Hiện nay các trang thiết bị điện được trang bị trên tàu thủy ngày cànghiện đại với mức độ tự động hóa ngày càng cao, giúp cho hiệu quả khai thácđược nâng lên cũng như hỗ trợ cho con ngườ
Trang 1Hiện nay các trang thiết bị điện được trang bị trên tàu thủy ngày cànghiện đại với mức độ tự động hóa ngày càng cao, giúp cho hiệu quả khai thácđược nâng lên cũng như hỗ trợ cho con người ngày một tốt hơn khi phải làmviệc trong điều kiện thời tiết được dự báo là ngày càng khắc nghiệt trên biển.Trong đó các hệ thống điện đóng một vai trò vô cùng quan trọng vàkhông thể thiếu được trên các con tàu Sau khi kết thúc giữa kỳ 1 năm thứ 4 em
được các thầy cô trong khoa Điện-Điện Tử Tàu Biển tạo điều kiện cho đi thực
tập tại công ty đóng tàu Hạ Long Qua sự tìm hiểu thực thế và bắt tay trực tiếpvào làm các công việc của một thị điện giúp em rút ra các kinh nghiệm vàc kỹnăng của một thợ điện hiện đại là cơ sở để phục vụ cho công việc của em saunày
Mặc dù bản thân em đã cố gắng nhiều, đã đi sâu và tìm hiểu trong thực tế.Song do hạn chế về kiến thức cũng như về tầm nhìn thực tế, nên trong quátrình thực hiện không tránh khỏi những khiếm khuyết Em mong nhận đượccác ý kiến đóng góp của các thầy giáo trong bộ môn
Trang 2Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên: Cao Văn Tùng
PHẦN I : MỤC ĐÍCH VÀ Ý NGHĨA THỰC TẬP 1.1.Mục đích
Đây là đợt thực tập cuối khoá cho sinh viên ngành điện tàu thuỷ chuẩn bịcho đợt nhận và chuẩn bị làm đồ án tốt nghiệp, nhằm nâng cao và hoànthiện những kiến thức cả về lý thuyết và thực tế quản lý chuyên môn vềđiện, củng cố thêm kiến thức về các đợt thực tập trước chưa có điều kiệnthực hành Đợt thực tập này với tư cách là một sĩ quan điện trên tàu, cán bộ
kĩ thuật đã được trang bị kiến thức toàn diện về nghề nghiệp Đồng thờichuẩn bị các số liệu, tài liệu nghiên cứu kĩ hơn và sâu sắc hơn về hướng đềtài của mình để định hướng và nếu không hội tụ đủ điều kiện về thực tế tạicấp cơ sở yêu cầu khoa, bộ môn chuyển hướng nghiên cứu cho phù hợp
1.2.Ý nghĩa
Về ý thức nghề nghiệp: Đây là đợt thực tập của bước chuẩn bị hoàn chỉnh tay
nghề, tập sự hành nghề về lĩnh vực điện, lắm vững các công việc của mộtngười kĩ sư hoạt động trong lĩnh vự chuyên ngành
Về ý thức kỉ luật, nhận thức tư tưởng và chuyên môn: Xác định vị trí
nghề nghiệp đúng đắn, ý thức lao động của người thợ chuyên môn Luônxác định tư tưởng đúng đắn, nghiêm túc trong công việc, ý thức an toàntrong lao động, ý thức bảo vệ tài sản của tập thể, công ty, nhà nước
Được sự quan tâm giúp đỡ của các thầy, cô khoa Điện_Điện Tử Tàu Biểntrường ĐH Hàng Hải tạo điều kiện và liên hệ để chúng em được thực tập
Trang 3tại Tổng công ty công nghiệp tàu thuỷ Hạ Long nhằm nâng cao tầm hiểubiết về thực tế thông qua các nội dung thức tập.
1.3 Điều kiện và thời gian thực tập.
1.3.3 Thời gian thực tập.
Sau khi đã học được nửa chương trình học kỳ 1 năm thứ tư Cụ thể nhóm
Hạ Long bắt đầu kỳ thực tập thợ điện vào ngày 11/6/2012 và kết thúc vào ngày 24/6/2012
1.3.4 Địa điểm thực tập
Trang 4Sinh viên thực tập đợt thực tập thợ điện nhóm Hạ Long được phân bổ vào phân xưởng điện tàu của nhà máy đóng tàu Hạ Long tại đây nhóm sinh viênđựơc phân bổ vào các tổ sản xuất của các phân xưởng và tham gia làm việc trực tiếp với các công nhân trong các tổ đã được phân công.
PHẦN II : GIỚI THIỆU VỀ NHÀ MÁY ĐÓNG TÀU HẠ LONG 2.1 Giới thiệu chung về nhà máy đóng tàu Hạ Long.
Nhà máy đóng tàu Hạ Long là một thành viên của Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (Vinashin) Nhà máy do chính phủ Ba Lan giúp xây dựng và khánh thành đi vào sản xuất từ 15/11/1976
Đây là một dây chuyền đóng mới tàu thuỷ hiện đại Thiết kế theo kiểu đa tuyến khép kín từ khâu tiếp nhận vật tư, xử lý bề mặt tôn, gia công chi tiết, lắp ráp các tổng đoạn trong nhà và đấu đà ngoài triền Với nhiều nhà xưởng
và bãi lắp ráp trên một diện tích lớn cùng hệ thống máy móc hiện đại tạo nên một dây chuyền công nghệ khép kín
Nhà máy được trang bị các cẩu có trọng tải lớn 300T & 400T giúp cho nhà máy có thể đóng mới các tàu có trọng tải lớn như tàu 53000T hay mới nhất đây là tàu ôtô - một trong những tàu có trọng tải lớn nhất Việt Nam Cầu tàudài, độ sâu lớn cùng hệ thống luồng nối tiếp với cảng Cái Lân cho phép các tàu hàng vạn tấn ra vào thuận lợi
Những năm qua, nhà máy đã xuất xưởng hàng trăm tàu các loại phục vụ cho nền kinh tế đất nước và phục vụ quốc phòng, sắp tới chuẩn bị bàn giao tàu 53000T tiếp theo trong sơ ri tàu 53000 tấn, tàu container B170 (cho VINALINE), ngoài ra công ty đang nhận đóng mới thêm 02 tàu cho Hải quân nhân dân Việt Nam
Cùng với đóng mới sản phẩm, công tác sửa chữa tàu cũng được đẩy mạnh Hàng năm có thể tiếp nhận tàu các loại vào nhà máy sửa chữa, nâng cấp, hoán cải
Ngoài ra, nhà máy còn mở rộng nhiều ngành nghề kinh doanh như phục vụ bốc xếp hàng hoá, container, sản xuất khí ôxy, ni tơ, chế tạo cơ khí và kết cấu thép kho công nghiệp và xây dựng, cho thuê kho bãi, cầu cảng
Trang 62.2Cách quản lý và tổ chức sản xuất của nhà máy.
- Phòng Kỹ Thuật
- Phòng KCS
- Phòng KD-ĐN
- Phòng ĐH- SX PX: Vỏ 1 PX: Vỏ 2 PX: Vỏ 3 PX: Vỏ 4PX: Trang bị PX: Triền đà
PX: Cơ khíPX: Máy tàuPX: ống tàuPX: Điện tàuPX: Mộc - XDPX: Đúc - đất đènPX: Cơ điệnPX: Khí công nghiệpPX: Trang trí
Trang 7Tổ chức phòng kỹ thuật nhà máy đóng tàu Hạ Long.
1 Trưởng phòng kỹ thuật : kỹ sư máy
- Quản lý các phân xưởng: là những người ngoài phụ trách công việc chuyên môn còn tham gia chỉ đạo sản xuất ở dưới các phân xưởng
- Kho tài liệu : bao gồm một số người phụ trách nhận, giao, quản lý các hồ
sơ thiết kế của các con tàu được đóng tại nhà máy
- Công tác văn thư: thực hiện soạn thảo các công văn của phòng và khai thác thiết bị văn phòng
- Tính toán định mức sản xuất: là công việc tính toán giá thành sản phẩm sản xuất tại nhà máy
- Lập trình cho máy cắt tự động CNC các sản phẩm chi tiết kết cấu
Trang 9-PHẦN III: NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ AN TOÀN TRONG NHÀ
MÁY 3.1 An toàn khi bốc xếp và dỡ vật liệu
Dùng đế kê vá định vị chắc chắn khi xếp , bảo quản vật dễ đổ , dễ lăn
- Xếp riêng vật liệu theo từng loại , theo thứ tự thuận tiện chop bảo quản
sử dụng
- Hoá chất gây cháy , dễ cháy , nổ , axit phải bảo quản riêng theo quyđịnh
- Khi bốc dỡ thứ tự từ trên xuống , từ ngoài vào trong
3.2.An toàn khi đi lại
- Chỉ được đi lại khi đã quan sát các lối đi dành riêng cho người đã đượcxác định
- Lên xuống đúng, cầu thang phải vịn tay vào lan can
- Không để trướng ngại vật trên lối đi , nếu có phải dọn ngay , khôngvượt qua hoặc giẫm qua máy cắt , góc máy , vật có cạnh sắc , dễ đổ , dễlăn , dễ trượt
- Không đi lại trong khu vực : có người làm việc ở trên ,vật treo ở trên ,dưới mã hàng đang cẩu
- Không đi vào ( Ngồi nghỉ , làm việc ) khu vực đường ray , hành langray , hang rào an toàn ray dành riêng cho cẩu hoạt động hoặc khu vực cócăng cờ , biển cấm
- Thực hiện quy định an toàn trật tự giao thông trong Tổng Công ty ( điển
cơ bản : Tốc độ các phương tiện giao thông không quá 15 km/h , xe máy, xe đạp không phóng nhanh , lạng lách và đi quá 2người/xe )
3.3.Quy định nơi làm việc
- Nơi làm việc luôn được giữ sạch sẽ , dụng cụ vật liệu được xếp gọn gàng
Trang 10- Thực hiện các biển báo quy định an toàn khi cấn thiết
- Không hút thuốc ở nơi : Có biển cấm lửa , dưới buồng máy , khu vựcđang sơn , nơi dễ xẩy ra cháy nổ Không hút thuốc khi làm việc ( chỉ hútthuốc vào giờ giải lao tại nơi an toàn về cháy nổ )
- Không làm việc dưới mã hàng đang cẩu , ở khu vực đường ray cẩu điqua
- Mặt sàn có lỗ khoét , các vị trí có phần biên hụt hẫng chữ có nắp đậyhoặc lan can ( hàng rào bảo vệ ) che chắn xung quanh : phải nắp lancan , phên chống rơi , thụt , ngã
- Khi làm việc bên biển cấm người đi lại phía dưới , không nén đồ , dụng
cụ , phôi liệu từ trên cao xuống phía dưới
3.4.Quy định an toàn điện
- Chỉ có người được đào tạo , được cấp chứng chỉ mới được sửa chữa điện
- Khi phát hiện có sự cố cấn báo ngay cho người có trách nhiệm
- Không sờ mó vào dây điện , thiết bị điện khi tay ướt
- Tất cả các công tắc phải có nắp đậy
- Không phun , để rơi chất lỏng trên thiết bị điện : công tắc , môtơ , bảngđiện
- Kiểm tra định kỳ độ tin cậy của dây điện
- Không treo , móc đồ vật lên dây dẫn điện , dụng cụ điện
- Không để dây dẫn chạy vắt qua đồ vật có góc sắc hoặc bị chèn , đè , lănqua
- Các mối nối dây dẫn điện phải được băng bọc cách điện an toàn
- Không nối nhiều nhánh với dây đồng trục
Trang 11PHẦN IV: MÔI TRƯỜNG VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NƠI THỰC
TẬP
- Môi trường và vấn đề bảo vệ môi trường nơi thực tập
Vệ sinh lao động
- Không để phoi , rác , phế thải bừa bãi tại khu làm việc
- Cuối buổi làm việc phải vệ sinh sạch sẽ nơi làm việc , nơi sinh hoạt
- Rác , phế thải đỏ đúng nơi quy định
- Hàng tuần phải tổng vệ sinh trong , ngoài nhà xưởng , nơi làm việc
- Nhà tắm , nhà vệ sinh đảm bảo sạch sẽ
- Không để các chất gây ô nhiễm trong và xung quanh nơi nghỉ , sinh hoạt
Vệ sinh môi trường
- Tự giác và nhắc nhở mọi người thực hiện tốt vệ sinh môi trường
- Bảo vệ hệ thống cấp , thoát nước cạnh vỉa hè đề phòng nước ứ đọng gây
ô nhiễm
- Khi chuyên chở chất thải không làm rơi vãi ra đường Phải đổ đúng nơiquy định
- Phải có dụng cụ tập kết phế thải khi dọn vệ sinh nơi làm việc
- Nghiêm cấm đốt rác và các chất thải khác tại vị trí quy định của TổngCông ty
- Mọi người có trách nhiệm trồng , bảo vệ cây xanh trong Tổng Công ty
- Nghiêm cấm đốt , xả : Dầu mỡ , sơn , đất , cát , rỉ sắt , giẻ , rác , nướcbẩn , các chất ô nhiễm , hoá chất độc hại ra khỏi khu sản xuất , đổxuống sông và đốt rác tuỳ tiện không đúng nơi quy định
Trang 12PHẦN V: NỘI DUNG THỰC TẬP 5.1 Máy điện
5.1.1 Các loại máy điện.
5.1.1.1 Máy biến áp.
Máy biến áp là một thiết bị điện từ tĩnh làm việc dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ, được dùng để biến đổi hệ thống điện áp xoay chiều từ cấp điện áp này sang cấp điện áp khác với cùng tấn số Chức năng của nó là truyền tải điện năng đi xa, phối hợp điện áp giữa nguồn và tải
Cấu tạo của máy biến áp gồm hai phần cơ bản là lõi thép ( mạch từ) và cuộn dây ( mạch điện):
* Lõi thép:
Được ghép từ các lá thép kỹ thuật điện mỏng và cách điện với nhau gồmtrụ từ và gồn từ
Trụ từ để quấn dây, mỗi trụ từ có 2 cuộn dây ( Sơ cấp và thứ cấp) Biến áp
ba pha thường có ba trự từ tương ứng với ba pha
Gông từ dùng để khép kín mạch từ
Trang 13* Cuộn dây:
Gồm các cuộn dây sơ cấp và thứ cấp được quấn trên trụ từ Số vòng dây và tiếtdiện dây được tính toán theo công suất của máy biến áp và dòng điện trong từng cuộn dây Đối với dòng điện nhỏ thì người ta thường chọn dây có tiết diệntròn, dòng điện lờn thường chọn dây có tiết diện dẹt
Các cuộn dây được quấn theo lớp thành các bánh dây Theo yêu cầu về an toànthì người ta quấn cuộn dây có điện áp cao bên ngoài, cuộn dây có điện áp thấp quấn bên trong Theo quan điểm tỏa nhiệt thì người ta quấn cuộn dây có dòng điện lớn bên ngoài, cuộn có dòng điện nhỏ bên trong Các cuộn dây của máy biến áp có thể nối sao, nối tam giác hoặc nối sao kép
- Nối sao kép: Chia mỗi cuộn dây thành hai phần có số vòng bằng nhau, sau đó ta nối đầu trên của nửa cuộn dây pha này với đầu dưới của nửa cuộn dây pha khác như hình h.a
- Nối sao: Khi nối ba đầu cuối của ba cuộn dây sơ cấp hoặc thứ cấp của máy biến áp 3 pha ta lại được cuộn dây máy biến áp nối hình sao như hình h.b
- Nối tam giác: Lấy đầu cuộn dây pha này nối với cuối cuộn dây pha khác, bàng cách đó hình thành cuộn dây khép kín như hình h.c
Trang 145.1.1.2 Máy điện không đồng bộ.
Đây là loại máy điện được sử dụng nhiều nhất dưới tàu thủy, vì nó có cấu tạo
và phương pháp khởi động đơn giản, hoạt động tin cậy, ứng dụng làm động cơ lai bơm dầu, bơm thủy lực, quạt gió, động cơ cho máy nén khí, bơm nước làm mát, bơm cứu hỏa, bơm balats,
Cấu tạo của máy điện không đồng bộ gồm hai phần cơ bản là :
Trang 15Dây quấn là dây đồng bọc cách điện, hoặc dây emay cách điện với lõi thép.Cách quấn dải đều trên chu vi.
Phần quay hay roto
Phần quay có hai bộ phận chính là :
Lõi sắt dùng các lá thép kĩ thuật điện giống như stato Lõi sắt được ép lên trực tiếp lên trục máy phía ngoài của lá thép có xẻ rãnh để đặt dây quấn
Dây quấn của roto có 2 loại :
+ Roto dây quấn giống như dây quấn của stato
+ Roto lồng sóc thì dây quấn gồm các thanh đồng hay nhôm được đổ đầy trongcác rãnh của roto và không cách điện với lõi thép, hai đầu của các thanh nhôm,hoặc đồng được hàn chặt gọi là vòng ngắn mạch
Vì roto là một khối tròn nên khe hở đều khoảng 0.2 đến 1mm
5.1.1.3 Máy điện đồng bộ
Máy điện đồng bộ là máy điện xoay chiều quay , làm việc dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ và có tốc độ quay của từ trường quay bằng với tốc độ quay của roto
Cấu tạo của máy điện đồng bộ gồm hai phần là :
Phần quay hay roto
Nếu công xuất nhỏ thì có cấu tạo hoàn toàn giống roto của máy điện dị bộ ba pha dây quấn
Nếu công xuất lớn thì roto có hai loại:
Trang 16+ Roto cực hiện dùng cho các máy tốc độ thấp Đường kính của roto bằng 15m, chiều dài của nó bằng 2.25 đến 3m
+Roto cực ẩn dùng cho máy tốc độ cao Loại này đường kính roto khoảng 1.1 đến 1.15m, chiều dài roto khoảng 6.5m, n = 3000vòng/phút, thường được chế tạo với số cặp cực p =1
5.1.1.4 Máy điện một chiều.
Máy điện một chiều hiện nay vẫn được sử dụng để :
Cấp điện cho các động cơ một chiều
Làm nguồn kích từ cho các máy phát đồng bộ
Động cơ điện một chiều có ưu điểm về điều chỉnh tốc độ Tuy nhiên nó có nhược điểm là cấu tạo phức tạp, kích thước cồng kềnh, việc bảo dưỡng và vận hành phức tạp do có chổi than và cổ góp
Cấu tạo của máy điện một chiều gồm hai phần là :
Phần tĩnh hay stato: Luôn luôn là phần cảm, là phần nhận năng lượng điện mộtchiều để tạo ra từ trường trong máy
Phần quay hay roto: Luôn luôn là phần ứng.
5.1.2 Vận hành máy điện.
Các loại máy điện nói chung, trong đó có động cơ điện đóng vai trò quan trọng trong sản xuất, nếu để xảy ra hư hỏng luôn sẽ tốn thời gian, phương tiện, nguyên vật liệu sửa chữa thay thế, ảnh hưởng đến sản xuất, có khi dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng Nếu chấp hành đầy đủ các quy định về chế độ vận hành sử dụng thao tác đúng, thực hiện đầy đủ chế độ kiểm tra, bảo dưỡng khi cần thiết thì một máy điện có thể vận hành hai ba chục năm không hư hỏng lớn, có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao, nếu không chú ý chấp hành các quy định vận hành thì thời gian sử dụng máy điện rất ngắn, nhiều khi máy điện
bị hỏng không thể sửa chữa được phải loại bỏ, thay thế hoàn toàn gây ra lãng phí lớn
Chế độ vận hành máy điện, động cơ bao gồm:
Trang 17Quy định về lắp đặt máy điện và thiết bị điều khiển.
+ Quy định về thao tác đóng, cắt điện và trông nom máy điện làm việc
+ Quy định về bảo dưỡng máy điện
+ Người cán bộ kỹ thuật và công nhân khi sử dụng máy, thiết bị có động cơ điện
cũng cần nắm được khái quát những sự cố có thể xảy ra trong lúc vận hành để ngăn ngừa, phòng tránh và xử lý khi có những hiện tượng không bình thường
+ Trong xí nghiệp phải có tổ chức quản lý, lý lịch máy điện, theo dõi việc chấp
hành nghiêm chỉnh chế độ vận hành máy điện và tổ chức bảo dưỡng máy điện
5.1.3 Quy định vè vận hành sử dụng.
5.1.3.1 Mở máy khởi động.
Nếu máy điện vẫn thường xuyên làm việc, trước lúc mở máy cũng phải quan sát xem các bộ phận quay có gì cản trở, vướng mắc không Trước khi đóng điện nếu có vôn mét kiểm tra, hay đèn báo chỉ thị phải chú ý xem mạng điện đã sẵn sàng chưa, điện áp các pha có cân bằng không Nếu mọi việc bình thường, thuận lợi có thể thao tác mở máy
Đối với những máy điện có những thao tác mở máy phức tạp, thí dụ phải mở quạt gió, bơm dầu bôi trơn điều chỉnh biến trở mở máy phải có bảng ghi chú đầy đủ quy tắc thao tác thứ tự rõ ràng để thực hiện không nhầm lẫn, sai sót Khi mở máy động cơ, dòng điện sẽ tăng vọt, do đó nếu có nhiều động cơ,
mở máy phải có thứ rõ ràng, tránh mở máy đồng thời gây ra dòng điện mở máy lớn làm sụt điện áp của mạng
Trong quá trình máy điện tăng tốc độ phải chú ý theo dõi nếu thấy biểu hiện gìkhông bình thường: Dòng điện tăng vọt, tốc độ quay chậm, có tiếng kêu, rung động lớn phải cắt điện ngừng ngay máy để xem xét
Nếu máy điện đã nghỉ từ lâu, trước khi mở máy cho điện vào phải kiểm tra cách điện của dây quấn, đảm bảo điện trở cách điện giữa các pha, giữa pha với
vỏ, giữa các mạch với nhau hoàn toàn tốt
Trang 18Nếu điện trở cách điện giảm phải sấy hoặc tẩm sơn cách điện tăng cường Đối với máy điện có vành đổi chiều thì phải chú ý giữ vành đổi chiều sạch
sẽ, không được han gỉ, chổi than phải tiếp xúc tốt, khe cách điện lớp mi ca giữacác lá đồng phải ổn định, chổi than mòn quá phải thay
5.1.3.2 Trông nom máy điện lúc làm việc bình thường.
Nếu máy điện đã được mở máy làm việc, trong quá trình làm việc phải chú ý:
Không được để cho máy điện quá tải sẽ dẫn tới quá nhiệt làm hỏng máy điện Trường hợp quá tải đối với động cơ thông thường là máy làm việc quá mức quy định, bộ phận truyền dẫn bị mắc kẹt, mạch điện bị đứt một pha Để bảo vệ quá tải cho động cơ điện phải đặt rơ le nhiệt, có chế độ kiểm tra thử nghiệm tácđộng đúng Đối với những động cơ lớn kéo máy dễ xảy ra quá tải nên đặt ampemét kiểm tra Ampe mét kiểm tra này phải có vạch đỏ giới hạn trên thang đo đểngười vận hành theo dõi lúc làm việc
Không nên cho động cơ điện vận hành không tải lâu gây tốn công suất vô ích và làm xấu hệ số công suất (cos φ) của mạng điện
Trong quá trình máy điện làm việc phải theo dõi nhiệt độ trong máy, trục không được che chắn luồng gió đưa vào làm mát động cơ, cũng không được đểbụi bặm theo gió hút vào máy điện
Phải theo dõi tiếng rung động máy điện khi làm việc Nếu có những tiếng kêu đặc biệt, biểu hiện sự va chạm trong máy phải ngừng máy
Nếu máy điện có vành đổi chiều khi làm việc cần chú ý quan sát tia lửa sinh ra
ở chỗ tiếp xúc chổi than
5.1.3.3 Ngừng máy.
Nếu máy nghỉ làm việc bình thường sẽ tiến hành thao tác cắt điện ngừng máy Tất cả những thiết bị điều chỉnh lúc mở máy phải trả lại vị trí ban đầu, sau đó tiến hành thu dọn vệ sinh lau chùi cần thiết ngoài máy, che chắn bụi bặm
Trang 195.1.4 Tháo láp máy điện.
Khi tháo lắp các bộ phận của máy điện phải theo một trình tự sau:
+ Cắt điện khỏi máy điện, kiểm tra lại bằng đồng hồ
+ Tháo các đầu dây dẫn đến máy điện, tháo dây tiếp đất (dây va chạm mát để
bảo vệ), tháo các đầu dây ở chổi than và biến trở.
+ Tháo rời máy điện khỏi các bộ phận khác như động cơ diezel, các thiết bị được máy điện lai
+ Tháo máy điện ra khỏi bệ máy (tháo bốn bu lông).
+ Tháo các bộ phận che cánh quạt và cánh quạt máy điện là máy điện kín kiểu cánh quạt ngoài
+ Tháo nắp mỡ sau của máy điện
+ Tháo bu lông giữ nắp sau (chú ý đánh dấu bằng búa đục).
+ Rút nắp sau bằng cách:
Dùng miếng đệm gỗ hoặc miếng đệm kim loại mềm như đồng đỏ rồi dùng búa gõ nhẹ lên miếng đệm đó, cần phải tuần tự gõ đều trên những điểm đối xứng trên mặt qua tâm nắp để nắp ra đều và cân bằng không bị lệch, nếu có ốc
hãm giữ nắp và vòng bi phải chú ý tháo ốc hãm, hoặc dùng kích tháo nắp (nếu
có kích tháo).
Rút ruột cùng với nắp trước ra (đối với máy điện lớn phải dùng pa lăng điện
để cầu thì mới rút được), trước khi rút ruột phải luồn miếng bìa nhẵn vào kẽ hởgiữa ruột và vỏ máy ở phía dưới sau đó rút ruột từ từ và lấy tay đỡ theo, tránh làm xây xát bối dây
Khi đã rút ruột ra phải kê lên giá đỡ, không để trục và ruột máy sát xuống mặt đất hoặc mặt bàn, vòng bi chỉ được tháo khỏi trục trong trường hợp cần phải thay (khi tháo phải đánh dấu vị trí cũ), trước khi tháo phải lau sạch trục và bôi lên trục một lớp vazơlin mỏng hoặc dầu nhờn, khi tháo phải dùng vòng sắt nung đỏ, ốp vào phía ngoài vòng bi sau đó dùng vam để tháo, đối với những máy điện rôto có vành đồng đặt ở ngoài vòng bi phải tháo vành đồng
Trang 20Sau khi đã tháo xong kiểm tra bằng mắt xem có bị cháy, bụi xước hay không, kiểm tra phần đầu dây xem có bị chạm mát không sau đó sửa hay bảo dưỡng tiếp theo.
Khi lắp các bộ phận của máy điện thì theo trình tự ngược lại với trình tự nêu trên
Khi lắp máy điện nên lắp một nắp vào rôto, chú ý khi lắp vòng bi phải xem giữa nắp và vòng bi có bị lỏng không, sau đó đưa ruột rô to vào vỏ stato và phải chú ý đến đầu nắp còn lại, vặn bu lông hai nắp via một vài để kiểm tra
Trong trường hợp vòng bi mới thì phải theo trình tự sau:
Rửa sạch mặt tiếp xúc của vòng bi bằng dầu hoả
Lau sạch trục và kiểm tra trên mặt không một vết gợn, sau đó bôi một lớp vazơlin mỏng hoặc dầu nhờn
Luộc vòng bi trong dầu khoáng tinh khiết ở nhiệt độ 700 800C
Lắp vòng bi vào trục ở trạng thái 700 800C dùng ống đồng đáy kín lồi hay vam để đưa dần vòng bi vào trục
Sau khi lắp xong máy điện phải quay nhẹ và êm bằng tay
5.1.5 Quy trình bảo dưỡng máy điện.
* Nội dung việc bảo dưỡng máy điện là
Kiểm tra máy điện, tiến hành điều chỉnh những sai lệch có thể xảy ra trong suốt thời gian vận hành
Tăng cường củng cố những bộ hận thiết yếu, đề phòng hư hỏng, làm sạch trong máy Bổ sung dầu mỡ bôi trơn Phải định thời gian đều đặn tiến hành bảodưỡng theo từng cấp, thường độ ba tháng một kỳ bảo dưỡng cấp 1
* Nội dung bảo dưỡng cấp 1 gồm:
1 Lau chùi sạch sẽ bên ngoài máy điện, kiểm tra điện trở cách điện
Trang 212 Nếu máy điện có chổi than chì lau than, mài than lại nếu cần thiết, lau vành đồng hay vành đổi chiều, căng lại lò xo để lực ép than ổn định cho than tiếp xúc tốt Than quá ngắn hay bị nứt, vỡ phải thay.
3 Thổi sạch bụi bẩn trong máy
4 Xiết chặt bu lông, mũ ốc ở chân máy, nắp máy và khớp nối trục, xiết lại bu lông bắt dây tiếp đất
5 Xiết lại các đầu dây điện đến động cơ, bộ phận giữ chổi than và các đầu dây dẫn điện từ chổi than ra biến trở
6 Đánh sạch những tiếp điểm, xiết lại các đầu dây của cầu dao, cầu chì, rơle, khởi động từ trong mạch chính (mạch động lực) và mạch điều khiển Chỉnh định rơle, kiểm tra cầu chì và các thiết bị bảo vệ
7 Kiểm tra mỡ ở vòng bi
Với động cơ điện thường sau 4000 giờ làm việc thì tiến hành bảo dưỡng cấp 2 Nội dung bảo dưỡng cấp 2 cũng gồm các tiết mục của bảo dưỡng cấp 1 và thêm phần: Kiểm tra ổ bi, bạc dầu, nếu cần thì thay
Thay dầu mỡ mới
Đo điện trở cách điện và tẩm sấy lại nếu thấy cần thiết
Nếu máy điện phải sửa chữa lớn, sau khi hoàn thành phải thí nghiệm đặc tính của nó rồi mới đưa vào vận hành
5.1.6 Một số tình trạng không bình thường trong quá trình vận hành máy điện.
* Theo kinh nghiệm vận hành tình trạng không bình thường của máy thể hiện như sau:
+ Đặc tính của máy điện thay đổi nghĩa là số vòng quay và mômen quay biến đổi:
Máy quá nóng cục bộ hoặc toàn bộ vượt định mức cho phép
Đường đặc tính của máy điện không ổn định