Nghiên cứu ,tìm hiểu thực trạng di tích lịch sử văn hoá và lễ hội đền nghè

Trong rất nhiều di tích lịch sử văn hoá là những công trình tởng niệm Nữ t-ớng Lê Chân , thì đền Nghè có đợc sự khang trang ,bề thế nh ngày hôm nay.. Di tích đã đợc Bộ Văn hoá ,Thể thao

Mở Đầu 1.Lý do chọn đề tài

Ngay từ khi dựng nớc,Việt Nam tuy không phải một quốc gia lớn nhng bên cạnh là những cờng quốc lại có vị trí nằm sát biển Đông mênh mông , đồng bào Việt Nam, không những phải chống chọi với thiên tai mà còn phải đơng đầu với

sự nô dịch và bành chớng của những thế lực thù địch Chính vì vậy, trong lịch sử

đấu tranh dựng nớc và giữ nớc,dân tộc ta đã hun đúc lên truyền thống "giặc đến nhà đàn bà cũng đánh".Bên cạnh những trang hoà kiệt.đến nhi đồng,nữ nhi cũng trở thành anh hùng.Khi tổ quốc bị xâm lăng,họ là ngọn cờ quy tụ toàn dân dựng lên đánh đuổi quân thù bảo vệ nền độc lập, tự chủ của dân tộc.Nữ tớng Lê Chân

là một trong những anh hùng nh vậy

Trong rất nhiều di tích lịch sử văn hoá là những công trình tởng niệm Nữ t-ớng Lê Chân , thì đền Nghè có đợc sự khang trang ,bề thế nh ngày hôm nay Chính là kết tinh của truyền thống "uống nớc nhớ nguồn",lòng yêu nớc và niềm

tự hào dân tộc

Di tích đã đợc Bộ Văn hoá ,Thể thao và du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đã cấp kinh phí trùng tu với quy mô lớn Năm 2013 là năm du lịch quốc gia đồng bằng sông Hồng ,di tích lịch sử Văn hoá và lễ hội đền Nghè đợc

đề cử là một trong những điểm đến tâm linh của du khách để quảng bá hình ảnh của các tỉnh,thành phố khu vực đồng bằng sông Hồng ,đặc biệt là Hải Phòng-thành phố đăng cai

Là một ngời con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Hải Phòng giàu truyền thống yêu nớc với những con ngời mến khách ,với những danh lam thắng cảnh

đẹp và qua bài tiểu luận này em muốn đóng góp một phầncông sức nhỏ bé của mình cho quê hơng,thông qua việc giới thiệu về di tích lịch sử Văn hoá và lễ hội

đền Nghè

2.Mục đích nghiên cứu.

-Tổng kết cơ sở lý luận và thực tiễn về du lịch ,văn hoá và lễ hội đền Nghè -Nghiên cứu ,tìm hiểu thực trạng di tích lịch sử văn hoá và lễ hội đền Nghè

3.Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Di tích lịch sử văn hoá lễ hội đền Nghè phục vụ cho phast triển du lịch

4.Phơng pháp nghiên cứu.

- Phơng pháp điêu tra nghiên cứu thực địa

- Phơng pháp thu thập và xử lí thông tin

- Phơng pháp phân tích,đánh giá,so sánh

- Phơng pháp xã hội học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Giới thiệu và tìm hiểu về di tích lịch sử văn hoá lễ hội đền Nghè

6 Bố cục của đề tài.

Ngoài phần mở đầu, kết luận,phụ lục và tài liệu tham khảo bài tiêu luận bao gồm:

-Chơng 1: Di tích lịch sử văn hoá đền Nghè

-Chơng 2: Lễ hội đền Nghè

-Chơng 3: Giá trị và ý nghĩa của lễ hội đền Nghè

CHƯƠNG 1: DI TíCH LịCH Sử VĂN HOá ĐềN NGHè.

1 Cuộc đời và sự nghiệp của Nữ tớng Lê Chân.

*Thân thế và sự nghiệp của Nữ tứong Lê Chân.

Cuộc nghĩa của Hai Bà TRung đựoc sử sách ghi chép lại không nhiều nhng

sự tích về cuộc khởi nghĩa và các vị tớng chiếu đấu cùng Hai Bà Trng đợc nhân dân truyền tụng.Sự tích Nữ tớng Lê Chân không những đợc nhân dân Hải Phòng

và nhân dân các vùng ven biển ghi nhớ mà thân thế và sự nghiệp của Bà còn đợc ghi lại trong thần phả ,thần tích,bia ký lu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác Nữ tớng Lê Chân nguyên quán ở xã An Biên,huyện Đông Triều ,phủ Kinh Môn,xứ Hải Dơng.Bà sinh ra vào khoảng đầu công nguyên,gia đình chuyên dạy học ,làm thuốc,dốc lòng làm việc thiện chỉ hiếm nỗi ông bà tuổi cao mà cha có con nên lo lắng

Một hôm,hai vợ chồng thành tâm biện sửa lễ vật lên đỉnh non Yên Tử làm

lễ cầu tự.Đêm ấy,ông mơ thấy có hai vị thiên sứ một vị mặc áo xanh,tay cầm kim mâu , một vị mặc áo tía tay cầm bảo kiếm dẫn ông lên Thiên cung.Ông bàng hoàng ,kinh sợ vội sụp lạy trớc một vị đại quan ngồi trong điện, bên phải mỗi bên có một vị quan tay cầm giấy bút Ông văng vẳng nghr lời truyền bảo :"Nhà ngơi làm việc thiện tiếng đến Thiên đình ,Ngọc Hoàng ban phúc cho tiên Thánh giáng trần đầu thai làm con nhà ngơi ,ngày sau làm nên nghiệp lớn làm rạng rỡ gia đình,không bậc nam nhi nào sánh kịp".Bỗng chuông trống chói tai làm ông tỉnh ,biết là mình nằm mơ

Vào một buổi sáng ,bà ra ngoài ấp thấy vết chân lớn , thấy lạ bèn đa chân mình vào ớm thử,thấy ngời xúc động lạ thờng rồi mang thai.Ngày 8 tháng 2, sau

12 tháng mang thai, bà sinh đựoc một nữ nhi má phấn môi son,dung mạo khác thờng

Ngày tháng trôi qua,Lê Chân lớn lên ,tuổi vừa đôi tám,thông minh hơn ngời, độ lợng khác thờng,cầm thi cung kiếm đêu thạo, mọi ngời đều cho là bậc trai lạ trong giới nữ lu Đến tuổi hai mơi, tài sắc vợt trội,khắp nơi nức tiếng, mối manh tấp nập,nhng nàng đều từ tạ , gác bỏ ngoài tai những lời ong bớm Lúc ấy,

đơng buổi đất nớc bị giặc ngoại bang thống trị.Viên Thái th Tô Định nghe tiếng nàng, muốn cỡng ép lấy, nàng không nghe Qua ba bốn phen bị từ chối, Tô Định oán giận sát hại cha nàng

Sau khi cha bị sát hại nàng ôm mối thù cha, tìm phơng rửa hận,thề không

đội trời chung với Tô Định Từ vùng thợng lu nàng tụ tập dân quê lánh đến vàng hạ lu nơi những con sông lớn đổ ra biển để khai phá đất đai sinh cơ,lập nghiệp Sau khi đi thị sát, nàng lại phát hiện ở vùng ven biển có sông rạch lớn tạo thành các đờng thủy nối liền, lòng mừng thầm,nghĩ đợc ban cho nơi che chở Bèn trở

về quê nơi đất mới khai khẩm, cấy trồng Qua 3 năm dựng thành một ấp, nhớ quê

cũ, nàng lấy tên quê gốc đặt tên cho vùng đất mới: trang An Biên

Lúc ấy ở đạo Sơn Tây có một ngời con gái thuộc dòng dõi Hùng Vơng tên

là Trng Trắc, căm giận Tô Định giết chồng là Thị Sách, nên cùng em là Trng Nhị phút hịch kêu gọi anh tài khắp nơi khả năng giết Tô Định Lê Chân đợc tin lập tức mô đợc hơn 100 thanh niên trai tráng ở An Biên làm quân thân tin, kéo về Sơn Tây Trng Trắc thấy nâng diện mạo khác thờng, có chí khí bậc tài trai, nên rất ng ý Ngay hôm ấy phong là Thanh Chân Công chúa đêm quan cùng binh khôi cùng công chúa Trng Nhị tiến đánh Tô Định thua to, bỏ trốn về Bắc quốc Nớc Nam bình định, Trng Trắc xng vua, khao thờng quân sỹ, ban khen công thần Thánh Chân Công chúa đợc phong là Chởng quản binh quyền lĩnh ấn Trấn Đông Đại tớng quân thống lĩnh đạo quân Nam Hải Phòng thủ miền biển, sai đêm binh mã về trang An Biên dựng đồn binh đề phòng giặc Bắc Công chúa

vâng mênh trở về lãnh cũ dựng đồn, công chúa lại xuất tiền tài chuẩn cấp cho dân: Chỉ vài năm vùng này trở nên giàu có, nhân khang vật thịnh, ai ai cũng độ

ơn sâu, kinh yêu công chúa nh cha mẹ

Sau thất bại ở Giao Chỉ, Tô Định về nớc dâng biếu tàu vua Hán, Hán Quang

Vũ bên phong Mã Viện làm Phục ba tớng quân, Lu Long làm phó tớng, Đoàn Chí làm Lâu Thuyền tớng quân sang đánh đất Giao Chỉ Nghe tin Mã Viện sang xâm chiếm, Trung Ương bên triệu tập các vị chỉ huy các đồn sở về kinh đô bàn

kế chống giặc Thánh Chân Công chúa nhận đợc chiếu, lập tức về kinh đô dốc sức giúp vua Trng đánh giặc

Khi Mã Viện đem quân tiến vào nớc ta theo đờng biển, Lê Chân đã tổ chức phòng ngự ngăn quân Mã Viện từ địa đầu biên giới Đông Bắc, giao chiến 3 trận rồi mới rút về căn cứ Lãng Bạc

Sự thất lại tại Lãnh Bạc, Trng Vơng biết không thể thoát bèn nhảy xuống sông Hát tự vẫn Thánh Chân Công chúa rút về vùng núi Lạt Sơn xây dựng căn

cứ kháng chiến, sau khi xem xét sơn nguyên, Bà quyết định cho quân đóng ở Thung Dâu, Thung Hiên, Thung Bể, đội quân tiền phờng đóng ở Mộc Bài, tổng chỉ huy đó ngời ở hang Diêm Lực lợng của nghĩa quân mới bắt đầu phát triển thì Mã Viện đã kéo vào đến vây hãm, đánh phá điên cuồng, tớng Lê Chân cùng các tớng sĩ quyết chiến với quân thù, song do lực lợng quá chênh lệch, căn cứ vừa mới hình thành, quân Lê Thánh Công chúa thất trận, Nữ tớng Lê Chân gieo mình xuống Giát Dâu tuẫn tiết, khi ấy là ngày 25 tháng Chạp

Sau khi mất, Công chúa hiển linh báo tin cho dân làng Truyền thuyết kể rằng: Khi cuộc khởi nghĩa tan rã Bà Lê Chân trầm mình xuống sông, lúc này ở trang An Biên (Hải Pòng), ngời và vật đều không yên Ban đêm, có ngời mơ thất

Lê Thánh Công Chúa báo mộng về Ngời ấy tỉnh mộng, sớm hôm nào cùng mọi ngời ra bờ sông Hôm ấy bầu trời u ám, gió lớn, ma to, mặt nớc sông cuồn cuộn chảy, rùa giải đua bơi, cá kình rẽ sông Bỗng nhiên có phiến đá từ từ trôi ngời dòng nớc, nhân dân các nơi thấy lạ dâng lễ quỳ lạy nhng phiến đá không thấy vào Dân làng An Biên trông thầy nh ứng trong mộng bèn vào chợ mua sắm lễ vật cùng nhau sụp lạy Bỗng nhiên đá từ từ trôi vào bờ, trên phiến đá có một miếu đá, trong miếu ghi dòng chữ: "Thánh Chân công chúa" Nhân dân An Biên rớc về, lập đền thờ phụng

Thế kỷ XIII, vua Trần Anh Tông đi đánh dẹp Chiêm Thành vào cớp phá hải phận nớc ta Một hôm nhà vua hành quân qua địa phận An Biên thì vừa lúc mặt trời gác núi, vua cho dừng thuyền nghỉ Đến đêm, vua mộng thấy một thiếu nữ, xiêm áo chỉnh tề đến tâu vua rằng:" Thiếp tôi vốn là tớng của vua Trng bị giặc Hán sát hại Sau khi mất, Thợng đế an phong ban cho làm phúc thần xứ này Nay hoàng đế ra quân dẹp giặc, thiếp tôi nguyện xin âm phù vận nớc, giúp đỡ ba

quân, đợi tin chiến thắng, thần thiếp cũng rửa đợc hận cũ" Nhà vua tỉnh giấc, ghi vào làm chơng để xem ứng nghiệm ra sao Đến khi tiến quân thuyền trôi nh bay, đến thẳng đất Chiêm giao chiến, quân Chiêm thua toi chạy tan tác Dẹp yên giặc dã, vua đem quân về triều xét công ban thởng tớng sỹ, gia phong các thần

đã âm phù, ban sắc cho Thành Chân công chúa mỹ hiệu là Nam Hải uy linh, sai rớc về xã An Biên, huyện An Dơng làm lễ, cấp cho xã An Biên 100 quan tiền để sửa sang đền miếu thờ tự Từ đó về sau thờng linh ứng giúp nớc che chở cho dân, các triều đại về sau đều có sắc phong tặng mỹ hiệu

* Những đóng góp của Nữ tớng Lê Chân

Qua cuộc đời và sự nghiệp của bà, ta thấy tuy là phận nữ nhi nhng lại có công lao vô cùng to lớn Không chỉ là một nữ tớng giỏi có công trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trng giành thắng lợi mà còn có công lớn trong việc khai hoang lập

đất Khi trấn ải tại An Biên, Hải Phòng nữ tớng Lê Chân tiếp tục cho mở rộng trang trại vận động nhân dân khai khẩn đất hoang dọc theo sông Tam Bạc biến thành động lúa, nơng dâu và đặt tên cho vùng này là An Biên trang Tiếp nối công đức của ngời cha, nữ tớng Lê Chân mở lòng từ thiện cứu giúp ngời nghèo, khuyến khích nghề nông phát triển Dân c trong vùng ngày thêm đông đúc, trù phú

Đây là một tấm gơng anh hùng đáng tự hào để cho thế hệ ngày nay học tập

và noi theo

2 Vị trí địa lý, lịch sử hình thành và phát triển Đền Nghè

* Vị trí địa lý

Di tích lich sử văn hoá Đền Nghè hiện nay toạ lạc ở trung tâm thành phố Hải Phòng Vị trí ngôi đền nằm giáp hai mặt phố Mê Linh và phố Lê Chân, thuộc phờng An Biên, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

Đền Nghè xa xa thuộc địa phận An Biên (tên nôm là làng Vẽn) huyện An Dơng, phủ Kinh Môn, tỉnh Hải Dơng

* Lịch sử hình thành và phát triển

Đền Nghè ban đầu là một miếu nhỏ nằm trên bãi soi, nơi ngã ba sông Tam Bạc gặp sông Cấm, cũng là nơi đầu tiên Khi Lê Thánh Công chúa từ làng quê của mình đặt chân đến vùng đất ven biển Khi thực dân Pháp xâm lợc, theo hoà

-ớc Giáp Tuất (tháng 4 năm 1874), đây là cuộc khánh chiến chống Pháp ở Bắc Kỳ lần thứ nhất Tại thành Hà Nội, 100 binh lính đã chiến đấu và anh dũng hi sinh tại ô Quan Chởng Tổng đốc Nguyễn Chi Phơng (73 tuổi) chỉ huy quân sĩ chiến

đấu dũng cảm Nguyễn Chi Phơng hi sinh, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình nhanh chóng tan rã COn trai ông Nguyễn Lâm cũng hi sinh Nhân dân tiếp tục chiến đấu quyết liệt, buộc Pháp phải rút về các tỉnh lị cố thủ Trận đánh gây tiếng vang lớn là Cầu Giấy (21/12/1873), Gác-ni-ê từ trận Pháp hoảng hốt tìm

cách thơng lợng với triều Huế kí hoà ớc 1874 Theo đó, triều Huế nhợng hẳn 6 tỉnh Nam Kì cho Pháp, Viện Nam "Chiểu" theo đờng lối ngoại giao Pháp, Pháp

đợc tự do buôn bán và đợc đóng quân tại những vị trí then chốt ở Bắc Kì Hiệp

-ớc gây làn sóng bất bình trong nhân dân Cuộc kháng chiến của nhân dân chuyển sang giai đoạn mới: vừa chống Pháp vừa chống triều đình phong kiến đầu hàng Nhân dân đã nổi dậy kháng chiên và phối hợp với quân cờ đen giết đợc Gác-ni-ê ở trận Cầu Giấy (16/12/1874) quân Pháp rút khỏi thành Hà Nội Trong bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ thì vùng đất An Biên xa thuộc đất nhợng địa của thực dân Pháp nhân dâng làng An Biên đó đã di chuyển Đền Nghè về phía Nam

Đến vùng đất hiện nay thì dây khiêng"thạch quang" bị đứt (theo truyền thuyết"thạch quang" là vật thiêng do Nữ tớng sau khi mất báo mộng về ) khiêng

đi không đợc nên nhân dân đã dựng đền tại dây để thờ phụng

Công trình kiến trúc đền Nghè hiện nay đợc nhân dân trùng tu quy mô lớn trong thời gian từ năm 1924-1927 triều vua Khải Định thời Nguyễn Trong văn bia tại nhà giải vũ đền Nghè ghi rõ vào mùa xuân năm Giáp Tý, niên hiệu vua Khải Định năm thứ 9(1924) dân làng An Biên hội họp đẻ khởi công trùng tu, tôn tạo Trên bia ghi 243 ngời và tập thể công đức Trong số đó những ngời công

đức có ngời Pháp lấy vợ là ngời Việt, những chủ hiệu , những thơng nhân ngời Hoa Tổng số tiền công đức trùng tu miếu là 3959 nguyên Ngoài số tiền công

đức trên, còn có ngời công đức trùng tu miếu bằng vật liệu nh bàn thờ, bát hơng, cát, gạch, gỗ

Trải qua thời gian chiến tranh ,di tích bị xuống cấp nghiêm trọng,đến năm 2007-2009, đền Nghè đã đợc Bộ văn hoá ,Thể thao,du lịch đầu t cấp kinh phí tu

bổ, tôn tạo nh hiện nay

3 Kiến trúc đền Nghè

Kiến trúc bao gồm: Tam quan, toàn hậu cung, bái đờng thiệu hơng, giải vũ, nhà bia - nơi đặt tợng voi đá, ngựa đá, sập đá, bia đá, phía sau làm thêm toà tứ phủ

Hậu cung của đền gồm 3 gian đợc thiết kế theo kiểu 2 tầng mái, bên trong thờ tợng nữ tớng Lê Chân ngôi trên ngai, đặt trong một khám lớn sơn son, thếp vàng với dáng vẻ uy nghi, đôn hậu, xinh đẹp; hai bên thờ song thân Bà Toà bái

đờng 5 gian đợc nâng đỡ bởi 16 cột gỗ lim, kê trên 16 viên đá tảng đục đẽo công phu, tỉ mỉ, chính giữa đắp nổi hàng chữ Hán lớn "An Biên cổ miếu" Giữa hậu cung và bái đờng là nhà thiêu hơng 2 tầng với mái tâm đầu đao

Đến tham đền Nghè, ngoài việc tham quan thể kiến trúc độc đáo của đền,

du khách còn đợc chiêm ngỡng nhiều tác phẩm điêu khắc đá có giá trị, điển hình

là khách đá và sập đá Khánh đợc làm từ một tấm đá nguyên khối dày 5 cm, cao

1 m, rộng 1,6 cm Mặt trớc khánh khắc nổi 2 con rồng chầu mặt nguyệt và mây

bay và sóng nớc Khi gõ, tiếng khánh đá ngô vàng, trong trẻo, hớng ta tới cõi tâm linh huyền ảo, linh thiêng Sập đá đồ sộ, tạo bằng khối đá liền chạm nổi hình chim, thú, hoa, lá rất côngphu thể hiện kỹ thuật chạm khắc vô cùng tinh xảo của các nghệ nhân xa Ngoài ra, ở đền còn lu giữ tấm bia đá có kích thớc lớn đợc tạc vào thời Nguyễn, ghi tiểu sử của nữ tớng Lê Chân

Cách đề Nghè khoảng hơn 100m về phía Tây bắc là tợng đài nữ tớng Lê Chân đợc đúc bằng đồng, cao 7,5m rộng 19 tấn, đặt tại vờn hoa trung tâm thành phố Tợng đợc khởi công xây dựng vào tháng 11/199 và khánh thành vào ngày 31/12/2000 Năm 1975 đền Nghè đã đợc Nhà nớc xếp hạng di tích văn hoá lịch

sử cấp quốc gia

4 Di vật tiêu biểu trong khuôn viên di tích

* Bia thần tích: Bia đá lớn đợc để trang trọng trong lầu bia, trên chính diện

đờng thần đạo trớc sân Đền Nghè Bia ghi "Hải Phòng An Biên thần tích bia", nghĩa là bia ghi thần tích miếu cổ làng An Biên, thành phố Hải Phòng Trên bia khắc hơn 1000 chữ Hán do dân làng An Biên tạo tác vào mùa xuân năm 1924 Bia thần tích đặt trên đế bia bằng đá Bia bao gồm 3 phần: Trán bia, thân bia, đế bia Trán bia khắc nổi hình lỡng long trầu nhật ở trung tâm, xung quanh trang trí các am vân mây Thân bia là phần ghi nội dung, xung quang thân bia có diềm bia khắc nổi hoa cúc dây, phía dới diềm bia thân bia chạm khắc lỡng long nhu nâng đỡ bia Đế bia là 1 khối đá lền dạo dáng nh một bàn thờ kiểu chân quỳ dạ cá, mặt hớng tiền chạm nổi hồ phù, hâm thọ Dạ các hai bên hồi bản đá chạm nổi hoạ tiết trang trí, mang ý nghĩa ling thiêng và s tôn thơ cao cả, bia có kích thớc 1,5m rộng 1m, dày 0,2m

* Voi đá - ngựa đá: Cùng với hệ thống cac di vật cổ vật trong khu di tích

đền Nghè với ý nghĩa là đền thờ 1 trận Mạc, ngời xa khi dựng đền thờ bà đã đa các vật linh gắn bó với cuộc đời chinh chiến của nữ tớng Lê Chân thờ cúng Voi

đá (một cặp) trong t thế buông vòi phủ phục chờ chủ tớng xông trận Ngựa đá (một cặp) trong t thế buông vòi phủ phục chờ chủ tớng xông trận Ngựa đá (một cặp) trong t thế, sẵn sàng cơng đại nh chờ chủ tớng xuất kích Voi đá và ngựa đá

đợc tạ bằng đá xanh nguyên khổi, có kích thớc không lên (cao 60cm, rộng 40 cm) Những di vật này đợc đạo trong đột tu sửa năm 1924

* Khánh đá: Treo tại nhà tiền tế Đền Nghè, đây là chiếc khánh đá có kích

thớc lớn (1m60 x97 x6cm) mặt trớc khắc nổi trang trí đề tài lỡng long chầu nguyệt trong nền vân tán (vũ hội long vân) Mặt sau khắc nổi đề tài cụm sen, tứ linh (long, li, quy, phợng) Phía trên gần đình khánh tạo lỗ treo khanh Mặt trớc khánh in dòng lạc khoản: "Mầu Tìn liên thu tạo đệ tử Bùi Thị Tí, hiệu diệu nguyên cung tiến" (Khánh đá do bà Bùi Thị Tí hiệu diệu nguyên công đức vào

đền Nghè mùa thu năm 1928) cùng với chuông, trống, khánh đá là những đồ tế khi mang những lời thỉnh cầu của chúng sinh lên bậc tôn kính

* Bia đá lớn: đợc để trang trọng trong lầu bia, trên chính trong trớc sân đền

Nghè Bia ghi "Hải Phòng An Biên thần tích bi" nghĩa là bia ghi thần tích miếu

cổ làng An Biên, thành phố Hải Phòng Trên bia khắc trên 100 chữ Hán do ngời dân An Biên tạo tạc mùa xuân năm 1924

chơng 2: lễ hội

1 Thần tích, thần sắc

Lễ hội mang đậm bản sắc Hải Phòng trong một không gian lịch sử gần Đền Nghè, đình An Biên và tợng đài Nữ tớng Lê Chân Đồng thời, thông qua lễ hội tăng cờng quảng bá các điểm du lịch tâm linh, các tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là thành phố Hải Phòng đăng cai tổ chức năm Du lịch quốc gia Đồng bằng sông Hồng 2013 và tiếp tục phát huy giá trị di tích lịch sử cấp quốc gia đền Nghè, Đình An Biên, đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngỡng cổ truyền dân tộc, sinh hoạt lễ hội truyền thống, lễ hội du xuân của nhân dân địa phơng và đông đảo du khách thập phơng

2 Lễ hội

2.1 Thời gian tổ chức

Lễ hội diễn ra trong 3 ngày 16,17 và 18/3 với nhiều hoạt động phong phú cả

về phần lễ và phần hội

2.2 Cách thức tổ chức

Điều đáng mừng là thấy rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của lễ hội, thành phố, các ngành, các cấp địa phơng và nhiều đơn vị, doanh nghiệp nhiệt tình ủng hộ,

đóng góp, tham gia nhiều ý kiến về nữ tớng Lê Chân đợc tổ chức với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nhà sử học và quản lý văn hoá đến từ Hội khoa học lịch

sử Hội văn nghệ dân gian, Bảo tàng Hải Phòng cùng đại diện các cơ sở quản lý

di tích trong và ngoài thành phố, một lần nữa làm rõ thêm về thân thế và sự nghiệp của Nữ tớng Lê Chân, ngời đã có công khai hoang, lập ấp An Biên Trang

xa và thành phố Hải Phòng ngày nay, cũng nh công lao to lớn của Bà trogn cuộc khởi nghĩa Hải Bà Trng giành độc lập dân tộc và sự cần thiết phục hồi lễ hội Đền Nghè - Nữ tớng Lê Chân, khẳng định vai trò diễn xớng dân gian trong lễ hội Phần tế nữ quan diễn ra tại Đền Nghè và đình An Biên sáng 16/3 theo từng nghi thức truyền thống Lễ rớc có 2 đoàn tiến hành từ 6 giờ sáng 17/3, một đoàn theo hành trình từ Đền Nghè ra đờng Nguyễn Đức Cảnh, rẽ qua quán hoa đờng Quang Trung đến Tợng đai nữ tớng Lê Chân; một đoàn khởi hành từ đình An Biên ra đờng Hai Bà Trng, Cát Cụt, Nguyễn Đức Cảnh về quảng trờng Tợng đài Nữ tớng Lê Chân

Các đoàn rớc đều có đội múa lân, cờ đỏ sao vàng, cờ hội, trống, chiêng,

đoàn bát biểu, kiệu long Đình, đoàn nhạc bát âm, đoàn nữ qua, đoàn dâng lễ,

đoàn phụ nữ, đoàn cựu chiến binh và đoàn lãnh đạo, cán bộ giáo viên, cơ sở tín ngỡng và nhân dân các phờng

Phần lễ chính ngày 17/03 có màn đánh trống khai hội, biểu diễn trống hội, múa lân, lễ dâng hơng, lễ tế tạ Phần hội hấp dẫn bao gồm nhiều hoạt động nh

thi thể dục dỡng sinh của Hội ngời cao tuổi, thi cắm tỉa hoa, của Hội phục nữ quận cùng các tiết mục hát ca trù, chèo cổ nhạc cụ dân tộc, kịch

Để tởng nhớ đến công lao của Nữ tớng Lê Chân , từ xa xa nhân dân Hải Phòng tổ chức nhiều hoạt động lễ hội tại đền nghè để bày tỏ lòng ngỡng vọng và biết ơn một vị tớng tài ba, tâm phục của triều đại Trung Ương Trong số nhiều hoạt động lễ hội thì lễ thánh Đơn (lễ hội đền Nghè) đợc tổ chức long trọng và quy mô hơn cả Những giá trị tinh thần đó trải qua thời gian đợc kết tinh lại thành giá trị văn hoá vô giá của dân tộc nói chung và trong tâm thức nhân dân thành phố Hải Phòng nói riêng, tiếp nối lu truyền trong dân gian từ đời này qua

đời khác, từ thế hệ này qua thế hệ khác

Gắn liền với không gian lễ hội làng An Biên là các di tích: Đinh An Biên và

đền Nghệ Đình là không gian chính diễn ra hội làng, miếu là nơi thờ thánh và nơi xuất phát lễ rớc anh linh thần về đình bái tế an vi Tuy đình là nơi diễn ra các hoạt động chủ yếu của lễ hội nhng thánh ng tại đền Nghề vì vậy mà tại đền Nghề các nghi lễ đợc cử hành trang nghiêm, kính cẩn

3 Mục đích, lý do tổ chức lễ hội

Đây là một trong những lễ hội lớn nhất từ trớc tới nay của địa phơng, một

sự kiện quan trọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong quận thể hiện trách nhiệm và lòng thành kính của các thế hệ con cháu hôm nay, góp phần tôn vinh công đức của nữ tớng Lê Chân Việc tổ chức thành công lễ hội không chỉ

đáp ứng niềm mong mỏi của nhân dân địa phơng mà qua đó còn góp phần ôn lại truyền thống, giáo dục con cháu lòng yêu nớc đạo lý uông nớc nhớ nguồn, tự hào dân tộc và trách nhiệm của mỗi ngời dân đối với quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng và đất nớc Việt Nam