn lựa các hiện tượng thực tiễn phù hợp với nội dung bài mới tăng hứng thú, say mê học tập, tìm hiểu bộ môn
Nếu người giáo viên kết hợp tốt phương pháp dạy học tích hợp sử dụng các hiện tượng thực tiễn thì ngoài việc giúp học sinh chủ động, tích cực say mê học tập mà còn lồng ghép được các nội dung khác nhau như: bảo vệ môi trường, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe con người thông qua các kiến thức thực tiễn đó Đây cũng là hướng đi mà ngành giáo dục đang đẩy mạnh trong các năm gần đây
2 THỰC TRẠNG
Trang 6Trước tình hình học hoá học phải đổi mới phương pháp dạy học đã và đang thực sự là yếu tố quyết định hiệu quả giờ dạy Một trong những yếu tố để đạt giờ dạy có hiệu quả và tiến bộ là phải phát huy tính thực tế, giáo dục về môi trường, về tư tưởng vừa mang bản sắc dân tộc mà không mất đi tính cộng đồng trên toàn thế giới, những vấn đề có tính chất cập nhật và mới mẻ, đảm bảo: tính khoa học – hiện đại, cơ bản, tính thực tiễn và giáo dục kỹ thuật tổng hợp; tính hệ thống sư phạm.
Tuy nhiên mỗi tiết học có thể không nhất thiết phải hội tụ tất cả những quan điểm nêu trên, cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng, đừng quá lạm dụng khi lượng kiến thức không đồng nhất
* Thực tế giảng dạy cho thấy:
Môn hoá học là một trong những môn học khó, nếu không có bài giảng
và phương pháp hợp lý phù hợp với thế hệ học trò dễ làm cho học sinh thụ động trong việc tiếp thu, cảm nhận Đã có hiện tượng một số bộ phận học sinh
không muốn học hoá học, ngày càng lạnh nhạt với giá trị thực tiễn của hoá học.
Nhiều giáo viên chưa quan tâm đúng mức đối tượng giáo dục: Chưa đặt
ra cho mình nhiệm vụ và trách nhiệm nghiên cứu, hiện tượng dùng đồng loạt cùng một cách dạy, một bài giảng cho nhiều lớp, nhiều thế hệ học trò là không
ít Do phương pháp ít có tiến bộ mà người giáo viên đã trở thành người cảm nhận, truyền thụ tri thức một chiều Giáo viên nên là người hướng dẫn học sinh chủ động trong quá trình lĩnh hội tri thức hoá học
2.1 Thuận lợi, khó khăn:
* Thuận lợi.
Đa số học sinh ngoan có ý thức kỷ luật cao, học tập khá đều đa số ham thích học tập môn hóa học
Đội ngũ giáo viên trẻ năng động đầy nhiệt huyết với công việc
Trường THCS Lê Đình Chinh luôn nhận được sự quan tâm, và tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo Phòng giáo dục và lãnh đạo nhà trường thường xuyên quan tâm tới các hoạt động của nhà trường đặc biệt là về chuyên môn
* Khó khăn.
Trang 7Môn hóa học còn mới mẻ với các em, thời gian học lại không nhiều nên việc học tập cũng gặp nhiều khó khăn trong việc truyền đạt.
Năng lực học tập của học sinh không đồng đều Ý thức học tập của một
số em chưa cao, còn xem nhẹ việc học tinh thần học tập chưa tốt
Một số học sinh kinh tế gia đình còn gặp khó khăn bố mẹ chưa có thời gian để quan tâm tới việc học của con em mình
2.3 Mặt mạnh, mặt yếu.
* Mặt mạnh.
Khi vận dụng đề tài này vào giảng dạy tôi nhận thấy học sinh không còn lúng túng khi gặp hay giải thích môti số hiện tượng thực tế trong đời sống liên quan đến môn học
* Mặt yếu.
Kiến thức về hóa học đối với học sinh còn mới mẻ với các em, với thời lượng 2 tiết / tuần khó có thể có đủ thời gian để mở rộng hay giảng giải cho các
em, nên việc truyền thụ kiến thức gặp phần nào khó khăn
Kiến thức hóa học tương đối đa dạng và phức tạp nên đối tượng học sinh yếu kém vẫn còn lúng túng khi vận dụng hay giải thích một số hiện tượng thường ngày
2.4 các nguyên nhân, các yếu tố tác động.
Khi dạy môn hóa học tôi nhận thấy việc phát hiện tìm tòi suy luận dựa vào kiến thức hóa học để giải thích cho một hiện tượng nào đó của các em còn
Trang 8yếu, nên việc gây hứng thú cho các em về môn học còn khó khăn, ảnh hương tới chất lượng môn học
2.5 Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
Vấn đề học tập của học sinh, cũng như việc truyền thụ kiến thức của giáo viên trong dạy học nói chung rất đa dạng Tuy nhiên mỗi thầy giáo, cô giáo luôn luôn tìm tòi sáng tạo và đổi mới phương pháp nhằm mang lại hiệu quả cao nhất trong dạy học Mỗi môn học, mỗi đơn vị, mỗi lớp học đều có những thuận lợi và khó khăn nhất định Riêng môn Hóa Học mà tôi trực tiếp giảng dạy tại đơn vị Lê Đình Chinh bước đầu cũng gặp những khó khăn nhất định, phần nào còn mới mẻ, lạ lẫm với học trò, nội dung kiến thức khá trừu tượng Bên cạnh đó cơ sở vật chất còn hạn chế chưa có phòng thực hành thí nghiệm cho môn học nên phần nào ảnh hưởng tới chất lượng môn học Tuy vậy được sự quan tâm của lãnh đạo đơn vị đã phần nào giải quyết được khó khăn Bên cạnh đó trong quá trình dạy học bản thân luôn tìm tòi, sáng tạo trong dạy học, thay đổi phương pháp dạy học phù hợp với từng đối tượng, đã truyền được cảm hứng cho các em, chất lượng môn học được nâng lên rõ rệt
3 GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học, tôi đã thấy rằng: “Lồng ghép một
số hiện tượng thực tiễn nhằm tăng hứng thú học tập cho học sinh lớp 9 - THCS” sẽ tạo hứng thú, khơi dậy niềm đam mê; học sinh hiểu được vai trò và
ý nghĩa thực tiễn trong học hoá học Để thực hiện được, người giáo viên cần nghiên cứu kỹ bài giảng, xác định được kiến thức trọng tâm, tìm hiểu, tham khảo các vấn đề thực tế liên quan phù hợp với từng học sinh ở thành thị, nông thôn …; đôi lúc cần quan tâm đến tính cách sở thích của đối tượng tiếp thu, hình thành giáo án theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, phải mang tính hợp lý và hài hoà; đôi lúc có khôi hài nhưng sâu sắc, vẫn đảm nhiệm được mục đích học môn hoá học Tuy nhiên, thời gian giành cho vấn đề
này là không nhiều, “nó như thứ gia vị trong đời sống không thể thay cho thức
ăn nhưng thiếu nó thì kém đi hiệu quả ăn uống”.
Các hình thức tổ chức thực hiện:
Trang 9Đặt tình huống vào bài mới: Tiết dạy có gây được sự chú ý của học
sinh hay không là nhờ vào người hướng dẫn Trong đó phần mở đầu là rất quan trọng, nếu ta biết đặt ra một tình huống thực tiễn hoặc giả định rồi yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích
Lồng ghép tích hợp môi trường trong bài dạy: Vấn đề môi trường
luôn được nhắc đến hằng ngày như: khói bụi, nước thải của sinh hoạt…có liên quan gì đến sự thay đổi của thời tiết hay không Tùy vào thực trạng của từng địa phương mà ta lấy ví dụ sao cho gần gũi
Liên hệ thực tế trong bài dạy: Khi học xong vấn đề gì mà học sinh
thấy được ứng dụng trong thực tiễn thì sẽ chú ý hơn, chủ động tư duy để tìm hiểu Do đó trong mỗi bài học giáo viên nên đưa ra được một vài ứng dụng thực tiễn sẽ lôi cuốn được sự chú ý của học sinh hơn
Trong quá trình dạy học nếu ta chỉ áp dụng một kiểu dạy thì học sinh sẽ nhàm chán Giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp dạy học lồng ghép vào nhau, trong đó hình thức giảng dạy bằng cách đưa ra các tình huống giả định kèm vào các phương pháp dạy để học sinh tranh luận vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh vừa tạo được môi trường thoải mái để các em trao đổi từ đó giúp học sinh thêm yêu thích môn học hơn
Đặt tình huống vào bài mới: Tiết dạy có gây sự chú ý của học sinh hay không nhờ vào người giáo viên rất nhiều Trong đó phần mở đầu đặc biệt quan trọng, nếu ta biết đặt ra một tình huống thực tiễn hoặc một tình huống giả định yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích qua bài học sẽ cuốn hút được sự chú
ý của học sinh trong tiết dạy Lồng ghép môi trường vào bài dạy: Vấn đề môi trường: nước, không khí, đất, đang được con người nhắc đến rất nhiều Trong cuộc sống hằng ngày các hiện tượng thường xuyên bắt gặp như: nước thải sinh hoạt, nước thải của các nhà máy xí nghiệp, các khu công nghiệp ; khói bụi của các phương tiện giao thông, của các khu công nghiệp, có liên quan gì đến những diễn biến bất thường của thời tiết hiện nay không? Giáo viên dạy học bộ môn hóa có thể lồng ghép các hiện tượng đó vào phần sản xuất các chất, hay ứng dụng của một số chất Ngoài việc gây sự chú ý của học sinh trong tiết dạy
Trang 10còn giáo dục ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường cho từng học sinh Tùy vào thực trạng của từng địa phương mà ta lấy các hiện tượng cho cụ thể và gầngũi với các em, Liên hệ thực tế, Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống thường ngày, sau khi đã kết thúc bài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện tượng ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện tượng đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiện tượng đó? Tạo tiền đề thuận lợi khi học bài học mới tiếp theo Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường qua các phương trình phản ứng hoá học cụ thể trong bài học Cách nêu vấn đề này có thể sẽ mang tính cập nhật, làm cho học sinh hiểu và thấy được ý nghĩa thực tiễn bài học Giáo viên có thể giải thích để giải toả tính tò mò của học sinh
Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường thay cho lời giới thiệu bài giảng mới Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một câu hỏi rất khôi hài hay một vấn đề rất bình thường mà hàng ngày học sinh vẫn gặp nhưng lại tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá trình học tập
Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường thông qua các bài tập tính toán Cách nêu vấn đề này có thể giúp cho học sinh trong khi làm bài tập lại lĩnh hội được vấn đề cần truyền đạt, giải thích Vì muốn giải được bài toán hoá đó học sinh phải hiểu được nội dung kiến thức cần huy động, hiểu được bài toán yêu cầu gì? Và giải quyết như thế nào?
Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường thông qua những câu chuyện ngắn có tính chất khôi hài, gây cười có thể xen vào bất cứ thời gian nào trong suốt tiết học Hướng này có thể góp phần tạo không khí học tập thoải mái Đó cũng là cách kích thích niềm đam mê học tập
Tiến hành tự làm thí nghiệm qua các hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường ở địa phương, gia đình …sau khi đã học bài giảng Cách nêu vấn đề này có thể làm cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hay tự tái tạo lại kiến thức qua các thí nghiệm hay những
Trang 11lúc bắt gặp hiện tượng, tình huống đó trong cuộc sống Giúp học sinh phát huy khả năng ứng dụng hoá học vào đời sống thực tiễn.
Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường từ đó liên
hệ với nội dung bài giảng để rút ra những kết luận mang tính quy luật Làm cho học sinh không có cảm giác khó hiểu vì có nhiều vấn đề lý thuyết nếu đề cập theo tính đặc thù của bộ môn thì khó tiếp thu được nhanh so với gắn nó với thực tiễn hàng ngày Khi học xong bất kỳ vấn đề gì học sinh thấy có ứng dụng cho thực tế cuộc sống thì các em sẽ chú ý hơn, hứng thú hơn Từ đó các
em sẽ tìm tòi, chủ động tư duy để tìm hiểu, để nhớ hơn Do đó mỗi bài học giáo viên nên cố gắng đưa ra một số ứng dụng thực tiễn sẽ lôi cuốn được sự chú ý của học sinh hơn
Giáo viên cũng cần chú ý khi sử dụng các hiện tượng hóa học thực tiễn nên khéo léo trong giải thích vấn đề, vì cấp độ bộ môn hóa ở THCS chưa tìm hiểu sâu quá trình diễn biến của sự việc hay hiện tượng Do đó giáo viên phải biết lựa chọn cách giải thích cho phù hợp
3.1 Mục tiêu của giải pháp biện pháp
Những giải pháp, biện pháp được nêu trong đề tài nhằm trang bị cho học sinh một cách có hệ thống về phương pháp giải các dạng bài tập hóa học giải thích tình huống, nhằm giúp cho học sinh có khả năng vận dụng tốt dạng bài tập này, rèn cho học sinh khi gặp dạng bài tập nào đều có khả năng định hướng được cách giải
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.
HỆ THỐNG CÁC HIỆN TƯỢNG HÓA HỌC THỰC TIỄN DÙNG CHO
CÁC BÀI GIẢNG TRONG CHƯƠNG I HÓA HỌC 9