Các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến năng suất xoài của hộ trồng xoài tại huyện cao lãnh đồng tháp

quy da bi€n de danh gia cac y€u t6 dAu vao anh huang d€n n~ng suAt xoai cua hQ tr6ng tren dia ban huy~n Cao Ulnh tinh D6ng Thap - 86 li~u duQ'c phan tich va trinh bay d\l'a tren k€t qua

BQ GlAo DVC vA sAo

" Cae yiu ta dau vao anh hu:iYng din nang suat xoiti ella hp trang xoai t(li huy?n Cao Liinh, Dang Thap"

mtmNG 041 HOC Md TP.HCM

Chuyen ngimh : Kinh t€ hQc

Mft s3 chuyen nganh: 60 31 03

Nguai hu6ng dan khoa hQc:

TS Nguy@n Hfru Dung

TP H6 Chi Minh, Nfun 2013

LOICAMBOAN

Toi cam doan rang lu~ van nay: "Cac yiu t6 eMu VaG anh huimg din

nang sudt xoai, clla h(J tr6ng xoai t()i huy?n Cao Lanh, D6ng Thap" la bai nghien

CUu cua chinh toL

Ngoi;li trir nhUng tai lieu tham khao duqc trich dftn trong lu~n van nay, toi

cam doan r~ng toan phful hay nhUng phAn nh6 cua ban lu~n van nay chua timg

duqc cong bi> ho~c duqc sir d\lng de nh~n b~ng cap anhUng noi khitc

Khong c6 san phAm ho~c nghien CUu nao cua nguai khitc duqc sir d\lng

trong lu~n nay rna khong duqc trich d§n theo dung quy dinh

Lu~n van nay chua bao gia duqc n9P de nh~n bat ky bang cap nao ti;li citc

truang di;li hQc ho~c co sa dao ti;lo khitc

TP H6 Chi Minh, thang 8 nam 2013

Nguy~n Van Nhi~u

LOICAMON

D§u tien, toi xin gui 1m cam on tran trQng den Ban giam hi~u, Quy th§y co tham gia giang d/ilY cac mon hQc trong chuong trinh dao t/ilO sau d/ili hQc chuyen nganh Kinh te hQc, Quy th§y co khoa sau d/ili hQc cua truOng D/ili hQc MlY TP.HA Chi Minh

Toi xin bay t610ng biet on chan thanh den TS.Nguy~n Hfru Dling- TruOng D/ili hQc Kinh te TP HA Chi Minh, ngum th§y dii huang ddn, chi bao, truy~n d/ilt nhUng kinh nghi~mquy bao va t~ tinh giup dO' toi trong subt thai gian th\lc hi~n

va hoan thanh d€ tai nghien Clm nay

D~ hoan thanh lu~n van nay, toi dii nh~n duQ'c rth nhi€u S\l giup dO' cua cac

ca nhan va don vi, toi xin gui lai cam on nhi~t thanh denanh Huynh Thanh Son, Ph6 Truang Phong Nong nghi~p& PTNT huy~n Cao Liinh dii cung d.p cac tM 1i~u, thong tin lien quan; UBND xii My Xuong, xii My Hi~p va cac hQ nong dan trAng xoai thuQc hai xii tren dii giup dO'toi trong qua trinh di~u tra sb li~u

Toi cling xin cam on tAt ca nhUng nguai than, bli\fl be va C<Y quan dii giup dO', dQng vien kip thai trong subt thm gian toi tham gia hQc t~p va hoan lu~n van nay

Xin tran trQng cam on!

TP HA Chi Minh, thang 8 nam 2013

11

, '

Xoai la m{)t lo~i ciiy an qua d~e san eua huy~n Cao Lanh vila dUQ'e chUng

nh~nhan hi~u hang hoa vao euAi nam 2012 voi hai lo~i la " Xoai Cao Lanh" va

" Xoai Cat ehu Cao Lanh" Tren co sa dieu tra ehQn m§u thu~ ti~n eua 140 h{) trc3ng xoai ahai xa My XU<Jllg va My Hi~p, huy~n Cao Lanh, tinh Dc3ng Thap da

tim va xae dinh cae yeu tA anh huang den nang sudt xoai eua h{) trc3ng xoai d\Ia tren cae sA li~u dieu tra ve di~n tieh ddt trc3ng, m~t d{) trc3ng, sA nam tu6i eua cay,

sA nam kinh nghi~m, IUQ'llg lao d{)ng san xudt xoai, IUQ'llg phan bon, thuAe trir

sau, kien thire trc3ng xoai eua h{) gia dinh

Nghien e(ru sir d\lllg phu<Jllg phap thAng ke mo ta, mo hinh hc3i quy tuyen tinh da bien, ham san xudt Cobb-Douglas d~ danh gia cae yeu tA dfiu vao anh

huang den nang sudt xoai eua h{) trc3ng xoai t~i huy~n Cao Lanh, tinh Dc3ng Thap

Ket qua phan tfeh hc3i quy eho thdy nang sudt xoai eua cae h{) trc3ng xoai

t~i huy~n Cao Lanh ehiu anh huang eua cae yeu tA: Di~n tfeh ddt trc3ng xoai;

lUQ'llg lao d{)ng tham gia san xudt xoai; hQe vdn eua ngucri trc3ng xoai; tu6i cay xoai; m~t d{) trc3ng; lUQ'llg phan bon va vAn d~ san xudt xoai, trong do yeu tA anh

huang m~nh nhdt la di~n deh ddt trc3ng xoai

ve m~t th\Ie ti€n, nghien e(ru nay giup eho lanh d~o nganh nong nghi~p

eua huy~n thdy dUQ'e khai quat mue d{) anh huang eua cae yeu tA dfiu vao den

nang sudt xoai eua h{) trc3ng xoai tren dia ban huy~n, tir do dua ra cae giai phap efin thiet va phil hgp d~ h3 trQ' ngucri dan nang eao nang sudt xoai

Ket qua nghien e(ru cling de ra m{)t sA huang nghien e(ru tiep theo trong

vi~e nang eao nang sUdt xoai tren dia ban tinh Dc3ng Thap

LOI cAM ON

, TOM TAT " .

DANlI Ml,JC HINlI vA 1.1 D~t vdn d~

1.3 Cau hoi nghien CUu

104 DOi tUQ1lg va ph~mvi nghien cuu

1.5 PhUOllg phap nghien cuu

1.6 Ynghia nghien CUu

1.7 Ket cdu ChUOllg 2- CO sd LY 2.1 Nang sudt

204 Kh ' al m~mA va 'd~ ~c d' lem cua san xuat nong ng ~ , , : " h' " I~p

2.4.2 D~c

2.5.1 Vai tro cac yeu to nguOn l\lc trong tang tru6ng va phat tri~n

2.6 Ly thuyet v~

2.7 Cae

Chuang 3- THljC ~NG TRONG XOAI 0

3.1- Tinh hinh s{m xuAt xoai &nuae ta

3.2.4 GiOng xoai va lo~i

3.3 Thge tr~g trAng xoai tren dja ban huy~n

3.3.1 Vi tri dja ly

3.3.2 Thge tr~g trAng xoai tren dja ban huy~n

3.3.3 Quy trinh ky thu~t

4.3 Phuang phap xu ly, phdn tieh sOli~u

4.5 Giai thfeh cae bi~n va ky

5.1 Ma til d~e di~m

5.2 K~t

5.3 K~t

5.4 Ki~m

5.4.1 Ki~m

TAl LIeU 1HAM KHAO

Ph\ll\lc 3 Di~n bi~n tinh hinh san xu!t xoai aVi~t Narn tiI

Ph\lI\lC 4 Cac k~t

DANH MVC HiNH vA DO Bi€u dA 3.1 CO' cdu di~n tich city an tnii

Bi€u dA 3.2 San

.

B 'A

dA 5 1 l:'\OA t A" UO'" tAng 0" h' h 47

leu 0 ] J UOI eua ng I ro

Bi€u dA 5.3 Tham d\l' t~p hUdn ki~n

Bi€u dA 5.5 Quan

Bi€u dA 5.6 Quan h~

Bi€u dA 5.7 Quan

Bi€u dA 5.8 Quan h~

Bi€u de, 5.9 Quan h~ gitl'a lUQ'Ilg lao dong d~n

Bi€u de, 5.10 Quan

DANH MVC BANG

Bang 4.1 Giai thieh eae bien va ky

Bang 5.1 DQ,e diem xa hQi eiia hQ tr6ng xoai {J huy~n

Bang 5.3 DQ,e diem san xuAt eiia hQ tr6ng xoai (J huy~n

Bang 5.4 Gia tri

Bang 5.5 Chi phi san xuAt eiia Vl)

Bang 5.6 San lugng, gia ban, doanh thu va 1<;>1 nhu~

Bang 5.7lJ6'e hrgng h~

Vlll

DANH MVC TU VIET TAT

BVTV: bao v~ th\lc v~t

DBSCL: D6ng B~ng Song Cll'u Long

FAO (Food and Agriculture Organization ofthe United Nations): TA chuc Luong

th\lc va Nong nghi~p Lien Hi~p Qu6c

HTX: Hqp tac xii

NN & PTNT: Nong Nghi~p va Phat tri~n nong thon

SX: san xuAt

THT: TA hqp tac

Tp.HCM: Thanh ph6 H6 Chi Minh

UBND: try Ban Nhan Dan

VietGAP (Vietnamese Good Agricultural Practices): Quy trinh th\lc hanh san

xuAt t61 cho rau, qua an toan t/ili Vi~t Nam

VN: Vi~tNam

ChtrO'Dg 1- GIro THI¥U

1.1D,t vin d~

Theo trung Him khuyen nong-khuyen ngu D6ng Thap (2011), thi ciiy Xoai (Mangifera Indica) duQ'c phdn IOn cac nha khoa hQc cho rfutg co ngu6n g6c til

mi~n Dong An DQ duQ'c tr6ng cach day han 4.000 nam Tren the gi6'i co khoang

130 nu6'c tr6ng xoai, An DQ co di~n tich tr6ng xoai IOn nhdt (chiim 40% t6ng

scm lU()'ng xoai tren toem thi giai), ke den Ia Trung Qu6c (11 %), Pakistan (7%),

Mexico (6%) va Thai Lan (5%) Vi~t Nam co san Iuqng xoai dung hang thu 12

va Ia nhom thuQc 20 nu6'c san xudt xoai co ti~m nang nhdt cua the gi6'i Cay xoai

hi~n nay duQ'c tr6ng (y h§u het cac tinh phia Nam, nhung t~p trung nhi~u tren dia ban Ti~n Giang, D6ng Thap, Vinh Long, Ben Tre, cAn ThO', H~u Giang, D6ng Nai, v6'i rAt nhi~u gi6ng xoai nhu Cat Hoa LQc, Cat Chu, Thanh Ca, Chau

Ngh~, Tham, Xiem, Ghep, trong do xoai Cat Hoa LQc Ia gi6ng xoai ngon nhdt hi~n nay, co di~n !fch canh tac 17.690 ha (y cac tinh phia nam vo; san Iuqng u6c tinh khoang 58.472 tAn m3i nam Theo trung tam khuyen nong-khuySn ngu D6ng Thap (2011) thi rieng tren dia ban tinh D6ng Thap t6i thai di€m nam 2010 di~n

tich 9.300 ha va san luqng 61.357 tAn, nhu c§u v~ tieu th\l xoai cua the gi6i dang

co xu hUOng gia tang v6i t6c dQ binh quan 6,3%/nam My Ia nu6c nh~p khAu xoai lOn, chiem tren 45% san phAm xoai nh~p khAu the gi6'i d thi tTUang trong nu6c, xoai (y DBSCL dUQ'c v~ chuy€n di Tp HCM, cac tinh Dong Nam bQ va phia b~c d€ tieu th\l MQt ph§n xoai (y cac tinh Dong Nam bQ duQ'c ti~u th\l t/ili ch3 va cung cdp cho Tp HCM Ngoai ra mQt Iuqng IOn xoai til DBSCL va cac tinh mi~n Dong Nam bQ duQ'c xuAt khdu sang Trung Qu6c va mQt it xoai d/ilt chdt luqng ngon dUQ'c xudt khdu di Duc, Phap, Th\lY Si, H6ng Kong, Singapore DBSCL va Dong Nam bQ la mQt trong nhung vling san xudt xoai trQng di€m cua nu6c ta v6'i di~u ki~n tl)' nhien, ddt dai phil hQ'P cho cay xoai phat tri€n Tuy nhien ph§n IOn di~n !fch tr6ng xoai cua cac tinh trong vling it tham canh nen nang sudt d/ilt thdp so v6i ti~m nang nang sUdt va khong fin dinh Cong ngh~ SO' chS, bao

aviIng Cao Lfulh Tuy nhien do mQt s6 hQ dan thi~u kinh nghi~m, ky thu~t tr6ng

va cham soc xoai, mirc dc} d§u tu th§p, trinh dQ sfm xu§t, irng d1,lllg ti~n bQ khoa h<;>c con h~ ch~ nen nang su§t, ch§t IUQ11g va hi~u qua d~t dugc la chua cao M~c

dil v~y, t~i D6ng Thap ngoai hai san phiim chu Il,l'c la lila va ca thi xoai la mQt trong nhfrng cay tr6ng th~ m~ cua tinh, gop ph§n xoa doi giam ngheo, dem I~i

thu nh~p cho nhi€u hQ nong dan va tang twang GDP hang nam cua tinh

D€ co th€ tr6ng xoai d~t nang su§t cao, hi~u qua thi vi~c nghien ciru tac dQng cua cac y~u t6 d§u vao, trang bi ki~n thirc nong nghi~p cho hQ nong dan,

cung c§p v6n d§u tu cho cac hQ tr6ng xoai la r§t quan tr<;>ng Trong nhfrng nam g§n day gia phan bon, nhan cong tang len kha cao, d6ng thai gia d§u ra cua xoai luon bi~n dQng thi thu nh~p cua hQ tr6ng xoai kho rna dam bao, n~u tinh toan khong ky co th€ bi thua 16, dan d~n YUan xoai khong duQ'c d§u tu cham soc, th~m

chi phai ch~t b6 d€ tr6ng cay khac

Nghien ciru nay mang I~i mQt s6 y nghia v€ Iy thuy~t va thl,l'c tien cho nhfrng nguai lam cong tac quan Iy nganh nong nghi~p cua huy~n Cao Lanh noi rieng, D6ng Thap noi chung va cac hQ tr6ng xoai D6ng thai co th€ lam co sa d€ tinh co qui ho~ch dinh huang phat tri€n, d€ ra cac giai phap sir d\lng y~u t6 d§u

vao trong vi~c tr6ng xoai nh~m tang nang su§t, ch§t IUQ11g va hi~u qua cua lo~i

cay tr6ng nay

V 6i Ynghia tren, vi~c ch<;>n nghien ciru: "Ctic yiu ta df,u vao iinh huifng din nang sufit xoai, cua h{j trang xoai tfli hUYfn Cao Liinh, Dang Thtip" la c§n

thi~t

1.2 Ml}c tieu nghien ctru

Ml,Jc tieu t6ng quat: Danh gia cac y~u t6 d§u vao anh huang d~n nang su§t cua hQ tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh, tinh D6ng Thap

Ml,JC tieu Cl,J th€:

- DAnh gia th\l'c tr~g vi~c tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh, D6ng Thap

- Xac dinh cac y~u t6 dftu vao quan trQng tac dQng tai nling suAt xoai, cua

hQ tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh

- MQt s6 gqi y chinh sach nhAm tling nang suAt xoai cho cac hQ tr6ng xoai 1.3 Can hoi nghien cUu

- y~u t6 dftu vao nao anh hu6ng d~n nling suAt xoai cho hQ tr6ng xoai ~i

huy~n Cao Lanh?

- Mirc dQ anh hu6ng cua cac y~u t6 dftu vao d~n nling suAt xoai cua hQ tr6ng xoai nhu th~ nao?

- Lam th~ nao d~ nang cao nling suAt cua ciiy xoai?

1.4 Deli tmlng va ph,m vi nghien cUu

- D6i tuqng nghien ciru: la nguai tf\l'C ti~p tr6ng xoai trong hQ cua cac nong hQ co VUOn chuyen tr6ng xmli ahuy~n Cao Lanh tinh D6ng Thap

- Ph~m vi nghien ciru: hai xa My Xucmg va My Hi~p, huy~n Cao Lanh tinh D6ng Thap, do hai xa nay co di~n tich dAt tr6ng xoai IOn nhAt cua huy~n, co

d~c di~m the, nhuemg, khi h~u phu hqp d~ tr6ng xoai nhAt la hai lo~i xoai co gia tri cao la xoai Cat Hoa LQc va xoai Cat Chu, d6ng thai hai xa nay co nhi~u nguai

tr6ng xoai tham gia vao hqp tac xa san xuAt xoai

- Thai gian: V1) mua xoai nam 2012

1.5 Phuong phap nghien cUu

- Phucmg phap thu th~p s6li~u:

s6 li~u stY cap: duQ'C thu th~p til cUQc ph6ng vAn tr\l'c ti~p 140 hQ gia dinh nong dan la nguai tf\l'C ti~p tr6ng va quan ly vuOn xoai tren dia ban hai xa My Xucmg va My Hi~p huy~n Cao Lanh bftng bang cau hoi khao sat

s6 li~u thir cap: duqc thu th~p til cac bao cao cua Phong NN & PTNT

huy~n Cao Lanh, bao cao te,ng k~t nam cua UBND huy~n Cao Lanh, s6 li~u cua

C\lC Th6ng ke, s6 li~u cua cac cong trinh khoa hQc nghien ciru cay xoai, cac bao

di~n til

- Phucmg phap phan tich s6 li~u: sau khi di8u tra s6 li~u th\l'c t~, cac s6

1i~u va thong tin thu th~p duQ'c dung phucmg phap th6ng ke mo ta va mo hinh h6i

,

quy da bi€n de danh gia cac y€u t6 dAu vao anh huang d€n n~ng suAt xoai cua hQ tr6ng tren dia ban huy~n Cao Ulnh tinh D6ng Thap

- 86 li~u duQ'c phan tich va trinh bay d\l'a tren k€t qua tinh toan til phAn

m8m Micosoft Excel va 8P88 phien ban 16.0

1.6 Yngbia ngbien cuu K8t qua nghien ciru nay gUip cho lanh d~o nganh nong nghi~p cua huyen

Cao Lanh thAy duQ'C khai quat muc dQ anh huang cua cac y€u t6 dAu vao d€n

n~ng suAt xoai cua hQ tr6ng xoai tren dia ban huy~n, til do dua ra cac giAi phap cAn thi€t va phil hQ'P de h6 trQ' nguai dan nang cao n~ng suAt xoai

- Gop phAn dinh huang nghien ciru ti8p thea trong viec nang cao n~g

suAt xoai tren dia ban tinh D6ng Thap

1.7 Kit cAu lUfn vin

- Chuang 1: Giai thieu Trinh bay tang quan v8 vAn d8 nghien ciru, chuang nay giai thi~u bao g6m nhUng nQi dung: ly do chQn d8 tai, m1)C tieu nghien ciru, ph~m vi va d6i tuqng nghien ciru, phuang phap nghien ciru, y nghia nghien ciru cua d8 taL

- Chuang 2: Co so ly thuy€t va mo hinh nghien ciru Chuang nay trinh bay nhUng khai ni~m co so ly thuy€t cac y€u t6 anh

huang d8n n~ng suAt cay tr6ng, cac mo hinh nghien ciru truac

- Chuang 3: Th\l'C tr~ng tr6ng xoai 0 nuac ta va tren dia ban huy~n Cao

Lanh, tinh D6ng Thap

Chuang nay trinh bay tom luQ'c v8 tinh hinh san xuAt xoai trong nuac va

d~c diem kinh t€- xa hQi, th\l'c tr~ng tr6ng xoai tren dia ban huy~n Cao Lanh tinh

D6ngThap

- Chuang 4: Phuang phap nghien ciru Chuang nay trinh bay phuang phap chQn m~u, k8t cAu bang cau hoi phong vAn, phuang phap xu ly, phan tich s6li~u va mo hinh nghien ciru d8 nghi cho d8

taL

- Chuang 5: Phan tich k€t qua nghien cuu

Chuang nay thao lu~n k6t qua nghH~n eiru va phan tieh cae y6u t6 anb hu6ng d6n nang suftt xoai ella hQ tr6ng xoai tren dia ban huyen Cao Ulnh

- Chuang 6: K6t lu@.n & Ki6n nghi

D\l'a vao k6t qua nghien eiru ella d~ tai v~ cae y6u t6 anh hUOng d6n nang suftt xoai ella hQ tr6ng xoai, qua d6 d~ xuftt cae giai phap th\l'e hi~n nh~m lam tang nang suftt xoai ella hQ tr6ng xoai tren dja ban huyen Cao Lanh

, '

5

Chuong 2- CO sa LY THUYET

2.1 Nang suit

Theo Til di€n thu~t ngfr Nang sufit va Chfit Im;mg do Trung Him nang sufit

Vi~t Nam t6ng hQP bien sOlpl, thu~t ngfr nang sufit thea khai ni~m c6 di€n thi nang sufit co nghia la nang sufit lao d('>ng ho~c hi~u sufit sir d\lng cac ngu6n l\lc (http://www.vpc.vn) Vi khai ni~m nang sufit xufit hi~n trong mQt b6i crum kinh

t~ C\l the, nen trong giai dolpl dAu sfm xufit cong nghi~p, y~u t6 lao dQng la y~u t6 dUQ"c coi trQng nhfit d giai do~n nay, nguai ta thuang hi€u nang sufit d6ng nghia vai nang sufit lao dQng Qua mQt thai ky phat tri€n, cac ngu6n l\lc khac nhu v6n, nang luqng va nguyen v~t li~u cling dUQ"c xet d~n trong khai ni~m nang sufit d€ phan am tAm quan trQng va dong gop cua no trong doanh nghi~p Quan diem nay dii thuc dAy vi~c phat tri€n cac ky thu~t nh~m giam bat lang phi va nang cao hi~u

qua san xufit Nang sufit agiai do~n nay co nghia la san xufit "nhi~u han" vai

"chi phi thfip han" Tuy nhien, quan diem nang sufit nhu v~y mai chi dilng l~i a

nang sufit ngu6n l\lc va do chi la mQt khia clplh cua nang sufit T 6 chirc Lao dQng qu6c t~ (ILO) trong nhi~u nam dii dua ra quan diem ti~n bQ han v~ nang sufit, do

la vi~c sir d\lng co hi~u qua nhfrng ngu6n l\lc: v6n, dfit dai, nguyen v~t li~u, nang luqng, thong tin va thai gian chir khong chi bo h~p trong y~u t6 lao dQng Nhung

n~u chi dirng aquan diem nhu v~y thi nang sufit chi xet d~n cac y~u t6 dAu vao rna chua d~ c~p d~n gia tri dAu ra Ma dAu ra la y~u t6 quan trQng quy~t dinh kha nang c~nh tranh cua doanh nghi~p trong b6i canh n~n kinh t~ nhu hi~n nay.Vi nang sufit la mQt quan diem nen m6i nguai se co cach hi€u v~ no khac nhau tuy thuQc vao nhfrng khia c~nh rna hQ nhin nh~n tai va quan tam tai Dinh nghia nang sufit thea dUng ban chfit dUQ"c hi€u mQt cach h~t sirc dan gian No la m6i quan h~ (ty s6) gifra dAu ra va dAu vao dUQ"c sir d\lng d€ hinh thanh dAu ra do Theo cach dinh nghia nay thi nguyen t~c co ban cua tang nang sufit la th\lc hi~n

phuang thirc d€ t6i da hoa dAu ra va giam thi€u dAu vao Thu~t ngfr dAu vao, dAu

ra dUQ"c di€n giai khac nhau thea S\l thay d6i cua moi truang kinh t~ - xii hQi DAu

ra thuang dUQ"c gQi vai nhfrng C\lm til nhu t~p hqp cac k~t qua D6i vai cac doanh

nghi~p, ddu ra duQ'c tinh bing t6ng gia tri san xufit - kinh doanh, gia tri gia tAng

ho~c kh6i higng hang hoa tinh bing dan vi hi~n v~t (} cfip vi mo thuOng su d\lng T6ng gia tri san phAm qu6c nQi (GDP) Ia ddu ra d~ tinh nAng sufit Bdu vao trong khai ni~m nay duQ'c tinh theo cac yeu t6 tham gia d~ san xufit ra ddu ra nhu lao dQng, nguyen v~t li~u, v6n, thiet bi may moc, nAng lugng, ky nAng qu{m IY

Nhu v~y, noi ve nAng sufit, nhfit thiet phai de c~p t6i 2 khia c~nh, khia

c~ ddu vao va ddu ra Khia c~ ddu vao th~ hi~n hi~u quA su d\lng cac ngu6n hlc Khia c~nh ddu ra th~ hi~n gia trj san phAm va dich V\l Tuy nhien, nhUng cach tiep c~n m6i gdn day nh§n m~nh han vao khia c~nh ddu ra cua nAng sufit d~

dap (mg duQ'c v6i nhUng thach thuc cua moi truOng c~nh tranh va nhung mong dQ'i cua xa hQi Trong nen kinh te thi truOng, nAng sufit duQ'c gan ch~t v6i cac

ho~t dQng kinh teo N6 duQ'c hi~u la lam sao d~ t~o ra nhieu ddu ra han v6i lugng ddu vao h~ che CAi tien nAng sufit cho phep tAng truOng kinh te, nang cao muc s6ng cho xa hQi B6i v6'i cac doanh nghi~p, no lam cho kha nAng c~nh tranh duQ'c tAng len thong qua vi~c su d\lllg ngu6n hlc hi~u qua han va t~o ra nhieu ddu ra han CAi tien nAng sufit con c6 y nghia d6i v6i m6i ca nhan trong xa hQi v6i cach

hi~u t~o ra nhieu cua cai han, thu nh~p cao han va chfit lugng cUQc s6ng duQ'c cAi

thi~n t6t han NAng sufit con duQ'c hi~u la mQt tu duy hu611g t6i th6i quen cAi tien

va v~d\lng nhUng cach thuc bien mong mu6n thanh cac hanh dQng C\l th~ Theo cach tiep c~ nay, nAng sufit la khong ngirng cAi tien d~ wan t6'i s\l t6t d~p han Ngay hom nay phai t6t han ngay hom qua va ngay mai se t6t han ngay hom nay Bieu nay co th~ th\lc hi~n duQ'c nha vao cac n6 l\lc ca nhan va t~p thS khong ngirng nang cao kien thuc, ky nAng, kY lu~t, cac ho~t dQng phat huy tinh thdn sang ~o cling nhu vi~c quan Iy cong vi~c t6t han, phuong phap lam vi~c t6t han, giAm thiSu chi phi, giao hang dUng h~n, h~ th6ng va cong nghe t6t han dS d~t

duQ'c san phAro va dich V\l chfit lugng cao, thi phdn 1611 han va muc s6ng cao han

2.2 Cay trAng

Theo Bach khoa toan thu rna, cay tr6ng la cay duQ'C thudn h6a, chQn lQc

dS tr6ng trQt, dua vao san xufit nong nghi~p Cay tr6ng chiem mQt ti Ie rfit nh6

7

trong tAng sA cac lmli ciiy tren Trai D~t Cay trAng du(}c thu hOI;lCh h~ng nam hay theo \'\1 mua, cac san phdm nay du(}c dUng d€ lam thirc an, co kho (dUng cho gia suc), va cho nhi~u nhUng mvc dich kinh t~ khac Phat tri€n cay trAng cling la mQt phfut cua nong nghi~p (http://vLwikipedia.orglwiki/Caytrong)

2.3 Nang suit cay tr6ng

TAng cvc ThAng ke dinh nghia v~ nang su~t cay trAng nhu sau: "Nang su~t

cay trAng la sA lU(}flg san phdm chinh thu dugc tinh tren mQt don vi di~n tich gieo trAng ho~c di~n tich thu hOI;lCh cua timg 10l;li cay trAng trong mQt \'\1 san xu~t ho~c

ca nam cua mQt don vi san xu~t nong nghi~p, mQt dja phuong hay ca nuoc" (http://gso.gov.vnldanhmucIHTCT)

Theo TAng cvc ThAng ke cong thirc tfnh nang su~t cay trAng co S\l khac

bi~t gitla cay hang nam va cay lau nam DAi voi cay hang nam co hai IOl;li nang

su~t: nang su~t gieo trAng va nang su~t thu hOI;lCh

- Nang su~t gieo trAng la nang su~t tinh cho toan bQ di~n ttch gieo trAng bao gAm ca di~n tich m~t tring

Cong thirc tinh: Nang su~t gieo trAng (\'\1, nam) = San IU(}flg thu hOI;lCh (\'\1, nam) I TAng di~n tich gieo trAng (\'\1, nam)

- Nang su~t thu hOI;lCh la nang su~t chi tinh tren di~n tich thu hOI;lCh khong bao gAm di~n tich m~t trdng

Cong thirc tinh:

Nang su~t thu hOI;lCh (\'\1, nam) = San IU(}flg thu ho~ch (\'\1, nam) I Di~n

tich thu ho~ch (\'\1, nam)

D6i v6'i cay tau niim:

DAi voi ciiy lau nam chi tinh nang su~t dAi voi nhUng di~n tich da cho san phdm bdt k€ trong \'\1, nam do co cho san phdm hay khong (con gQi la di~n tich

da dua vao san xu~t kinh doanh khong bao gAm di~n tich trAng moi, dien tich dang trong thai ky ki~n thi~t co ban chua dua vao san xu~t kinh doanh)

Cong thirc tinh:

Nang suAt thu ho~ch (V\l, nam) San lm;mg thu ho~ch (V\1, nam)! Di~n

tich cho san-phAm (V\l, nam)

D~i til' dien bach khoa toan thu ti8ng Vi~t dinh nghia nang suAt cay tr6ng nhu sau: San IUQ'llg cay tr6ng d~t du(Yc tren mQt don vi di~n tich (thuemg hi mQt hecta) sau mQt V\l san xuAt d3i v6i cay hAng nam hay sau mQt nam d3i v6i cay lau nam d8n tu6i thu ho~ch, trong kinh t8 nong nghi~p, vi~c dAnh gia nang suAt cay tr6ng thuang d\Ta vao nang suAt th3ng ke (la nang suAt thu ho~ch t~i g3c) do cO' quan th3ng ke xac dinh va m6i chi th\Tc hi~n trong san xuAt Ina (nang suAt th3ng ke chua dnh dAy dii hao h\1t trong khau thu ho~ch va v~ chuyen), va nang suAt th\Tc thu la s3 san phAm th\Tc t8 thu du(Yc d\Ta tren cO' sa tai li~u h~ch toan ciia don vi san xuAt nong nghi~p, hQ nong dan Nang cao nang suAt cay tr6ng lit phuong hu6ng phat trien c6 y nghia cO' ban ciia nong nghi~p, nhAt lit d3i vai cac nu6c ch~m phat trien, dQ phi nhieu t\T nhien cao Vi~c ap d\lflg d6ng bQ cac bi~n

phap khoa hQc ky thu~t, kinh t8, t6 chuc san xuAt va quan ly lit phuong phap chti y8u nang cao nang suAt cay tr6ng d Vi~t Nam, kinh nghi~m mang tinh chAt truy€n th3ng lau doi trong nong nghi~p da du(yc t6ng k8t thanh tri thuc v€ ky

thu~t tham canh tang nang suAt cay tr6ng: nuac, phan, cAn, gi3ng Ngay nay, S\T phat trien m~nh me ctia l\Tc IUQ'llg san xuAt, nhAt lit cac thanh t\fU va ti8n bQ v~

khoa hQc - ky thu~t, gi3ng va cong ngh~ sinh hQc, cong C\1, cO' khi h6a, cac chinh sach kinh t8 - titi chinh ctia nha nuac d3i vai nong nghi~p (giao quy~n sit d\mg ruQng dAt lau dili cho don vi san xuAt hQ nong dan, quy~n t\T chti v€ phuong hu6ng san xuAt - kinh doanh thea cO' ch8 thi truemg, ch8 dQ h~ch toan kinh t8, ch8

dQ phan ph3i, chinh sach gia ca, cac bi~n phap nhit nuac hO tr(Y tai chinh, tin d\lflg) da c6 Mc d\lflg 160 d3i veJi vi~c tang nang suAt trong nong nghi~p

2.4 Khai ni~m va die diim etia san xuit nong nghi~p

Theo Corsi (2003), nong nghi~p n~u theo nghia h~p chi c6 nganh trAng trot, nganh chan nuoi va nganh djch V\l trong nong nghi~p Con nong nghi~p hi€u theo nghia rQng n6 con bao gAm ca nganh lam nghi~p va nganh thuy san Nong

nghi~p, cling c6 nhilng d{ic di€m co ban nhu nhilng nganh khac la: a) san phAm cua n6 se dugc ban tren thi truOng M{ic du, t;;ti cac nuac dang phat tri€n, mQt phAn san phAm se dugc nong hQ d€ l;;ti tieu dung trong gia dinh, va it nhAt mQt phAn san phAm cua n6 cling se dugc ban nhAm c6 thu nh~p d€ mua cac v~t tu dAu vao ph\lc V\l cho tai san xuAt; b) San xuAt nong nghi~p Slr d\lng cac y~u t6 dAu vao, thong qua co ch~ sinh hoc cua cay trAng d€ chuy€n h6a thanh cac nong san khac nhau Cac y~u t6 dAu vao trong san xuAt nong nghi~p c6 th€ chia thanh hai nh6m 16'11 nhu sau: Nh6m dAu vao do cac nganh cong nghi~p khac cung cAp: a) nhilng y~u t6 dAu vao trung gian: phan b6n, thu6c bao v~ th\lc v~t, h;;tt gi6ng, nuac Nhilng y~u t6 nay dugc cay trAng thu hut va chuy€n h6a trong qua trinh sinh truOng va phAt tri€n; b) nhilng y~u t6 dAu vao lo;;ti trang thi~t bi: may cay, may su6t, may phun thu6c, dugc Slr d\lng trong nhieu chu kY san xuAt; Nh6m

y~u t6 dAu vao do hQ gia dinh cung cAp: lao dQng, v6n (tien), va dAt dai

Cac san phAm cua nong nghi~p c6 th€ chia lam 2 nh6m chinh: nh6m nong san su d\lng tr1)'C ti~p cho tieu dung, khong Slr d\lflg nhu mQt y~u t6 dAu vao d€ san xuAt: cac lo;;ti trai cay, hoa Nh6m nong san thu 2 la nguyen li~u cho cac nganh san xuAt khac nhu mia d€ lam duOng, bong vai cho cong nghi~p d~t may Tuy nhien, S\l phan chia nay chi mang tinh chAt tuang d6i, ban than mQt lo;;ti

nong san cling c6 th€ c6 ca hai d{ic tinh nay

2.4.2 Bte diem sin xuit nong nghi~p

Corsi (2003) cho rAng m{ic du c6 nhilng di€m tuang 11)' nhu cac nganh san xuAt khac, san xuAt nong nghi~p c6 nhilng d~c thu rieng ve khia c;;tnh ky thu~t

nhu: g~n ch{it nhieu vai y~u t6 dAt dai, rna y~u t6 nay ngay cang khan hi~m vi ban than dAt khong th€ rna r{>ng nhieu han kha nang sAn c6 ve dAt trAng cua mQt qu6c gia DQ dai cua qua trinh san xuAt keo dai vai thang (cay ng~n ngay), ho{ic chu ky kinh doanh keo dai vai muoi nam (cay dai ngay), vi~c san xuAt cua n6 khong th€ dao ngugc, nghia la khi san xuAt da b~t dAu (vi d\l sau khi gieo gi6ng

lila), thi khong th~ dung duQ'c nhu truang hQ'P t~t ngu6n t/ilm tri hoan trong san

xudt trong c6ng nghiQp

HQ qua cua nhitng d~c diem ky thu~t nay nhu sau: S\l c6 dinh v€ tai san:

nhi€u hang h6a la san phdm cua nang nghiQP khi mu6n ban thi phai ban luon ca ddt (vi d\l YUan diy an qua lau nam); San xuAt mang tinh mila V\l (c6 mila c61o/ili nang san nay, c6 mila c6 lo/ili nang san khac, nhu cAu lao dQng thay dAi thea mila trong nam); Kh6 kiem soat duQ'c chdt luQ'flg nang san va rdt kh6 khan trong viQc chudn h6a chdt luQ'flg; Rdt nhi€u rui ro va nhitng di€u khong chAc chAn se g~p

phai trong qua trinh san xudt la anh huang d~n ca chdt luQ'flg va san IUQ'flg

San xudt nang nghiQP co nhitng d~c thil rieng v€ khia C/ilnh kinh t~ va xii

hQi nhu: phAn IOn diQn tich san xudt nang nghiQP la san xudt aqui rna nh6, hO/ilt dQng va quan Iy acdp dQ nang hQ, d~c biQt la cac nuac dang phat trien Di€u nay lam h/iln ch~ IQ'i th~ kinh t~ thea qui rna, cac nang hQ khong co nhi€u suc m/ilflh

tren thi truang va chu y~u la nguai chdp nh~n gia D~c diem quan trQng khac la

san xudt nang nghiQp khong d6ng nhdt: nhi€u IO/ili hQ th6ng san sudt khac nhau (vi tri dia Iy, di€u kiQn thai ti~t, khi h~u, sau bQnh h/ili, dQ phi ddt dai khong gi6ng

nhau); diQn tich san xudt IOn nh6; ch~ dQ sa hihl ddt (sa hihl, thue muOn, cilng chia IQ'i ich); tinh hinh lao dQng (lao dQng gia dinh, thue, tre em) Nhitng di€u nay dua d~n rdt nhi€u kho khan va phuc 1/ilp de xay d\lflg cac chinh sach phat trien nang nghiQp MQt diem quan trQng khac rdt dang luu y la nhu cAu cua cac IO/ili nong san DUng v€ phi thi truang tieu th\l sau cilng thi cac nang san nhin chung

co th~ chia thanh hai nhom: nh6m luang th\lc th\lc phdm (cac IO/ili hoa qua) va

nh6m phi th\lc phdm (bong vai, cao su) Nang san c6 the dUQ'C tieu th\l tucri s6ng

ho~c qua ch~ bi~n (xoai trM tucri ho~c xoai dong hQP, muc xoai) No c6 the tieu

dilng trong hQ ho~c ban ra cho nhu cAu thi truOng

K~t hQ'P nhitng d~c trung v€ ky thu~t, kinh t~-xii hQi neu tren dua d~n

nhitng vdn d€ rdt quan trQng trong san xudt nang nghiQP la: gia ca bi~n dQng, khong An dinh Di€u nay dua d~n thu nh~p khong An dinh cho cac nang hQ san

xudt va thu nh~p trong nang nghiQP thuang thdp han so vai cac nganh san xudt

cong nghiQP

11

2.5 8ft dy.ng cac y~u tA nguAn I,!c trong nong nghi~p

2.5.1' Vai tro cac y~u tA nguAn I,!c trong tang truOng va phat tri~n

nong nghi~p

Theo giao trinh ky thu~t nong nghi~p thi trong qua trinh san xuftt ra Clla

cM v~t chftt va dich V\l cho xli h<)i, con nguai dli sir d\mg m<)t IUQ'Ilg nhftt dinh Clla cac y~u t6 v~ suc lao d<)ng, tu li~u lao d<)ng va d6i tUQ'Ilg lao d<)ng dugc k~t hgp vai nhau theo m<)t cong ngh~ nhftt dinh, vai m<)t khong gian va thai gian C\l th~

Cac y~u t6 tham gia vao qua trinh san xuftt khong ngimg dugc tai sfm xuftt rna

r<)ng nh~m t~o ra ngay cling nhi~u clla cM v~t chftt va dich V\l Tftt ca nhUng tai nguyen hi~n dang dugc sir d\lng ho~c co th~ dugc sir d\lng vao san xuftt Clla cai

v~t chftt ho~c dich V\l dugc g<;>i la nhUng y~u t6 ngu6n l\l'c Nhu v~y, v~ m~t kinh t~ cac y~u t6 ngu6n l\l'c clla san xuftt la ph~ trU kinh t~ dung d~ chi nhfmg

ngu6n tM nguyen t\l' nhien, kinh t~ va xli h<)i dli, dang va se dugc sir d\lng cho

ho~t d<)ng kinh t~ d~ t~o ra Clla cM v~t chftt hay dich V\l dap irng yeu cAu xli h<)i nhftt dinh Trong nong nghi~p, cac y~u t6 ngu6n l\l'c co th~ t6n t~i duai hinh thai

v~t chftt, bao g6m: dftt dai, may moc, thi~t bi, kho tang, nguyen nhien v~t li~u,

gi6ng cay tr6ng, v~t nuoi, phan bon, thuc an gia suc, suc lao d<)ng vai ky nang va kinh nghi~m san xuftt nhftt dinh Ngu6n l\l'c san xuftt clla nong nghi~p cfing co

th~ t6n t~i duai hinh thai gia trio Nguai ta sir d\lng d6ng ti~n lam thuac do d~

dinh IUQ'Ilg va quy d6i m<;>i ngu6n l\l'c khac nhau v~ hinh thai v~t chftt dugc sir d\lllg vao nong nghi~p thanh m<)t dan vi tinh toan th6ng nhftt.Xet v~ hinh thai

hi~n v~t, nguai ta co th~ phan nhom cac y~u t6 ngu6n l\l'c trong nong nghi~p nhu sau:

Nh6m cac yiu t6 lien quan din ngu6n nhan hlc Clla nang nghi~p, bao g6m s6 IUQ'Ilg va chftt IUQ'Ilg suc lao d<)ng dang va se dugc sir d\lng vao nong nghi~p

Nhom nay con bao g6m ca nhfmg y~u t6 v~ tri thuc, ky nang, kinh nghi~m, truy~n th6ng, bi quy~t cong ngh~ V.V

Nh6m cac yiu t6 ngu6n hlc lien quan din phumzg ti¢n ca khi, nhu: Ngu6n nang IUQ'Ilg, bao g6m ca ngu6n nang IUQ'Ilg clla d<)ng l\l'c may moc va d<)ng l\l'c gia suc Trong giai do~n dAu Clla cong nghi~p hoa, d<)ng l\l'c gia suc chi~m ty

trong Ian va giiun dan cung v6i S\l' thay th€ Clla dQng l\l'c may moc 6 giai do~

phat tric~n cao clla cong nghi~p hoa

H~ th6ng k€t cAu hlil tang Icy thu~t, bao gbm: h~ th6ng thuy 19i, h~ th6ng duang giao thong, kho tang, cac C(1 s6 ch€ bi€n nong san

Nhom cac y€u t6 ngubn I\l'c sinh hoc, bao gbm wan cay Iau nam, suc v~t

lam vi~c, suc v~t sinh san,v,v

Nhom cac yiu t6 ngu6n lflc lien quan din cac phlfang ti?n hoa h()c ph~c v~ nang nghi?p; phan bon hoa hoc, thu6c tm sau, thu6c thu y, cac chAt kich

tham gia clla m6i y€u t6 ngubn l\l'c vao qua trinh san xuAt tUng IOlili nong san tuy thuQC van tinh chAt Clla quy trinh ky thu~t va ti€n bQ cong ngh~ Di~u do co nghia

la tuy thuQc van tinh chAt va trinh dQ phat trit~n clla l\l'c luqng san xuAt trong nong

nghi~p rna quy€t dinh nhUng tY l~ v~ s6 luqng va chAt luqng Clla m6i y€u t6 ngubn I\l'c duqc huy dQng van san xuAt Vi~c sft d\lng ti€t ki~m va co hi~u qua cac y€u t6 ngubn I\l'c clia san xuAt nong nghi~p la tAt y€u khach quan doi hoi cac C(1 s6 nong nghi~p phai coi trong vi~c bao v~ va phat tri~n hqp Iy, dam bao m6i quan h~ hai hoa giua cac y€u t6 ngubn l\l'c Trong nong nghi~p nu&c ta kinh t€ hQ nong dan va kinh t€ trang trlili la I\l'c luqng Chll y€u san xuAt va cung cAp ngubn nong san cho n~n kinh t€ qu6c dan, cAn thi€t phai dao tlilo va bbi duemg ki€n thuc Icy thu~t va quAD Iy cho cac chli hQ nong dan, chli trang trlili va I\l'c luqng lao dQng nong nghi~p d~ ho th\l'c lam chli v~ san xuAt va k€t qua tai chinh Dbng thai phai cling c6, nang cAp va xay d\lIlg m6i h~ th6ng hlil tang ky thu~t 6 nong thon, nh~m

nhanh chong phat huy co hi~u qua trong qua trinh sir d\lllg cac y€u t6 ngubn l\l'c clla nong nghi~p

2.5.2 Sfr d\lng eae yau tA nguAn llle trong sin xuAt nong nghiip

13

not nong nghifp: bao g6m ddt canh tac cay hang nam, ddt tr6ng cay lau nam, d6ng co dung cho chan nuoi, di~n tich m~t nu6c dung trong san xUdt nong

nghi~p Sudt sinh Igi cua ddt ph\l thuQc vao dQ phi nhieu cua ddt, S\l thich hgp cua gi6ng cay tr6ng, xir 19 ddt DQ phi nhieu la thuQc tinh quan trQng nhdt, la ddu hi~u chdt lugng cua ruQng ddt, no co anh hUOng Ian d€n nang sudt cay tr6ng

van san xuOt nong nghifp: Theo Kay R.D va Edwards W.M ( DH Texas

va Iowa, Hoa Ky, trich til Dinh Phi H6, 2008) v6n trong san xudt nong nghi~p la toan bQ ti€n ddu tu, mua ho~c thue cac y€u t6 ngu6n l\lc trong san xUdt nong

nghi~p Do la s6 ti€n dung d€ mua ho~c thue ruQng ddt, ddu ill h~ th6ng thuy nong, vuOn cay lau nam, may moc, thi€t bi, nong C\l va ti€n mua v~t tu (ph an bon, nong dugc, thuc an gia suc ) V6n trong nong nghi~p cling dugc phan thanh v6n c6 dinh va v6n luu dQng Do d~c di€m cua tinh thai V\l trong san xUdt nong nghi~p, nhu cdu v6n cling mang tinh thai V\l Ddu tu trong nong nghi~p

chua d\lllg nhi€u rlii ro vi k€t qua san xUdt nong nghi~p con ph\l thuQc nhi€u vao

t\l nhien Chu ky san xudt nong nghi~p dai nen v6n dung trong nong nghi~p co muc luu chuy€n ch~m

Lao dQng nong nghi~p: Lao dQng nong nghi~p g6m toan bQ nhiing nguai tham gia vao san xudt nong nghi~p, hai ngu6n cung cdp lao dQng cho nong nghi~p la lao dQng cua chinh hQ gia dinh va lao dQng di thue

Lao dQng trong nong nghi~p co nhiing d~c di€m rieng so v6i cac nganh san xUdt v~t chdt khac, mang tinh thai V\l cao la net d~c trung di€n hinh tuy~t d6i khong th€ xoa bo Lao dQng trong nong nghi~p co xu huang mang tinh quy lu~t

la khong ngimg thu h~p v€ s6 lugng va dugc chuy€n mQt bQ ph~n sang cac nganh khac, tru6c h€t la cong nghi~p

Ky thuit va cong ngh~ trong nong nghi~p: Theo Dinh Phi H6 (2008),

co S\l phan bi~t gifra hai khai ni~m ky thu~t va cong ngh~ Ky thu~t thuOng dugc hi€u la mQt t~p hgp cac may moc, thi€t bi cling nhu h~ th6ng cac phuang ti~n

dugc dung d€ san xudt hay ph\lc V\l cac nhu cdu khac cua xii hQi Nhu v~y khi noi d€n ky thu~t nguai ta thuOng nghi ngay d€n y€u t6 quan trQng nhdt la may moc thi€t bi, tuc la cac cong C\l lao dQng Tuy theo vi~c cong C\l lao dQng dugc sir

d\lng la thu cong hay cO' khi ma nguoi ta gQi d6 hi nen san xuAt c6 kY thu~t thu cong hay ky thu~t cO' gim Giua kY thu~t va cong nghQ c6 m&i lien quan m~t thi~t

voi nhau Sang t~o ra mQt cong nghQ moi thuang keo thee S\l d6i mm ky thu~t,

doi hoi nhfrng phuong tiQn ky thu~t moi de th\lC hiQn no Ngugc l~i, S\l d6i moi

kY thu~t thuang duqc t~o ra boi nhfrng cong nghQ mm va d~n luQ't no ky thu~t

mm thuc dAy viQc hoan thiQn hon va khing dinh cong nghQ moL Xet til goc dQ

nghien CUu cong nghQ nhim ph\lc V\l viQc qmin ly ho~t dQng chuyen giao cong nghQ va thuc dAy toan diQn cac ho~t dQng cong nghQ, nguoi ta phan biQt hai phftn khac nhau la "phftn dIng" va "phdn mem" cua cong nghQ nhu sau:

+ Phdn c(mg cua cong nghQ hay phftn ky thu~t cua cong nghQ bao gAm nhfrng may moc, thi~t bi, cong C\l, nguyen nhit!n v~t liQu Phdn nay con gQi la nhfrng y~u t& v~t chAt hay phuong tiQn v~t chAt cua cong nghQ Nhfrng phuong tiQn v~t chAt nay co trinh dQ kY thu~t cang hiQn d~i thi trinh dQ ky thu~t cua cong

nghQ san xuAt cang cao

+ Phftn mem cua cong nghQ:phftn nay gAm ba bQ ph~cAu thanh

M(jt la, y~u t& con ngum trong do co ky nang, kinh nghiQm, tinh sang t~o,

truyen th&ng, d~o dirc kinh doanh, nang l\lc quan Iy V oi trinh dQ cong nghQ cao thi doi hoi phai co nhfrng con ngum co nang l\lc va trinh dQ tuong t'rng de v~hanh va sir d\lng cac phuong tiQn ky thu~t hiQn co

Hai la, cac tai liQu cong nghQ gAm cac thi~t k8, cac dinh mirc, cac chi tieu kinh t~ - ky thu~t, cac huang ddn nghiQP V\l hay ky thu~t v~ hanh, cac bi quy~t

Phdn nay con gQi la phftn thong tin cua cong nghQ chira d\lflg nhfrng vAn de da dugc tim tru va tu liQu hoa

Ba liJ, y8u t& the ch~ hay phdn t6 chirc ciia cong nghQ bao gAm viQc xay d\lflg, ho~ch dinh chi~n lugc, xay d\lflg k~ ho~ch va t6 chirc dQng vien, thuc dAy, kiem soat ho~t dQng, xay d\lng va th\lc hiQn chinh sach khuy~n khich ( Giao

trinh ky thu~t nong nghiQP, boi d~i hQc kinh t8 qu&c dan, phien ban tf\lC tuy~n)

Kiln thlh: nong nghi?p: Theo Dinh Phi H6 (2008), ki~n thirc la dQng l\lc m~nh me nhAt cua san xuAt Ki~n thirc nong nghiQp ciia nong dan ph\l thuQc vao

mirc dQ ma hQ ti~p c~n voi cac ho~t dQng cQng dAng 0 vilng nong thon, vOi tAt ca

15

cac nguAn h;cc dAu vao gi3ng nhau, hai nong dan vai Sl,l' khac nhau v€ trinh dQ ky

thu~t nong righi~p se co kth qua san xuAt khac nhau Ki~n thuc nong nghi~p cling

la mQt y~u t3 dAu vao cua san xuAt, de san xuAt ngUtJi nong dan phai co dAt, co

ti€n mua cac y~u t3 dAu vao nhu gi3ng, phan bon, thuAc trir sau b~nh va co lao

dQng de ti~n hanh san xuAt Tuy nhien, nong dan phai co du ki~n thuc mai co the

ph3i hQ'p cac nguAn ll,l'c do d~t hi~u qua

2.6 Ly thuy@t v~ san xu!t va chi phi san xu!t

2.6.1 Ham san xu!t

Ho~t dQng san xuAt la ho~t dQng ph3i hQ'p cac nguAn ll,l'c san xuAt (cac y~u

tA dAu vao) de t~o ra san phfun (xuAt luqng)

Theo Bach khoa tOM thu rna, Ham san xuAt la mQt ham s3 bieu thi Sl,l' phl,l thuQc cua san luqng vao cac y~u t3 dAu vao Noi cach khac, trong ham san xuAt,

bi~n s3 phl,l thuQc (hay bi~n sA dugc thuy~t minh) la san luqng, con bi~n s3 dQc

l~p (hay bi~n s3 thuy~t minh) la cac muc dAu vao; Trong cac giao trinh kinh t~

hQc ca sa, ham san xuAt thuCmg dugc de a d~g Cobb-Douglas D~ng Cobb­

Douglas d! dugc phat trien va thit nghi~m vai bfutg chUng th3ng ke cua Charles

Cobb va Paul Douglas trong thai gian ill nam 1927 d~n nam 1947 0 d~ng chmln

nhAt cho san xuAt hang hoa duy nhAt vai hai y~u t3, ham co d~g: Y = A La KJ3

Trong do:

Y: san luqng L: s31uqng lao dQng K: luqngv3n

A: nang suAt tOM bQ nhan tAo

a, 13: la cac h~ sA co dan theo san Iuqng IAn lugt: cua lao dQng va

v3n; chung c3 dinh va do cong ngh~ quy~t dinh

N~u:

(a + 13) = 1, thi ham san xuAt colgi ruc khong dAi theo quy mo

(a + 13 )< 1, thi ham san xuAt co 19i ruc giam dAn theo quy mo

(a + 13 )> 1, thi ham san xuAt co Igi ruc tang dAn theo quy mo

David Begg dinh nghia r~ng, nang suftt bien cua mQt ySu t6 dAu vao biSn d6i la s6 Im}ng san phfun tang them khi su d\lng them mQt don vi ySu t6 dAu vao

do voi dieu ki~n giu nguyen cac ySu t6 dAu vao khac

2.6.2 nAu vao va dAu ra

David Begg (2009) chi ra r~ng, mQt ySu t6 dAu vao 1a mQt hang hoa ho~c

dich V\l duQ'c su d\lng de san xudt ra san luqng dAu ra Y8u t6 dAu vao bao g6m lao dQng, may moc, nha xuang, nguyen li~u va nang luqng Ky thu~t san xuftt la cach ket hQ'p cac ySu t6 dAu vao mQt cach hi~u qua de san xuftt ra mQt muc san luqng cho truoc Hi~u qua dUQ'C hieu la khong con cach nao khac de san xuftt ra muc san IUQ'ng cho truoc rna n8u su d\lDg it y8u t6 dAu vao nay thi b~t bUQc phai tang y8u t6 dAu vao kia Cong ngh~ la mQt lo~i cac ky thu~t dff bi8t Ti8n bQ ky

thu~t la mQt ky thu~t moi cho phep san xuftt ra mQt muc san luqng nhu truoc nhung su d\lng it ySu t6 dAu vao hon truoc

2.6.3 Chi phi sin xuAt

Chi phi san xuftt la toan bQ cac khoan tien th\!'c tS phai chi ra de mua cac y8u t6 dAu vao ph\lc V\l cho san xuftt dAu ra Theo quan diem cua cac nha kinh t8 thi chi phi san xuftt con bao g6m ca chi phi co hQi cua cac y8u t6 san xudt Chi phi co hQi noi len cai gia phai tra do chQn phuong an nay rna phai b6 10' co hQi chQn nhfrng phuong an khac

Davig Beeg (2009) chi ra r~g, ySu t6 dAu vao c6 dinh la ySu t6 khong the thay d6i duQ'C Y8u t6 dAu vao bi8n d6i thi co the thay d6i duQ'C ke ca trong ng~n

h;;m Ng~n h~n la khoang thai gian chi co the thay d6i mQt phAn trong s6 cac y8u dAu vao dang su d\lDg Dai h;;m Ia khoang thai gian du de thay d6i tftt ca cac y8u t6 dAu vao

Theo giao trinh ky thu~t nong nghi~p, tAng chi phi san xuftt (TC) bao g6m: chi phi c6 djnh va chi phi biSn d6i Chi phi c6 dinh (FC) Ia nhfrng khoan chi phi khong thay d6i va khong ph\l thuQc vao kh6i luqng cong vi~c hoan thanh nh~m

san xudt ra nong san phAm, bao g6m khoan thue nha kho, khdu hao tai san c6 djnh, tien thue ddt, chi phi bao hiem tai san, kinh doanh Chi phi biSn d6i (VC)

Ia nhung khoan chi phi se thay d6i ph\l thuQc vao quy mo, kh6i Iuqng cong vi~c

mOONS D~I HQC Md lP.HCM

THLJ\'I~N

duQ'c hoan thimh trong qua trinh san xuat, bao gAm cac kho{m chi phi v8 h~t

gi6ng, phan 'b6n, thuc an gia suc

2.7 Cae y~u ta anh htrimg d~n nang suit trong nong nghi~p

Theo Dinh Phi Hi> (2008), trong nong nghi~p cac y€u t6 anh hu6ng d€n

nang suat c6 th~ duQ'c phan thimh cac nh6m sau: cac y€u t6 xii hQi (y€u t6 con

nguoi)c6 th~ k~ ra nhu: trinh dQ ky thu~t Clla nong dan, ti> chuc san xuat, cO' cau xii hQi, d~c diem van h6a, s~c tQc Day la nhting y€u t6 quan trQng tac dQng IOn d€n nang suat cay trAng Nang suat cay trAng ph\l thUQC IOn vao trinh dQ tham canh cua nong dan, C\l the h<m la trinh dQ ti€p thu va kha nang irng d\lng khoa hQc ky thu~t trong nong nghi~p Vi~c chuyen giao ti€n bQ ky thu~t trong nong nghi~p thuemg g~p rat nhi8u kh6 khan D~i bQ ph~ nguoi lam nong nghi~p

thuemg c6 trinh dQ ky thu~t kern, trinh dQ nh~n thuc nhi8u h~n ch€; nhat la nong

dan acac nucrc dang phat trien Ben c~nh d6, ti€n bQ ky thu~t trong s{m xuat

nong nghi~p I~i da d~g, til nh6m ky thu~t d<m gian d€n nh6m ky thu~t phuc t~p;

va khi ap d\lng ti€n be> ky thu~t du<mg nhien se g~p nhting rui ro nhat dinh Chinh

di8u nay, se gay ra nhi8u h~ ch€ d6i vcri nguoi dan khi hQ quy€t djnh chap nh~

ti€n bQ ky thu~t Cac y€u t6 1:\l nhien (khi h~u, dia hinh, dat, gi6ng sinh v~t): a)

Yiu t6 gi6ng cay tr6ng, v~t nu6i: gi6ng c6 anh hu6ng quan trQng d€n nang suat nong nghi~p, di8u nay the hi~n a ch6 m6i gi6ng c6 ti8m nang nang suat khac nhau Nh!m tang hi~u qua cho san xuat nong nghi~p, hi~n nay cong tac lai t~o

giAng rat duQ'c chu trQng DAi vai m6i cay trAng, hUOng cai ti€n giAng c6 khac nhau Bucrc d&u cua cong tac chQn giAng, cac nha khoa hQc chu y nhi8u d€n cac thanh ph&n Clla nang suat: sA bong, sA qua, sA h~t, trQng luQ'llg Nhting cA g~ng

cM ti€n thanh ph&n nay cua nang suat I~i dua d€n vi~c giam thimh ph&n khac; b)

Yiu t6 khf h~u - thai tiit: thoi ti€t, khi h~u (nucrc, anh sang, nhi~t dQ, khong khi)

la nhting y€u tA sinh thai anh hu6ng quan trQng d€n S\l phat tri~n Clla cay trAng

n6i chung cung nhu nang suAt clla cay trAng n6i rieng; c)Yiu t6 phan bon: phan b6n la y€u tA quan trQng trong san xuat nong nghi~p hi~n d~i, n6 chi€m tY I~ IOn

trong nang suAt cay trAng, phan b6n 18 S\l bi> sung v~t chat - nang IUQ'llg vao chu

trinh trao di>i v~t chat- nang IUQ'llg cua h~ Sir d\lng phan b6n trong canh tac nong

nghi~p con cdn chu y d€n cac y€u t6 tac dQng t6ng hQP khac (nhu nu6c, nhi~t dQ,

dQ am dAt, tinh chAt dAt ); d)Yiu t6 ddt: DAt la mQt nhan t6 sinh thai d~c bi~t

quan tn;mg v6i cac sinh v~t tren c~n Cac d~c trung dUQ"c quan tam cua dAt nhu: cAu truc, nu6c trong dAt, dQ chua, thanh phdn co gi6i, dQ phi nhieu Ch€ dQ am,

S\l thoang khi, nhi~t dQ va cAu trUc lap dAt m~t aM hUOng 16n d€n S\l phan b6 cua cac 10ai th\lC v~t Trong qua trinh lao dQng, con ngucri da c6 nhiing tac dQng rAt

m~ me len dAt

2.8 Cac nghien cUu trtrac

Til mQt s6 mo hinh nghien Clru c6 k€t qua nhu: (i) Trdn Van Hau (2010), Nang cao nang suAt va chAt luqng xoai rid V\l huy~n Cao Lanh; (ii) Trdn Van

Hau, Le Thanh Di~n (2011), D(ic tliJm ra hoa va phat triJn trai xoai cat Chu tf)i huy¢n Cao Lanh, tinh D6ng Thap; (iii) NguySn Van Tho, Trdn NguySn Lien Minh va NguySn Minh Chau (2011), Anh huang clla cac bi¢n phap tia canh din nang sudt va phdm chdt trai xoai Cat Boa L(jc; (iv) Vo Th€ Truy~n va NguySn Thanh Hi€u (2011), Nghien cUu m(jt s6 bien phap tang dgu qua va hf)n chi rtmg qua tren xoai cat Boa L(jc; (v) Trdn NguySn Lien Minh, NguySn Minh Chau

(2011), Anh huang cUa cac uJu lut;mg phan va ca kit h(lp hifu ca din nang sudt

va phdm chdt qua xoai Cat Boa L(jc; va mQt s6 nghien Clru khac v~: phong trir d6i v6i con trimg d\lC chbi, canh non va than cay xoai; quan Iy sau d\lC trai xoai Nhin chung, cac nghien Clru nay t~p trung vao van d~ ky thu~t d6 nang cao nang

suAt xoai la chu y€u va it phan dch v~ khia c~ thea chuyen nganh kinh t€ h<)c

C\l th6:

D~ tai: "Nang cao nang sudt va chdt lut;mg xoai rai vtl huyen Cao Lanh"

do PGS.TS Trdn Van Hau, tfUOng D~i h<)c cAn Tho chu tri, th\lc hi~n nam 2010 t~i dia ban huy~n Cao Lanh, da di~u tra khao sat di~n dch wOn, tu6i cay, quy

trinh xu ly ra hoa, su d\lng phan b6n, b~nh gay h~i va h6a chAt phong tri, bi~n

phap bao trai rna cac nha wOn huy~n Cao Lanh da th\lC hi~n trong san xuAt

xoai cua minh K€t qua nghien Clru da chi ra nang suAt thu ho~ch bi€n dQng rAt

16n ph\l thUQC vao hi~u qua cua bi~n phap ra hoa va quan ly sau b~nh, c6 khi thAt

thu hoan tooo hay trai bi b~nh xi mu khong ban dUQ"c Nha vuOn 6 Cao Lanh su

19

d\1ng phan bon anhiSu d~gkhac nhau, da s3 sir d\1ng ph~n NPK 16-16-8 (chi€m 21,82%), phan 20-20-15 (20,91%), DAP k€t hgp Urea tY l~ 1:1 (20%) MQt s3 10l;1i phan khac thuOng sir d\1llg la Urea, 20-20-0, super L~n Trong do chi co 1,85% nong d~n sir d\1ng Can-xi k€t hgp trong khi bon ph~n agiai dOl;1n nuoi trai Ian 1 va 2,37% s3 hQ co sir d\1llg phan hitu cO', nha wOn tr6ng xoai bon phan t~p

trung vao giai dOl;1n sau thu hOl;1ch, trong nam thuOng bon 2 dAn 3 lan, mQt s3 it bon 4 Ian VS bi~n phap bao trai, co 35,5% nha wOn ap d\1ng bi~n phap bao trai d€ h~ ch€ thi~t hl;1i do b~nh xi mu trai g~y ra, thOi di€m bao trai b~t dAu til 15

d€n 60 ngay sau khi d~u trai nhung ph6 bi€n nhAt la bao agiai dOl;1n 45 ngay sau khi d~u trai vi vao giai do~ nay trai xoai vila qua giai dOl;1n f\1ng sinh ly nen s3 trai thuOng 6n dinh han so vui thOi di€m sam khi trai con f\1ng vui tY 1~ cao Ngoai tac d\1llg h~ ch€ S\l gay hl;1i cua b~nh xi mu, nha wOn ciing ghi nh~ bao trai se lam cho trai co mau s~c sang, d¥P han vi it bi thi~t hl;1i do cO' hQc, bi~n

phap bao trai con lam giam ba IAn phun thu3c trir b~nh trong giai do~ phat tri€n trai

DS tai: "Dgc diim ra hoa va phat triin trai xoai cat chu t{li huyen Cao Llinh, tinh Dang Thap" do TrAn Van H~u va Le Thanh DiSn, khoa Nong nghi~p

va Sinh hQC (mg d\1ng truOng Dl;1i hQc can ThO' dang tren tl;1P chi khoa hQc

2011 :x-y, nghien cUu dUQ'c th\lc hi~n nam 2007-2008 tl;1i xa My Xuang, huy~n Cao Lanh, tinh D6ng Thap DS tai th\!'c hi~n nhAm m\1c dich tim hi€u d~c di€m sinh hQc S\l ra hoa va phat tri€n trai cua xoai cat Chu K€t qua cho thAy phat hoa xoai cat Chu phat tri€n trong 28 ngay, hi~n tugng f\1ng trai non t~p trung a30

ngay ngay d~u sau khi d~u trai, sau do tnli phat triSn nhanh d€n 70 ngay va thu hOl;1ch a80 ngay sau khi d~u trai T3c dQ tang truang t3i da vS kich thuuc va kh3i lugng trai xuAt hi~n Ian lugt agiai do~40 va 50 ngay sau khi d~u trai

DS tai nghien cUu vS "Anh huimg CUll cac bien phap tia canh din niing sUdt va phdm chdt trai xoai Cat Boa L()c ", do Nguyen Van ThO', TrAn Nguyen

Lien Minh va Nguyen Minh Ch~u, th\!'c hi~n nghien cUu tl;li huy~n Chau Thanh, dnh TiSn Giang nam 2007, nghien cUu da dua ra kY thu~t canh tac mm, tia canh tl;10 tan la mQt trong nhi1ng bi~n phap gop phAn quan trQng trong vi~c cai thi~n

sinh truOng, phat tri€n, nang suat, phfun chat va h~ che sau b~nh tren cay xoai

cat HoaLQc:

D€ tai: "Nghien cUu m9t s6 bifn phap tang tlq,u qua va ht;m chi ryng qua tren xoai cat Hoa L9C "do vr> The Truy€n va Nguy€n Thanh Hieu, th\lc hi~n t~i

Tr~i th\lC nghi~m-Vi~n Nghien Clru Cay an qua mi€n Nam, xa Long Dinh huy~n

Chau Thanh tinh Ti€n Giang nam 2004, thi nghi~m dB xac dinh lo~i hoa chat,

thai di€m va nAng dQ xu ly va dua ra nhihlg phuong phap co kha nang mang l~i hi~u qua t6t nhAm tang d~u qua va h~ che r\lng qua tren xoai cat Hoa LQc

D€ tai nghien Clru: "Anh hutmg cua cac /iJu lut;mg phiin VO C(1 kit hf)'p hitu C(1 tlin nang suat va pham chat qua xoai Cat Hoa L(1c" do TrAn Nguy€n Lien Minh, Nguy€n Minh Chau, th\!'c hi~n nam 2004 t~i xa Hoa Hung, huy~n Cai Be, tinh Ti€n Giang da danb gia hi~u qua cua cac li€u Im;mg phan vo ca va hitu ca den nang suat va phfun chat qua xoai cat Hoa LQc lam ti€n d€ cho vi~c xay d\lflg

qui trinh san xuat qua xoiH cat Hoa LQc an toan, tien dAn den xay d\lflg qui trinh G.A.P cho qua xoai cat Hoa LQc

T6m IUfc ychfnh

Chuong nay trinh bay cac khai ni~m chinh lien quan den nQi dung nghien

Clru cua d€ tai bao gAm san xuat va d~c di~m cua san xuat nong nghi~p, nang suat

cay trAng, cac chi tieu tinh nang suat cay, cac yeu t6 dAu vao va vai tro cua no trong qua trinh san xuat Sau cung la lugc khao mQt s6 tai li~u nghien Clru woc lien quan, cac nghien Clru truoc chu yeu di sau vao van d€ ley thu~t nhu quy trinh

xu ly ra hoa, b~nh gay h~i va hoa chat phong trj, d~c di€m sinh hQc S\l ra hoa va

phat tri~n cua xoai, ley thu~t tia canh t~o tan, li€u lugng phan vo ca va hitu

ca, den nang suat xoai

21

CbU011g 3- THl/C TR4NG TRONG XOAI {J NUaC TA

vA TREN BJA BAN HUy¥N CAO LANH, TiNH BONG THAp

3.1- Tinb binb san xuit xoai cr nmrc ta

3.1.1 Bja ban trAng xoai

Theo TAng e\le Th6ng ke Vi~t Nam, nam 20 11 di~n tieh xoai eua nuae ta

d~t 86.500 ha, tang gAn gAp doi so vai nam 2000 Tuy nhien, trong vai nam gAn day di~n tieh xoai e6 xu huOOg giam nh~ Hi~n e6 63/63 tinh, thanh trong ea nuae tr6ng duqe xoai, trong d6 e6 59 tinh, thanh e6 di~n tieh xoai tren 100 ha D6ng bAng song eiru long Ia vimg e6 di~n tieh xoai 100 nhAt ea nuae d~t 41,2 ngan ha (ehi~m 47,6% tAng di~n tieh xoai ea nuae), Dong Nam bQ d~t 21,7 ngan

ha (ehi~m 25,1%), va Duyen hai Nam Trung BQ 8,9 ngan ha (ehi~m 10,2%) Cae tinh e6 di~n tieh xoai hang dAu bao g6m: D6ng Nai (9.600 ha), D6ng Thap (9.100 ha), Khanh hoa (6.500 ha), Ti~n Giang (5.600 ha), Vinh Long (4.700 ha),

An Giang (4.600 ha), H~u Giang (3.900 ha) va TP.H6 Chi Minh (3.800 ha)

Xoai e6 san Iuqng 100 dimg hang thir hai trong cae Io~i diy an trai ea nuae (chi sau ehu6i) Theo TAng e\le Th6ng ke Vi~t Nam, san Iuqng xoai Vi~t Nam nam 2000 d~t 177 ngan tAn, tang len 352 ngan tAn nam 2005 (tang gAp 2 l§n) va

d~t 687 ngan tAn vao nam 2011 (tang gAn 3,9 IAn so vai nam 2000) Nam 2011, vimg e6 san luqng xoai 100 nhAt eli nuae la DBSCL d~t 420 ngan tAn (ehi~m

61,1% tAng san luqng xoai eli nuoe), Dong Nam bQ d~t 151 ngan tAn (ehi~m

22%), va Duyen hlii Nam Trung BQ 52 ngan tAn (ehi~m 7,7%) Cae tinh e6 san Iuqng xoai dimg d§u bao g6m: Ti~n Giang (93.500 ha), D6ng Thap (75.200 tAn), D6ng Nai (70.400 tAn), Vinh Long (51.1 00 tAn), An Giang (50.200 tAn) va Khanh Hoa (44.700 tAn)

Bi~u d6 3.1 CO' c~u di~n tich ciiy an tnii Vi~t Nam, 2011

3.1.2 K~t qua d~t dUQ'C trong san xu§t xoai

- Vi~t Nam co nhieu gi6ng xoai ngon va d~c san vimg mien nhu: xoai cat Hoa l(>c, xoai cat Chu, xoai Thanh Ca

- Dff hinh thanh nhieu vimg san xu~t xoai t~p trung, tung bu6c nang cao nang su~t, ch~t lUQ1lg hang hoa, co kha nang cung ung v6i san lUQ1lg lan, dap ung dugc dan d~t hang Ian theo yeu c~u cua khach hang va mang l~i hi~u qua kinh t~ cao

- Mila V\l thu ho~ch quanh nam: la vilng co nhieu Uti dffi ve dieu ki~n t\1' nhien, khi h~u, ngu6n nu6c, S\1' nang d(>ng sang t~o cua nha vuOn va tac d(>ng cua

ti~n b(> khoa hQc ky thu~t xoai (] DBSCL co th~ cho thu ho~ch quanh nam Day la y~u t6 r~t quan trQng d~ dam bao san lUQ1lg cung Ung hang hoa tren thi truOng dugc An dinh, lien t\lC va gia ban cao (do cung Ung nghich V\l) Vi v~y, c~ khai thac tri~t d~ y~u t6 mila V\l trong san xu~t xoai (] DBSCL nh~m nang cao 19i th~ c~nh tranh tren thuang truOng qu6c t~ v6i cac nu6c co nen san xu~t

trai cay tuang d6ng nhu: Thai Lan, Philippines va Dai Loan

- Vi~c ap d\lng r(>ng rffi va d6ng b(> nhieu ti~n b(> khoa hQc ky thu~t, quy trinh canh tac, cong ngh~ sau thu ho~ch trong san xu~t xoai (] DBSCL dff mang

l~i nhiing hi~u qua nh~t dinh nhu: quy trinh xu ly ra hoa, bi~n phap phong tm ru6i d\lc qua, quy trinh bao quan va xac dinh chi s6 thu ho~ch

- Chinh phil va B(> Nong nghi~p va PTNT dff ban hanh nhieu van ban phap

lu~t d~ dinh huang phat tri~n nganh cay an trai (De an Qui ho~ch san xu~t Rau,

2010

Hoa, Qua va Cay ki~ng d~n nam 2010 va tAm nhin d~n 2020) va huang d~n nen san xuAt chAt luqng cao, A TVSTP theo VietGAPI GlobalGAP (ban hanh qui trinh san xuAt VietGAP cho Rau, Qua)

- Trong nhUng nam gAll day, nhieu nha vuOn da thay d6i t~p qmin canh tiic theo truyen th6ng, chu trQng ap d\1ng cac ti~n bQ khoa hQc ky thu~t buac dAu

da hinh thanh cac t6 hQ1> tacl hQ1> tac xa lien k~t san xuAt xoai theo tieu chudn GlobalGAPI VietGAP va duQ'c chUng nh~

- MQt s6 vimg san xuAt xoai aDBSCL da duQ'c cAp chi d!n dia Iy va cAp rna code xuAt khAu sang thi truOng New Zealand va Han Qu6c

- Buac dAu da hinh thanh m6i lien k~t gi1l'a nhUng nha vuan (THTIHTX)

g~ vai cac doanh nghi~p, sieu thi thong qua hQ1> d6ng tieu th\1 san phAm trai cay, mang ltli hi~u qua kinh t~ cao nhu: HTX Hoa LQc (Tien Giang), HTX Xoai Su6i Ian (D6ng Nai), HTX xoai My Xuong (D6ng Thap)

3.2 Di~n bi~n difn ticb, ning suit, san hr9'Dg xoai tir nim 2000 d~n

3.2.1 Di@n bi~n difn ticb xoai

Theo Hoang Qu6c TuAn (2011), nam 2000 ca nuac c6 40 tinh-thanh ph6 tr6ng xoai vai t6ng di~n tich 46.800 ha, d~n nam 2010 tang len 63 tinh-thanh ph6, di~n tich tr6ng 87.500 ha, tang 40.700 ha (binh quan 1 nam tang 4.070 ha)

Di~n tich xoai tang chu y~u 6 vimg D6ng b~ng Song Ciru Long: 23.410 ha(

chi~m 57,52% di~n tich xoai tang them), k~ d~n la vimg Dong Nam BQ tang: 5.040 ha, vilng Trung du va mien nui Ba.c BQ tang 4.400 ha, Duyen Hai Nam Trung BQ tang 3.520 ha, vimg c6 di~n tich xoai tang it nhAt la Ba.c Trung BQ: 1.190 ha

Cac tinh, thanh ph6 trong 10 nam (2000 2010) c6 di~n tich xoai tang mtlnh nhAt hi D6ng Nai: 6.110 ha; D6ng Thap: 5.440 ha; An Giang: 3.220 ha; Kien Giang: 3.280 ha; Khanh Hoa: 2.560 ha; Vinh Long: 2.350 ha; TP.H6 Chi Minh: 2.240 ha; H~u Giang: 2.200 ha

Song,10 narn qua (2000 -2010) co 3 tinh giarn di~n tich xoai la Binh Phucrc giarn 3.250 ha; Binh Duang giarn 1.510 ha va Tay Ninh giarn 360 ha Nguyen nhan giarn di~n tich la do cac narn 2000 gi6ng xoai dugc trAng co chAt lugng kern, qua xoai khong ngon nen kh6 tieu th\l, hi~u qua kinh t€ cua ciiy xoai khong du sirc c~ tranh vcri cay cao su, hA tieu va rnQt s6 di~n tich trAng xoai a

tinh Binh Duang dugc qui ho~ch chuyen sang sir dv.ng vao rn\lC dich phi nong nghi~p

322D,::r: b'A W ,.

, len len nang sua I.t xoal

Theo Hoang Qu6c TuAn (2011), narn 2010 nang suAt xoai binh quan ca nuac d~t 7,92 tMa, so vcri narn 2010 tang 2,18 tAniha Trong do 517 vimg nang suAt xoai tang la DAng bftng song Ciru Long (tang 2,69 tAnlha), vilng Dong Narn

bQ (tang 2,68 tAnlha), Duyen Hai Narn Trung BQ (tang 3,06 tAnlha), Tay Nguyen (tang 1,71 tAnlha) Co 217 vilng nang suAt xoai giiun la DAng bftng Song HAng (giarn 1,89 tAnlha), BAc Trung bQ (giarn 2,11 tAnlha)

Co 13 tinh nang suAt xoai narn 2010 thAp han nam 2000 phan b6 chu y€u vilng BAc Trung BQ, Trung du rni~n DlJi BAc bQ, DAng bftng Song HAng do cay

gi6ng kern chAt lugng, dieu ki~n khi h~u khAc nghi~t

- Nhfhlg tinh co nang suAt xoai cao phai ke d€n la Tien Giang (14,66 tMa), Vinh Long (13,05 tfuvha), An Giang (10,58 tAnlha), Soc Trang (9,69 tAnlha), DAng Nai (9,28 tAnlha)

- 12 tinh c6 nang suAt rAt thAp tir 2 d€n 4 tMa deu arni~n BAc, nguyen nhan chinh la cay gi6ng xoai kern chAt lugng, it thich hqp v€ sinh thai, trAng quan canh, khi h~u khAc nghi~t (gia l~nh, suang rnu6i va kho nong dien bi€n thAt

thU<mg) nhAt la thai ky ra hoa hinh thanh qua

3.2.3 Di~n bi@n san hr4}1lg xoai

Theo Hoang Qu6c TuAn (2011 ),t6ng san lugng xoai narn 2000 chi co 177.360 tAn, d€n nam 2010 d~t 562.850 tAn (tang gAp 3,2 l§n) vai s61ugng xoai

tang tuy~t d6i la 385.490 tAn Vilng co san lugng xoai 160 va tang nhi~u nhAt lit DAng bftng song Ciru Long, narn 2010 d~t 318.800 tAn (tang 216.650 tAn, chi€rn 56,1% so vcri san lugng xoiti tang them)

25

Vimg Dong Nam be} co san luqng xoai tang +90.390 tAn, vimg Duyen Hai Nam Trung" be} san luqng xoai tang +37.900 tdn, san luqng xoai tang it nhdt la vimg Ba.c Trung be}, chi co 3.570 tAn (chi€m 0,93% so vai luqng xoai tang them)

- Cac tinh, thanh ph6 co san luqng xoai tang nhi~u nhdt:

TP H6 Chi Minh: + 18.320 tAn

H@.u Giang : + 14.050 tAn

Tra Vinh : + 13.220 tAn

Soc Trang : + 11.660 tdn

Bi~u d6 3.2 San luqng trai cay phan theo san luqng, 2011 chuiSi

Xoai Nh:ln Dtra Cam Thanh Long

Bllai Vai ChOmchOm

S~u ri~ng

0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800

San IlfQ1l2 (tan)

Ngu6n: C\lC tr6ng trQt, 2012 3.2.4 GiAng xoai va lo,i binb sir d\lng djt trAng xoai

- Co me}t s6 gi6ng xoai thom ngon chdt luqng cao (theo k€t qua di~u tra

danh gia cua Vi~n Cay an qua mi~n Nam) nhu sau: Gi6ng xoai cat Hoa Le}c

Gi6ng xoai cat Chu, gi6ng xoai Chau Ngh~, xoai Tuqng

dong rat kh6 tim.Day th\1'C S\1' Ia h~n chS Ian d6i vai san xuat xoai anuac ta hien nay

3.3 Th'1c tr\lng tr6ng xoai tren c1ja ban huy~n Cao Lanh-D6ng Thap 3.3.1 Vi tri c1ja ly

Tinh Dang Thap n~m v~ phia tay bic DBSCL,dia giai hanh chfnh phia

bic giap Campuchia, phia nam giap tinh Vinh Long, phi a dong giap hai tinh Long An va Ti~n Giang, phfa tay giap hai tinh An Giang va cAn Tha Dien tich t\l' nhien 3.238 km2 c6 duang bien giai vai Campuchia dai 48,7 Km Tinh Dang Thap c6 dan s6 khoang 1.592,5 nghin nguai, nguan lao dQng chiSm 52% dan s6

ca tinh, hang nAm duQ'c b6 sung them khoang 27-28 nghin nguai til chenh lech

gifra nhUng nguai dSn tu6i va hSt tu6i lao dQng (http://www.dongthap.gov.vn)

Dja hlnh tinh Dang Thap chia thilnh 2 vilng Ian: vilng phia Bic song Ti~n

va vilng phia Nam song Ti~n Ddng Thap c6 khf h~u nhiet dai, chia lam 2 mila ro

ret: mua mua til thang 5 dSn thang 11, mua kho til thang 12 dSn thang 4 nAm sau, nhiet dQ trung binh hang nAm 27,04oC, IUQ11g mua trung binh hang nAm 1.174­

1.518 mm

Ben c~ cay lua, wan cay lin trai la thS m~nh thfr hai trong nganh trang

trQt, duQ'c quan tam phat trien, tAng nhanh v~ dien dch va phong phu v~ chung lo~i cay D~c biet la da chu dQng duQ'c trong viec xu Iy cho ra hoa, th\lc hien ky thu~t duang trai, phong trir sau benh nen hieu qua d~t duQ'c ngay cang cao, da c6 rat nhi~u hQ nong dan lam giau til kinh tS wan

Huyen Cao Lanh duqc thilnh I~p til nAm 1984 tren ca sa tach huyen Cao Lanh Cll thilnh hai dan vi hilnh chfnh mai Ia Thi xa Cao Lanh (nay la thanh ph6 Cao Lanh) va huyen Cao Lanh Hien nay, huyen Cao Lanh c6 18 dan vi hilnh chinh gdm 17 xa va 01 thi tran vai 92 kh6m, ap

27

Huy~n Cao Ulnh nfim ven phia bic song Ti8n thuQc vimg D6ng Thap Muoi, cach trung tam tinh D6ng Thap 8 km theo huang Dong nam qu6c lQ 30

- Phia b~c: giap huy~n Thap Muoi

- Phia Nam: giap Thi xa Sa-dec

- Phia Tay: giap huy~n Thanh Binh, huy~n Tam Nong va TP.Cao Lanh

- Phia Dong: giap huy~n Cai Be, tinh Ti8n Giang

3.3.2 Th1}'c tr,ng trAng xoai tren aia ban huy~n Cao Lanh:

Theo bao cao cua Phong NN & PTNT huy~n Cao Uinh, hi~n Huy~n Cao Lanh c6 di~n tich t\1 nhien 49.082,47 ha, trong d6 c6 41.329,35 ha dat nong, lam

nghi~p, chi~m 84,2% di~n tich t\1 nhien cua huy~n, ph!n Ian Ia dat t\1 nhien mAu

rna, ngu6n nuac ngQt quanh nam, khi h~u on hoa thich hgp cho phat tri~n nong nghi~p Di~n tich wOn cay an trai tOM huy~n khming 5.272 ha, san IUQ11g cay an trai uac khoang 60.000 tfuvnam, trong d6 di~n tich wOn xoai han 3.616 ha, san IUQ11g khoang 32.000 tfuvnam

Truac day, ngoai cay lUa la cay chu l\1c, nong dan con tr6ng them nhi8u lo;;ti cay an trai khac, trong d6 xoai la ciiy an trai c6 gia tri kinh t~ cao Tuy nhien nong dan trOng xoai mQt cach t\l phat theo t~p qulin canh tac truy8n th6ng nen

hi~u qua mang l;;ti khong cao, su d\lng gi6ng xoai kern chat IUQ11g nhu xoai u,

xoai tuQ11g, xoai tham chi m{}t s6 it nha wOn trOng gi6ng xoai cat Hoa LQc, cat Chu Gi6ng trOng xoai da s6 la xoai h{}t, cay cao 100 nen kh6 khan trong khau cham s6c phun xit thu6c va thu ho;;tch trai Gia ca con b~p benh, trong san xuat con g~p nhi8u dich h;;ti va thien tai lam t6n kern chi phi cho ba con nha wOn

Hi~n nay tren dia ban huy~n Cao Uinh, cac gi6ng xoai duqc trOng nhi8u la xoai "Cat chu", "Cat Hoa LQc" va xoai "ghep" Nhftng d~c di~m chinh cua 3 gi6ng xoai nay duqc mo ta nhu sau:

Theo D6 Minh Hi8n va c{}ng S\1 (2006), Xoai "Cat Hoa LQc" cho nang suat kha bn dinh, trung binh khoang 100kglcay/nam (cay 10 nam tubi), Cay c6 the cho qua sau 3-4 nam trOng, mila V\l thu ho;;tch t~p trung til thling 3 d~n thang

5 duang Iich, n~u ap d\lng cac bi~n phap xu Iy ra hoa s6m thi c6 the thu ho;;tch vao thang 11 d~n thang 1 Qua xoai "Cat Hoa LQc" c6 trQng lUQ11g trung binh

I

I

!

450-600g, d~ng qua thuon dai, bAu trem phAn gAn cuemg.Luc qua phat trien d~n

giai do~ tJ:lanh thvc co nhi~u chdm nho mau nau xudt hi~n tren vo qua sau do Ian dAn, dAng thoi tren vo qua cling co lap phc1n mong phil ben ngoai Khi chin

vo qua co mau vang tuai, thit qua min co mau vang nh~t, vi ngQt va co mui tham dflc trang, h~t kha nho, tY I~ an duQ'c han 70%

Xoai "Cat Chu" duQ'c nong dan chQn trAng nhi~u boi dflc tinh de ra hoa,

d~u qua va cho nang sudt cao, gi6ng xoai mlY co the d~t nling sudt 400kg/cay/nlim (cay 10 nlim tubi) va kha bn dinh Cay co the cho qua sau 3-4 nlim trAng, mua V\l thu ho~ch t~p trung tir thang 3 den thang 5 duang lich, n~u ap d\lng cac bi~n phap xu Iy ra hoa s6m thi co the thu ho~ch tir thang 9 duang lich Qua xoai "Cat Chu" khong to, trQng lugng trung binh 350-450g, d~ng qua hai tron, cu6ng nho cao, khi qua thanh th\lc xudt hi~n nhi~u chdm mau nau Khi chin

vo qua co mau vang tuai, thjt qua min co mau vang nh~t, vi ngQt va co mui thorn d~c trang

Xoai "Ghep" co 2 lo~i la "Ghep xanh" va "Ghep ngh~" do S\l khac nhau

v~ mau s~c vo qua khi thanh th\lc, gi6ng xoai nay cho nling sudt khoang 120­150Kg/diy/nlim (cay 10 nlim tubi) La va nh\la cila gi6ng xoai nay co mui hling nAng nen con duQ'c gQi la xoai hoi hay xoai buOi Cay co the cho qua sau 3 nlim trAng nen con gQi la xoai "3 mua mua", qua xoai "Ghep nghf' hai dai, minh tron,

co trQng lugng 300-350g, vo kha day, khi thanh th\lC co mau vang Qua xoai

"Ghep xanh" hai dai va dttp han xoai "Ghep ngh~", trQng lugng 300-400g, khi qua thanh th\lc vo vdn git't mau xanh

Buoc dAu vi~c san xUdt trai diy theo huang rai V\l an toan, nguoi dan da

co nh~ thuc nhung trong qua trinh th\lC hien chua ap d\lng tri~t de cac qui trinh lam anh huang ddn chdt lugng trai cay, iinh huang d~n moi truOng, suc khoe va lam tling chi phi san xudt

Sau 3 nlim th\lc hi~n d\l an san xudt xoai theo huang rai V\l (2008-2010),

an toan cac nha YUOn m~nh d~n cM t~o YUOn cay theo huang thdp de de chlim soc

va dd quan Iy sau b~nh, c~t bOt nht'tng cay cao urn tum lam cho YUon xoai thong

thoang c6 nhi€u anh sang lQt vao, khong con la nO'i trU ng\l cua nhi€u lo;,ti con

trilng va nAm b~nh gay h;,ti

- Tia canh k€t hgp voi t;,to tan ngoai mc d\lng lam cho cay xoai d~p, cling

con la mQt trong nhiing bi~n phap phong tm sau b~nh hihl hi~u nhAt, t;,to tan giup

cay tron d€u, anh sang chi€u vao du cac huOOg, khi phun xit thu6c trir sau, b~nh

thi ti€p xuc duqc toan bQ cac phan cua cay g6p phan tang hi~u qua phong tm rAt

cao

Phuong phap lam tre h6a cay xoai bfutg cach thap nhiing gi6ng xoai c6

chAt luqng cao thay th€ cho nhiing city xoai kern chAt luqng, hay nhiing cay cao

cling la mQt phuong phap tia canh t;,to tan t6t nhAt Xu huOOg trang wOn moi

hi~n nay la trang xoai thap la chu y€u, phuO'ng phap nay cay thAp d~ cham s6c,

tia canh t;,to tan va thu ho;,tch trai sau nay

- B6n phiin: xoai la cay an qua can luqng phiin b6n rAt 100, d~c bi~t la

nhiing ciiy cho nhi€u trai trong V\l truoc B6n phan thila hay thi€u d€u lam anh

hUOng d€n S\l ra hoa va d~u trai cua xoai, vi v~y b6n phiin ciin d6i va dAy du la

mQt trong nhiing khau cua Icy thu~t xu If ra hoa xoai Co the chia nhi€u Ian b6n

trong nam nhAm giup cay hAp thu t6t va khong bi lang phi

Truoc day, cac nha wOn chi su d\lng cac lo;,ti phan h6a hQc la chu y€u

Hi~n nay cac nha wOn da lam quen v6i su d\lng phiin hihl cO' vi sinh Phan hihl

cO' vi sinh co tac dvng cung cdp cho ddt cac lo;,ti vi sinh v~t co fch cho dAt, tac

d\lng lam to'i x6p dAt, giup cay hAp thu va phan giai cac lo;,ti phiin bon d~ dang va

hi~u qua hon Ngoai vi~c bon phan cho cay, phiin phun qua la cling la mQt

phuong phap t6t giup cung cAp cac chdt can thi€t cho la, cho trM trong truOng

hgp khAn cAp, tuy nhien phuong phap nay khong khuy€n cao su d\lng, b6n phiin

qua r~ la phuong phap t6i Uti nhAt

- Xu If ra hoa: xoai la cay an trai ra hoa thea mila, mila ra hoa thu~ lqi la

nhiing thang c6 nhi~t dQ trung binh thdp, vi v~y cac nha wOn trong huy~n

thuOng xuyen duqc mila l;,ti rOt gia do cung wqt cAu, chAt luqng xoai thdp khong

d;,tt tieu chuAn xudt khAu Cac nha wOn da tilng buoc ap dvng t6t qui trinh xu If

xoai ra hoa mila nghjch d;,tt hi~u qua, xu If t6t til khau kich thich ra dQt non, xu