Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn thành phố hà tĩnh, tỉnh hà tĩnh

Đòi hỏi khi thựchiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải đảm bảo đúng chính sách, phápluật, đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư, lợi ích của người sử dụng đất và nhữngngười có quyền lợi li

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

NGUYỄN MINH QUÂN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

“Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh,

tỉnh Hà Tĩnh”.

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: ThS Nguyễn Ngọc Hồng

Họ và tên: Nguyễn Minh Quân

Lớp: LĐH4QĐ1

Hà Nội – 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành đề tài, ngoài sự nỗ lựccủa bản thân, em đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo của các thầy côgiáo và sự giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo của cơ quan, đồng nghiệp và nhân dân địaphương

Em xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng dẫn Th.s Nguyễn Ngọc Hồng đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ em trong suốt quá trình

hoàn thành đề tài

Qua quá trình thực hiện đề tài, được làm việc thực tế đã giúp em nắmđược sâu hơn những kiến thức đã học, nắm được tình hình thực tế về việcthực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đấttại thành phố Hà Tĩnh , tỉnh Hà Tĩnh

Đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, em kính mong nhận được sựđóng góp, chỉ bảo của các Thầy, các Cô cùng các bạn sinh viên để em có thểvững vàng hơn trong chuyên môn sau này

Em xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáoKhoa Quản Lý Đất Đai - Trường Đại học Tài Nguyên và Môi Trường HàNội, tập thể Ban giải phóng mặt bằng thành phố Hà Tĩnh đã nhiệt tình giúp

đỡ em trong quá trình hoàn thành đề tài này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Minh Quân

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

3 Bảng 3.3: Tổng hợp diện tích thu hồi của 02 dự án

4 Bảng 3.4: Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ của 02

dự án

5 Bảng 3.5 Tổng hợp kết quả xác định đối tượng được

bồi thường và không được bồi thường về đất

6 Bảng 3.6: Tổng hợp các loại hình và mức hổ trợ tại 2 dự

án nghiên cứu

7 Bảng 3.7 Chính sách hỗ trợ của Nhà nước của 2 dự án

8 Bảng 3.8 Kết quả điều tra tái định cư

9 Bảng 3.9 Kết quả điều tra tình hình công việc những

người trong độ tuổi lao động của 2 dự án

10 Bảng 3.10 Kết quả điều tra ý kiến người dân về công tác

GPMB

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tài liệu sản xuất đặcbiệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân

bố dân cư, xây dựng các thành phần kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh và quốcphòng Đất đai là tài sản vô cùng quý giá vì đất đai có đầy đủ thuộc tính củamột tài sản như đáp ứng được nhu cầu nào đó của con người tức là có giá trị

sử dụng, con người có khả năng chiếm hữu và sử dụng, là đối tượng trao đổimua bán… đất đai cũng là loại hàng hóa đặc biệt vì không phải do con ngườitạo ra mà có từ thiên nhiên, được con người khai thác và cải tạo đưa vào sửdụng tạo nên giá trị sử dụng của đất Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà

nước thống nhất quản lý theo quy hoạch và pháp luật, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả”.

Nhu cầu thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi íchquốc gia và các công trình công cộng, phát triển đô thị các dự án sản xuấtkinh doanh là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển kinh tế xãhội

Hiện nay, Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thànhmột nước công nghiệp phát triển theo hướng hiện đại Tỉnh Hà Tĩnh đangdiễn ra quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá mạnh mẽ Trong xu thế hộinhập, việc mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế giữa các tỉnh, thành phố; cácthành phần kinh tế, giữa các vùng, miền; mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế vớicác nước trong khu vực và quốc tế là một tất yếu khách quan Hà Tĩnh đã tiếnhành quy hoạch, triển khai xây dựng các khu, cụm, điểm công nghiệp, cáckhu đô thị, nhà ở, các công trình phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.Hàng trăm dự án đã và đang được triển khai trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh với kếhoạch dự kiến thu hồi hàng vạn héc ta đất canh tác ảnh hưởng trực tiếp đếncuộc sống của hàng nghìn hộ gia đình nông dân Công tác bồi thường, giảiphóng mặt bằng, hỗ trợ, đào tạo chuyển đổi nghề, bố trí công ăn việc làm mớicho người nông dân bị mất đất sản xuất đang là những thách thức không nhỏcho các cấp Ủy Đảng và chính quyền từ tỉnh đến cơ sở

Việc triển khai thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tạo ramặt bằng "sạch" để thu hút dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vào địa

phương là một đòi hỏi mang tính cấp bách của tỉnh Hà Tĩnh nói chung, thànhphố Hà Tĩnh nói riêng Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện côngtác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư các dự án trên địa bàn thành phố Hà Tĩnhcòn hết sức khó khăn các vướng mắc hầu hết có liên quan đến chính sách hỗtrợ giải quyết việc làm cho người lao động sau khi Nhà nước thu hồi đất,khung giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giá bồi thường công trình, vậtkiến trúc và bồi thường hoa màu trên diện tích đất thu hồi Đòi hỏi khi thựchiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải đảm bảo đúng chính sách, phápluật, đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư, lợi ích của người sử dụng đất và nhữngngười có quyền lợi liên quan.

Trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều cố gắng trong việcxây dựng và tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, ảnhhưởng đến nhiều mặt của đời sống kinh tế – xã hội Do đó, thực tế công tácbồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư vẫn còn nhiều vướngmắc và tồn tại gây nhiều bức xúc trong nhân dân Tình trạng tiến độ giảiphóng mặt bằng chậm là rất phổ biến làm chậm tiến độ thực hiện dự án, để

góp phần thực hiện tốt công tác này tôi thực hiện đề tài : “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh”.

2 Mục tiêu và yêu cầu

2.1 Mục tiêu

- Tìm hiểu, phân tích, đánh giá về việc thực hiện công tác bồi thường, hỗtrợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh,tỉnh Hà Tĩnh

- Đánh giá về những ưu điểm và hạn chế, bất cập còn tồn tại trong việcthực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Đề xuất một số giải pháp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.2 Yêu cầu

- Nắm vững những văn bản quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vàcác văn bản pháp luật khác có liên quan

- Vận dụng những quy định của Nhà nước để tìm hiểu, đánh giá việc thựchiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

- Điều tra, khảo sát việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của các

dự án đại diện cho mục đích phục vụ lợi ích công cộng và phát triển kinh tế

- Số liệu điều tra khảo sát phải khách quan, bảo đảm độ tin cậy

3 Cấu trúc của đề tài

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

Chương 2: Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu hai

dự án trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương I : TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm cơ bản

a Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sửdụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thịtrấn quản lý theo quy định của Luật đất đai

b Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sửdụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất Trong đó, giá trịquyền sử dụng đất có thể là: giá trị bằng tiền, bằng vật chất khác do các quy địnhcủa pháp luật điều tiết hoặc do thỏa thuận giữa các chủ thể đối với một diện tíchđất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định

c Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Trên thực tế, ngoài các khoản bồi thường thiệt hại nói trên thì còn một hìnhthức bồi thường khác gọi là hỗ trợ, hỗ trợ tương xứng với với giá trị hoặccông lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác Hỗtrợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhànước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làmmới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

d Tái định cư

TĐC là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống vàlàm ăn TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thuhồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển

TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản gắn liềnvới đất; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại sảnxuất và ổn định cuộc sống tại đó

Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế, xãhội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung

Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thìngười sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau:

- Bồi thường bằng nhà ở

- Bồi thường bằng giao đất ở mới.

- Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở

1.2 Các yếu tố tác động trong quá trình thực hiện công tác bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Những năm gần đây, việc thu hồi đất GPMB là điều kiện tiên quyết để sửdụng đất phục vụ cho mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi íchcông cộng, số lượng các dự án ngày càng tăng, công tác bồi thường, hỗ trợGPMB gặp nhiều khó khăn, những mặt hạn chế tiêu cực của cấp có thẩmquyền trong công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB chưa được khắc phục kịpthời, không ít các trường hợp, đại diện nhà nước tại địa phương phải mặcnhiên công nhận quyền sử dụng đất của các chủ sử dụng vi phạm pháp luậtđất đai hoặc không có chứng thư pháp lý Tình trạng tranh chấp đất đai, khiếukiện trong nhân dân do không có giấy tờ hợp pháp, hợp lệ hay vì những quyếtđịnh sai chế độ, chính sách của các cấp có thẩm quyền ở địa phương không códấu hiệu giảm Vì vậy tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai, nângcao năng lực thể chế, ổn định pháp chế trong xã hội là những nội dung quantrọng và cần thiết nhằm giải quyết các mối quan hệ đất đai Thể hiện qua cácnội dung sau:

Một là, thực trạng quản lý đất đai, hay nói đúng hơn là hiệu lực pháp lý về

quản lý đất đai của nơi có dự án Nơi nào công tác quản lý đất đai tốt như đãhoàn chỉnh bản đồ địa chính có chất lượng, làm rõ nguồn gốc đất, ban hành côngkhai hạn mức diện tích đất ở và đất canh tác thì khâu đo đạc, xác định tính pháp

lý của đất để áp giá bồi thường hoặc hỗ trợ, di chuyển tái định cư thường thuậnlợi hơn Trái lại, những nơi chưa tiến hành tốt những việc thuộc nội dung quản

lý đất đai thường xuyên nói trên sẽ gặp không ít khó khăn trong việc xác địnhnguồn gốc đất, chủ sở hữu hợp pháp, diện tích, ranh giới của khu đất giữa thựcđịa và hồ sơ giải thửa do mất nhiều thời gian để đối chiếu, xác minh Mặt khác,mặc dù đã nhận được thông báo về chủ trương thu hồi đất và yêu cầu giữnguyên hiện trạng đất nằm trong chỉ giới giải phóng mặt bằng, nhưng một số hộdân vẫn tự ý trồng cây, cơi nới các công trình khiến việc thống kê, bồi thườnggặp không ít khó khăn

Hai là, khả năng tổ chức thực hiện và giải quyết các thủ tục hành chính

trong GPMB như trích lục, trích đo địa chính, thu hồi đất, thẩm định giá, phêduyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Ba là, khả năng giải quyết các chế độ, chính sách đối với các hộ dân trong

vùng bị ảnh hưởng, thái độ và năng lực của cán bộ, công chức của cơ quan cóthẩm quyền khi tiếp xúc với dân trong quá trình giải quyết các chế độ, chínhsách triển khai công tác bồi thường Những phức tạp này thường nảy sinh doviệc không đạt được sự đồng thuận với người dân về mức giá bồi thường, hỗtrợ GPMB, hoặc khi đạt được sự đồng thuận thì lại không có khả năng chi trảnên luôn gây khó khăn về sau và đòi hỏi phải thương lượng lại khi mức giáthị trường tăng Sự am hiểu pháp luật, cách giải quyết nhanh gọn cùng với sựcảm thông, tôn trọng lợi ích của người dân, thấu hiểu được tâm lý và nguyệnvọng của người dân khi thực thi công vụ của cán bộ, công chức sẽ đóng vaitrò rất quan trọng trong việc tạo dựng sự hợp tác của nhân dân trong vùng dự

án nhằm tránh các phản ứng tiêu cực lây lan gây bất lợi cho tiến độ GPMB

Bốn là khả năng xử lý những vướng mắc phát sinh của các cơ quan chức

năng Thắc mắc của dân phần lớn tập trung ở kết quả đo đạc, nguồn gốc đất,hạn mức đất, đơn giá bồi thường hoặc hỗ trợ, một số vấn đề phức tạp về đấtđai do quá khứ để lại và về vị trí, chất lượng, giá cả nhà hoặc đất khu tái địnhcư Thực tế hiện nay, một số địa phương vẫn sử dụng hệ thống bản đồ theochỉ thị 299/TTg loại bản đồ này đã lạc hậu sai lệch thực tế quá lớn so với hiệntrạng, không đáp ứng yêu cầu cho việc bồi thường, hỗ trợ, GPMB; công tácphân hạng, loại đất do không cập nhật biến động đất đai thường xuyên và đầy

đủ dẫn đến hậu quả là xác định giá trị sinh lợi khi lập phương án bồi thường,

hỗ trợ GPMB gặp nhiều khó khăn gây bất cập trong việc xác định giá đất đểbồi thường , hỗ trợ những hạn chế của công tác này đã làm ảnh hưởng đếnviệc quản lý quỹ đất của các địa phương và xây dựng phương án bồi thường.Trong bối cảnh đó, chỉ cần một trường hợp xử lý sai (do chưa am hiểu cácquy định, thiếu trách nhiệm, chậm giải quyết, vô cảm, thiên vị, tiêu cực hoặcnhượng bộ vô nguyên tắc) dễ dẫn đến phản ứng dây chuyền, có thể toàn bộphương án bồi thường bị đổ vỡ phải làm lại từ đầu Chính từ những sự bấtđồng thuận với cách giải quyết các chế độ, chính sách và xử lý những vướngmắc phát sinh của các cơ quan chức năng mà người dân trong vùng dự ándường như không quan tâm đến việc bồi thường và bất hợp tác với các cán

bộ, công chức của cơ quan chức năng đến làm việc Đó là điểm đầu cho mộtxâu chuỗi phát sinh các vấn đề rắc rối khác kéo dài mà chính quyền phải tìmcách xử lý để hoàn thành công việc

Năm là, khả năng hoàn thành khu tái định cư, bố trí di dời mồ mả phục vụ

cho công tác di dân, tái định cư và khu tái định cư được xây dựng có điềukiện bằng hoặc tốt hơn khu dân cư có đất bị thu hồi

Sáu là, khả năng tài chính và năng lực quản lý, điều hành của nhà đầu tư

hạ tầng KCN trong quá trình tham gia triển khai công tác GPMB với tư cách

là một thành viên trong Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Nhà đầu

tư phải đủ khả năng tài chính để kịp thời chi trả bồi thường cho các hộ dântheo đúng kế hoạch, tiến độ đã được thông báo Ngược lại, công tác bồithường sẽ bị trì hoãn và có thể tạo ra sự bất bình, phản ứng tiêu cực, thiếuhợp tác và khiếu kiện trong nhân dân Trong quá trình GPMB, sự tham giatích cực, năng động của nhà đầu tư cùng với các cơ quan có thẩm quyền giảiquyết các khó khăn, vướng mắc có vai trò rất quan trọng trong việc đẩy nhanhtiến độ GPMB

Bảy là, công tác tuyên truyền chính sách về pháp luật, về đất đai, bồi

thường, giải tỏa khi nhà nước thu hồi đất (công tác dân vận trong GPMB) chưathường xuyên, sâu rộng, do đó sự hiểu biết về pháp luật của người dân còn hạnchế nên có suy bì khi người bị thu hồi đất lại coi đất đang sử dụng vào mụcđích nông nghiệp như đất phi nông nghiệp theo dự án đang triển khai, so sánhkhiếu nại về chính sách và giá bồi thường giữa người được áp dụng theo thờiđiểm đã ban hành chính sách cũ với người đang được thực hiện chính sáchmới Từ đó đã nảy sinh nhiều khiếu kiện của dân về mức bồi thường, hỗ trợ,đồng thời tạo nên tâm lý nặng nề đối với nhà đầu tư khi thực hiện bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư để GPMB Công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch củacác cấp chính quyền ở một số địa phương chưa đồng bộ và bị buông lỏng,không công khai quy hoạch là kẽ hở tạo điều kiện cho kẻ xấu lợi dụng đầu cơbuôn bán đất Việc xây dựng kế hoạch sử dụng đất mang tính ước lượng giữa

kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và nguồn vốn đầu tư cho các dự án, côngtrình với kế hoạch sử dụng đất đai hàng năm bị sai lệch, tác động đến khả thicủa kế hoạch và tiến độ GPMB khi có dự án

* Công tác định giá đất và giá đất

Một trong những vấn đề đang gây ách tắc cho công tác bồi thường, GPMBhiện nay đó là giá bồi thường cho người có đất bị thu hồi

Giá đất là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quyđịnh hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất (Quốc Hội,2003) Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành thì giá đất được hìnhthành trong các trường hợp sau đây:

- Do UBND các tỉnh, thành phố Trung ương (gọi chung là UBND cấptỉnh) quy định (căn cứ vào nguyên tắc, phương pháp xác định giá đất và khunggia đất do Chính phủ quy định) và được công bố công khai vào ngày 01 tháng

01 hàng năm

- Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất

- Do người sử dụng đất thỏa thuận về giá đất với những người có liênquan khi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sửdụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Để xác định được giá đất chính xác và đúng đắn chúng ta cần phải cónhững hiểu biết về định giá đất Định giá đất đó là những phương pháp kinh tếnhằm tính toán lượng giá trị của đất bằng hình thái tiền tệ tại một thời điểm khichúng tham gia trong một thị trường nhất định Hay nói cách khác, định giá đấtđược hiểu là sự ước tính về giá trị quyền sử dụng đất bằng hình thái tiền tệ chomột mục đích cụ thể đã được xác định tại một thời điểm xác định

Khi định giá đất người định giá phải căn cứ vào mục đích sử dụng củatừng loại đất tại thời điểm định giá để áp dụng phương pháp định giá đất chophù hợp với thực tế Hiện nay, việc định giá đất chủ yếu sử dụng một sốphương pháp truyền thống như các nước trên thế giới thực hiện, đó là phươngpháp so sánh trực tiếp và phương pháp thu nhập

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 (sửa đổi bổ sung năm 2009),nguyên tắc định giá đất là phải sát với giá thị trường trong điều kiện bìnhthường Tuy nhiên, tình hình phổ biến hiện nay là giá đất cho các địa phươngquy định và công bố đều không theo đúng nguyên tắc đó, dẫn tới nhiềutrường hợp ách tắc về bồi thường đất đai và phát sinh khiếu kiện Kết quảkiểm tra thi hành Luật Đất đai năm 2003 (sửa đổi bổ sung năm 2009) của BộTài nguyên và Môi trường cho thấy trong 17.480 đơn tranh chấp khiếu nại, tốcáo về đất đai thì có tới 12.348 trường hợp là khiếu nại về bồi thường GPMBchiếm 70,64% Trong các trường hợp khiếu nại về bồi thường, GPMB thì cótới 70% là khiếu nại về giá đất nông nghiệp bồi thường quá thấp so với giáđất chuyển nhượng thực tế trên thị trường hoặc giá đất ở được giao tại nơiTĐC lại quá cao so với giá đất ở đã được bồi thường tại nơi bị thu hồi

Như vậy, nếu công tác định giá đất để bồi thường GPMB không đượclàm tốt sẽ làm cho công tác GPMB ách tắc, dẫn tới không có mặt bằng đầu tư,làm chậm tiến độ triển khai dự án hoặc làm lỡ cơ hội đầu tư

* Tính pháp chế

Yếu tố pháp chế có tác động rất lớn trong quá trình hoạt động của phápluật nói chung và trực tiếp ảnh hưởng đến công tác GPMB Các yếu tố tácđộng đến gồm:

- Thứ nhất: đối với cơ chế, chính sách

Điều kiện để được bồi thường về đất khi vận dụng vào thực tế khu đô thị,với quy định thu tiền sử dụng đất, khi xét hợp thức hóa để cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở tại đô thị để áp giá bồi thườnggiải tỏa có nhiều phức tạp Việc xác định thời gian sử dụng đất để áp dụngcác chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB cụ thể đối với từng trường hợp rấtkhó khăn, một phần do chính quyền các cấp không có đầy đủ hồ sơ quản lý,không cập nhật biến động nhà đất, nguy hại hơn là việc mua bán, chuyểnnhượng đất đai trái phép mà các địa phương các cấp có thẩm quyền khôngkhống chế và quản lý được

Việc giải quyết khiếu nại tố cáo và những kiến nghị của nhân dân quyđịnh chưa cụ thể và không thống nhất giữa các cấp, các ngành dẫn đến tìnhtrạng nhiều nơi, nhiều lúc việc giải quyết giữa các cơ quan có thẩm quyềnkhông thống nhất Chưa có quy định và hướng dẫn việc áp dụng biện phápcưỡng chế đối với những hộ, cá nhân sử dụng đất lợi dụng chính sách Nhànước để đầu cơ, trục lợi trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.-Thứ hai: trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Việc ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện của các cơ quan nhà nước

có thẩm quyền chưa đồng bộ, kịp thời, thay đổi liên tục là cơ sở để người bịthu hồi đất so sánh, khiếu kiện làm chậm tiến độ thực hiện dự án

Sự phối hợp giữa các cấp các ngành, chủ đầu tư chưa chặt chẽ, việc tổchức thực hiện công tác GPMB thiếu sự quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn kiểmtra giám sát của các phòng ban chuyên môn và chính quyền cơ sở, bộ máy tổchức thực hiện công tác GPMB đa số ở các địa phương là sử dụng cán bộkiêm nhiệm, chưa am hiểu chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ GPMBdẫn đến sai sót trong công tác điều tra, lập phương án, áp dụng chế độ chínhsách của nhà nước, gây khiếu kiện thắc mắc của nhân dân Ở địa phương, các

cơ quan có thẩm quyền, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chưa niêmyết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB cho nhân dân biết nên cónhiều trường hợp, người bị ảnh hưởng thực hiện sai chủ trương, chính sáchcủa Nhà nước Bên cạnh đó, việc hỗ trợ đào tạo chuyển nghề đối với các dự

án có quy mô thu hồi diện tích đất nông nghiệp lớn chưa được các dự án chútrọng

Về trình độ dân trí, sự hiểu biết của pháp luật của nhân dân các địa phươngcòn nhiều hạn chế, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chính sách bồithường, hỗ trợ GPMB chưa được chính quyền các cấp, Hội đồng bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư các dự án coi trọng, vì vậy tình trạng người dân khônghiểu biết, hiểu không đúng chủ trương của Đảng mà chính sách pháp luật củaNhà nước và chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB dẫn đến các trường hợp viphạm pháp luật, nhân dân khiếu kiện về bồi thường, hỗ trợ GPMB ngày càngnhiều, hiệu quả pháp luật bị giảm sút, thiệt hại kinh tế của Nhà nước và các dự

án đầu tư

-Thứ ba: nghĩa vụ của người bị ảnh hưởng

Mặc dù, Nhà nước đã có rất nhiều cố gắng trong việc quy định các chínhsách bồi thường, hỗ trợ GPMB phù hợp, có những quy định sát với thực tiễn,từng bước quan tâm đến quyền lợi của người bị thu hồi đất và bị thiệt hại về tàisản Nhưng trong thực tế, người bị ảnh hưởng do nhận thức không đầy đủ chínhsách pháp luật của Nhà nước, lợi dụng khe hở của pháp luật, nhiều hộ gia đình

cố tình trì trệ trong việc nhận bồi thường hoặc cho rằng mức bồi thường, hỗ trợnhư vậy là chưa thỏa đáng, đòi tăng tiền, khiếu kiện…

* Công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Theo quy định của các nước, đất đai là một trong các tài sản phải đăng kýquyền sở hữu, quyền sử dụng Ở nước ta, theo quy định của Luật Đất đai,người sử dụng đất phải đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Giấy chứngnhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý khẳng định quyền sử dụng đấtcủa các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đối với những mảnh đất (lô đất) cụ thể,làm căn cứ cho việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất và giải quyếtcác tranh chấp liên quan tới quyền sử dụng đất Trong công tác bồi thườngGPMB, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là căn cứ để xác định loại đất,diện tích đất, đối tượng tính bồi thường Hiện nay, công tác đăng ký đất đai ởnước ta vẫn còn hạn chế, đặc biệt là đăng ký biến động về sử dụng đất; việccấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy màcông tác bồi thường, GPMB đã gặp rất nhiều khó khăn Làm tốt công tácđăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì công tác bồithường GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn

1.3 Căn cứ pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

Căn cứ pháp lý của việc bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồiđất vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng dựatheo một số văn bản sau đây:

- Luật Đất đai năm 2003 (Sửa đổi bổ sung 2009)

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về việc thihành Luật Đất đai

- Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ vềphương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư số 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 hướng dẫn thực hiệnNghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phươngpháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồithường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 116/TT-BTC ngày 7/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫnthực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ vềbồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ về sửađổi một số điều của nghị định hướng dẫn thi hành Luật đất đai và nghị định187/2004/NĐ-CP v/v chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định

bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thựchiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khiNhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15/6/2007 của Bộ Tài nguyên vàMôi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-

CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứngnhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủtục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyếtkhiếu nại về đất đai

- Nghị định số 69/2009 NĐ-CP ngày 13/8/2009 quy định bổ sung về quy

hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự,thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Quyết định số 75/2014/QĐ-UBND ngày 03/11/2014 của UBND tỉnh HàTĩnh ban hành quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nướcthu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

- Quyết định số 94/2014/QĐ-UBND ngày 27/12/2014 của UBND tỉnh HàTĩnh về việc ban hành bản giá đất năm 2015 trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

- Quyết định số 02/2015/QĐ-UBND ngày 27/12/2014 của UBND tỉnh HàTĩnh ban hành bộ “ Đơn giá bồi thường các loại nhà cửa, vật kiến trúc, mồ mả ;tàu thuyền, máy móc thiết bị, nông cụ, ngư cụ ; cây cối, hoa màu và nuôi trồngthủy hải sản” khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

- Các văn bản khác có liên quan

1.4 Một số những quy định về công tác bồi thường, hỗ trợ vàTĐC

1.4.1 Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ

Được quy định trong Điều 14 Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày13/08/2009 của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất,giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như sau:

1 Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng có đủ điều kiện quy địnhtại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10 và 11 Điều 8 Nghị định số 197/2004/NĐ-

CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất và các Điều 44, 45 và 46 Nghị định số84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung

về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền

sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai thì được bồi thường; trường hợpkhông đủ điều kiện được bồi thường thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét để

hỗ trợ

2 Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng vào mục đích nào thìđược bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếukhông có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng

đất tính theo giá đất tại thời điểm quyết định thu hồi đất; trường hợp bồithường bằng việc giao đất mới hoặc giao đất ở tái định cư hoặc nhà ở tái định

cư, nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thanh toán bằngtiền theo quy định sau:

a) Trường hợp tiền bồi thường, hỗ trợ lớn hơn tiền sử dụng đất ở hoặc tiềnmua nhà ở tại khu tái định cư thì người tái định cư được nhận phần chênhlệch;

b) Trường hợp tiền bồi thường, hỗ trợ nhỏ hơn tiền sử dụng đất ở hoặctiền mua nhà ở tái định cư thì người tái định cư phải nộp phần chênh lệch, trừtrường hợp quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13tháng 8 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất,giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

3 Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy địnhcủa pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào sốtiền được bồi thường, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách nhà nước

4 Nhà nước điều tiết một phần lợi ích từ việc thu hồi, chuyển mục đích sửdụng đất để thực hiện các khoản hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi quy địnhtại Điều 17 Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chínhphủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ và tái định cư

1.4.2 Bồi thường về đất

* Người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điều kiện kiện sau đây thì được bồi thường:

1 Có GCNQSD đất theo quy định của pháp luật về đất đai

2 Có quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quyđịnh của pháp luật về đất đai

3 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được Uỷ ban nhân dân

xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là Uỷ ban nhân dân cấp xã) xác nhậnkhông có tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau đây:

a, Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất đai trước ngày 15 tháng 10năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách

đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ Cách mạng lâmthời Cộng hoà miền nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩaViệt Nam;

b, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước cóthẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính;

c, Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng, cho quyền sử dụng đất hoặc tài sảngắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa gắn liền với đất;

d, Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền vớiđất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được Uỷ ban nhân dân cấp xãxác nhận là đất sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;

đ, Giấy tờ về thanh lý, hoá giá nhà ở, mua nhà ở gắn liền với đất ở theoquy định của pháp luật;

e, Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sửdụng đất

4 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có một trong các loại giấy tờquy định tại khoản 3 Điều này mà trên giấy tờ đó ghi tên người khác, kèmtheo giấy tờ về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên

có liên quan, nhưng đến thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa thực hiệnthủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật, nay được Uỷban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp

5 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địaphương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản,làm muối tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn ở miền núi, hải đảo,nay được Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là người đã sử dụng ổnđịnh, không có tranh chấp

6 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các loại giấy tờ quyđịnh tại khoản 1, 2, 3 Điều này, nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trướcngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được Uỷ ban nhân dân cấp xã xác nhận làđất không có tranh chấp

7 Hộ gia đình, cá nhân được sử dụng đất theo bản án hoặc quyết định củatoà án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án hoặc quyết địnhgiải quyết tranh chấp đất đai của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã được thi

8 Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không có các loại giấy tờ quy định tạikhoản 1, 2, 3 Điều này nhưng đất đã được sử dụng từ ngày 15 tháng 10 năm

1993 đến thời điểm có quy định thu hồi đất, mà tại thời điểm sử dụng không

vi phạm quy hoạch; không vi phạm hành lang bảo vệ công trình, được cấp cóthẩm quyền phê duyệt đã công bố công khai, cắm mốc; không phải là đất lấnchiếm trái phép và được Uỷ ban nhân cấp xã nơi có đất bị thu hồi xác nhận đất

đó không có tranh chấp

9 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà trước đây Nhà nước đã có quyđịnh quản lý trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước, nhưngtrong thực tế Nhà nước chưa quản lý, mà hộ gia đình, các nhân đó vẫn sử dụng

10 Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có các công trình là đình, đền chùa,miếu, am, từ đường, nhà thờ họ được Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị thu hồixác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng và không có tranh chấp

11 Tổ chức sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a, Đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đãnộp không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước;

b, Đất chuyển nhượng của người sử dụng đất hợp pháp mà tiền trả choviệc chuyển nhượng không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước;

c, Đất sử dụng có nguồn gốc hợp pháp từ hộ gia đình, cá nhân

* Giá đất để tính bồi thường:

Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng tại thờiđiểm có quyết định thu hồi đất do UBND cấp tỉnh công bố công khai vàongày 01/01 hàng năm theo quy định của Chính phủ, không bồi thường theogiá đất sẽ được chuyển mục đích sử dụng

Trường hợp mức giá đất do UBND thành phố ban hành chưa phù hợp vớithực tế cụ thể tại khu vực thu hồi đất, UBND quận, huyện nghiên cứu phương

án điều chỉnh mức giá đất cụ thể làm cơ sở tính bồi thường, hỗ trợ đất, báocáo Sở tài chính chủ trì cùng các Sở, Ngành liên quan thẩm định, trình UBNDthành phố quyết định trên cơ sở văn bản chấp thuận của Thường Trực HộiĐồng Nhân Dân Thành phố

-Trường hợp thực hiện bồi thường chậm được thực hiện như sau:

+ Bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường gây ra

mà giá đất tại thời điểm bồi thường do UBND cấp tỉnh công bố cao hơn giá đấttại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm trảtiền bồi thường Nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thờiđiểm có quyết định thu hồi, bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết địnhthu hồi

+ Bồi thường chậm do người bị thu hồi đất gây ra, nếu giá đất tại thờiđiểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồithường theo giá đất tại thời điểm bồi thường Nếu giá đất tại thời điểm bồithường cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì được bồithường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

Việc định giá đất của nhà nước phải đảm bảo các nguyên tắc:

- Sát với giá chuyển nhượng QSD đất thực tế trên thị trường trong điềukiện bình thường, khi có chênh lệch so với giá chuyển nhượng QSD đất thực

tế trên thị trường thì phải điều chỉnh sao cho phù hợp

- Các thửa đất liền kề nhau, có điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội, kết cấu

hạ tầng như nhau, có cùng mục đích sử dụng hiện tại, cùng mục đích sử dụngtheo quy hoạch thì mức giá như nhau

- Đất tại khu vực giáp ranh giữa các Tỉnh, Thành phố trực thuộc TW, cóđiều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, kết cấu hạ tầng như nhau, có cùng mụcđích sử dụng hiện tại, cùng mục đích sử dụng theo quy hoạch thì mức giá nhưnhau

1.4.3 Bồi thường về tài sản gắn liền với đất

- Nguyên tắc bồi thường tài sản:

1 Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệthại thì được bồi thường

2 Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất đóthuộc đối tượng không được bồi thường thì tuỳ từng trường hợp cụ thể được bồithường hoặc hỗ trợ tài sản

3 Nhà, công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau khi quyhoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà không được cơ quan nhà nước

có thẩm quyền cho phép xây dựng thì không được bồi thường

4 Nhà, công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau ngày 01 tháng

7 năm 2004 mà tại thời điểm xây dựng đã trái với mục đích sử dụng đất đãđược xác định trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt thìkhông được bồi thường

5 Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi có Quyết định thu hồi đấtđược công bố thì không được bồi thường

6 Hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất có thể tháo dỡ và di chuyểnđược, thì chỉ được bồi thường các chi phí tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt vàthiệt hại khi tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt; mức bồi thường do Uỷ ban nhândân cấp tỉnh quy định cho phù hợp với pháp luật hiện hành và thực tế ở địaphương

1.4.4 Chính sách hỗ trợ

- Hỗ trợ di chuyển:

Được quy định trong điều 18 nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thuhồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như sau:

+ Hộ gia đình khi nhà nước thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở trong phạm

vi tỉnh, thành phố được hỗ trợ mỗi hộ cao nhất 3,000,000 đồng; di chuyểnsang tỉnh khác được hỗ trợ mỗi hộ cao nhất 5,000,000 đồng; mức hỗ trợ cụthể do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định

+ Tổ chức có đủ điều kiện được bồi thường, hỗ trợ đất và tài sản khi bịthu hồi mà phải di chuyển cơ sở, được hỗ trợ chi phí thực tế về di chuyển,tháo dỡ và lắp đặt

+ Người bị thu hồi đất ở, không còn chỗ ở khác; trong thời gian chờ tạolập chỗ ở mới bố trí vào khu tái định cư, được bố trí vào nhà ở tạm hoặc hỗtrợ tiền thuê nhà ở; thời gian và mức hỗ trợ cụ thể do Uỷ ban nhân dân cấptỉnh quy định phù hợp với thực tế tại địa phương

- Hỗ trợ ổn định đời sống:

Được quy định trong điều 20 nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thuhồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như sau:

+ Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thuhồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp được giao, được hỗ trợ ổn định đờisống trong thời gian 3 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thờigian 6 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trường hợp phải di chuyển đến các địabàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế - xã hộiđặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ là 12 tháng Mức hỗ trợ bằng tiền cho

01 nhân khẩu /01 tháng tương đương 30 kg gạo tính theo thời giá trung bìnhtại địa phương

+ Đối với tổ chức kinh tế, hộ sản xuất kinh doanh có đăng ký kinh doanh

mà bị ngừng sản xuất kinh doanh thì được hỗ trợ cao nhất bằng 30% một nămthu nhập sau thuế, theo mức thu nhập bình quân của 3 năm liền kế trước đóđược cơ quan thuế xác nhận Mức cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định cho phùhợp với thực tế tại địa phương

- Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp:

Được quy định trong điều 22 nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thuhồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như sau:

+ Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi đấttrên 30% diện tích đất sản xuất nông nghiệp thì được hỗ trợ chuyển đổi nghềcho người trong độ tuổi lao động; mức hỗ trợ và số lao động cụ thể được hỗtrợ do UBND cấp tỉnh quy định

+ Việc hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề được thực hiện chủ yếu bằng hìnhthức cho đi học nghề tại các cơ sở dạy nghề

- Hỗ trợ người đang thuê nhà không thuộc sở hữu nhà nước: Hộ gia đình,

cá nhân thuê nhà không phải là nhà ở thuộc sở hữu nhà nước khi Nhà nướcthu hồi đất phải phá dỡ nhà ở, phải di chuyển chỗ ở thì được hỗ trợ chi phí dichuyển

- Hỗ trợ khi thu hồi đất công ích của xã, phường, thị trấn: Trường hợp đất

thu hồi thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn thì được hỗ trợ; mức

hỗ trợ cao nhất có thể bằng mức bồi thường; tiền hỗ trợ được nộp vào ngân

sách nhà nước và được đưa vào dự toán ngân sách hàng năm của xã, phường,thị trấn; tiền hỗ trợ chỉ được sử dụng để đầu tư xây dựng công trình hạ tầng,

sử dụng vào mục đích công ích của xã phường, thị trấn

- Hỗ trợ khác: Căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch

UBND cấp tỉnh quyết định biện pháp hỗ trợ khác để đảm bảo ổn định đờisống và sản xuất cho người bị thu hồi đất; trường hợp đặc biệt trình Thủtướng Chính phủ quyết định

1.4.5 Tái định cư

- Tái định cư: Người sử dụng đất Khi nhà nước thu hồi đất theo quy định màphải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thứcsau:

+ Bồi thường bằng nhà ở;

+ Bồi thường bằng giao đất ở mới;

+ Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới

- Lập và thực hiện dự án tái định cư:

+ Căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địaphương; căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cấp có thẩm quyềnxét duyệt, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm lập và thực hiện các dự án tái định

cư cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở

+ Việc lập dự án và xây dựng khu tái định cư thực hiện theo quy định hiệnhành về quản lý đầu tư và xây dựng

- Bố trí tái định cư:

+ Cơ quan (tổ chức) được UBND cấp tỉnh giao trách nhiệm bố trí tái định

cư phải thông báo cho từng hộ gia đình bị thu hồi đất, phải di chuyển chỗ ở

về dự kiến phương án bố trí tái định cư và niêm yết công khai phương án nàytại trụ sở của đơn vị, tại trụ sở UBND cấp xã nơi có đất bị thu hồi và tại nơitái định cư trong thời gian 20 ngày trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyềnphê duyệt phương án bố trí tái định cư; nội dung thông báo gồm: địa điểm,quy mô quỹ đất, quỹ nhà tái định cư, thiết kế, diện tích từng lô đất, căn hộ,giá đất, giá nhà tái định cư; Dự kiến bố trí các hộ vào tái định cư

+ Ưu tiên tái định cư tại chỗ cho người bị thu hồi đất tại nơi có dự án táiđịnh cư, ưu tiên vị trí thuận lợi cho các hộ sớm thực hiện giải phóng mặt

bằng, hộ có vị trí thuận lợi tại nơi ở cũ, hộ gia đình chính sách.

+ Tạo điều kiện cho các hộ vào khu tái định cư được xem cụ thể khu táiđịnh cư và thảo luận công khai về dự kiến bố trí tái định cư

- Điều kiện bắt buộc đối với khu tái định cư:

+ Khu tái định cư phải xây dựng phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sửdụng đất quy hoạch xây dựng, tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dựng

+ Khu tái định cư phải được sử dụng chung cho nhiều dự án

+ Trước khi bố trí đất ở cho các hộ gia đình, cá nhân, khu tái định cư phảiđược xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sửdụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ

- Các biện pháp hỗ trợ sản xuất và đời sống tại khu tái định cư: căn cứ vàođiều kiện thực tế tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định các biệnpháp và mức hỗ trợ cụ thể để ổn định sản xuất và đời sống tại khu tái định cư,bao gồm: hỗ trợ giống cây trồng, giống vật nuôi cho vụ sản xuất nông nghiệpđầu tiên, các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật, kỹthuật nghiệp vụ đối với sản xuất kinh doanh dịch vụ công thương nghiệp ;

Hỗ trợ để tạo lập một số nghề tại khu tái định cư phù hợp với những ngườilao động, đặc biệt là lao động nữ

1.5 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại một số nước trong khu vực và tại Việt Nam

1.5.1 Chính sách thực hiện tại một số nước trong khu vực

Đối với bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực quantrọng nhất, cơ bản của mọi hoạt động đời sống kinh tế - xã hội Khi Nhà nướcthu hồi đất phục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn bộđời sống kinh tế của hàng triệu hộ dân và người dân, người bị ảnh hưởngkhông những không hạn chế về số lượng mà còn có xu hướng ngày càng tăng.Đặc biệt, ở những nước đang phát triển, người dân chủ yếu sống bằng nghềnông nghiệp đó là vấn đề sống còn của họ Dưới đây là một số kinh nghiệmquản lý đất đai của các nước trên thế giới sẽ phần nào giúp ích cho Việt Namchúng ta, đặc biệt trong chính sách bồi thường GPMB

1 Trung Quốc

Hiến Pháp Trung quốc quy định có 2 hình thức sở hữu đất đai: Sở hữu

Nhà nước và sở hữu tập thể Vì đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên khi thuhồi đất, kể cả đất nông nghiệp tùy từng trường hợp cụ thể, Nhà nước sẽ cấpđất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất và bồi thường cho các công trìnhgắn liền với đất bị thu hồi.

Về phương thức bồi thường, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đấtbiết trước cho việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân cóquyền lựa chọn các hình thức bồi thường bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ởmới Tại thủ đô Bắc Kinh và thành phố Thượng Hải, người dân thường lựachọn bồi thường, hỗ trợ bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với nơi làmviệc của mình

Về giá bồi thường, tiêu chuẩn là giá thị trường Mức giá này cũng đượcNhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điềuchỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tácđộng điều chỉnh tại chính thị trường đó Đối với đất nông nghiệp, bồi thườngtheo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu)

Về TĐC, các khu TĐC và các khu nhà ở được xây dựng đồng bộ và kịpthời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sửdụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ýtạo điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhànước có chính sách riêng

Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ Khu TĐC đượcquy hoạch tổng thể (nhà ở, trường học, chợ), cân đối được giao thông động vàtĩnh Trong quá trình bồi thường GPMB phải lập các biện pháp xử lý theophương thức trước tiên là dựa vào trọng tài, sau đó khiếu tố

Tại thành phố Thượng Hải, tiêu chuẩn sắp xếp bồi thường di dời nhà hiệnnay được thực hiện theo 3 loại:

- Loại 1: Lấy theo giá thị trường của nhà đất đối với nhà bị tháo dời cộng

thêm với “Giá tăng thêm nhân với diện tích xây dựng của ngôi nhà bị tháo

dỡ”.

- Loại 2: Đổi nhà theo tiêu chuẩn giá trị, bố trí nhà lấy theo giá thị trường,

giá tương đương với giá nhà bị tháo dỡ, di dời

- Loại 3: Bố trí nhà theo tiêu chuẩn diện tích, đây là tiêu chuẩn chính

quyền quận, huyện nơi có nhà di dời lập ra đối với những người có khó khăn

về nhà ở Người bị di dời có thể chọn hình thức bố trí nhà ở cho phù hợp.Dựa vào khu vực bố trí nhà ở để tăng thêm diện tích, dựa theo phân cấp từngvùng trong thành phố Càng ra ngoại vi hệ số tăng thêm càng cao, mức tăngthêm có thể là 70%, 80% hay 100%

Nhìn chung hệ thống pháp luật về bồi thường và tái định cư của TrungQuốc đều nhằm bảo vệ những người mà mức sống có thể bị giảm do việc thuhồi đất để thực hiện các dự án Theo một nghiên cứu gần đây của WB thì cácluật về tái định cư của Trung Quốc đối với các dự án phát triển đô thị, côngnghiệp và giao thông “đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của WB trong tài liệuhướng dẫn thực hiện tái định cư

2 Thái Lan

Hiến pháp Thái Lan năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mụcđích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đấtnước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phảitheo giá thị trường cho những người có đủ điều kiện theo quy định của phápluật về tất cả các thiệt hại do việc trưng dụng gây ra và quy định việc bồithường phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kếtài sản đó Dựa trên các quy định này, các ngành có quy định chi tiết cho việcthực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987 Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng BĐS áp dụng cho việctrưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốcphòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, pháttriển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích côngcộng Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giátrị bồi thường các loại tài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa racác quy định cụ thể và trình tự tiến hành bồi thường TĐC, nguyên tắc cụ thểxác định giá trị bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thủtục thành lập các cơ quan, ủy ban tính toán bồi thường TĐC, trình tự đàmphán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra tòa án

Ví dụ: trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều

dự án bồi thường TĐC lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng vớimục tiêu: “Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng một mức sống tốt hơn”thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhucầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được

tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì thực tế đã tỏ ra hiệu quảkhi nhu cầu thu hồi đất trong nhiều dự án.

3 Hàn Quốc

Hàn Quốc là một nước nhỏ hẹp với 70% diện tích là đất đồi, núi cho nênđất công cộng được xem là một vấn đề hết sức quan trọng Do đó để sử dụngđất một cách hiệu quả hơn thì các quy hoạch, và quy chế được coi như mộthình thức pháp luật

Luật đất đai của Hàn Quốc được xác lập trên cơ sở Luật quy hoạch đô thịcho từng đô thị và Luật quản lý sử dụng quốc thổ bao gồm tất cả các đô thị, Nhànước chỉ định năm khu vực sử dụng để cân bằng sự phát triển đồng bộ

Đặc biệt, khái niệm cơ bản của luật quản lý sử dụng quốc thổ công khai rõràng về đất đai Đây có ý nghĩa là tách riêng hai phần quyền sở hữu và quyền

sử dụng đất để nhấn mạnh tầm quan trọng của đất công cộng trong xã hội.Chế độ này giúp việc sử dụng đất một cách hữu dụng bằng cách thúc đẩyquyền sử dụng đất nhiều hơn quyền sở hữu đất Với khái niệm công khai đấtđai, hạn chế sở hữu đất, hạn chế sử dụng đất, hạn chế lợi ích phát sinh, hạnchế thanh lý các quy chế công cộng được áp dụng theo luật pháp và cách tínhcác quy chế như thế này được xem là đặc trưng của luật liên quan đến đất đaicủa Hàn Quốc

Luật bồi thường GPMB của Hàn Quốc được chia ra thành hai thể chế.Một là “đặc lệ” liên quan đến bồi thường GPMB cho đất công cộng đã đạtđược theo thủ tục thương lượng của pháp luật Hai là luật “sung công đất”theo thủ tục quy định cưỡng chế của công pháp

Để thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế thì cần rất nhiều đất công cộngtrong một khoảng thời gian ngắn với mục đích cưỡng chế đất cho nên luật

“sung công đất” đã được thiết lập trước vào năm 1962 Sau đó theo pháp luậtngoài mục đích thương lượng thu hồi đất công cộng thì còn muốn thống nhấtviệc này trên phạm vi toàn quốc và đảm bảo quyền tài sản của công nên luậtnày đã được lập vào năm 1975 và dựa vào hai luật trên Hàn Quốc đã triểnkhai bồi thường cho đến nay Tuy nhiên dưới hai thể chế luật và trong quátrình thực hiện luật “đặc lệ” thương lượng không đạt được thỏa thuận thì luật

“sung công đất” được thực hiện bằng cách cưỡng chế, nhưng nếu cứ như vậythì phải lặp đi lặp lại quá trình này và đôi khi trùng lặp cho nên thời gian có

thể bị kéo dài hoặc chi phí cho bồi thường sẽ tăng lên Do đó, cho đến nay đã

có nhiều thảo luận thống nhất hai thể chế này thành một

Thực hiện bồi thường theo luật mới của Hàn Quốc thì sẽ thực hiện theo bagiai đoạn:

Thứ nhất: Tiền bồi thường đất đai được giám định viên công cộng đánh

giá trên tiêu chuẩn giá quy định để thu hồi đất phục vụ cho công trình côngcộng Mỗi năm Hàn Quốc cho thi hành đánh giá đất trên 27 triệu địa điểmtrên toàn quốc và chỉ định 470.000 địa điểm làm tiêu chuẩn và thông quađánh giá của giám định để dựa theo đó hình thành giá quy định cho việc bồithường Giá quy định không dựa vào lợi nhuận khai thác do đó có thể đảmbảo sự khách quan trong việc bồi thường

Thứ hai: Pháp luật có quy định không gây thiệt hại nhiều cho người có

quyền sở hữu đất trong quá trình thương lượng chấp thuận thu hồi đất Quytrình chấp thuận theo thứ tự là công nhận mục đích, lập biên bản tài sản vàđất đai, thương lượng, chấp nhận thu hồi

Thứ ba: Biện pháp di dời là một đặc điểm quan trọng Nhà nước hỗ trợ

tích cực về mặt chính sách đảm bảo sự sinh hoạt của con người, cung cấp đấtđai cho những người bị mất nơi cư trú do thực hiện công trình công cộng cầnthiết của Nhà nước Đây là công việc có hiệu quả lôi cuốn người dân tựnguyện di dời và liên quan rất nhiều tới việc GPMB Theo luật bồi thường,nếu như tòa nhà nơi dự án sẽ được thực hiện có trên 10 người sở hữu thì phảixây dựng cho các đối tượng này nơi cư trú hoặc hỗ trợ 30% giá trị của tòa nhà

đó Còn nếu như các dự án xây dựng chung cư nhà ở thì cung cấp cho các đốitượng này chung cư hoặc nhà ở thấp hơn giá thành

Đối với các đối tác kinh doanh để kiếm sống nhưng không có pháp nhân,các đối tác kinh doanh nông nghiệp, gia cầm thì có chính sách mang tính chất

ân huệ ngoài biện pháp di dời còn ưu tiên cung cấp cho họ các cửa hàng hoặckhu kinh doanh

Luật bồi thường Hàn Quốc được thực hiện theo ba giai đoạn trên đối vớiđất đai, bất động sản và các quyền kinh doanh nông nghiệp, ngư nghiệp,khoáng sản…để cung cấp tiền bồi thường và chi phí di dời

Chế độ và luật GPMB: theo luật sung công đất đai thì nếu như đã trả hoặc đặtcọc tiền bồi thường xong nhưng không chịu di dời thì được xem như gây hại cho

lợi ích công cộng do đó phải thi hành cưỡng chế giải tỏa được thực hiện quyền thihành theo luật thực hiện thi hành hành chính và quyền thi hành ngày phải theo thủtục pháp lệnh cảnh cáo theo quy định Thực chất biện pháp GPMB thường bị ngườidân hoặc các người ở thuê phản đối và chống trả quyết liệt gây ảnh hưởng xấu đến

xã hội cho nên tốt nhất là phải có sự nghiên cứu tìm ra biện pháp cho dân tựnguyện di dời là hay hơn cả

1.5.2 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Việt Nam

Thời kỳ trước 1987

Ngày 14/4/1959, Thủ tướng chính phủ ban hành Nghị định số 151-TTgquy định tạm thời về trưng dụng ruộng đất Quy định như sau:

- Về việc bồi thường, hỗ trợ do lấy đất gây nên phải bồi thường hai khoản:

Về đất thì bồi thường từ 1 đến 4 năm sản lượng thường niên của ruộng đất bịtrưng thu

- Đối với hoa màu thì được bồi thường đúng mức

- Đối với nhà cửa, vật kiến trúc và các công trình phục vụ sinh hoạt đượcgiúp đỡ xây dựng cái khác

- Ngoài ra, mồ mả thì căn cứ vào tình hình cụ thể về phong tục tập quáncủa địa phương mà giúp cho họ một số tiền làm phí tổn di chuyển

Có thể nói, những nguyên tắc cơ bản của việc bồi thường, hỗ trợ trongNghị định này là đúng đắn, đáp ứng nhu cầu trưng dụng đất đai trong nhữngnăm 1960 Cách bồi thường như vậy được thực hiện cho đến khi Hiến pháp

1980 ra đời

Thời kỳ từ 1987 đến năm 1993

Luật đất đai năm 1998 ban hành quy định về bồi thường cũng cơ bản dựatrên những quy định tại Hiến pháp 1980

Ngày 31/5/1990, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 186/HĐBT

về việc bồi thường, hỗ trợ thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng khi bịchuyển mục đích sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường Căn cứ đểtính bồi thường, hỗ trợ về đất nông nghiệp và đất có rừng theo quyết định này

là diện tích, chất lượng và vị trí đất Mỗi hạng đất tại mỗi vị trí đều quy địnhgiá tối đa, tối thiểu UBND các tỉnh, thành phố quy định cụ thể mức bồithường, hỗ trợ của địa phương mình sát với giá đất thực tế ở địa phương

nhưng không thấp hơn hoặc cao hơn khung giá định mức Tổ chức, cá nhânđược Nhà nước giao đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đíchkhác thì phải bồi thường về đất nông nghiệp, đất có rừng cho Nhà nước.Khoản tiền này được nộp vào ngân sách Nhà nước và sử dụng vào việc khaihoang, phục hóa, trồng rừng, cải tạo đất nông nghiệp, ổn định cuộc sống, địnhcanh, định cư cho vùng bị lấy đất.

Thời kỳ từ 1993 đến nay

* Luật đất đai năm 2003

Đây là văn bản pháp luật quan trọng nhất đối với việc thu hồi đất và bồithường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Ngày 17/8/1994 Chính phủ ban hành Nghị định số 90/NĐ-CP quy định cụthể các chính sách làm cơ sở để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ GPMBtheo quy định khi nhà nước thu hồi đất vào mục đích quốc phòng an ninh, lợiích quốc gia, lợi ích công cộng Nghị định này mang tính toàn diện cao và cụthể hoá việc thực hiện chính sách bồi thường khi nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất

Ngày 24/4/1998 Chính phủ ban hành Nghị định số 22/1998/NĐ-CP thaythế Nghị định 90/NĐ-CP và quy định rõ phạm vi, đối tượng áp dụng Đặc biệtngười bị thu hồi đất có quyền được lựa chọn một trong ba phương án bồithường: Bằng tiền, bằng nhà ở hoặc bằng đất

Tuy nhiên trong quá trình triển khai Nghị định 22/NĐ-CP có những hạnchế nhất định Nó chưa đáp ứng hết được yêu cầu thực tế, chưa phù hợp vớithực tiễn và gây phát sinh ra nhiều khiếu kiện cho nhà nước Đặc biệt chưagiải quyết được những tồn tại do yếu tố lịch sử để lại khi thực hiện chính sáchbồi thường, hỗ trợ GPMB cho chủ sử dụng đất có tài sản, nhà cửa nằm trênđất không đủ điều kiện được bồi thường cụ thể như sau:

Thứ nhất, việc bồi thường đất ở đối với các trường hợp sử dụng đất trướcnăm 1993 còn chưa được quy định cụ thể, nên trong tổ chức thực hiện chưathống nhất dẫn đến khiếu kiện

Thứ hai, việc xác định giá đất còn gây khó khăn cho tổ chức như trên cơ

sở giá đất của địa phương ban hành theo quy định của chính phủ nhân với hệ

số K để đảm bảo giá đất tính bồi thường, hỗ trợ phù hợp với khả năng sinh lợi

và giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở địa phương Do vậy việc áp dụng

hệ số K và khung giá đất ở địa phương còn thấp chưa phù hợp với thực tế dẫnđến giá bồi thường thấp làm cho nhân dân không đồng tình, không chấp hànhảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án

Thứ ba, chưa có quy định chi tiết về vấn đề tái định cư: Tiêu chuẩn của khutái định cư, phân định trách nhiệm của chủ dự án, của chính quyền các cấptrong việc tạo lập và bố trí tái định cư, quyền và nghĩa vụ của người bị thu hồiđất phải di chuyển chỗ ở, các biện pháp khôi phục đời sống và sản xuất tại khutái định cư

Thứ tư, chưa quy định cụ thể về cưỡng chế thi hành quyết định thu hồiđất, quyết định bồi thường đối với các trường hợp cố tình không thực hiện đãdẫn đến một số đối tượng lợi dụng kẽ hở trong chính sách của Nhà nước cốtình chây ỳ không chịu cho Hội đồng bồi thường tiến hành đo đạc, kiểm đếm,không chịu nhận tiền bồi thường, không chịu di chuyển, lôi kéo người kháckhông thực hiện quyết định của Nhà nước, làm cho tình hình vốn đã phức tạpcàng trở nên phức tạp hơn

Thứ năm, quy định về điều kiện để được bồi thường hoặc không đủ điềukiện bồi thường về đất chưa quy định rõ ràng

* Luật đất đai năm 2003 (sửa đổi bổ sung năm 2009)

Những đổi mới trong chính sách, pháp luật về đất đai trong hơn 15 nămqua đã đưa đến những kết quả tích cực, thúc đẩy nền kinh tế thị trường pháttriển, người sử dụng đất gắn bó nhiều hơn với đất đai, hệ thống kết cấu hạtầng được xây dựng tạo ra những tiền đề quan trọng trong công cuộc pháttriển đất nước Tuy nhiên, đánh giá dưới góc độ kinh tế, tiềm năng đất đaichưa được sử dụng một cách có hiệu quả, hoạt động của thị trường bất độngsản phát triển chưa thực sự lành mạnh, tình trạng đầu cơ về đất đai diễn raphổ biến, đẩy giá đất lên cao, điều đó cản trở quá trình đầu tư phát triển

Nhìn nhận dưới góc độ quản lý, chính sách quản lý đất đai chưa hợp lý,thủ tục hành chính rườm rà, ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện quyền sử dụngđất, chính sách tài chính trong lĩnh vực đất đai còn nhiều bất cập gây thấtthoát lớn cho nhà nước Trước những tình hình đó, việc đổi mới chính sáchquản lý đất đai cụ thể là đổi mới các quy định pháp luật về đất đai là hoàntoàn cần thiết Uỷ ban thường vụ Quốc Hội ra Nghị quyết về việc xây dựng

Luật đất đai và giao nhiệm vụ này cho Bộ Tài nguyên & Môi trường trực tiếpsoạn thảo Tại kỳ họp thứ tư Quốc Hội Khoá XI đã thông qua Luật đất đainăm 2003, luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2004

Luật đất năm 2003 đã quán triệt sâu sắc các quán điểm chỉ đạo của Đảng

và Nhà nước tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật đất đai phù hợp với đườnglối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Luật đất đaimới vẫn dựa trên nền tảng đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước là đạidiện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Luật đất đai năm 2003 có rất nhiềunội dung mới trong đó có vấn đề bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cưnhư: Khắc phục cơ bản những bất cập trong chính sách pháp luật về bồithường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốcphòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế thôngqua cơ chế giá đất bồi thường, chính sách tái định cư và hạn chế phạm vi dự

án phải thu hồi đất

Sau khi Luật đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành nhiềucủa văn bản dưới luật như Nghị định, Thông tư cụ thể hoá các điều luật về giáđất, bồi thường, hỗ trợ thu hồi đất, bao gồm:

- Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 về phươngpháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư số 114/2004/TT-BTC ngày 26 tháng 11 năm 2004 của Bộ Tàichính về hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng

11 năm 2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ quy định

về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 116/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính về hướngdẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủquy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủquy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồiđất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15 tháng 6 năm 2007 của Bộ Tàinguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số

84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung

về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền

sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 7 năm 2007 sửa đổi, bổsung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm

2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định số 69/2009 NĐ-CP ngày 13/8/2009 quy định bổ sung về quyhoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự,thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

Chương II : ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tạihai dự án trên địa bàn thành phố

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu 2 dự án trên địa bàn thành phố HàTĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh

- Nghiên cứu việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tạihai dự án trên địa bàn thành phố

- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại một số

dự án trên địa bàn thành phố

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ,tái định cư

2.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu có liên quan đến việc thựchiện dự án: điều tra thu thập tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xãhội của địa bàn Tổng hợp thu thập số liệu dựa trên các tài liệu thu thập được

từ hồ sơ địa chính, từ thực tế về đối tượng nghiên cứu nhằm phục vụ cho việchoàn thiện đề tài một cách đầy đủ, chính xác và chi tiết nhất

- Phương pháp xử lý số liệu điều tra: bằng phương pháp thống kê và sửdụng phần mềm Excel một cách chính xác theo quy định

- Phương pháp phân tích, so sánh các số liệu điều tra: sau khi đã xử lý sốliệu xong, phân tích và tổng hợp số liệu để dễ sử dụng và quản lý

- Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến của các chuyên gia trong cáclĩnh vực liên quan đến các vấn đề của đề tài

- Phiếu điều tra: dùng phiếu điều tra để điều tra về ý kiến của người dântrong việc thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư khithực hiện dự án nghiên cứu

Chương III :KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

a) Vị trí địa lý:

Thành phố Hà Tĩnh là tỉnh lỵ của tỉnh Hà Tĩnh, ở vịnh Bắc Trung Bộ ViệtNam

Phạm vi ranh giới:

- Phía Đông và phía Tây của thành phố giáp huyện Thạch Hà

- Phía Nam giáp huyện Cẩm Xuyên

- Phía Bắc giáp huyện Thạch Hà và huyện Lộc Hà

Tọa độ địa lý, thành phố Hà Tĩnh nằm trong khoảng từ:

- 180 18’đến 180 24’ vĩ độ Bắc

- 1050 53’ đến 105056’kinh độ Đông

Thành phố Hà Tĩnh là trung tâm của Tỉnh lỵ gồm 16 đơn vị phường, xã vớitổng diện tích tự nhiên hiện tại là 5625,38 ha Với dân số 117.546 người Là nơitập trung các cơ quan chính trị - kinh tế, xã hội,an ninh quốc phòng của tỉnh Cóđương quốc lộ I đi qua dài 7 km Thành phố Hà Tĩnh cách Hà Nội 350km, cáchthành phố Vinh (Nghệ An) 50 km, cách biển Đông 5km, có hệ thống giao thôngthủy bộ phát triển trong thành phố nối ra địa bàn các huyện trong tỉnh và các tỉnh

kế cận Từ trung tâm thành phố các đường tỉnh lộ đi các vùng trọng điểm về kinhtế,thương mại,du lịch của tỉnh như:

Đường tỉnh lộ 3 từ Thành phố đi Khe Giao

Đường tỉnh lộ 9 từ Thành phố đi Thạch Kim

Đường tỉnh lộ 17 từ Thành phố đi Kẻ Gỗ

Đường tỉnh lộ 26 từ Thành phố đi Thạch Hải

Đường tỉnh lộ 27 từ Thành phố đi Thạch Văn

Các trục đường chính của Thành phố: Đường Phan Đình Phùng, Trần Phú,Nguyễn Công Trứ, Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Du, Phan §×nh Giãt Lý TựTrọng…Phía Bắc và phía Tây có hệ thống sông Cày, sông Phủ bao quanh Đây

cũng là lợi thế trong việc phát triển kinh tế xã hội an ninh quốc phòng Đặc biệtnối liền với sông Phủ vào trung tâm Thành phố có con sông Cụt chạy từ sông Càyvào trung tâm chợ thành phố Hà Tĩnh.

Với vị trí địa lý như vậy đã tạo lợi thế cho thành phố Hà Tĩnh xứng đáng làtrung tâm tỉnh lỵ có nhiều lợi thế và tiềm năng để phát triển công nghiệp, nôngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ và phát triển văn hóa xã hội

b) Đặc điểm địa hình

Địa hình Thành phố Hà Tĩnh tương đối bằng phẳng, độ cao trung bình so vớimặt biển là từ 1,4m- 2,0m Tuy nhiên còn có một số vùng có độ cao so với mặtbiển từ 0,9m- 1,1m, thường dễ bị úng nước về mùa mưa, một số vùng có độ cao2,6m nên thường thiếu nước vào cuối vụ Đông xuân hoặc đầu hè thu Nhìn chungthành phố Hà Tĩnh có hình mái cua nghiêng chủ yếu là xuống biển (từ tây sangđông) Song chủ yếu là đất bằng phẳng độ nghiêng không lớn, đồi núi rất ít chỉ cónúi Nài chiếm 0,2% tổng diện tích tự nhiên

c) Khí hậu, thủy văn

Thành phố Hà Tĩnh nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới là khu vực chuyểntiếp giữa khí hậu miền bắc và miền nam,chịu chung những đặc điểm của khí hậumiền trung Vì vậy khí hậu Thành phố Hà Tĩnh được chia thành 2 mùa rõ rệt:Mùa nóng, mùa lạnh

- Chế độ nhiệt: Mùa hè từ tháng 4 đến tháng 9, nóng tập trung từ tháng 5 đếntháng 7, nhiệt độ các tháng này thường là 33oC đến 38oC, nóng nhất là tháng 7nhiệt độ lên 40oC, Mùa đông từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, mùa này gió mùađông bắc chiếm ưu thế, thường mưa dầm và rét Nhiệt độ trung bình là 19,9 oCthấp nhất là 6,8 oC Nhiệt độ trung bình cả năm là 230C, cao nhất 400C, thấp nhất6,8oC Số ngày nắng trong năm biến thiên 200-250 ngày Do nắng nhiều nênlượng bốc hơi tương đối lớn bình quân trong năm 729 mm Như vậy khí hậuthành phố Hà Tĩnh có đặc trưng, biên độ nhiệt giữa các mùa trong năm lớn Chế

độ mưa tập trung mưa bão, mùa nắng gió nam Lào khô hanh Đó là nguyên nhânchính gây lũ lụt và hạn hán

d) Tài nguyên thiên nhiên

Tổng diện tích đất tự nhiên của Thành phố Hà Tĩnh là 5625,38 ha Trong đóđất nông nghiệp 3133,46 ha chiếm 55,7%, đất chuyên dùng 1191,32 ha chiếm

21,18%, đất ở nông thôn chiếm 149,26 ha chiếm 2,65%, đất ở đô thị chiếm322,14 ha chiếm 5,73%, đất chưa sử dụng 356,02 ha chiếm 6,33%.

Nước dành cho sinh hoạt đời sống của nhân dân là nước máy

3.1.2 Điều Kiện Kinh Tế - Xã Hội

a) Đánh giá tổng quát về thực trạng phát triển kinh tế - xã hội

Thành phố Hà Tĩnh nằm trong khu vực đồng bằng ven biển miền trung đượchình thành và phát triển hơn 170 năm Hiện nay là trung tâm chính trị, kinh tế,văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh Xét trên tổng thể thực trạng kinh tế xã hội Thành phố

Hà Tĩnh trong những năm qua đã chuyển biến tích cực, tốc độ tăng trưởng kinh tếđạt cao nhất so với các huyện, Thị xã trong Tỉnh Tuy vậy tình hình kinh tế củaThành phố Hà Tĩnh vẫn còn nhiều khó khăn hạn chế,chưa phát huy hết lợi thếtiềm năng để xứng đáng với vai trò là trung tâm đô thị của cả tỉnh, kinh tế pháttriển chưa vững chắc, cơ cấu kinh tế chuyển biến chậm đời sống của một bộ phậndân cư còn thấp Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát triển chậm, các

cơ sở tiểu thủ công nghiệp còn mang mún tự phát, chưa có quy hoạch kế hoạchđầu tư phát triển hợp lý, chuyển đổi, đổi mới công nghệ mẩu mã, công tác quyhoạch và quản lý quy hoạch còn nhiều yếu kém Hạ tầng kỷ thuật chưa tươngxứng với vị trí kinh tế xã hội chính trị của Thành phố tỉnh lỵ

- Công tác quy hoạch sử dụng đất: Nhìn chung quy hoạch chưa đồng bộ cânxúng và còn chồng chéo Với tổ chức cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp chủyếu tập trung vào các trục đường chính nội thành, chưa có quy hoạch mở rộng tạođiểm nút, bố trí sắp xếp lại vị trí nên tổng quan và quy mô còn nhỏ bé Với khudân cư chưa có quy hoạch mở rộng cải tạo các khu dân cư nội phường Ở các xãngoại thành thì quy hoạch chia lô đất ở các trục đường chính nên chưa tạo thànhcụm dân cư để phát triển kinh tế và sinh hoạt cộng đồng hợp lý và mất cân xứng.Giao thông chủ yếu dựa vào các trục đường đã có để cải tạo nâng cấp, chưa cóquy hoạch mở rộng giao thông, phóng tuyến xây dựng vùng mới tạo mặt tổng thểhài hòa của một đô thị, chỉ có 50 con đường có tên và 40 con đường có điện chiếusáng

- Vì vậy hướng tới công tác quy hoạch đô thị: Điều chỉnh lại quy hoạch tổngthể Thành phố Hà Tĩnh trên cơ sở quy hoạch định hướng gắn với khu mỏ sắtThạch Khê theo ý kiến thỏa thuận của Bộ xây Dựng 1996 Từ đó tiến hành quyhoạch chi tiết giải quyết trước là khu trung tâm và khu chức năng Bố trí mạng

lưới giao thông, kiến thiết xây dựng kết cấu hạ tầng và phúc lợi, từng bước cải tạodân cư cũ theo hướng đô thị hóa, xây dựng Thành phố Hà Tĩnh xứng đáng vớitầm vóc trung tâm tỉnh lỵ theo định hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa Bêncạnh đó, để thành phố Hà Tĩnh có một diện mạo của một đô thị hiện đại, Hà Tĩnhtiếp tục tăng cường công tác quản lý quy hoạch và đầu tư xây dựng kết cấu hạtầng đô thị, vừa tập trung đầu tư các dự án phát triển đô thị, các công trình hiệnđại đón đầu cho sự phát triển, vừa phải tích cực khai thác, huy động nguồn lựcđầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng nhằm đáp ứng êu cầu của sự phát triển Thành phốcòn phải thực hiện tốt quy hoạch điều chỉnh chung phát triển không gian đô thịgắn với vùng phụ cận đến năm 2020, tạo sự liên kết với các đô thị trong tỉnh,trong vùng và đón đầu cho khai thác mỏ sắt Thạch Khê trong thời gian tới.

b) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Những thay đổi về bối cảnh quốc tế và khu vực thời kỳ 5 năm 2010-2015 đã

có những tác động không thuận tới việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng vàphát triển kinh tế - xã hội cả nước nói chung, tỉnh Hà Tĩnh và thành phố Hà Tĩnhnói riêng

Thực trạng phát triển các ngành và lĩnh vực:

• Thực trạng phát triển ngành nông nghiệp

Thành phố Hà Tĩnh đã từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi theohướng đa cây, đa con, chuyển dịch mạnh sản xuất trong nông nghiệp theo hướngsản xuất hàng hóa, nhất là trienr khai thực hiện các mô hình sản xuất cho thu nhậpcao Năm 2011 có 62 ha hướng tới đạt 50 triệu đồng/ha/năm và 92 hộ dân có thunhập 50 triệu đồng/năm Giá trị thu được trên 1ha canh tác/năm đạt 23 triệu đồng

• Thực trạng phát triển ngành công nghiệp – xây dựng

Nền kinh tế Thành phố tiếp tục phát triển, bình quân tăng trưởng kinh tế hàngnăm đặt trên 12%, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, tỷ trọng côngnghiệp – xây dựng chiếm 38,5%, thương mại dịch vụ 45,6%, nông nghiệp – thủysản chiếm 15,9%

+ Sản xuất tiểu thủ công nghiệp: Tiếp tục phát triển ổn định và đạt mức tăngtrưởng khá Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tiểu thu công nghiệp trên địa bànphát triển về cả số lượng cơ sở và khối lượng sản phẩm được sản xuất ra (hiệntrên địa bàn có hơn 1.300 doanh nghiệp và hộ cá thể sản xuất tiểu thủ côngnghiệp) Chất lượng hàng hóa được nâng lên, chủng loại hàng hóa khá đa dạng

Bên cạnh đó Thành phố đã tạo điều điện khuyến khích các nhà đầu tư đăng kýsản xuất tại khu tiểu thủ công nghiệp và làng nghề tập trung tại phường ThạchQuý Năm 2011 có thêm hai doanh nghiệp đã đầu tư và lắp ráp dây chuyền sảnsuất Giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp ước thực hiện đạt 164,5% so với kếhoạch năm, tăng 85,07% so với 2010.

2011 là 81 dự án (trong đó có 45 dự án chuyển tiếp của năm 2010), đã có 60 dự

án hoàn thành và đã đưa vào sử dụng

* Thực trạng phát triển ngành dịch vụ - du lịch

Hoạt động du lịch – dịch vụ: phát triển mạnh và đa dạng với sự tham gia củanhiều thành phần kinh tế Các cơ sở sản xuất kinh doanh thương mại – dịch vụ

mở rộng quy mô, ngành nghề kinh doanh theo hình thức buôn bán và là đầu mối

để cung cấp nguồn hàng cho địa bàn cả tỉnh Trong năm có nhiều hoạt độngthương mại, triển lãm, quảng bá sản phẩm diễn ra trên địa bàn đã tạo điều kiệnthuận lợi cho các hoạt động thương mại phát triển

Nếu như năm 2011 là năm tăng trưởng kinh tế cả nước và các địa phương vớikết quả ấn tượng, cao hơn hẳn năm 2010 thì năm 2012 tăng trưởng bắt đầu giảmnhẹ, một phần do nền kinh tế Hoa Kỳ chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nợtín dụng dưới chuẩn Tình hình trở nên xấu hơn trong năm 2013 và tiếp tục diễnbiến với chiều hướng phức tạp khó lường trong năm 2014 với cuộc khủng hoảngtài chính toàn cầu Trước những diễn biến phức tạp trên thị trường tài chính, tiền

tệ, giá xăng dầu, giá vàng, giá nguyên liệu đầu vào, tỷ giá, lãi suất các vấn đềmang tính toàn cầu như dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, khan hiếm các nguồnnguyên vật liệu, biến đổi khí hậu khoảng cách giàu nghèo sẽ tác động mạnh và

đa chiều tới phát triển kinh tế - xã hội Dự báo năm 2015, những nhân tố trên tiếptục là trở ngại chính tới tăng trưởng kinh tế - xã hội cả nước nói chung, tỉnh HàTĩnh và thành phố Hà Tĩnh nói riêng

Trong bối cảnh đó, Thường vụ thành ủy, UBND thành phố được sự chỉ đạosát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã lãnh đạo, động viên sức mạnh toàn dân, chỉ