Thực tiễn xét xử tội ““vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”” tại tòa án nhân dân thị xã hương thủy

Khái niệm tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" Trong quá trình nghiên cứu tội "vi phạm quy định về điều khiểnphương tiện giao thông đường bộ", tác giả nhậ

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích,đối tượng,giới hạn phạm vi nghiên cứu 2

3 Bố cục của đề tài 2

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 3

1.1 Khái niệm tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 3

1.2 Dấu hiệu pháp lý của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 4

1.2.1 Khách thể của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 5

1.2.2 Mặt khách quan của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 6

1.2.2.1 Hành vi khách quan của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 6

1.2.2.2 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 7

1.2.2.3 Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" và hậu quả tai nạn 9

1.2.2.4 Những biểu hiện khác của mặt khách quan trong cấu thành tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 11

1.2.3 Chủ thể của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 11

1.2.4.1 Lỗi 13

1.2.4.2 Động cơ và mục đích của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" 14

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN XÉT XỬ TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THỊ XÃ HƯƠNG THỦY VÀ NHỮNG VƯỚNG MẮC, KHÓ KHĂN 15

2.1 Sơ lược về Tòa án nhân dân Thị xã Hương Thủy,tỉnh Thừa Thiên Huế .15

2.2 Thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân thị xã Hương Thủy và những vướng mắc, khó khăn 15

2.2.1 Tình hình thị xã Hương Thủy,tỉnh Thừa Thiên Huế 15

2.2.2 Tình hình xử lí tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" trên địa bàn Hương Thủy-tỉnh Thừa Thiên Huế 16

2.2.3 Tình hình xét xử tại Tòa án nhân dân thị xã Hương Thủy,tỉnh Thừa Thiên Huế về tội “vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 17

2.2.4 Những khó khăn trong công tác xét xử và phương hướng giải quyết,hoàn thiện 19

2.2.4.1 Hạn chế,khó khăn 19

2.2.4.1 Phương hướng giải quyết,hoàn thiện 19

KẾT LUẬN 21

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm vừa qua, nền kinh tế của nước ta chuyển sang nềnkinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và đã có những bướctiến lớn lao, đời sống của nhân dân được nâng cao Trong những sự chuyểnbiến trên thì sự phát triển của giao thông vận tải là mạnh mẽ nhất, điều nàythể hiện rõ nhất qua việc đường xá, cầu cống, xe cộ được xây dựng mới vàmua sắm rất nhiều Khi giao thông phát triển và tình hình trật tự an toàn giaothông được đảm bảo thì sẽ có tác dụng mạnh mẽ, là tiền đề thúc đẩy xã hộiphát triển; ngược lại, nếu nó lạc hậu thì sễ kìm hãm sự phát triển của xã hội

Tình hình trật tự an toàn giao thông trong những năm gần đây cónhững diễn biến phức tạp, số vụ tai nạn giao thông ngày càng gia tăng về cả

số lượng và mức độ nghiêm trọng Theo thống kê, mỗi năm trên cả nước xảy

ra hàng chục ngàn vụ tai nạn giao thông lớn nhỏ, làm chết và bị thương hàngngàn người, thiệt hại về tài sản hàng tỉ đồng Trong đó, số vụ tai nạn xảy ratrên lĩnh vực giao thông đường bộ luôn chiếm trên 90% tổng số vụ tai nạngiao thông, gây nên những thiệt hại hết sức nghiêm trọng về người và tài sản

Do đó, công tác phòng ngừa và đấu tranh phòng chống tội phạm là hết sứcquan trọng, nhất là trong tình hình diễn biến tội phạm nói chung, tội phạm viphạm về trật tự an toàn giao thông đường bộ nói riêng là hết sức phức tạp.Xuất phát từ tình hình trên,bản thân là một sinh viên được thực tập tại mộtTAND cấp huyện (thị xã), trong thời gian thực tập, tôi đã được tiếp xúc vớinhững bản án,những phiên xét xử tại Tòa án nhân dân Thị xã Hương Thủy vềtội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” theođiều 202 của BLHS 2009 thấy được những vướng mắc,khó khăn trong công

tác xét xử nên tôi đã chọn đề tài “Thực tiễn xét xử tội ““Vi phạm quy định

về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”” tại Tòa án nhân dân Thị xã Hương Thủy” làm nội dung báo cáo thực tập.

2 Mục đích,đối tượng,giới hạn phạm vi nghiên cứu

1 Đề tài nhằm nghiên cứu những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn áp

xử lý của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đườngbộ" trong giai đoạn những năm hiện nay để từ đó tìm ra những biện pháp,kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về tội “vi phạm điều khiển phươngtiện giao thông đường bộ”

Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: nghiên cứu khái niệm, các dấu hiệupháp lý của tội cướp giật tài ểsản, đưa ra một số biện pháp, kiến nghị hoànthiện các quy định tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giaothông đường bộ"

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Tội "vi phạm quy định về điềukhiển phương tiện giao thông đường bộ" và thực tiễn xét xử tại Tòa án nhândân thị xã Hương Thủy- tỉnh Thừa Thiên Huế

Phạm vi nghiên cứu: Niên luận tiến hành thu thập và nghiên cứu số liệuthống kê trong 03 năm, từ năm 2010 đến năm 2013 trên phạm vi thị xãHương Thủy- tỉnh Thừa Thiên Huế

3 Phương pháp nghiên cứu

Bằng các dữ liệu thu thập thông qua việc tham gia các phiên toà xét xửcũng như nghiên cứu hồ sơ, tài liệu, tôi đã tiến hành phân loại các tài liệuthu thập được để hoàn thành chuyên đề

3 Bố cục của đề tài

Bao gồm 3 chương

Chương 1: Lý luận chung về tội “vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”

Chương 2: Thực tiễn xét xử tại TAND thị xã Hương Thủy – những khó khăn và vướng mắc

Chương 3: Nhận xét, phương hướng, giải pháp hoàn thiện

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ TỘI

VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN

GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

1.1 Khái niệm tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

Trong quá trình nghiên cứu tội "vi phạm quy định về điều khiểnphương tiện giao thông đường bộ", tác giả nhận ra rằng việc làm rõ kháiniệm của tội này có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tìm ra những bấtcập trong thực tiễn xử lý cũng như đề xuất những giải pháp để tháo gỡnhững bất cập đó

Cho đến nay, chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào đưa ra định nghĩachính thức về tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thôngđường bộ" Điều 202 Bộ luật Hình sự 1999 không miêu tả dấu hiệu và khôngnêu khái niệm tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thôngđường bộ"mà chỉ nêu tên tội này: “Người nào điều khiển phương tiện giaothông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gâythiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sảncủa người khác, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng,cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến năm năm”.Một số nhà nghiên cứu khi nghiên cứu về tội này cũng đã cố gắng đưa

ra một số cách định nghĩa, chẳng hạn trong Luận văn thạc sĩ “Tội vi phạmquy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" trong luật hình sựViệt Nam (Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Bắc Ninh)”, tác giả

Nguyễn Đắc Dũng có đưa ra định nghĩa như sau: Tội "vi phạm quy định về

điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" là hành vi của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ do lỗi vô ý gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện Định

nghĩa trên phần nào đã khái quát được những đặc điểm cơ bản của Tội "viphạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" Trong đó

có các đặc điểm về hành vi khách quan, về chủ thể của tội phạm và về hậuquả do các tội này gây ra

Đồng quan điểm với tác giả Nguyễn Đắc Dũng, tác giả Đinh Văn Quế

-trong cuốn “Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự - Phần các tội phạm, tập

7”, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh - cũng đưa ra cách hiểu các tội

xâm phạm trật tự an toàn giao thông như sau: Tội "vi phạm quy định về điều

khiển phương tiện giao thông đường bộ" là hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông trong khi điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác.

Từ những sự phân tích trên, trên cơ sở tham khảo những khái niệm mànhững tác giả trước đó đã đưa ra, tác giả xin mạnh dạn đưa ra khái niệm như

sau: “Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

là hành vi điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ, gây thiệt hại cho tính mạng, hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác”.

1.2 Dấu hiệu pháp lý của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

So với Điều 186 Bộ luật hình sự năm 1985 thì Điều 202 Bộ luật hình

sự năm 1999 có nhiều sửa đổi, bổ sung như:

Quy định cụ thể hành vi phạm tội là hành vi "vi phạm quy định về điềukhiển phương tiện giao thông đường bộ" chứ không phải vi phạm về an toàngiao thông vận tải chung chung như Điều 186 Bộ luật hình sự năm 1985;

Sửa đổi tình tiết gây thiệt hại đến sức khoẻ thành “gây thiệt hại nghiêm

trọng đến sức khoẻ”;

Bổ sung tình tiết “không có giấy phép lái xe”, ngoài tình tiết không có

bằng lái xe;

Bổ sung tình tiết “Không chấp hành hiệu lệnh của người đang làm

nhiệm vụ điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông” và tình tiết “Gây hậu quả rất nghiêm trọng” là yếu tố định khung hình phạt;

Bổ sung hình phạt tiền là hình phạt chính đối với người phạm tội; tănghình phạt cải tạo không giam giữ lên tới ba năm

Thông qua nội dung của điều luật có thể dưa ra những dấu hiệu pháp lý

của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

như sau:

giao thông đường bộ"

Khách thể của tội phạm là những quan hệ xã hội được luật Hình sự bảo

vệ và bị các hành vi phạm tội xâm phạm đến Tội "vi phạm quy định về điềukhiển phương tiện giao thông đường bộ" theo quy định tại Điều 202 Bộ luậtHình sự 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 trực tiếp xâm phạm đến sự hoạtđộng bình thường của các phương tiện giao thông đường bộ, xâm phạm đếnquan hệ tính mạng, sức khỏe của nhân dân, tài sản của nhà nước, của các tổchức và công dân

Đối tượng tác động của tội "vi phạm quy định về điều khiển phươngtiện giao thông đường bộ" là các loại phương tiện giao thông đường bộ nóichung, bao gồm các loại xe có gắn động cơ ( ô tô các loại, máy kéo, xechuyên dùng, xe gắn máy…), các loại xe thô sơ (xe đạp, xe cải tiến, xe tự

chế…) do người điều khiển hoặc do súc vật kéo Tất cả các loại phương tiệnnày dù của Nhà nước, của tổ chức, cá nhân trong nước hoặc nước ngoài haycủa các tổ chức quốc tế, khi đã tham gia vào hoạt động giao thông trên cáctuyến đường bộ của Việt Nam thì đều phải tuân thủ những quy định hiệnhành của pháp luật Việt Nam về an toàn giao thông đường bộ.

1.2.2 Mặt khách quan của tội " vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

Yếu tố tiếp theo trong cấu thành tội phạm là mặt khách quan của tộiphạm Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện của tội phạm ra bênngoài thế giới khách quan Bất cứ tội phạm nào khi xảy ra cũng đều cónhững biểu hiện diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài mà con người có thể trực tiếpnhận biết được Đó là hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội cũng nhưmối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, các điều kiện bên ngoài củaviệc thực hiện hành vi phạm tội (công cụ, phương tiện, phương pháp, thủđoạn, thời gian, địa điểm phạm tội…) Tổng hợp những biểu hiện trên tạothành mặt khách quan của tội phạm Như vậy mặt khách quan của tội phạm

là mặt bên ngoài của tội phạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn

ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan

Nghiên cứu mặt khách quan của tội "vi phạm quy định về điều khiểnphương tiện giao thông đường bộ" chúng ta cần phải xem xét một cách toàndiện từ hành vi khách quan với hậu quả nguy hiểm cho xã hội trong mốiquan hệ nhân quả giữa hành vi khách quan và hậu quả mà nó gây ra Trong

đó việc nghiên cứu hành vi khách quan có ý nghĩa rất quan trọng trong việcgiúp ta phân biệt được tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giaothông đường bộ" với những tội phạm khác trong nhóm tội xâm phạm antoàn giao thông đường bộ thông đường bộ

1.2.2.1 Hành vi khách quan của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

Hành vi khách quan của tội phạm là hành vi "vi phạm quy định về điềukhiển phương tiện giao thông đường bộ" Điều khiển phương tiện giao thôngđường bộ là hành vi trực tiếp thực hiện các chức năng điều khiển sự vậnđộng của phương tiện giao thông đường bộ Do đó, vi phạm quy định vềđiều khiền phương tiện giao thông đường bộ là hành vi của người trực tiếptham gia giao thông vi phạm các quy định trực tiếp nhằm bảo đảm sự antoàn trong hoạt động của các phương tiện giao thông đường bộ

Hành vi vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thôngđường bộ thường được biểu hiện ở những vi phạm sau đây: Vi phạm về tốc

độ (đi quá tốc độ cho phép hoặc không đúng tốc độ quy định ); chở quátrọng tải; vượt trái phép (vượt ẩu khi chưa có điều kiện an toàn); đi khôngđúng phần đường quy định Bên cạnh những vi phạm về kỹ thuật an toàngiao thông đường bộ nêu trên thì những hành vi vi phạm các quy định về antoàn giao thông đường bộ còn thể hiện ở những hành vi như: Điều khiểnphương tiện giao thông vận tải đường bộ mà không có giấy phép lái xe; điềukhiển phương tiện trong khi đang say rượu hoặc say do dùng chất kích thíchmạnh khác Điều 202 Bộ luật Hình sự 1999 không nêu rõ những hành vi nhưthế nào là "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đườngbộ", do đó, để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "vi phạm quy định về điềukhiển phương tiện giao thông đường bộ" theo Điều 202 Bộ luật hình sự

1999 thì cần phải xác định những quy định cụ thể nào bị vi phạm văn cứ vào

“Điều lệ trật tự an toàn giao thông đường bộ và trật tự an toàn giao thông đôthị” Như vậy nghĩa là việc xác định hành vi vi phạm các quy định về điềukkhiển phương tiện giao thông đường bộ không chỉ căn cứ vào các quy địnhcủa Bộ luật Hình sự mà còn phải căn cứ vào các quy định của Luật Giaothông đường bộ và các văn bản hướng dẫn khác của cơ quan có thẩm quyền

1.2.2.2 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ"

Tính nguy hiểm khách quan của tội phạm là ở chỗ, tội phạm đã gâythiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội được luật Hình sựbảo vệ Sự gây thiệt hại này là một trong những nội dung biểu hiện của yếu

tố mặt khách quan trong cấu thành tội phạm- đó là hậu quả nguy hiểm cho

xã hội của hành vi khách quan

Trong cấu thành tội phạm của tội "vi phạm quy định về điều khiểnphương tiện giao thông đường bộ", thiệt hại nghiêm trọng xảy ra- hậu quảcủa hành vi khách quan là một dấu hiệu bắt buộc Hành vi vi phạm chỉ bịtruy cứu trách nhiệm hình sự nếu đã gây thiệt hại về tính mạng, thiệt hạinghiêm trọng về sức khỏe tài sản của người khác, trừ trường hợp quy địnhtại khoản 4 của điều luật ( hành vi vi phạm có khả năng thực tế dẫn đến hậuquả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời) Còn lại, nếuhành vi xâm phạm đến an toàn giao thông đường bộ thông đường bộ nhưngchưa gây hậu quả nghiêm trọng hoặc không thuộc trường hợp quy định tạikhoản 4 Điều 202 BLHS thì bị xử phạt hành chính

Hậu quả nghiêm trọng trong cấu thành tội phạm của tội "vi phạm quyđịnh về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" được hướng dẫn cụthể trong Nghị quyết số 02/2003/NQ HĐTPTANDTC ngày 17/04/2003 củaHội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quyđịnh của Bộ luật Hình sự 1999 như sau:

đ Gây tổn hại cho sức khỏe của nhiều người, với tỷ lệ thương tật củatật của mỗi người dưới 21%, nhưng tổng tỷ lệ thương tật của tất cả nhữngngười này từ 30% đến 40%và còn gây thiệt hại về tài sản có giá trị từ bamươi triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng;

e Gây thiệt hại về tài sản có giá tị từ năm mươi triệu đồng đến dướinăm trăm triệu đồng

Khi xác định thiệt hại tài sản cho người khác cần chú ý:

Chỉ những tài sản do hành vi vi phạm các quy định về điều khiểnphương tiện giao thông đường bộ trực tiếp gây ra, còn những thiệt hại giántiếp không tính là thiệt hại để xác định trách nhiệm hình sự đối với ngườiphạm tội như: Do bị thương nên phải chi phí cho việc điều trị và các khoảnchi phí khác (mất thu nhập, làm chân giả, tay giả, mắt giả ) Mặt dù cácthiệt hại này người phạm tội vẫn phải bồi thường nhưng không tính để xácđịnh trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội

Thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản mà người phạm tội gây ra làthiệt hại đối với người khác, nên không tính thiệt hại mà người phạm tội gây

ra cho chính mình Ví dụ: Do phóng nhanh, vượt ẩu, nên A đã gây tai nạnlàm B bị thương có tỷ lệ thương tật 25%, còn A cũng bị thương có tỷ lệthương tật 35% Trong trường hợp này, thiệt hại về sức khoẻ do hành vi viphạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ của Agây ra đối với người khác chỉ có 25%, chứ không phải 60% (25%+35%)

1.2.2.3 Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi "vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" và hậu quả tai nạn

Trong một cấu thành tội phạm, nếu hậu quả đã được phản ánh là mộtdấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan thì mối quan hệ nhân quả giữa hành

vi khách quan và hậu quả cũng sẽ là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quancủa cấu thành tội phạm Do đó, việc áp dụng cấu thành tội phạm đối với tội

"vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" không