Các yếu tố tác động đến tiền lương của cựu học sinh sinh viên trường trung học bưa chính viễn thông và công nghệ thông tin 3

D~ tAi "~ac yeu t6 tac dCjng den tiin hnmg cua c1TU HSSV Trlfimg Trung hC}c BlfU Chlnh Vi~n Thong va Cong Nghf Thong Tin 3" III mQt nghien cUu thgc nghiem cung d.p cho nguOi dQc mQt birc

Be) GlAo DVC ':ADAo

]I

TRlIilNG 841 HQC MO TP HeM

Chuyen ngarm : Kinh t~ h9C

Mil ngarm : 60 03 01 01

Nguai huang dAn khoa hQc

TS Le Vin Ch011

Tp He, Chi Minh, Niirn 2014

I

I

LcnCAMDOAN

Toi carn doan ring I14n vAn "Cac yin t6 tac 49ng 4~n tiEn Immg cua cyu hClC sinh

sinh vien Truitng Trnng hClC BU'U Chfnh Vien Thong va Cong Ngh~ Thong Tin 3" la bai nghien Clm Clla chinh toi

rang toan phAn hay nhUng phAn nhc Clla It40 vAn nay chua timg duQ'c cong bd ho~c duQ'c sir

d\U1g dS nh~n bing cAp anhUng nai khac

Khong co san phdmlnghien Clm nao Clla nguOi khac dugc sir d\U1g trong l14n vAn nay rna khong duQ'C trich ddn theo dUng quy dinh

L14n vAn nay chua bao gia duQ'c nQp deS nh~n bAt ky bing cAp nao t~i cac truang d~i

hQc ho~c ca sa dao t~o khac

Tp H6 Chi Minh, Nom 2014

TRAN

I

LOICAMON

Sau thai gian hQc ~p t~i Truimg D~i hQc Ma Thanh PhB He, Chi Minh, v6i S\I n6 l\Ic Clla ban than, S1,I huang din ~tinh cua quy Thty, Co Khoa Dao T~o Sau D~i HQc, d8n nay toi da hoan thanh l~n van "Cac y~u ta tac (lCjng (I~n ti~n hrO'Dg coa cl}'U HSSV Tnrimg Trung h,c BlfU Chinh Vi~n Thong va Cong Ngh~ Thong Tin 3"

Lm dtu tien toi xin girl Uri cam on chan thanh d8n ngum huang ddn khoa hQc cua toi:

TS Le Van Chon dii nhi~t tinh huang ddn va chi boo toi trong suBt qua trinh th\Ic hi~n l~n

van nay

Xin chan thanh cam on quy Thty, Co Khoa Dao T~o Sau D~i hQc Truang D~i HQc

Ma Thanh Pha He, Chi Minh, xin chan thanh cam on PGS.TS Nguy~n Minh Ha dii truyen 4t nhUng ki8n thi'rc, thong tin quan trQng ve nganh Kinh T8 HQc rna toi da thea duAi

Xin tran trQng cam on Ban Giam Hi~u Truang Trung hQc Buu Chinh Vi~n Thong va Cong NgM Thong Tin 3, Quy Thty Co, cae b~Cl,IU HSSV dii ~o dieu ki~n, giup dO' toi rAt nhiSu trong qua trinh thu th~p dil li~u thi'r cAp, d~c bi~t trong qua trinh dieu tra de lAy dil li~u

sO' cAp ph\lc V\l cho l~nvan nay

Tp He, Chi Minh, ngay 09 thang 11 nam 2014

H,c vien: Trin Minh Son

ii

, -"-­

D~ tAi "~ac yeu t6 tac dCjng den tiin hnmg cua c1TU HSSV Trlfimg Trung hC}c

BlfU Chlnh Vi~n Thong va Cong Nghf Thong Tin 3" III mQt nghien cUu thgc nghiem cung d.p cho nguOi dQc mQt birc tranh tAng the v~ tinh tr~ng viec lam Clla C\IU HSSV Truimg Trung hQc BUll Chfnh Vi~n Thong va Cong Nghe Thong Tin 3 thong qua cac chi s6

v~ tY l~ HSSV thAt nghiep, ty l~ HSSV c6 vi~c lam, tien luang, kha nang c6 viec lam giua nam va nu, giua cac chuyen nganh khac nhau, gifra cac sinh vien t6t nghiep acae nAm khac nhau va gifra cac sinh vien c6 hQc 19c kbac nhau va tim ra nhUng y~u t6 tac dQng d~n

Thong Tin 3

D~ tAi nghien cUu thgc hi~n thu th~p du lieu thir cAp la danh sach HSSV t6t nghiep

he TCCN he chinh quy cac kh6a tit nAm 2009 d~n nam 2013 va thu th~p du li~u sa cAp qua bang diu hoi khao sat girl d~n 444 C\IU HSSV qua dUOng bUll di~n, email va thi~t k~ tren

m~g internet dum S\I h8 trg cua phAn m8m Google Docs-Forms da thu v~ 334 mIu, tuy nhien chi co 322 mlu quan sat hgp l~ dugc dua vao phan dch

K~t qua phan tich mo hinh Heckman hai bucrc (Heckman two-step) cho tMy, bucrc thir nMt c6 04 y~u t6 tac dQng kha nang co viec lam Clla C\IU HSSV la tuAi, di~m trung binh, s6 nam t6t nghi~p va s6 nAm hQc them Trong d6, di~m trung binh, s6 nam t5t nghi~p, s6 nam hQc them vm mirc ynghia la 1 % va bi~n tuAi vm mirc ynghia la 10% Bucrc thir hai c6

I0 y~u t6 tac dQng d~n ti~n luang Clla C\IU HSSV la gim tinh, di~m trung binh, nAm t6t

nghi~p, kinh nghi~m, lo~i hinh doanh nghi~p, thanh thi nong thon, khu V\IC lam vi~c, lam

vi~c dUng chuyen nganh, s6 nAm hQc them vcri mirc y nghia 1% va nganh hQc vm mire y

nghia 1 0% K~t qua nghien cUu cung cAp b!ng chirng th6ng ke cho thAy th\Ic S\I co chenh lech ti8n luang giua C\IU HSSV akhu V\IC tOOnh thi va nong thon, khu V\IC Dong Nam Be?

va cac khu vgc khac, giua nam gim va nu gim, doanh nghi~p nha nucrc va cac lo~i hinh doanh nghi~p khac K~t qua nghien cUu cling cho thAy chenh lech diem trung binh cu6i khoa cua C\IU HSSV thS hi~n qua x~p lo~i t6t nghiep khong nhUng dIn tcri chenh lech ti~n

luang ma con din too ca hQi ti~p c~n viec lam Clla hQ Ben c~do, HSSV hQc cac nganh

ngh~ kbac nhau thi tit~n luang cling khac nhau va lam viec dUng chuyen nganh da hQc thi

ti~n luang cao han so vm viec lam trai nganh Trinh dQ hQc vAn, th~ hi~n qua b!ng cAp cling thgc sg tac dQng den ti~n luang B!ng cAp cang cao thi mirc luang wang irng nh~n dugc

iii

ding cimg Ian Ben ctlnh d6, kinh nghi~m lam vi~c ciing th~t S\f c6 tac dOng d€n ti~n luang

f)i~u nay cho th~y vi~c tra luang cho nhan vien trong nganh dich Vl) BeVT yin coi trQng nhilng nguai c6 kinh nghi~m, th~ hi~n iJ tham nien cong taco Viec tra luang nhu v~y la hqp

19 vi dai vOl nganh dich Vl) BeVT thi tham nien co vai trO C\fC ky quan trQng trong vi~c

phl)c Vl) khach hang

Qua k€t qua nghien ciru, l~n van d~ x~t mOt sa giai phap va ki€n nghi nhim th\fC

hi~n c6 hi~u qua vi~c di~u chlnh, nang cao cMt lUQ'Ilg dao ttto HSSV he TeeN M chinh quy cac nganh f)i~n tir viBn thong, Quan tri kinh doanh Bun chinh viBn thong trong nhilng nam ti€p theo Ben ctlnh do, k€t qua nghien ciru ciing mang Itli nhilng gia tri tham kMo r~t Ian cho HSSV chuAn hi ra truang va nhilng th€ h~ HSSV k€ ti€p

iv

Lcn cAM ON: T6MTAT

1.4 D6i tuQ11g va ph~vi nghien ciru

1.4.1 £)6; 1U'(1ng ngh;en CUu

1.4.2

1.6 Ynghia th\lc ti~n 1.7 K~t cdu l~

CHUON"G 2: co so' L Y THUYET

2.1 Cac khai ni~m

2.1.1

2.1.2 Thu nlujp

2.1.3

2.3 Vai tr6

2.4 M6i quan h~ giua v6n con ngucri va giao d\lc dao ~o

2.5 MOl quan : h~ A glua von con nguO'l va t "'100/ J ~ '" , hu nh" ~p

2.6 Ly thuy~t ti~n luang theo quan di~m kinh t~

2.7 Cac y~u t6 mc d{>ng d~n thu ~p

2.8 Ham ti~n luang

2.9.1

2.9.2 Cac nghien cUu

2.9.3

CHUON"G 3: THVC T~NGGIAO DVC TeeN

3.1 TAng quan vS giao d\lc TCCN hi~n

3.1.1

3.1.2 Th{lC tr(lng giao d7,lc TCCN

3.2 Gim thi~u v~ TruOng Trung hQc BCVT &

3.2.1 Lich su hinh thanh

3.2.2 Chri'c nang nhicm v7,l

v

3.2.3 Th6ng ke tinh hinh dao t{lO t{li Truimg tit nam 2007 din

CBUON'G 4: PHUON'G PHAP NGHIEN CW

4.4.1 Do luimg cac biin phlJ thu9c

4.4.2 Cac biin d()c Itj.p

4.5 Oil li~u 4.5.1 Ngu6n du li¢u thu thtj.p

4.5.2 Phuang phap ch()n mdu

4.7 Quy trinh sang IQc va xu Iy dil li~u 4.8 Phan ttch dil li~u 4.8.1 Lam s{lch du 4.8.2 Mii hoa du li?ti

4.8.3 Phan tich th6ng ke mo ta du li¢u nghien cUu

4.8.4 4.8.5 Cac phan tich Irong mo hinh nghien cUu

Tr': A , '" lit h I 5.1 Ket qua nghien cUu sO' bQ

5.2.1 Th6ng Ice ma ta, phan Itch kit qua nghien cUu

5.2.2 Kiim Ira hi¢n tU(1ng da cong tuyin

5.2.3 Kit qua phan tich ma hinh nghien cUu

T'" I "'" " 11. eHu ON'G 6: KET LU*N VA KIEN 6.1 K8t 1$ 6.2 Dong gop cUa 1$

6.4

PHl.) Ll.)C 1: Dan bai thao 1$

PHl.) U)C 2: Danh sach thao l~n

PHl.) Ll.)C 3: Danh sach thao lu~n

PHl.) Ll.)C 5: Ki~m tra hi~n

PHl.) Ll.)C 6: Ket qua hBi quy

PHl.) Ll)C 7: Ma tr~

vi

D6 thi 5.1: Ty l~ HSSV thAt nghi~p

D6 thi 5.2: Ty l~ HSSV co vi~c lam theo nam tAt nghi~p

D6 thi 5.3: Ty l~

D6 thi 5.4: Tien luang chia theo hQc l\Ic Clla C\IU

vii

DANH MVC cAc BANG BlEU

Bang 3.1: Th6ng ke tinh hinh dao qto tljli Tru<mg TH BCVT &

Bang 4.1: Tom tat cac bien dQc l~p

Bang 5.1: Mo tit dii li~u theo tinh trljlllg vi~c

Bang 5.3 Mo ta dii

Bang 5.4: Th6ng ke theo thanh pMn dan tQc Clla Cl)U

Bang 5.5: Th6ng ke theo ton giao Clla Cl)U

Bang 5.6: Tien luang Clla Cl)U

Bang 5.7: Tien luang vo; tu6i Clla qlU

Bang 5.8: Tien luang vo; gi6i tinh Clla Cl)U

Bang 5.9: Tien luang vo; nganh ngh~ dao qto Clla Cl)U

Bang 5.10: TiBn luang vo; hQc l\l'c Clla Cl)U

Bang 5.11: Ti~n luang vo; nam t6t nghi~p Clla Cl)U

Bang 5.12: TiBn luang vo; tinh trljlng hon nhan Clla Cl)U

Bang 5.13: Tien luang vo; kinh nghi~m lam vi~c Clla C\l'U

Bang 5.14: TiBn luang vo; IOljli hinh doanh nghi~p Clla Cl)U

Bang 5.15: Tien luang vo; lam thuellam chti Clla Cl)U

Bang 5.16: TiBn luang vo; lam vi~c athanh thi/nong thon Clla Cl)U Bang 5.17: Ti~n luang vo; khu V\IC lam vi~c Clla Cl)U

Bang 5.18: TiBn luang vo; lam vi~c dUng chuyen nganh ctia C\l'U Bang 5.19: TiBn luang vo; s6 nam hQc them Clla Cl)U

Bang 5.20: KiBm tra

Bang 5.21: K~t qua h6i quy tiBn luang Clla

viii

DANHMVCTUVIETTAT

BCVT : Buu chinh vi~n thong

BCVT &CNTT ; Buu chinh vi~n thong va Cong ngh~ thong tin

: DAng b~ng song Ciru long : D~i hQc

: Di~ntit vi8n thong : Don vi tinh

: Giao dl,lc chuyen

: Trung cAp chuyen : Trung hQc co

hQ gia dinh Vi~t

: Worrld Trade Organnization (Tc3 chuc thuong m~i

ix

CHlfONGl

GlmTHI~U

N(ji dung chuang 1 giai thi¢u tcing quan If do ch{Jn ai tai, m1,lC tieu nghien CUu, cdu hoi nghien cUu, acii tU{1ng, ph(lm vi nghien cUu, phuang phtip nghien CUu va f nghia th'l,fC tiin cua ai tai nghien cUu, acing thai kit cdu lu~n van se aUf/c trinh bay uphdn cu6i chuang

1.1 »,t vAn tl~

Trong xu th~ hQi nh~p toan cAu vm co ch~ thi truOng rna cua hi~n nay, cac doanh

nghi~p co th~ chii dQng Dim bAt nhtmg co hQi kinh doanh, song hQ cling dang pMi tAn t/ili trong rnoi tfUOng C/ilnh tranh ngay cang kh6c li~t Do do, doanh nghi~p phai c6 g~g ~n

d\ll1g h~t nguAn h,rc Clla rninh de co th~ tAn t/ili, pbat tri~n va d~dugc rn\lC tieu t6i da hoa Igi

nh~

Trong hO/ilt dQng san xuAt kinh doanh thi y~u t6 quan trQng nhAt la nguAn h,rc con nguOi D~ su d\ll1g hi~u qua nguAn l\lc nay thi rnQi nha quAn tri d~u phai su d\ll1g den rnQt cong C\l do la ti~n luang Ti~n luang la gia ca Clla suc lao dQng rna nguai su d\ll1g lao dQng tra cho nguOi lao dQng D6i vm nguai su d\1Dg lao dQng thi do la rnQt khoan chi phi trong chi phi san xuAt kinh doanh De kinh doanh co hi~u qua thi hQ pMi t6i thi~u hoa chi phi nay DAng thOi, phai su d\1Dg ti€n luang nhu rnQt don biy kinh t~ d~ khai thac t6i da nguAn IVC

con nguai D6i voi nguOi lao dQng thi tiin luang 10 ngu6n thu nh~p chit yiu Clla hQ nen hQ

chi ~n tam lam vi~c khi hQ dugc tra cong Xlrng dang Do do, thu nh~p la rn6i quan tam ciia tAt ca rnQi nguOi khi quy~t dinh l\fa chQn bdt ky cong vi~c nao M~c dii thu ~p khong phai

la thuoc do hoan hao cho chdt lugng cUQc s6ng nhung no la di€u ki~n d~ dam bao cho rnQt cUQc s6ng t6t d\,p han Cac chinh sach Clla kinh t~ vi rno cling nMrn rn\lc tieu cai thi~n rnuc s6ng Clla nguOi dan hay noi dung han la nang cao thu nh~p cho nguOi dan trong tAt ca cac linh V\l'C Clla n€n kinh t~ Thu ~p cao se gop phAn cai thi~n dai s6ng nguai dan nang cao nang suAt lao dQng d~ til' do phat tri~n kinh ta rnQt cach b~n vtmg

Giao d\lc dao t/ilO luon dugc coi la dQng I\lC de pMt tri~n kinh t~ xa hQi, la nhan t6 co

y nghia quy~t dinh d6i voi chAt lugng nguAn nhan l\lc Clla rnQt qu6c gia y~u t6 con nguOi, v6n con nguOi da tra thanh rnQt y~u t6 quan trQng trong tang truang kinh t~ Nha co n€n tang giao d\lc dao t/ilO, trong do co dao t/ilO TCCN, nguai lao dQng co the nang cao dugc ki~n

thirc va ky nang nghS ciia minh, qua do nang cao nang suAt lao dQng, gop phAn pMt trien kinh t8 Co the thAy, ghio d\1c dao U;lo la mQt thanh t6 quan trQng, co Ynghia quy~t dinh pMt

trien ngu6n nhan l\lC, ciing nhu thu ~p cua ngum lao dQng

Giao d\1c dao U;lo quy8t dinh lUQl1g v6n con ngum va den luqt no lUQl1g v6n con ngum se quyet dinh thu nh~p ciia m~i ngum Thu nh~p ca nhan lao dQng tang len nha giao

d\1c se la co sa cho S\l gia tang san lUQl1g GDP ciia qu6c gia, nhung S\l gia tang nay mang tinh b8n vUng han Do do, vAn d€ v€ chAt IUQl1g dao ~o ciia HSSV sau khi ra truOng luon la

m6i quan tam hang dAu ciia cac nha quan Iy va toan xii hQi Cae truOng DH, CD, TCCN da

~n thuc dugc tAm quan trQng ciia vi~c xay d\lflg chuang trinh dao t~o, chuang trinh do

phai dap Ung dugc nhUng yeu cAu th\lc ti€n va pMt tri~n dugc nang l\lc ciia nguai hQc

TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3 dugc thanh I~p ill ngay 16-12-2005 t6i nay theo quy~t dinh s6 34/QD/2005IBBCVT ciia BQ BUll chinh ViSn thong (nay la BQ Thong

Tin va Truy€n Thong), TruOng co chuc nang giao d\1c, dao U;lo b~c trung cap, b~c dum trung

cap v€ cac chuyen nganh BUll chinh - Vi€n thong - Cong ngh~ thong tin va tham gia huang nghi~p cho hQc sinh cac truang ph6 thong trong ph~ vi cac tinh, thanh ph6 khu V\lC Nam

BQ, ph\1c V\l cho S\l phlit tri~n nganh BUll chinh Vi€n thong - Cong ngh~ thong tin ciia dat

nu6c Truang Trung hQc BCVT & CNTT 3 co vi th8 tuang d6i t6t trong phan khuc ciia cac truOng TCCN thuQc T~p doan BCVT Vi~t Nam la tuy€n sinh theo khu V\lC ill Blnh Th~n

den Ca Mau, 4t S\l tin nhi~m cao ciia doanh nghi~p ciing nhu ph\1 huynh trong su6t thm

gianqua

Truang Trung hQc BCVT & CNTT 3 luon quan tam dSn vAn d8 vi~c lam, ti€n luang

ciia HSSV sau khi t6t nghi~p, 18 co sa quan trQng giup cho lanh d~o Nha Truang nhin toan di~n han, khach quan han v€ cac m\1C tieu quan ly da xay d\lflg va qua trinh tri8n khai th\lC hi~n cac k8 ho~ch, n~m b~t th\lC tr~ng vi~c lam cling nhu ti€n luang cua HSSV t6t nghi~p

tuang Ung vm thi truOng lao dQng va tinh phil hgp ciia chuang trinh dao t~o so vOi nhu cAu

th\lC t~, giup nha truang danh gia dUng th\lC tr~g sinh vien t6t nghi~p v6i ket qua kMch

quan, ill do co nhUng di€u chinh hgp ly trong chuang trinh giilng d~y ciing nhu cili th~n chAt

lUQl1g dao t~o ciia nha truang cho phil hgp v6i nhu du ciia xa hQi

Trong vai tro la mQt chuyen vien ph\1 trach cong mc dao t~o vOi mong mu6n nha

truOng se t~o ra nhUng san phAm co chAt lUQl1g, dap Ung dugc yeu du ciia thj truang lao

dQng va tim ra giai phap hi~u qua d~ nang cao tinh dap Ung ciing nhu nang cao chat lUQl1g

ctia chuang trinh dao t~o Qua do, gop phdn lam gia tang v6n nhan l\lc, tang nang suAt lao dQng d~n d~n thu nh~p Clla ngum lao dQng se gia tang Do chinh la ly do nghien ciru d~ titi

"Cdc yiu ta tde II{Jng ilin tiOn lU'ung ciia cvu HSSV TrU'dng Trung hpc BU'U chinh Viin thong va Cong nghf thong tin 3"

1.2 Ml}c tieu nghien Ctlu

D~ titi ~p trung vao cac m\lc tieu sau day:

- Tim ra nhiing y~u t6 tac dQng d€n ti~n luang Clla C\lU HSSV TruOng Trung hQc

BCVT&CNTT 3

- Tim hi~u mirc dQ anh hUOng Clla cae y~u t6 mc dQng d~n ti~n luang ctia C\lU HSSV

TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3

- Gc;ri YmQt s6 giAi phap nh!m nang cao chAt lUQ11g dao ~o HSSV h~ TCCN cac

nganh DTVT, QTKD BCVT

1.3 Ciu hoi nghien Ctlu

D~ titi ~p trung trA 1m 03 cau hoi sau d~ ~t dugc m\lc tieu d€ ra:

- Cac y€u t6 nao mc dQng d~n ti€n luang Clla C\lU HSSV TruOng Trung hQc BCVT &

CNTT3?

- Mirc dQ tac dQng Clla nhiing y~u t6 nay nhu tha na01

- Nhiing giAi phap 000 de nang cao chAt lugng dao t~o cho HSSV Clla TruOng Trung

hQc BCVT & CNTT 3 anhiing khoa tiap theo?

1.4 B6i hrq'ng va ph,m vi nghien Ctlu

1.4.1 Bai tU'(I1Ig nghien cUu

D6i tuQ11g nghien ciru la ti~n luang Clla C\lU HSSV TruOng Trung hQc Bun Chinh

1.4.2 Ph(Jm vi nghien cu-u

Nghien ciru nay chi nghien ciru cac yau t6 mc dQng dan ti€n luang ctia C\lU HSSV h~

TCCN nganh DTVT, QTKD BCVT cac khoa t6t nghi~p tir nam 2009 d~n nam 2013 ciia

TruOng Trung h<;>c BCVT & CNTT 3 Nghien ciru nay khong nghien ciru cac ySu t6 mc dQng d~n ti€n luang Clla cac HSSV cAc chuang trinh trung cAp ngh€, ngb h~n

3

1.5 Phuong pbap nghien c1hl

D~ Uti nghien Clm duqc th1)'c hi~n qua hai giai do~n Ia: nghien Clm sO' bQ va nghien

cUu chinh thirc

- Nghien Clm sO' bQ duqc th1)'c hi~n thong qua phucrng phap dinh tinh Ky th~t thao

I~ nh6m duqc sir d\lng trong nghien Clm nay nhim giup phat hi~n cac vAn d~ lien quan d~n de Uti nghien Clm, Ia c~n cir quan tr<;mg d~ dua ra mo hinh nghien Clm chinh thirc va thi~t k~ bang cau hoi trong nghien Clm dinh Iuqng

- Nghien Clm chinh thirc duqc th1)'c hi~n bing phucrng phap dinh luqng: bang cau hoi

duqc giri d~n Cl)'U HSSV cUa TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3 cac kh6a t6t nghi~p til

nm 2009 d~n n~m 2013 nganh DTVT va QTKD BCVT

Bang khao sat duqc girl cho 444 Cl)'U HSSV qua dUOng bUll di~n, email va thi~t k~ tren m~ng internet dum S1)' h6 trq cUa phdn mem Google Docs-Forms eta thu ve duqc 334 m~u,

trong d6 c6 12 m~u khong hqp l~ do thi€u thong tin Trong 322 m~u hqp I~ c6 86 m~u thuQc

d6i tuqng Ia Cl)'U HSSV thAt nghi~p va 236 m~u thuQc d6i tuqng Ia Cl)'U HSSV dang c6 vi~c

lam, duqc dua vao xu 19 va phan dch

Til dfr li~u thu duqc, sau khi hoan tAt vi~ sang IQc, ki~m tra, rna h6a, ~p li~u va lam

~h dfr li~u, se ti~n hanh phan dch qua cac oong C\l nhu th6ng ke mo tit, kiSm tra mirc dQ phil hqp cUa mo hinh, cac M s6 h6i quy, tY I~ Mills nghich dao, phan tich h6i quy dum S1)' h6 trq cUa phdn mem Stata 13 va Microsoft ExceL

K~t qua cUa nghien Clm chi ra duqc cac y~u t6 tac dQng d~n tien lucrng cUa cl)'U

HSSV TruOng Trung hQC BCVT & CNTT 3 cac kh6a t6t nghi~p til mm 2009 d~n n~m 2013

nganh DTVT va QTKD BCVT, k~t qua nay mQt phdn nao d6 se phan anh duqc k~t qua dao t~o chucrng trinh M TCCN M chfnh quy ~i TruOng Tren cO' sa d6 de xuftt mQt s6 giai phap

va ki€n nghi nhim th1)'c hi~n c6 hi~u qua vi~c dieu chinh, nang cao chAt Iuqng dao ~o

HSSV TCCN h~ chinh quy cac nganh DTVT, QTKD BCVT trong nhfrng n~m ti~p theo

Ben c~nh d6, k~t qua nghien Clm ciing mang l~i nhfrng gia tri tham khito rAt 100 cho HSSV chuftn bi ra truOng va nhfrng th~ h~ HSSV k€ ti€p

4

1.7 K~t cAu lUfn van

Lu~ van dugc chia thanh 6 chuang C\l th~ nhu sau:

Ch1lO'llg 1: GiOi thi~u

Chuang nay giai thi~u Wng quan ly do chQn de tai; m\lC tieu nghien cw; cau h6i

nghien cw; ddi tuqng, ph~m vi nghien cw; phuang phap nghien cw va y nghia th\lc tien

Clla de tai nghien cw

ChllO'Dg 2: CO' SO' IY thuy@t va cac nghien Ctlu co lien quan

M\lC tieu Clla chuang nay gUll thich cac khai ni~m, d3ng thai giffi thi~u nhCtng ly

thuySt nen tang lien quan dan nghien cw nhu ly thuy~t ve ti~n luang, thu nh~p, thu nh~p ca

nhan, vdn con ngum, mdi quan h~ gina vdn con ngum va thu nh~p, mdi quan M gina vdn con ngum va giao d\lc dao ~o, cac y~u td mc dQng d~n thu nh~p, ham tiSn luang Clla Mincer

va cac nghien cw truac, mo hinh nghien cw de nghj

ChllO'Dg 3: ThVC trfng cua giao d\lc TCCN va giOi thi~u v~ Truimg Trung h9C

BCVT&CNTT3

Chuang ba trinh bay tfing quan ve giao d\lc TCCN hi~n nay, vai tr6 Clla giao d\lc

TCCN, th\lc tr~ng Clla giao d\lc TCCN, giffi thi~u va Truang Trung hQC BCVT & CNTT 3

ChllO'Dg 4: Ph1lO'llg phap nghien Ctlu

Chuang nay giffi thi~u ddi tuqng nghien c(ru, trinh bay cac van da lien quan d~n

phuang phap nghien cw, cach thu th~p sd li~u, xac dinh co m~u, mo hinh nghien cw chinh

thuc va quy trinh nghien cW

ChllO'Dg 5: Phin tich ket qua nghien Ctlu

Sii d~g phdn mem Stata 13 d~ xii ly sd li~u thu th~p dugc Trinh bay cac k~t qua

nghien cw thu dugc thong qua vi~c phan tich va ki~m tra mo hinh nghien cw cling nhu mo

ta m~u thu dugc, phan ttch h3i quy ve nhCtng y~u td tac dQng d~n vi~c lam, tien luang Clla

C\lU HSSV, tii do tim ra cac y~u t6 va muc dQ mc dQng d~n vi~c lam, tian luang Clla C\lU

HSSV Truang Trung hQc BCVT & CNTT 3

ChllO'Dg 6: Ket IUfn va Iden ngh!

NQi dung chinh Clla chuong nay la trinh bay tom tit k~t qua nghien cw d~t duqc, ki~n

nghj giai phap Ben c~ do, neu giffi ~ Clla dS tai va ggi y cho cac nghien cw ti~p theo

co so

M1,Ic lieu ctta chuang nay giai thich cac khai ni~m, d6ng thili giai thi~u nhiing If thuyit n€n tang lien quan din nghien CUu nhu If thuyit v€ ti€n luang, thu nh(ip, thu nh(ip ca nhiin, win con nguili, m6i quan h~ giiia v6n con nguiri va thu nhQP, m6i quan h~ giiia v6n con nguiri va giao d1,lc dao t~o, cac yiu t6 tac dong din thu nh(ip, ham tiJn luang etta Mincer va cac nghien CUu fruGc

2.1 Cae khai nifm

2.1.1 Tiin /uung

Theo Vi~n nghien cUu quan Iy kinh te TW (2012), ti~n luong la mQt ph~m tril kinh

te, la mQt kSt qua quan trc;mg cUa Sl}' phan ph6i ciia cai trong xiI hQi Kinh tS hQc vi mo coi san xuftt Iii Sl}' ket hgp giCta hai yeu t6 la lao dQng va v6n Vdn thuQc quy~n s6 hCtu cUa mQt

bQ p~n dan cu trong xiI hQi, con mQt be) ph~dan cu khac do khong c6 vdn chi co sirc lao dQng, phiii di lam thue cho nhCtng nguoi c6 vdn va ddi I~i hQ nh~n dugc mQt khoAn ti~n gQi

la ti~n luong Theo td chirc lao dQng Qudc tS (lLO), tien luong la SI}' tra cong ho~c thu ~p

c6 th~ bi~u hi~n b~ng ti~n va duqc An dinh b~ng thea th~n giCta ngum sir d\IDg lao dQng va ngum lao dQng, ho~ bfutg pbAp I~t, phap quy Qudc gia, do ngum sir d\IDg lao dQng phiii trii cho nguoi lao dQng theo hgp dang lao dQng cho me)t cong vi~c diI thl}'c hi~n hay se phiii thl}'c hi~n, ho~c nhCtng dich VI) da lam ho~c se phiii lam

Tuy nhien, tren thl}'c te khai ni~m va co cAu ti~n luong rAt da d~ng 6 cac nu6c tren the gi6i Di~u d6 cho thAy Sl}' phirc ~p v~ ti~n luong th~ hi~n ngay trong quan di~m tri€t Iy

v~ ti~n luong Ti~n luong c6 thS c6 nhi~u ten gQi khac nhau nhu thii lao lao de)ng, thu nh~p

lao dQng Theo Nguy€n NgQc Quan va Nguy€n Van Di~m (2010) thi khai ni~m v~ ti~n

,

'4

- 0 Dai Loan, tien luong chi mQi khoan thillao ma nguOi cong nhan nh~ duqc do lam vi~c, bAt 11$11a luong bOng, ph\! cAp, tien thuang ho~c diJ.ng mQi danh nghia khac d~

tra cho hQ thea gia, ngay, thang, theo san pMm

- 0 Nh~t Ban, tien luong la thillao bing tien m~t va hi~n v~t tra cho nguOi lam cong

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ khoang thOi gian khong lam vi~c, nhu la nghi mat hang nam, cac ngay nghi c6 huang luong

ho~c nghi Ie Tien luong khong tinh d~n nhiing d6ng g6p cua nguai thue lao dQng d6i v6i boo hi~m xa hQi va quy hUll tri cho nguOi lao dQng va phuc lqi ma nguOi lao dQng duqc huang nha c6 nhiing chinh sach nay Khoan tien duqc tra khi nghi vi~c ho~c cMm dUt hqp dAng lao dQng cling khong duqc coi Ia tien luong

oVi~t Nam cling c6 nhieu Wi ni~m Wc nhau ve tien luong Theo Nguyen NgQC

Quan va Nguyen Van Di€m (2010), tien Iuong c6 th~ duqc neu ra nhu sau:

- "Tien luong la gia ca sUe lao dQng duqc hinh thAnh qua thoa thu~n giita nguai sir d\lflg suc lao dQng va nguai lao dQng phil hqp v6i quan h~ cung c§u suc lao dQng trong nen kinh t~ thi truang"

- "Ti€n luong la khoan tien ma nguOi lao dQng nh~n duqc khi hQ eta hoan thAnh ho~c

se hoan thanh mQt cong vi~c nao d6, ma cong vi~c d6 khong hi phap l~t ngan cAm"

- "Ti€n luong la khoan thu nh~p mang tinh thuang xuyen ma nhan vien duqc huang

til cong vi~c", "Ti€n luong duqc hi~u la s6 luqng tien t~ ma nguai sir d\lflg lao dQng tra cho nguOi lao dQng khi hQ hoan thAnh cong vi~c thea chuc nang, nhi~m VI,! duqc phap I~t quy dinh ho~c hai ben da thoa th~ntrong hqp dAng lao dQng"

Til cac khai ni~m tren cho !My ban chAt Clla tien luong la gia ca suc lao dQng duqc hinh thAnh tren ca sa gia tri suc lao dQng

T6m l~i, tien luong duqc hi~u la s6 tien ma nguOi lao dQng duqc nguOi sir d\lflg lao dQng Clla hQ thanh toan I~i, tuong irng v6i s6 luqng va chAt luqng lao dQng ma hQ da tieu hao trong qua trinh ~o ra Clla cai, v~t chAt

xuftt ra nhiing tu li~u san xudt cAn thiet K~ d€n la phAn Clla elli mo; duqc sang t~o ra, phAn

Clla cai m6i san xudt ra nay chinh la thu nh~p V~y thu nh~p vo; tinh cach la ph~ trU kinh

t~, la phAn Clla elli mo; duqc san xudt do cac nganh, cac linh V\lC ho~t de)ng Clla n~n kinh t~

dimg dS khoi ph\lc l~i suc lao de)ng, tai san xudt ra dOi s3ng Clla nguOi san xudt va ttch hiy tang them v3n v~t cMt cho san xudt, hay th\lc hi~n tai san xudt ma re)ng Trong khi do Paul A Samueson va William D Nordhalls (2001) cho ~g: thu ~p la luAng ti~n luang, tra lai, cA

tire va cac nguAn thu Wc ma me)t ca nhan hay me)t qu3c gia nh~ duqc trong me)t khoang thai

gian nhAt dinh (thuang la me)t nam)

TAng C\lC Th3ng ke (2011) diM nghia nhu sau:

- Thu ~p la tAng s3 tiSn rna me)t nguOi hay me)t gia dinh kiem duqc trong 1 ngay, 1 roAn hay 1 thang, hay noi C\l th~ han la cit ell nhiing gi ma nguOi ta thu duqc khi b6 suc lao de)ng me)t cach chinh dang duqc gQi la thu ~p

- Thu nh~p binh quan dAu ngu(ri 1 thang duqc tinh bang cach chia tAng thu ~p trong

nam Clla he) gia dinh cho s3 nhan kMu Clla he) va chia cho 12 thang

Tom l~i, thu nh~p cua ngum lao de)ng la tAt ca cac khoan th~n luang ma doanh nghi~p

da tra cho nguOi lao de)ng theo s3 luqng va cMt luqng lao de)ng Clla ho va cac khoan ph\l d.p mang tinh chAt thuemg xuyen duqc tinh vao quy luang Nguai lao de)ng trong doanh

nghi~p co thS nh~ duqc thu nh~p tit luang, day la khoan thu nh~p ma nguai lao de)ng duqc

huang tit k€t qua lao de)ng Clla hO trong ky; thu nh~p tit cac khoan ph\l cAp co tinh chdt nhu luang nhu ph\l cAp ca 3, ph\l cAp dit do, ph\l cAp di l~i, an giUa ca, trq cdp thue nha va cac khoan ph\l cAp thuemg xuyen, khong thuemg xuyen khac cho ngum lao de)ng, bao gAm cac hinh thuc tra bing tiSn, bfulg hi~n v~t nhu th\Ic ph!m, dA u3ng, nhien li~u, quAn ao va cac

thu nh~p nh~n til quy bao hiSm xi he)i tra thay luang do 3m dau, thai san, tai n~ lao de)ng, b~nh ngh€ nghi~p

1.1.3 Thu nhpp cd nhan

1.1.3.1 TrU'bng phd; Ian cA ililn

Theo Keynes (1992) trinh bay trong tac phdm "Ly thuy€t tAng quat v~ vi~c lam, lai

sudt va ti~n W' nhu sau:

1 TiSn oong bang san ph!m bien Clla lao dQng

2 Khi mQt kh8i luqng lao dQng nhAt djnh duqc sir d\U1g, dQ thoo d\U1g Clla ti€n oong bAng

dQ phi tb6a d\U1g bien Clla s8 lUQ'llg vi~c lam d6

Theo Keynes (1992), kh8i Im;mg vi~ lam amuc can b~ng, do d6 ti€n cong du<;yc xac

dinh la tUy thuQc vao: i) Ham s8 cung tdng h<;yp; ii) Khuynh hucmg Clla tieu dimg; iii) Kh8i lU<;Yng &u tu Dum S\l' cd vii Clla "Ly thuyBt tdng quat v~ vi~c lam, lD.i s~t va ti€n W' Clla Keynes, cac nha kinh t~ hQc hi~n d~ em timg buac lam r5 nguyen nhan vi sao tien cong va gbi ca c6 xu huang ga.n b6 vai nhau

2.1.3.2 Trtl'Ctng phtii kinh Iihpc phuc /{1i

Theo ly thuyBt kinh t~ hQc phuc 1<;Yi Clla Arthur Cecil Pigou: chung nao thu nh~p

khong giam theo tdng th~ cua n6, thi mQi S\l' gia tang (trong ph~m vi cac gim ~n kM rQng) v~ thu nh~p th\l'c t~ Clla tAng lap ngheo tUng nMt t~o ra duQ'c do cit giam tucmg ducmg trong

thu ~p cua nhUng tAng lap giau c6 nhdt, r5 rang se gia tlng phuc lQ'i (A Gele Dan, 2001)

2.1.3.3 TruUng phtii kinh Iihpc hifn iI{Ii

Kinh ta hQc hi~n d~i hi~n dang gift vai tro th8ng tri 0 My, Tay Au va Nh~t Ban,

HQ dimg danh til mi nguyen, nguAn l\l'c (resource) dS chi nhUng yau t8 dAu vao cua san x~t:

ddt dai (gAm ca khoang san, nuac, ) va v8n (gAm hi~n v~t va gia trD -hai yau t8 nay hQ gQi chung la mi san Lao dQng va tai kinh doanh (td chuc, ph8i h<;yp, ) - hai y~u t8 nay gQi

chung la nhan l\l'c Theo d6, cae khoan phai tra cho nguoi so hil'u tai nguyen la: lucmg tra cho lao dQng, ti€n cho thue ddt tea cho chu sa hil'u ddt dai, lai s~t tea cho ngum c6 vAn, lQ'i

nh~ntra cho nguai c6 tai kinh doanh

Theo d6, tien lucmg la ghi tea cho vi~c sir d\U1g lao dQng Ti~n luang phai dam bao

A )

haI yeu cau:

• S\l'danh gia Clla xa hQi dAi vai m6i ngum

• Kich thich lao dQng

2.2 Van con ngU'Oi

Co' sa ly thuy~t v8n con ngum d~ c~p d~n nhUng S\l ddu tu vao con ngum d~ gia tang

nang s~t lao dQng cua hQ Theo Becker (1993), nhUng S\l' dAu tu nay bao gAm dao t~o phd c~p trong nha truang va dAD ~o chuyen mon trong qua trinh lam vi~c Dao t~o phd c~p la lo~i hinh dao t~o c61<;yi ich nhu nhau (nghia la tang nang s~t) trong mQi doanh nghi~p Dao

z

t~o chuyen mon la lo~i hinh dao t~o chi lam tang nang suAt t~i nhiing doanh nghi~p lien

quan va gia tri dao t~o se mAt di khi nguai lao dQng rai kh6i doanh nghi~p nay

Theo Jacob Mincer (1974) vdn con nguoo cling gidng nhu vdn hi'ru hinh, mudn cO thi

con nguoo phai dAu ttl d~ tich liiy thong qua giao d\1c ren luy~n trong lao dQng va thuQC v~ mdi

nguoo va no dem I~ cho nguoo sa hi'ru no khoan thu ~p Trong khi do, Nguy~n Van NgQc

(2006) cho rfutg: vdn con nguoo la khai ni~m d~ chi toan bQ hi~u bi~t Clla con nguoo v~ phuong

thirc ti~n hanh cac ho~t d<}ng kinh W xa hQi Nhu v~y v~ m~t nQi dung thi khong co gi khac

nhau vi nhiing hi~u bi~t va kinh nghi~m dugc hinh thanh va tich liiy trong qua trinh hQC ~p va

lao dQng

Theo Bui Quang Binh (2009), vdn con nguoo cAu thanh tir ba nhan td chinh (1) nang

h,rc ban dAu, nhan td nay gful li~n vOi y~u td nang khi~u va b~m sinh 0 mdi nguai, (2) nhiing

nang l\lc va ki~n thirc chuyen mon duqc hinh thanh va tich liiy thong qua qua trinh dao t~o

chinh quy, (3) cac ky nang, kha nang chuyen mon, nhiing kinh nghi~m tich liiy tir qua trinh

sdng va lam vi~c Nang l\lc ban dAu nh~n duqc tir cha m~ va cac di~u ki~n Clla gia dinh va

xa hQi khi cham 10 cho ba m~ mang thai va sinh no Khi di hQc d~ co nang l\lc thi nguoo ta

phai b6 ra chi phi hQc hanh va cudi cung nhiing trai nghi~m trong cUQc sdng lam vi~c, nhi~u

trucrng hgp nguai ta phai tra gia rAt cao

Tom I~i, vdn con nguoo la nhiing ki~n thirc, ky nang va kinh nghi~m tich liiy trong

mdi con nguai nha qua trinh hQc t~p, rim luy~n va lao dQng duqc th~ hi~n trong qua trinh sir

d\lflg trong san xuAt Vdn con nguoo ciing hao mon va phai tdn chi phi d~ dAu tu hinh thanh

va la ngu6n vdn quan trQng nhAt d~ phat tri~n Clla m6i doanh nghi~p va qudc gia

2.3 Vai tro eiia vAn eon ngtrOi

Trong di~u ki~n n~n kinh t~ tri thirc va qua trinh toan cAu hoa, y~u td vdn hi'ru hinh

tuy con gift vai tro quan trQng nhung khong nhu trong giai do~n cong nghi~p hoa, thay vao

do vai tro Clla vdn vo hinh rna d~c bi~t la vdn con nguoo ngay cang 100 hon Day la ngu6n

vdn rAt quan trQng vOi cac cong ty vi duqc tinh vao gia tri Clla hQ va hinh thanh nen vdn vo

hinh Clla doanh nghi~p va qudc gia Theo Mincer (1989), vdn con nguoo dong vai tro ngay

cang quan trQng trong qua trinh phat tri~n kinh t~: (1) do la cac ky nang duqc t~o ra boo giao

d\1c va dao t~o, vdn con nguoo la y€u td Clla qua trinh san xuAt k€t hgp vOi vdn hi'ru hinh va

cac lao dQng ''tho'' (khong co ky nang) d~ ~o ra san phAro; (2) do la ki~n thirc d~ t~o ra S\l

sang t~o, m<}t y€u td co ban Clla phat tri~n kinh t~ Ngoai ra, nguai ta da dua vdn con nguoo

nhu mQt y€u t6 dAu vao de phan dch tang twemg kinh t€ va da chi ra Anh huemg tich qrc Clla

no gi6ng nhu v6n hiiu hinh nhung muc dQ ngay cAng 100 han Tuy nhien, n€u dAu ttl hinh thanh v6n con ngum chua tM, khong hi~u qua thi ngu6n v6n nay khong mc dQng tfch C\l'C rna l~i lam giam tiblg twemg Theo cach ti€p c~ thu nh~p GDP Clla n8n kinh t€ bing tAng thu nh~p cua mQi ngum trong n8n kinh t€, khi thu nh~p cua mQi nguoi tang len ciing lam tang chi tieu nay Borjas, George (2005) thong qua mo hinh giao d\lc chi ra anh huemg dch C\l'C Clla ghio d\lc t61 thu nh~p

Th\fC t€ phat tri~n kinh t€ Clla nhi~u nuOc tren th€ gi61 da cho thay tAm quan trQng cua v6n con ngum S\l' phM trien nhanh chong Clla kinh t€ Nh~t Ban sau chi€n tranh, hay S\l' ph\lc h6i kinh t€ nhanh Clla Tay Au nho vao ngu6n nhan l\l'c chat luqng cao chir khong phai tAi nguyen Waines (1963) cac nu6c dang phat trien du co nhi~u tai nguyen nhung thiSu lao dQng co chat luqng nen s\l' phat tri~n ch~m M~t khac, cac nu6c dang phM tri~n cd gbg thu hut them ngu6n v6n hiiu hinh tir ben ngoai d~ tang cuang co so v~t chat cho S\l' phat trien, tuy nhien do trinh dQ quan Iy kern do thiSu nhan l\l'C chat luqng cao nen hi~u qua sir d\lDg v6n huy dQng thap da khong cho phep phat tri~n nhanh kinh t€ 0 day

S\!, gia tang v6n con ngum din t61 mile nang suat cao, Anh huemg t61 tang truCmg kinh ts va do do cac nha chinh tri va ho~ch dinh chfnh sach d8u c6 gBng hanh dQng nhim

t~o ra v6n con nguoi cho qu6c gia Lucas (1988) da gi61 thi~u ph~m tm tang truemg nQi sinh d\l'a vao tich lily v6n con ngum Lucas (1988), Barro and Sala-i-Martin (1995) xay d\fDg mo hinh ham san xuat co d~ng: Y = Ka (uHp-a) 0 day u la thm gian dAnh cho san xuat, H la v6n con ngum va san luqng qu6c gia Y ph\l thuQc vao no V6n con ngum dugc tich lily thS nao? KiSn thile va kinh nghi~m thu ~dugc trong dao ~o va cUQc s6ng la hai y€u t6 quan trQng nhat hinh thAnh v6n con ngum Lucas (1988) ngum thong minh thuang bi8t phan b6 hQc hanh vA lAm vi~c mQt cach hgp ly (nhu thm gian dAnh cho hQc t~p vA lam vi~c), vA sau

do la hQc ~p vA lam vi~c GiA sir ring m3i lao dQng phan bd mQt dan vi thm gian co the cho hQc t~p hay lAm vi~c HQc hay lam vi~c co the! duqc mo hinh hoa nhu sau: yH B(1-u) -b

oday yH lA ty 1~ tang truemg Clla v6n con ngum cho ca nhan dien hinh (do tdng hqp tir cae

ca nhan nen yH ciing bieu hi~n ty I~ tang truemg Clla v6n con ngum vi mo), (1-u) lA thm gian dAnh cho hQc ~p, B IA muc dQ ki8n thile biSn ddi thAnh vAn con ngum, 0 IA S\l' giAm gia

cua von con ngUaI

cM loi Clla mo hinh tang truemg nQi sinh do lA lqi suat khong ddi thea quy mo gin v61 vi~c t~o ra cac y8u t6 dAu vAo, ttl ban hiiu hinh vA vAn con nguoi DAu tu vAo tu ban hiiu

hinh va vAn con nguOi bit bUQc phAi can bAng giO:a tieu dUng hi~n ~i va tuemg laL Tieu dUng tAi un dUQc xac dinh til mo hinh tAi da hoa lqi fch Clla nguOi tieu dUng Trong mo hinh nay, sa thich nguai tieu dUng va tich liiy vAn con nguOi cUng nhau xac dinh mire tang truang dai h~ Do tang truang kinh t~ dUQc xac dinh til cac biSn cdu trUc trong mo hinh nen tang truang dUQc gQi la tang truang nQi sinh S1)' gia tang vAn con nguOi th€ hi~n qua mirc luemg cao hem va do khong phAi la cac me dQng ben ngoai Vi vb do khong phai la ly

do cho S1)' can thi~p cila chinh phil trong khuon khA nay Cac tranh lu~ vi~n din rQng rai rAng chinh phil nen hO trQ nhi€u cho giao d\1c vi giao d\1C tAt cho tang truang Lucas (1988) ciing cho rAng mo hinh v6i bi€u hi~n ben ngoai vAn con nguOi San luqng chiu anh huang Clla luqng vAn con nguai trung binh H

2.4 MAi quan h~ gin vAn con nguiri va giao dl}c (fao t{lo

Trong nghicn ciru v€ vAn con nguOi, Becker (1964) cho rAng giao d\1c va dAo t~o la khoan dAu tu quan trQng nhdt trong chiSn IUQc phat tri€n vAn con nguOi Qua nhi€u thAng ke cho tMy tAc dQng tich c1)'C Clla hQc vdn len thu nh~p Clla gia dinh 6 My Sau khi trir ill cac khoan chi phi tr1)'C tiep va gian tiep cho vi~c hQc thi nhitng nguOi dUQc dao ~o bai ban hem vln cO phAn thu nh~p rong cao hem cac dAi tuqng Wc, do la con chua k€ d~n nhi€u hem nhitng ky nang sAng hQ co dUQc cling nhu kha nang xay dgng n€n tang gia dinh tAt d~p hem Nhitng bAng chirng khac cling cho tMy di€u tucmg t1)' di~n ra ahem mQt tram quAc gia khac tren th~ gi6i vAn co n€n van hoa va h~ thAng kinh b~ khac nhau Becker (1964) cling cho rAng ho~t dQng giao d\1C va dao ~o khong Mn chi di€n ra trong ph~m vi tru6ng hQc rna con dUQc th1)'c hi~n trong moi truang lam vi~c, moi truang xa hQi Khi mQt nguOi tAt nghi~p d~i

hQc thi khong phai khi nao cling co dAy dil cac di€u ki~n rna thj truang lao dQng yeu cAu Trong qua trinh lam vi~c, nguai do phai khong ngirng hQc hoi ho~c dUQc tA chirc hudn luy~n

dAo ~o Tuemg t1)' nhu v~y, Borjas (2005) trong nghien ciru v€ kinh t8 lao dQng khAng dinh nang 11)'c, kiSn thirc chuyen mon, cac ky nang va ca nhitng kinh nghi~m Clla con nguOi dUQc hinh thanh va tich liiy thong qua qua trinh dao t~o chinh quy, qua trinh sAng va lam vi~c

Mirc vAn con nguai dUQc tich liiy nhi€u hay it luemg irng veJi nang 11)'c, luqng kiSn thirc, ky nang va kinh nghi~m rna mOi nguOi nh~dUQc til qua trinh hQc ~p, dao t~o va lao dQng

H~ thAng giAo d\1c dao ~o la mQt trong nhitng noi nguOi ta tAng ket nhitng tri thirc, hi€u bi~t Clla con nguOi v€ phuemg thirc ti~n hAnh cac ho~t dQng kinh t8 xii hQi veJi m\1c dich truy€n d~t I~i cho nhitng nguOi di sau Ngoai ra, tren th1)'c t~ cling con nhitng cAch truy€n d~t

"

cUQC song

Becker (1964) ciing nh~n dinh tfutg c6 nhUng tinh toan da cho th§y th~m chi nhUng khoan dAu tu cho hu§n luyen dao ~o 6 neri lam vi~c con nhi~u han chi phi cho giao dl,lc 6 truOng lap chinh quy Tuy nhien, ciing tuy vao d~c di8m Clla timg t5 chirc rna khoan chi phi hU§n luy~n, dao t~o khi lam vi~c c6 th8 do t5 chirc hoan toan bi} ra ho~c ca nhan duQ'c dao

~chia se mQt phAn khoan dAu tu d6

Theo Bui Quang Binh (2010), giao dl,lc dao ~o cimg vOi ch§t luqng Clla n6 la qua trinh dem tOi cho mBi nguai hQc v6n ki€n thirc, ky nAng va kinh nghi~m va giup hQ kh6ng ngimg hoan thi~n gia tAng tich lily chUng Mirc v6n con nguai phl,l thuQc vao thm gian va chi phi dAu tu d~ hQc hanh trong h~ th6ng giao d\lc va trai nghiem trong cUQc s6ng Giao dl,lc dao t~o quy~t dinh luqng v6n con ngum va d~n luqt n6 luqng v6n con nguai se quy~t

dinh thu nh~p Clla mBi ngum Nhu v~y, ngum ta se cang c6 them S1,l' can nh~c khi dAu tu vao giao dl,lc dao ~o vOi ky vQng v~ mQt mirc thu nh~p t6t han trong tuang laL

Borjas (2005) cilng cho rbg nguai lao dQng quyth dinh hQc nganh nghe gl va chi tieu

d~n mirc nao gi6ng nhu dua ra quy€t dinh chi tieu g~n vOi gia thuy~t co ban trong kinh t~

hQC la mQi ngum d~u t6i da hoa lQ'i fch Quy~t dinh dAu tu vao giao dl,lc cAn phai dUQ'c can

nh~c mQt cach th~n tfQng, khi do ngum ta phai xem xet dong thu nh~p quy ve gia trj hi~n ~i

rong gii1'a cac phuang an khac nhau: di hQc nganh nghS nao d6 hay kh6ng va chQn nganh nghe nao gii1'a cac nganh ngh~ khac nhau

2.S MAi quan h~ giii'a vAn con ngtriri va thu nh,p Theo Bui Quang Binh (2010), v6n con ngum d8 chi nhUng ki~n thirc, ky nang va kinh nghi~m duQ'C mBi nguai tiSp ~,tich luy qua qua trinh s6ng, hQc ~p va lao dQng S1,I' nhin nh~n giao dl,lc la mQt S1,l' dAu tu b~t nguAn til thm Adam Smith (1776) trong mc ph4m The Wealth of Nations, vao cu6i th~ ky 18 Tir Hiu cac nha kinh t~ da quan tam d~n vai tro ella v6n con ngum trong phat tri8n kinh ts va trong cac qua trinh san xuk Co s6 Clla ly thuyth v6n con ngum la nhUng S1,l' dAu tu vao con ngum d8 gia tAng nAng su§t lao dQng Clla

hQ Nhitng sl,I dAu tu nay bao gAm dao t~o trong truemg va dao t~o trong qua trinh lam vi~c

ruc dAu tu vao giao dl)c

Giao dl)c dao ~o cimg voi chAt luc;mg Clla n6 la qua trinh dem tm cho m6i nguoi hQc v6n ki~n thuc, ky nang va kinh nghi~m va giup hQ khong ngimg hom thi~n gia tang tich lUy chUng Giao dl)c dao ~o dii tra thanh nganh "xay dJ,Ing" Clla n~n kinh t~ t~o ra va tich lOy v6n con ngum Clla n~n kinh te, mQt nhan t6 quySt dinh SI,I phat trian kinh t€ b~n vitng cho m6i qu6c gia Muc v6n con ngum phl) thuQc vao thm gian va chi phi dAu tu d~ hQc hanh trong h~ th6ng giao dl)c va Wi nghi~m trong cUQc s6ng Giao dl)c dao ~o quy€t dinh luc;mg v6n con ngum va d8n lugt n6 luc;mg v6n con ngum se quy8t dinh thu nh~p cua m6i ngum Thu nh~p ca nhan lao dQng tang len nho giao dl)c se la co So' cho SI,I gia tang GOP Clla qu6c gia, nhung SI,I gia tang nay mang tinh b~n vitng han

Cho toi nay dii c6 nhi~u cong trinh nghien cUu 19i nhu~ tiI giao dl)C anhi~u vung lanh thd khac nhau Cac nghien CUu kinh t~ cho thAy tuang quan duang giila trinh dQ hQc vAn va muc thu ~p nh~ duQ'c Nghien CUu thj truemg lao dQng My cho thAy m6i nam hQc them muc luang trung binh tang 7,5% (Acemoglu and Angrist 1999)

DAng thai, theo Caponi and Plesca (2007) nhitng ngum t6t nghi~p d~i hQc thu ~p

cao han nguoi chi t6t nghi~p phd thong trung hQc tiI 30% tm 40% B~gchUng thl,Ic nghi~m

aVi~t Nam ciing chi ra di~u d6, nhitng tinh thanh ph6 Clla Vi~t Nam co s6 nam di hQc trung binh cao han thi GOP/ng ciing cao han (TrAn ThQ D~t 2008)

Tom l~i, chenh I~ch muc v6n con ngum giila cac lao dQng se dfu1 tm chenh l~ch thu

nh~p giila hQ Thl,Ic t€ SI,I chenh l~ch muc v6n con ngum con d~n tm bAt binh ding trong ti8p c~n 00 hQi vi~c lam Clla lao dQng

2.6 Ly thuySt ti~n Itrong theo quan di~m kinh ts hC)c

Theo quan di~rn cua cac nha kinh t8 hQc nhu N.G Mankiw, Robert S.Pindyck va Daniel L.Rubinfeld dii cho thAy muc luang duQ'c hinh thanh tren co So' can b~.ng cung va cAu v~ lao dQng Ti~n luang can bing thj truemg se la rnuc ti~n luang rna ~i do luc;mg du

v~ lao dQng bing voi luc;mg cung v~ lao dQng

ChUng ta c6 the bieu di~n theo d6 thi sau:

Tien lucmgw

w*r -~~ -L: IUQIlg lao d{)ng DuOng cAu lao dQng thS hi~n m6i quan h~ giiia muc ti~n luemg va IUQ11g lao dQng cac

hang se thue ChUng ta da bi~t, de t6i da h6a IQ'i nhl$1 cac hang se thue lao dQng cho den khi nito rna doanh thu san phfun bien cUa lao dQng (doanh thu b3 sung do tang mQt dem vi lao dQng -MRPd bing v6i ti€n luemg Do d6 duang cAu v~ lao dQng ciing chinh la duimg MRPL•

Ta !My: MRPL = MPL.MR

Vai MPL la san phfun bien cUa lao dQng va MR la doanh thu bien Trong di~u ki~n thi

wOng c(lnh tranh hoan 000 thi MR = P Nhu v~y dUOng d.u v~ lao dQng c6 xu huang dOc

xuOng vi khi lm;mg lao dQng cang tang san phfun bien cUa lao dQng c6 xu huang giiun Do d6 dUOng cAu cUa lao dQng se chiu mc dQng cUa hai nhan to d6 la nang suAt bien cUa lao dQng va doanh thu bien hay gia ca san phfun trong di~u ki~n thi truimg c(lnh tranh hoan hao

OOi v6i cung v€ lao dQng thS hi~n mOi quan M giiia muc luemg va IUQ11g lao dQng cung lIng tren thi truOng DuOng cung ve lao dQng co the dOc len nhung cling c6 th~

u6n ngugc l~i, nghia la muc ti~n cong cao c6 th~ dan den cung nh6 hem v~ lao dQng do khi thu nh~p cao len nguai lao dQng c6 xu huang nghi ngai nhi€u hem Cung v€ lao dQng se chiu

s1,l'mc dQng cUa cae y€u to d6 la s1,l'thay d3i trong nh~ thuc va S1,l' di cu Khi ngum ta mu6n tham gia lao dQng nhi€u hem va anhihlg vimg kinh te phlit trian m(lnh IUQ11g dan di cu wi nhi€u hon thllugng cung v~ lao dQng cling tang len

Nhu v~y, trong di~u ki~n thi truimg c(lnh tranh, ti~n luemg ph\! thuQc vito cung va cAu v~ lao dQng TiSn luemg sf: tang khi cAu v~ lao dQng tang len ho~ cung lao dQng giam va se

giam neu cAu v~ lao dQng giam va cung v~ lao dQng tAng Tuy nhien trong di~u ki~n thi

wang khong c~nh tranh duai ap h/C Clla cong doan, cUa l~t ti~n luemg t6i thieu va cUa

thuy€t ti~n luong hi~u qua, muc ti€n luong se c6 th~ cao hon muc can bing

15

Tren co sa ly thuy~t v~ lao dQng va ti~n luang trong kinh t~ hQc chUng ta co th~ tMy

nang suAt bien coo lao dQng, 56 nguOi tham gia cung (mg lao dQng la yeu t6 quan trQng 3.nh huang den thu.nh~p VOi nhOng nguOi co ky nang, kinh nghiem va co hQc van cao nang su~t

bien se cao han va ti~n luang coo hQ cilog cao han, vOi nhUng cong vi~c nhan htl stlch se va

an toan thi Im;mg cung vS lao d¢ng cao han do do ti~n luang trong nhitng nganh nay giam xu6ng Nhu v~y theo quan diSm coo kinh te hQc, nhUng nhan t6 tac dQng den ti€n luang

do la: ~cdiem ngh~ nghiep, giao d\1c dAo ttto, k9 nang coo nguOi lao dQng

2.7 Cac yeu t6 tac dCjng den thu nhip ca nhiD

Theo kinh te hQc c6 di~n va tan c6 di~n, mire luang can bfulg xac dinh bOi giao diSm giita cung va cAu vS lao dQng Tuy nhien, th! truang lao dQng dugc th~ hi~n nhu m¢t thi truang d~c bi~t va khac vOi cac lo~i thi wang khac Cac phuang phap ti~p c~ngu6n v6n con ngubi thuang dugc sir d\1Og de giAi thich s\I kh8c bi~t vS ti~n luang Ly thuych v6n con nguOi (Human capital theory) dll dugc dS xuAt bOi Schultz (1961) va phat tri~n r¢ng rai hOi Becker (1964) Trong nhUng nam sau muai, Iy thuy~t nay da dugc phat tri~n do nh~n thirc

~ng S\I tang truang ciia v6n v~t chdt con ngubi la mQt phAn coo S\I tang truang trong tang truang thu nh~p Theo ly thuy~t v6n con nguOi cho thdy rfulg: giao d\1c va dao ~o lam tang nang suAt cua ngubi lao dQng bimg cach truySn d~t ki~n thirc va ky nang hitu ich, do do nang cao thu nh~p tuang lai coo nguOi lao dQng bfulg cach tang thu nh~p su6t dOi coo hQ

M~c nhien cong nh~ r~g chi phi dAo ~o va giao d\Ic la t6n kern va nen dugc coi la pMn dAu tu k~ til khi no dugc th\Ic hi~n nhim tang thu nh~p cho ca nhan

Becker (1964) dua ra gia dinh co ban:

1 Thi truang v6n con nguOi hoan hao bieu thi b~g vi~c cac ca nhiin tham gia t\l' do vao thi wang

2 TiSn luang la khoan chi phi tm cho ngubi lao dQng, khi do ti~n luang dugc x8c dinh: W, = r,H H, Trong do:

r,H: t6ng 56 v6n con ngubi (Stock of human capital)

H, : Ty l~ 19i nhu~tren v6n con ngubi (Rate of return to human capital)

Be danh gia va do luang cac nhan t6 ilnh huang d~n thu nh~p ca nhan, loop Hartog (1980) ti~n hanh nghien cUu vOi dii' li~u thu nh~p til ngu6n T6ng diSu tra dan 56 (Census of Population) coo C\1C diSu tra dan s6 My (U.S Bureau of the Census, 1950, 1960, 1970) va

Sa lao dQng coo My (U.S Department of Labor, 1965) de c~p d~n cac bi~n co mAi quan h~

vOi thu nh~p ca nhan coo ngum hlm cong an luang va mAi quan h~ giua cac bi~n MQt phan 10{li duqc th\fc<hi~n nhu sau: cac bi~n sA til (1 - 3) duOi day eho th~y S\f khae bi~t trong cae

nhi~m V\l rna ea nhan th\fe hi~n, trong khi cac bi~n (4 - 11) cho th~y S\f khac bi~t giua eac ca nhan khac nhau Nhom thi~t l~p dAu tien coo cac bi~n (I - 3) keo theo mQt S\f phan bi~t v8 nhu cAu lao dQng ho~c cac nhi~m V\l (nhom khac bi~t cong vi~c), trong khi cac thi~t l~p sau (4 - 11) doi hoi S\l phan bi~t ngu6n cung c~p lao dQng, ho~c giua nhUng ngum lao dQng v6i nhau (nhom khitc bi~t ca nhan) Cac bi~n (12 - 13) lien quan d~n mirc dQ do luang va bi~n

12 la bi~n dinh danh v8 khu V\fC, neri rna ky nang va nguai lao dQng duqc k~t hqp (nhom

~cthiI cong vi~c)

1 Cong vi~c va ngh~ nghi~p (Job and occupation): my tUng cong vi~ va ngh8

nghi~p (nhom cong vi~c) khac nhau thi thu nh~p clla ngum lao dQng ciing khac nhau Bi~n

nay la bicSn dinh tinh co bim va can cir vao bicSn nay co th8 s~p x~p thu nh~p coo tUng lao dQng vOi timg cong vi~c (ngh8 nghi~p) khac nhau

McCormick va ctg (1972, trich hOi Phan Thi Hilu Nghia, 2011) th\lC hi~n nghien ciru theo phuang phap McCormick, ditnh gia phan tich ngh8 nghi~p va thu nh~p tren co sa thang

do vOi bang cau hoi phan tich nghe nghi~p (Position Analysis Questionaire - P AQ) d8 do luang cac nhan tA tilc dQng dcSn thu nh~p acac nghe nghi~p khac nhau vOi 189 thanh tAo 5 mang chinh duqc ditnh gia c6 lien quan d~n thu nh~p coo chinh ca nhan, d6 la:

a Quy~t dinh, giao ti~p va mAi quan h~ xii hQi

b Ky nang thanh th{lo cong vi~c

c Kha nang thfch img vOi cac di8u ki~nlmoi truang thay d6i

d Sir d\lflg trang thich bi/phuang ti~nlmay moc

e HO{lt d{mg xir 1:9' thong tin

2 Nganh cong nghi~p (Industry): ngum lao dQng lam vi~c a cac nganh cong

nay la do nhUng nganh cong nghi~p sir d\lflg cac 10{li lao dQng khac nhau v6i sA luqng khac nhau Trong nhUng nganh cong nghi~p khac nhau thi ti8n luang coo cac cong vi~c (ngh8

nghi~p) giAng nhau cling c6 S\l khitc bi~t Tuy nhien, d~n mQt mirc dQ nao d6 thi nhUng khac

17

TRVONG 1l~1 HOC MO TP.HeM

Gannon va ctg (2007, trich bOi Phan Thi HOu Nghia, 2011) th\IC hi~n nghien cUu v~

S\I wang tAc ti~n luang giita cac ngAnh cong ngW~p khac nhau t~i 06 quAc gia cM.u Au

PMt hien cho thAy S\I t6n t~ chenh lech tien luang giita cac nganh cong nghi~p quan trQng a

ca hai gi6i tinh Kat qua nghien CUu Clla hQ ti8p tt,Jc chi ra ring: ngAnh cong ngW~p co Anh huang d~n khoang cach ti~n luang va dao dQng m~ qua cae nu6c t~i cMu Au D~c bi~t a

Ireland, kc3t qua khao sat cho thAy tac dQng Clla ngAnh cong nghi~p kMc nhau din d~n

khoang cach chenh tech trong tien luang khoang 29%

3 cip 49 phiD cip (Hierarchical level): cAp dQ phan cAp Clla nguOi lao dQng dugc pMn dinh ruy vao chinh sach hay quy dinh Clla m6i cong ty Ca nhan iJ vi tri cao huang thu

nh~p cao han KMo sat cho ring thu ~p tang mQt cach liiy tic3n v6i timg cAp b~c cao han

Keshab Bhattarai va Tomasz Wisniewski (2002) da nghien cUu cac yau tA mc dQng

d~n luang va cung lao dQng ~i wang quAc Anh 8u d\U1g bQ sA lieu diSu tra muc sAng dan cu

~i Anh de nghien CUu cac y~u tA tac dQng dan luang clla Anh Kat qua nghien Clru cho

thAy d~c trung ngh~ nghiep co imh huang dan tiSn luang clla nguoi lao dQng

4 GiOi tfDh (Sex): thu nh~p Clla lao dQng nit luon thAp hon thu nh~p Clla lao dQng

nam, mQt phAn vi hQ co xu huang lam cong viec vrn muc luong thAp han va ciing vi mQt phAn khi th\Ic hien mQt cong viec giAng nhu nam girn hQ dugc tra ti~n luang it hon

Dohmen, Lehmann (2008) su d\IDg dfr lieu thAng nMt Clla cac nhan vi en ill oom 1997

d~n nam 2002 ~i mQt cong ty Nga de nghien CUu y~u tA quy~t dinh khoang cach thu ~p

vrn girn tinh trong mQt nQi bQ thi truO'ng lao dQng co qua trinh chuyen d6i ch~ Ng~i tm ngh~ quan ly va cac cong viec doi hoi tinh chuyen nghiep, tiSn luong clla ph\! nit dugc tra it

hon nam girn khoang 25 dc3n 35% Trong khi do chenh lech nang suAt u6c tinh Clla ph\! nit noi chung khong nhieu va nho hon dang k~ so vrn s\I khac biet giita ti~n luong da tra cho

hQ Ban dAu khoang cach chenh lech ti~n luong nay kha Ian nhung qua thOi gian thi giam dang k~

5 Tu6i (Age): khi tu6i tang thi thu nh~p tang nhung trong mQt m6i quan he khong tuy~n tinh T~i mQt dQ tuBi nhAt dinh thi thu ~p trung binh co phan C\IC ngugc l~i, 180 do

mQt sA it tnrO'ng hW thu nh~p giam acac nhom tuBi cao nhAt

Hellerstein va Neumark (2004) qua nghien CUu "Ham san xuAt va u6c lugng phuong trinh ti~n luong so vOO lao dQng khong d6ng nMt: nhUng bing chUng bQ dit li~u phil hW moo

ve nguOi chil-nguOi lao dQng" cho thAy cae cong nhan adQ tuBi tir 35 dc3n 54 tu6i dSu co nang

suAt lao dQng nhu cac cong nhan tre va trong mQt sO cong vi~c neu co yeu cAu vS chi tiet - ky

(tuBi tir 55 tra len) lam vi~c 41i cac oong ty It han so vai sOlugng cong nhan tre nhung nhUng oong nh§n Ian tu3i nay da duQ'c tra tien nhiSu han cong nhan tre

6 Gbio d\lc (Education): cac ca nhan co trinh dQ giao d\lc cao han thuang ki€m duQ'C thu nh~p cao han va trong de, thi gifra thu nh~p - giao d\lc co dQ dOc han

Cac nghien Clru kinh ta cho thAy tuang quan duang giiia trinh dQ hQc vAn va mirc thu

~p nh~n duQ'c Nghien Clru thi twang lao dQng My cho thAy m6i nrun hQc tWIg them thi mUe luang trung binh tang 7.5% (Acemoglu va Angrist, 1999) Trong nghien Clru cUa Caponi va Plesca (2007) cling dil chi ra ring nhUng nguai tOt nghi~p d~i hQc thi thu nh~p

cUa hQ cao han nguai chi tOt nghi~p phB thong trung hQc tir 30 den 40% Bing chUng thpc

nghi~m aVi~t Nam cling chi ra diSu do, nhUng tinh thanh phO cUa Vi~t Nam co nguai dan vai sO nam di hQC trung binh cao han thi GDP/ngum cling cao han (TrAn ThQ D~t, 2008)

7 Dao tfo (Training): nguai lao dQng khi hOM tAt nhUng chuang trinh dao 410 mirc luang cUa hQ co xu huang tWIg Keshab Bhattarai va Tomasz Wisniewski (2002) dil nghien Clru cac y~u to tac dQng d~n luang va cung lao dQng 41i vuang quOc Anh Sir d\lDg bQ

sO li~u diBu tra mirc sOng dan cu 4li Anh d~ nghien Clru cac yau to tac dQng d€n luang clla Anh Kat qua nghien cUu cho thAy dao 410 co anh huang den tien luang clla nguai lao dQng

8 Kinb ngbi~m (Experience): nguai lao dQng co dQ day kinh nghi~m dOi v6i mQt oong vi~c C\l thS mirc thu nh~p co xu huang tang Duang thing hiSn thi kinh nghi~m - thu

nh~p co thS ho~ khong thS tuyen tinh Tac dQng cUa kinh nghi~m thay dBi khac nhau thea tirng lo~i nghB nghi~p (Keshab Bhattarai va Tomasz Wisniewski 2002)

9 N~n tang gia dinb (Family background): nhi€u nghien Clru cho kat qua ring nhUng nguai Ian len trong gia dinh co nSn tang giao d\lc cao han kiam thu ~p cao han

John Ermisch va Marco Francesconi (2000) thpc hi~n phan tich sir d\lDg dfr li~u thOng ke 1.157 ca nhan, tuBi tir 16 tra len sinh trong khoang thai gian til 1974 dan 1981 Qua nghien Clru, nen tang gia dinh v€ giao d\lc Clla cha m~ ho~c nguai trpc tiep nuoi duang co anh huang m~den trinh dQ hQc vAn cUa eac dira tre, trong khi do nSn tang gia dinh vS giao d\le l~i khong co anh huang tr\le tiap dan thu nh~p ella cac cli nhan

19

10 Din tOc (Race): d~c bi~t la ~i My, th\lc t~ cho thdy r~ng mQt s6 ngum dan tQc

thi~u s6, my vao cong vi~c C\1 th~ hQ ki~m dugc thu nh~p it han ngum da trAng

Hellerstein va Neumark (2004) th\lC hi~n nghien CUu xac djnh d~c di~m cUa ngum lao dQng, chdt lugng l\lc lugng lao dQng va tian luang HQ nh~n thdy r~ng S\l khac bi~t va chUng tQC cUa ngum lao dQng khong co wang quan v6i tian luang

11 Chi s6 IQ (Intelligence Quotient): ca nhan v6i chi s6 IQ cao han co xu huang kiem duQ'c thu nh~p nhiau han nhilng ngum co di~m s6 tMp han

Trong mo hinh cua Tinbergen khi xem xct mQt ca nhan v6i nhilng ky nang cAn thi~t d~ th\lC hi~n mQt nhi~m V\1 C\1 th~ thi khai ni~m va thuQC tinh cua cac nhan t6 la tuang d6i ro rang Richard Ruggles (1998) chi s6 IQ co nhiau kich thu6c khac nhau va khong phai tdt ca cac cong vi~c dau cAn thiet phai co ho~c mQt cong vi~c nMt dinh nao do co sin yeu cAu v~

kich thu6c cUa chi s6 IQ

12 Bi~n khu vllc (Regional variables): 0 hAu h~t cac nu6c, nguo'i lao dQng lam

vi~c ~i nhilng khu V\lC khac nhau thi thu ~pcUa hQ cling khac nhau dang k~ Nhilng khac

bi~t nay thuOng kha lien t1)c theo thm gian Keshab Bhattarai va Tomasz Wisniewski (2002) d§ nghien cUu cac yeu t6 mc dQng den luang va cung lao dQng ~ vuang qu6c Anh Ket qua nghien CUu cho thdy khu V\lC lam vi~c co anh huang d~n tian luang cua nguui lao dQng

13 Thiri gian lam vi~c (Duration of work): khi ca Man duQ'c tra luang theo giu thi

ca nhan lam vi~c nhi~u gia ch3c chfut bao ham vi~c hQ co dugc thu nh~p nhiau han Tuy nhien, trong mQt s6 cong vi~c (vi d\1 nhu cac vi tri quan Iy) thi thai gian lam vi~c khong co m6i quan MtI1Jc ti~p d~n thu ~p

Petersen va ctg (2005) d§ th\lc hi~n nghien cUu so sanh nam gi6i va nu gi6i lam vi~c

trong cimg mQt ngh~ nghi~p t~i My, Na Uy va Th\1Y :Di~n T5' l~ thm gian lam vi~c va khoang cach tian luang dQc l~p nhau

2.8 Ham ti@n lU'ong cia Mincer (1974) Jacob Mincer (1974) gi6i thi~u phucmg trinh tian luang th~ hi~n m6i quan M giua logarit tian luang (ho~ ti~n cong/thu ~p) bi tac dQng boi cac yeu t6 nhu s6 Mm di hQc, kinh nghi~m va binh phuang cUa bi~n kinh nghi~m d\la teen I~p lu~n r~ng s6 ti~n dugc tra

cong Clla mQt nguoi trong hi~n ~i pht) thuQc vila vi~c hO da dAu tu vao van con nguoi

(human capital) cua ban than tru6c do Phuang trinh ti~n luang Clla Mincer co d~g:

V6i w: ti~n luang Clla nguOi lao dQng

s: sA nam di hoc Clla nguoi lao dQng

z: sA nam kinh nghi~m

z2: binh phuang Clla sA nam kinh nghi~rn

Day la phuang trinh ti~n luang Mincer d~g tinh, duqc sir d1)flg cit nhi~u trong cac bai nghien CUll v~ ti~n luang va phan tich Sl)' chenh l~ch ti~n luang MQt trong nhilng bai t6ng quan nghien CUll xudt sAc, k8 thira phuang trinh ti~n luang Clla Mincer (1974) duqc phat tri~n bai David Card (1999) Bai nghien CUll Clla Card (1999) t~p trung vao tac dQng trung binh Clla sA nam di hoc d8n ti~n luang thong qua ky th~t h6i quy theo phuang phap binh phuang nho nhAt va phuang phap h6i quy v6i bi8n cong Ct)

Sau cong trinh nghien CUll Clla David Card, co rAt nhi~u cac nghien CUll khac v~ ti~n

luang va chenh l~ch ti~n luang dl)'a tren phuang trinh ti~n luang Clla Mincer da duqc cong

ba Nhi~u nghien CUll rna rQng d~ xuAt them bicSn va thay d6i cac bicSn dQc l~p xudt hi~n

trong phuang trinh Mincer ban dAu M~ du phuang trinh ti~n luang do Mincer d~ xuAt va cac dl;lng rna rQng con co rnQt sa h~ch8 nhung no vfut co vai tro nbAt dinh trong vi~c xac dinh tac dQng Clla vi~c hoc ~p d8n ti~n luang tren thi truang lao dQng va duqc sir d1)flg rAt rQng rai trong cac nghien CUll v~ ti~n luang va chenh l~ch ti~n luang

D~g tAng quat Clla phuang trinh ti~n luang Mincer co ~ng:

Trong Xi co the co chUa cac bi8n sa nam di hoc, sa nam kinh nghi~m, sa nam kinh

nghi~m binh phuang va cac bicSn dQc l~p khac co tac dQng d8n ti~n luang H6i quy W; theo

Xi dB tim ra u6c luqng cua h~ sa h6i quy ~ sa li~u thong thuang dua vao h6i quy chi bao g6m nhilng nguOi lao dQng co vi~c lam va duqc nh~luang theo vi~c lam do

2.9 Cac ngbien cm tnro-c

2.9.1 Cac nghien cu:u ngoai mr6c

Keshab Bhattarai va Tomasz Wisniewski (2002) da nghien c(ru cac yeu t6 mc dQng den luong va cung lao dQng 41i vuong qu6c Anh Sir d1).Ilg bQ 56 li~u di~u tra mirc 56ng

dan cu 41i Anh d~ nghien c(ru cae yeu t6 mc dQng den luang Clla Anh Ket qua nghien c(ru cho thiy cac bien 56 nam di hQc~ kinh nghi~m lam vi~c~ trinh dQ dao t~o nghS, gi6i tinh,

ngon ngu, d~c trung ngh~ nghi~p va khu V\IC c6 anh huang den ti~n luang ctia nguai lao

dQng Ham ti~n luong rna ong dun ra nhu sau:

log W; =Po + PIS; + pzAge, + P3Age; + P4VC; + psSex; + P6E2LI + P7RGSCI + Ps Re gion; + &;'" Trongd6:

- S : bi~uth1 s6 nam di hQC

- Age : 4i di~n cho kinh nghi~m lam vi~c

- ve :bien 4i di~n cho trinh dQ dao 410 nghS

- Sex : bien gia th8 hi~n gi6i tinh (Mng I neu la nam)

Ket qua nghien c(ru cho thiy ~ng kinh nghi~m, s6 nam di hQc, gi6i tinh, trinh dQ

dao 410 ngh~, kha nang tieng Anh d~u c6 tac dQng den ti~n luang~ va mirc ti~n luong 6 cac khu V\IC khac nhau la khac nhau

Honest Zhou (2002) trong blli nghien ciru "cac yeu t6 quyet dinh den thu nh~p coo

thanh nien: TruOng hQ1l Clla Harare" da chi ra v6n con ngum la yeu t6 quyet dinh quan trQng den thu ~p Clla thanh nien~ chUng bao gam s6 nam di hQc, trinh dQ hQc vAn cao nhit d~t

dugc Nghien c(ru cho tMy nguai di hQc d~i hQc c6 thu nh~p cao hon ngum khong c6 b&ng

d~i hQc la 46% Tuy nhien trong nghien ciru filly thi bit~n kinh nghi~m lam vi~c va bien nhan khAu hQC, kinh te xa hQi l~i khong c6 ynghia th6ng ke

2.9.2 Cac nghien CUll tTong nlrbc

Phan Thj HihI Nghia (2011) cling da nghien cUu cac nhan t6 tac d{>ng d~n thu ~p

ca nh8n qrl TP H6 Chi Minh Cu{>c kh30 sat vOi s6 li~u thu th~p coo 504 ca nban c6 lien quan Phuong pMp ki8m dinh bAng pban tich phuong sai ANOVA, ki8m dinh Levene, Tukey, KruskIa-Wallis Cac nhan t6 c6 anh hucmg d~n thu ~pca nhan g6m 3 nh6m v6i 13 nhan t6: i) Nh6m nhan t6 v€ khac bi~t cong vi~c g6m: ngh~ nghi~p, nganh cong nghi~p, cAp d{> phan cAp U) Nh6m nhan t6 khac bi~t v€ ca nhan: gi6i tinh, tuAi, giao dl,lc, dao q.o, kinh nghi~m,

n€n mng v€ giao dl,lc gia dinh, chi s6 IQ iii) Nh6m nhan t6 v€ d~c thu cong vi~c: khu V\IC va thm gian lam vi~c K~tqua nghien cim cho !My:

Nh3n t6 I~hinh doanh nghi~p, kinh nghi~m, cAp d{> pban cAp va trinh d{> giao dl,lC c6 8nh huUng d~n thu ~pca nhful Trong do, nh8n t6 tac d{>ng ~oMt la cAp d{> pban cAp, ti~p theo

la nh8n tA giao dl,lc, nh8n t6 lo~ hinh doanh nghi~p va cu6i cOOg la nh8n t6 kinh nghi~m

Nguy~n Quae Nghi va c~ng 8\1' (2011) vOi nghien cUu cae nhan t6 8nh huang dSn thu

nh~p coo h{> gia dinh 6 khu V\IC nong thon huy~n Tra On, tinh V-mh Long s6 li~u coo nghien cim dUQ'C ph6ng vAn tl'\fc ti~p til 182 h{> gia dinh 6 khu V\IC nong thon huy~n Tra On Cac phuong pbap pban tich dugc sir dvng la th6ng ke mo m va h6i quy tuy~n tinh da bi€n: k~t qua nghien cim cho tMy, tuy muc s6ng coo ngum dan khu V\IC nong thon ngay cang dugc cm thi~n

nhung vfut cOn nhi€u hQ gia dinh c6 mirc thu ~pkM !Mp Ngu6n thu ~pchinh coo phfut

160 h{> gia dinh ph\l thuQc vao ngh€ nong vi th~ muc thu ~pmong d6i !Mp va kha bAp henh K€t qua cling cho !My rAng s6 nban kh~u coo h{>, kinh nghi~m lam vi~ coo chu h{>, trinh d{> hQC vAn coo chu h{> va sA ho~t d{>ng q.o ra thu ~pc6 anh huang d~nthu ~pbinh quanlnguOi coo h{> gia dinh 6 khu V\lC nong thon

So.- Thj Thu Hing (2012) eta nghien cim cae nh8n 16 mc d{>ng d~n thu ~pcoo lao d{>ng trong linh V\IC dich V1,l qrl Nam Trung B{>, d\l3 tren bQ s6 li~u di€u tra muc s6ng dan cu do tAng C\lC th6ng ke di€u tra va cung cAp trong nmn 2010 (VHLSS 2010) K~t qua nghien cim cho tMy: kinh nghi~m co anh huang ~nh oMt d~n thu nh~p, ti~p d6 la bi€n s6 nam di hQC coo ca nhan Mo hinh cling cho !My c6 S\l chenh I~h trong thu nh~p giila nam va nit, giita nguoi lanh d~o v6i cac ngum gift chuc Vl,l khac, co S\l khac bi~t gifta lao d{>ng ky thu~t cao va lao dQng co ky th~t vOi nhUng chuc V\l khac v€ thu nh~p Ben c~ do mo hinh cling cho thAy lao d{>ng 6 Ba N§ng cO thu ~pcao hoo lao d{>ng 6 nhUng tinh thanh khac

TrU'O'llg Chiu (2013) da nghiBn cw cac nhan t6 tac dQng dBn thu ~p hQ & cac xa

bien gim tren dia han tinh Tay Ninh S6 li~u Clla nghiBn cw duqc phong van tn,rc tiBp til 241

hQ gia dinh ac4c xa bien gim tren dia ban tinh Tay Ninh Du li~u thu th~p duqc tiBn hanh phan tich th6ng ke mo ta va phan tich hdi quy tuy~n tinh da bi~n KBt qua nghien cw xac dinh duQ'C cac nhan t6 tac dQng dBn thu nh~p Clla hQ gia dinh la ngh~ nghi~p Clla chu hQ, kinh nghi~m lam

vi~c Clla chu hQ, trinh dQ hQc van Clla chu hQ, quy mo hQ, tY l~ phl,l thuQc, quy mo di~n dch dAt,

sa ho~t dQng ~othu ~pva kha nang ti~p c~ngudn v6n tin d\lflg chinh thirc

Trin Thi Tuin Anh (2014) da nghien cw "{foc luqng ham hdi quy ti€n luong &

Vi~t Nam giai do~2002 -2010 b~g thu tl,lc Heckman hai buoc", dga tren du li~u til khao sat muc s6ng dan cu Vi~t Nam nAm 2002 va 2010 KBt qua nghien cw cung cAp hAng chtrng th6ng ke cho thAy thgc sg c6 chenh l~ch tiSn luong giii'a nguoi lao dQng akhu Vl,l'C thanh thi va nong thon, giii'a nam gim va nu gim Tuy nhien chenh l~ch giua cac nh6m c6

xu huang giam din theo thOi gian Trinh dQ hQc van, th~ hi~n qua bing cAp cling thgc sg tac dQng d~n tiSn luong Bing cAp cling cao thi muc luong tuong trng nh~duqc cling cang Ian

Nhu v~y qua phin so luQ'C pMn 19 thuySt va cac nghien cw c6 lien quan vS cac yBu t6 tac dQng d~n ti€n luong, thu nh~p cua cac tac gia chUng ta thAy nhUng y~u t6 tac dQng d~n

tiSn luong d6 la tuAi tac, gim tinh, kinh nghi~m, trinh dQ hQc van, d~c di~m ngh~ nghi~p, ky nAng Clla nguoi lao dQng va khu vgc lam vi~c Nhii'ng nghien cw tru&c da cho thAy cac y~u

t6 tac dQng dSn ti€n luong, thu nh~p n6i chung Tuy nhien d6i vm nghien cw cac y~u t6 iinh huang dSn ti€n luong Clla C\l'U HSSV TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3 trong linh vgc dich

V\l BCVT thi chua !My tac gia nao nghien cw NQi dung rna tac ghi mu6n nghien cw la cac ySu t6 tac dQng dan tien luong cua C\l'U HSSV Nha TruOng trong 11nh vgc dich Vl,l BCVT

2.9.3 MIJ hinh nghien criu tM ngh;

Qua vi~c tAng hqp cac 19 thuy~t, tim hi~u cac nghien cw tru&c tac gia so bQ daM gia cac ySu t6 tac dQng d~n ti~n luong Clla C\l'U HSSV TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3 bao gdm: TuAi Clla C\l'U HSSV; Gim tinh Clla C\l'U HSSV; Nganh ngh~ dao t~o; Di~m trung binh; S6 niim t6t nghi~p; Tinh tr~ng hon nhan; Ton giao; Kinh nghi~m lam vi~c; Thanh pMn dan tQC; Lo~i hlnh doanh nghi~p; Lam thuellam chu; Thanh thilNong thon; Khu vgc lam vi~;

Lam vi~c dung chuyen nganh va S6 nAm hQc them

Bioh 2.1: Mo hioh oghieo em di ogh!

TuOi Clla c\lU Giai tinh Clla C\lU Nganh ngh~ dao

Kinh nghi~m lam vi~c

hQc BCVT

CNTT3

Lam thue/lam chu Thanh thi/nong thon Khu V\fC lam vi~c

sA narn h<,>c them Tom tit cbuO'Dg 2

Chuang nay giAi thich cac Wi ni~m, dAng thm giai thi~u nhUng ly thuy€t n~n tang lien quan d~n nghien Clm nhu ly thuy~t v~ ti~n luang, thu nh~p, thu nh~p ca nhan, vAn con ngum, mAi quan h~ giiia vAn con ngum va thu ~p, mAi quan M giua vAn con ngum va giao d\lc dAo ~o, cac y€u tA mc dQng dSn thu nh~p, ly thuySt ti~n luang theo quan di~m kinh

tS h<,>c, ham ti~n luang Clla Mincer va trinh bay cac mo hinh nghien Clm wac, mo hinh nghien c\ru d~ nghj

25

THVC T~G GIAO DVC TRUNG

Chuang ba trinh bay tang quan vJ giilO dl;lc trung cap chuyen nghi~p hi~n nay, vai

fro cUa gido dl;Ic TCCN, thl;l'c tr{mg clia giao dl;lc TCCN, gMi thi~u vJ Truang Trung h(Jc BCVT & CNTT 3

3.1 Tang quan v~ giao dye TCCN hi~n nay

3.1.1 Vai tra clia gitlo d(lc chuyin nghi;p

B<> Ghio d\lc & Dao 410 (2001), giao d\lC TeeN 180 m<>t b<> ph~n cUa h~ thang giao d\lc

quac dan vai nhUng m\lC tieu sau:

Giao d\lC TeeN nh~m dao 410 nguoj lao d<>ng co ki~n thirc, ky nang thl,lC hanh cO' ban

cUa m<>t nghe, co kha nang lam vi~c d<>c I~p va co tinh sang 410, img dvng cong ngh~ vao

cong vi~c

Giao d\lC TeeN co tinh da d~g v~ nganh nghe, co quan M ch~t chi! va chiu anh

huang CUa nhu cAu pMt triBn kinh ~ - xil h<>i, Sl,l phat tri~n cUa khoa hQc, cong ngh~, cUa thi

truang vi~c lam, doi hoi giao d\lC TeeN phai luon d6i mai, phil hgp v6i nhu cAu v€ ngu6n

nhan Il,lc cUa thi truerng trong timg thm kY

Giao d\lC TeeN 180 m<>t b<> ph~n quan trQng, khong th~ thi~u trong h~ thang giao d\lc

quac dan, nh~m dao 410 nhan Il,lc, nang cao dan tri, b6i duoog nhan tai, gop pMn dap img

nhu cAu nhan 1l,lC trt,rc ti~p cho cong nghi~p hoa hi~n d{li hoa d~t nu6c

Trong xu th~ h<>i nh~p kinh t~ quac t€ ngay cang sau rQng, vi~c ti~p thu cac ti~n bQ v€

khoa hQc va cong ngh~ ph\l thuQC chit y~u vao dQi ngii lao dQng ky th~t, dQi ngii tn thirc

Do v~y, muan phat tri~n kinh t€ cAn phai dAu tu cho con nguoj rna cat loi 180 dAu tu phat

tri~n giao d\lc va dao t{lO, nMt 180 dao 410 ngu6n nhan ll,lc lao dQng trt,rc ti~p sao cho phil hgp

vai Sl,l phat tri~n cUa cac Iinh Vl,lC khac nhau cUa nen kinh t~ Di€u nay khAng dinh, giao d\lc

dao t{lO noi chung, giao d\lC TeeN noi rieng vdn cat lOi 180 phat tri~n nguAn nhan hlC

D~ bi~t khi Vi~t Nam gia ~p WTO, thi truerng lao dl)ng rna cira, c{lnh tranh trong tuy€n d\lng lao dQng co tay ngh~ 180 v~n d~ t~t y~u Vi v~y, nhu cAu dao 410 ngh€ co chdt

lugng se r~t Ian mai dit kha nang cung c~p ngu6n nhan hlc ch~t lugng cao cho thi truerng

lao dQng va c6 vai tro vo cimg quan trQng quyat dinh kha nang c~tranh va hQi nh~p quAc

t~ Chinh vi v~y, dAy m1;l.nh ghio d\1c dao t1;l0 trong d6 c6 giao d\1c TCCN d8 phat tri~n ngu6n

nhan l\lc da tra thanh mQt doi hoi cAp bach dAi vm S\l phat tri~n cua dAt meac

- S\I doi hoi v~ trinh dQ chuyen mon ky th~t trong th\lC ti!n san xuAt ngay cang cao

trong khi chuang trinh dao t1;l0 va thi€t bi ky th~t ph\1C V\1 cho dao t1;l.0 cua cac tlUOng

TCCN 11;l.i qua cil ky, 11;l.c h~u khong theo kip vm th\Ic ti!n sim xuAt

- DQi ngil giao vien tf\IC ti~p tham gia dao t1;l.O kY thu~t, nghi~p V\1 a cac wOng TCCN cOn thi€u so vai yeu cAu, co cAu khong d6ng bQ, trinh dQ chuyen mon nghi~p V\1

chua dap (mg kip theo yeu cAu d6i mm va dao t1;l0 nhan l\lc trong thm ky CNH - HDH

- Nguai lao dQng qua dao t1;l0 va khong c6 vi~c lam ngay cang tang, trong khi d6 cae doanh nghi~p, co sa san xuAt, dich V\1 thi dang thi~u dQi ngii lao dQng c6 trinh dQ chuyen

mon nghi~p V\1, day la mQt nghjch ly kh6 tranh kh6i bai co ch€ dao t1;l0 TCCN chua giin vai

nhu cAu sir d1,1ng Cung va cAu lao dQng khong g~p nhau, dfut d€n h~u qua kim ham dao t1;l0,

kim ham san xuAt gay thi~t h1;li Ian dAi vai nan kinh t€ acac dja phuang va khu V\IC

- Co ch€ phan lu6ng trong giao d\1c ph6 thong chua duQ'c th\Ic hi~n tri~t d€, hAu h~t

hQc sinh THCS, THPT c6 khuynh huang di thi\ng lu6ng d€n DH, CD khong thich re vao TCCN H~ thAng giao d\1c ngh~ nghi~p, giao d\1c DH, CD chua c6 co ch~ lien thong tich

C\lC, t1;l.0 di~u ki~n, co hQi cho nguai hQc duQ'c hQc len b~c dao t1;l0 cao han trong diau ki~n

vila lam vila hQc Ben c~ d6 tinh ~g thl sinh khong dang ky vao cac tlUOng TCCN, trong d6 mQt phAn do cac tlUOng DH, CD cling tuy€n sinh M TCCN

-H~ TCCN g~p nhi~u kh6 khan trong cong tac tuy~n sinh vi n~m cung tren dia ban,

c6 nhi~u co sa c6 dao t1;l0 TCCN, d6ng thai c6 nhi~u tlUOng Trung cAp ngh~ c6 nganh dao

~o gfut voi nganh Clla TCCN, do v~y tuy~n sinh Clla cae truc.mg thuc.mg khong d~t chi tieu Ben c~ d6, do khong tuy~n sinh dugc nguai hQc nen khong c6 kinh phi dAu tu cho cO' sa

v~t chAt, dao ~odQi ngii ghio vien, xdy d\lI1g giao trinh

-M~t khac, truoc tae dQng Clla suy thoai kinh t~, cQng voi thong tin tuy~n dl,lIlg Clla cac cO' quan, cac doanh nghi~p trong thai gian gAn ddy khi~n nhi~u thi sinh va gia dinh khong mu8n cho con di hQc TCCN vi di~u ki~n tim dugc vi~c lam ngay cang tra nen kh6 khan, k€

ca ngum gi6i ngh~ khi~n hQ phai can nh!c truoc 18i re chQn ngh~, hUOng nghi~p

Til th\Ic tr~g bAt c~p d6 lam anh huiJng d~n dAu vao cua b~c dao t~o TCCN, h(iu qua

t~o ra la cO' cAu lao dQng bAt hgp ly, thila thAy thi~u thg, mQt th\Ic tr~ng d§ tAn t~i nhi~u nam qua rna vln chua dugc thao get

3.2 GiOi thifu v~ Tnrimg Trung hQc BCVT & CNTT 3

3.2.1 Lich SIT hlnh thlmh

Truc.mg Trung hQC BUll chinh vi~n thong va Cong ngh~ thong tin 3 (Truc.mg Trung hQc BCVT&CNTT 3) (The Technical Vocational School of Posts, Telecommunications and Infonnation Technology No.3 - SPTI3) la don vi S\I nghiep thuQc T~p doan BCVT Vi~t

Nam, n!m trong he th8ng cac truc.mg TCCN Nlul nuoc Truc.mg dugc Thanh l(ip ngay 31-5­

1976 theo Quy~t dinh s8 275/QD-TCBD Clla TAng C\lC BUll di~n voi ten gQi "Truc.mg Cong nhan ky th~t BUll di~n 3" Ngay 09-01-1992 Truc.mg tra thanh cO' sa 3 thuQc Trung mm dao

~ BCVT II thea Quy~t dinh s8 98/QD-TCCB-LD Clla TAng cong ty BCVT Vi~t Nam Ngay 23-7-1999, Truc.mg tach kh6i Trung mm dao ~o BCVT 2 thea Quy~t dinh s8

497/1999/TCBD tra thanh "Truc.mg Cong Nhan BUll Di~n 3" tr\Ic thuQc TAng C\lC BUll di~n

Truc.mg tra thanh "Truc.mg Trung hQc BCVT&CNTT 3" til ngay 16-12-2005 tm nay thea

quy~t dinh s8 34/QD12005IBBCVT Clla BQ BUll chlnh ViSn thong (nay la BQ Thong tin va

Truy~n thong)

3.2.2 Chfrc nang nhi{m v(I

Truc.mg c6 chuc nang giao d\lc, dao ~o b(ic trung cAp, b~c duoi trung dp v~ cac chuyen nganh BUll chfnh - ViSn thong - Cong nghe thong tin va tham gia hUOng nghiep cho hQc sinh cac truc.mg phA thong trong ph~m vi cac tinh, thilnh ph8 khu V\IC Nam BQ, ph\lc V\l cho S1J phat tri~n nganh BUll chinh ViSn thong - Cong nghe thong tin Clla dAt nuoc Truc.mg

Trung hQc BCVT & CNTT 3 co vi th~ tuang dAi t6t trong phan khuc Clla cac truOng TCCN thUQC T$p doan BCVT Vi~t Nam hi tuy~n sinh thea khu V\lC tir Binh Thu$n d~n Ca Mau

Chuyelf nganh dao t(lo

- H~ trung cAp ngh~ co 5 chuyen nganh dito ~o gAm: Ky thu$t dai tr~m vi~n thong,

Kinh doanh thi~t bi vi€n thong - tin hQc, Ky thu$t m~g ngo~i vi va thi~t bi <tAu cu6i, Kinh

doanh dich V\1 BCVT, Ky thu$t lip ~t diti tr~ vi~n thong

-H~ trung cAp chuyen nghi~p co 3 chuyen ngitnh: Di~n ill vi~n thong, Quitn tri kinh doanh Buu chfnh vi~n thong, Cong ngh~ thong tin Nam 2013, Nhit TruOng rna rQng them 3 chuyen ngitnh mo; la Di~n ill dan d\lllg, Quan Iy doanh nghi~p, Cong ngM diSu khien w

dQng

- Dao t~o, dao t~o I~i, bAi du5ng nghi~p V\1 cac khoa DTVT, QTKD BCVT, CNTT

ngiinh~

Vile lam dung ehuyen nganh

Ngitnh QTKD dao ~o nhUng nha quitn Iy n3m vUng ki~n thuc ca ban v~ kinh t~ -xa

hQi, cac ki~n thuc v~ chuc nang, qua trinh kinh doanh va quitn tri acac doanh nghi~p, co ky nang ca bim dS v$n d\1ng trong kinh doanh noi chung va th\IC hitnh t6t mQt s6 cong vi~c

Theo Buu di~n Vi~n Nam (2013), sinh vien t6t nghi~p nganh QTKD co thB lam cac nghS nhu nhan vien ph\1 trach hitnh chanh va nhan S\I, nhan vien ban hang va qwln Iy khach hang, nhan vien qwln Iy san xuAt, nhan vien quitn Iy cung Ung, nhan vien kinh doanh va ti~p

thj, khai nghi~p doanh nghi~p vita va nh6 ho~c co the lam cong tac qmin Iy doanh

nghi~p acac dan vi san xuAt, kinh doanh, xuAt nh$p kh§u, tai chinh, ti8n t~, t6 chuc va qwln

ly cac ca sa dich V\1 cham soc suc kh6e, giao d\1C, the thao

Ngitnh QTKD BCVT la mQt ngitnh chuyen sau Clla QTKD, vi v$y sau khi t6t nghi~p

ra truang HSSV co thB lam vi~c cac cong vi~c lien quan v~ kinh doanh a bAt ky doanh

nghi~p nao D6i voi cac doanh nghi~p Buu chinh, Vi€n thong, Cong ngh~ thong tin nhu VNPT, Mobifone, Vinafone, Viettel, FPT, VNPost, ViettelPost khi xin vi~c se la lqi

th~ cho C\fU HSSV Nha TruOng vi dll duqc trang bi ki~n thuc va ky nang sau han vS nganb Buu chinh, Vi~n thong, Cong ngh~ thong tin

Ngitnh DTVT trang bi cho ngum hQc cac ky nang ve chuyen nganh nhu: thi~t k~, thi cong, v~ hitnh va bao tri cac h~ th6ng di~n, di~n ill trong truyen thong lien I~c nhIl truyen

hinh, m~g internet, m~ng di~n tho~i c6 dinh, di~n tho~i di dQng, thong tin v~ tinh Ben

c~do nganh hQc ciing trang bi cac ky nang mSm cAn thi~t nhu ky nang lam vi~c nhom va giai quy~t vAn <dS dQc l~p, ky nang giao ti€p Vi tri lam vi~c sau khi t6t nghi~p chuyen nganh DTVT co th€ lam vi~c t~i cac bQ ph,n ky th~t trong cac cong ty, t,p doan vi8n thong (Mobifone, Vinafone, Viettel, Gfone, VNPT, ), dai phat thanh, dai truySn hinh, buu di~n,

t~mthong tin lien l~c, cong ty thi~t k€ va thi cong M th6ng thong tin lien l~c (M th6ng tAng dai nQi bQ, tAng dai tin nhfut, tr~m BTS, .), cong ty san xuAt thi€t bi di~n til vi€n thong (Apple, SamSung, Nokia, LG, Motorola, .), cong ty cung cAp dich V\I truySn hinh cap,

truy~n hinh v~ tinh (HTVC, VTC, A VG, K +, SCTV, )

Ngoai cac cong vi~c dugc ke tren la cae cong vi~c chua dt'mg chuyen ngitnh Qwln tri kinh doanh Buu chinh vi€n thong, Di~n til vi€n thong

3.2.3 ThAng ki t'inh hinh 400 t(lo t(li Truitng tir nam 2007 idn 2012

Bang 3.1: Th6ng ke dnh hinh dao t,o t,i Trllimg TH BCVT & CNTT 3

Nguim: Phong Dao T~o-TruOng Trung hQc BCVT & CNTT 3

Til nam 2003 vS truoc TruOng th\!'c hi~n nhi~m v\l dao ~o theo dja chi do TAng cong

ty Buu chinh vi€n thong Vi~t Nam cAp chi tieu cho cac dan vi tr\l'c thuQc (Buu di~n tinh, thitnh ph6, cong ty .) HQc sinh sinh vien khong phai dong hQc phi va khi ra truOng se dugc b6 tri vi~c lam sau thm gian thir vi~c til 1 d€n 3 tMng Thai diem nay TruOng dao ~o

I