Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tại trường Mầm non Krông Ana

MỤC LỤCMỤCNỘI DUNGTRANGIPHẦN MỞ ĐẦU21Lý do chọn đề tài22Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài33Đối tượng nghiên cứu34Giới hạn phạm vi nghiên cứu35Phương pháp nghiên cứu4IIPHẦN NỘI DUNG 41Cơ sở lý luận 42Thực trạng 53Giải pháp biện pháp 94Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 15III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 171Kết luận172Kiến nghị20 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 56 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON KRÔNG ANAI. PHẦN MỞ ĐẦU1. Lý do chọn đề tài.Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Kỹ năng sống là khả năng để có hành vi thích ứng (adaptive) và tích cực (positive) giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước những nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày Theo Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) Kỹ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới, cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức hình thành thái độ và kỹ năng. Trong công tác chăm sóc trẻ em đặc biệt là trẻ mầm non việc dạy kỹ năng sống cho trẻ rất quan trọng đó là cơ hội tốt để sớm hình thành cho trẻ những hành vi kỹ năng cần thiết cho cuộc sống mà con người ta ai cũng cần phải có. Qua đó giáo dục ý thức tự giác, tự lập, làm chủ bản thân, tính bao dung độ lượng và biết nghĩ đến mọi người xunh quanh. Trẻ em dễ nhớ mà mau quên nếu chúng ta mà không giáo dục ngay từ tuổi măng non và thường xuyên để tạo thói quen cho trẻ thì khi trẻ đã lớn lên việc dạy kỹ năng sống cho trẻ gặp rất nhiều khó khăn qua thực tế trẻ em nói chung và học sinh ở trường chúng tôi nói riêng khi mới vào trường đa số trẻ chưa có ý thức thói quen đi vệ sinh đúng nơi quy định và một số kỹ năng khác.

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN GIÁO DỤC KỸ NĂNG

SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON KRÔNG ANA

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Kỹ năng sống là khả năng để có hành vithích ứng (adaptive) và tích cực (positive) giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quảtrước những nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày

Theo Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) Kỹ năng sống là cách tiếp cậngiúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới, cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng

về tiếp thu kiến thức hình thành thái độ và kỹ năng

Trong công tác chăm sóc trẻ em đặc biệt là trẻ mầm non việc dạy kỹ năngsống cho trẻ rất quan trọng đó là cơ hội tốt để sớm hình thành cho trẻ những hành vi

kỹ năng cần thiết cho cuộc sống mà con người ta ai cũng cần phải có Qua đó giáodục ý thức tự giác, tự lập, làm chủ bản thân, tính bao dung độ lượng và biết nghĩđến mọi người xunh quanh

Trẻ em dễ nhớ mà mau quên nếu chúng ta mà không giáo dục ngay từ tuổimăng non và thường xuyên để tạo thói quen cho trẻ thì khi trẻ đã lớn lên việc dạy

kỹ năng sống cho trẻ gặp rất nhiều khó khăn qua thực tế trẻ em nói chung và họcsinh ở trường chúng tôi nói riêng khi mới vào trường đa số trẻ chưa có ý thức thóiquen đi vệ sinh đúng nơi quy định và một số kỹ năng khác

Căn cứ công văn Số: 33/PGD&ĐT-HĐNGLL, ngày 25 tháng 2 năm 2015 của PGD &ĐT Krông Ana.V/v hướng dẫn triển khai thực hiện giáo dục Kỹ năng sống tại các trường

Căn cứ Chương trình GDMN, giáo viên lựa chọn nội dung, xây dựng kế hoạchgiáo dục trong đó bao gồm cả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để triển khai thực hiệntrong các chủ đề của năm học Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻphải đảm bảo linh hoạt, nhẹ nhàng, phù hợp với từng hoạt động, từng tình huống cụ

thể Chính vì vậy, tôi đã nghiên cứu một số biện pháp nhằm giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ 5-6 tuổi đạt hiệu quả Qua thời gian nghiên cứu tôi đã tích lũy được một vài

kinh nghiệm, đó chính là lí do tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non Krông Ana”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

*Nhiệm vụ của đề tài :

- Xây dựng một số biện pháp chỉ đạo giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5– 6 tuổi ở trường mầm non Krông Ana

- Tổ chức giáo dục kỹ năng sống nhằm tạo hứng thú sáng tạo và tich cực hơntrong các hoạt động của trẻ

3 Đối tượng nghiên cứu

- Một số biểu hiện kỹ năng sống của trẻ lớp mẫu giáo lớn tại trường mầm nonKrông Ana

- Biện pháp chỉ đạo giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo lớn tạitrường mầm non Krông Ana

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

- Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tạitrường mầm non Krông Ana

- Giáo viên dạy khối lá và trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, trường mầm non KrôngAna, năm học 2015- 2016

* Kế hoạch nghiên cứu:

Từ tháng 8 đến tháng 09/2015: Chọn đề tài và trang bị lí luận

Từ tháng 9 đến tháng 12/2015: Tiến hành nghiên cứu và áp dụng các biệnpháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

Từ tháng 12/2015đến tháng 02/2016: Phân tích kết quả và viết sáng kiến kinhnghiệm

5 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: đọc nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có liênquan đến đề tài nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát sư phạm

- Phương pháp dùng lời

- Phương pháp dùng trò chơi

- Phương pháp đánh giá

II PHẦN NỘI DUNG

1.Cơ sở lý luận

Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng giaotiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biếtcách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tựlập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tại trường Vìthế, ngày nay trên thế giới rất nhiều trường mầm non áp dụng phương pháp họctrung tính là phương pháp học tập thông qua các giao tiếp tích cực với những ngườikhác

Tiếp tục thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tíchcực”, với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong cáchoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động

và ý thức sáng tạo Trong năm nội dung thực hiện có nội dung rèn luyện kỹ năngsống cho học sinh Tiếp tục thực hiện chương trình mầm non mới lấy trẻ làm trungtâm, luôn động viên khuyến khích trẻ tích cực và sáng tạo

Về phía các bậc cha mẹ trẻ em luôn quan tâm đến việc làm sao để kích thíchtính tích cực học tập của trẻ, ai cũng muốn con mình được học đọc và học viết ngaytrong những năm tháng học ở mẫu giáo, đặc biệt là các bậc cha mẹ có con chuẩn bịvào lớp một

Đối với giáo viên mầm non thường tập trung lo lắng cho những trẻ có nhữngvấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những năm tháng đầu tiên trẻ đếntrường Đơn giản là vì những trẻ này thường không có khả năng chờ đến lượt,không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho trẻ không thểtập trung lĩnh hội những điều cô giáo dạy! Vì vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thờigian vào đầu năm học để giúp trẻ có được những kỹ năng sống cơ bản ở trườngmầm non

Nghi thức văn hóa trong ăn uống là một nét văn hóa mà trong thời đại côngnghiệp hóa, hiện đại hóa nhưng ít được quan tâm chú ý tới và ít người biết đượcrằng: Văn hóa trong ăn uống là một trong những tiêu chí đánh giá nhân cánh củacon người Vì thế, trẻ cần được rèn luyện kỹ năng thực hiện các nghi thức văn hóa

b.Khó khăn

Về phía các bậc cha mẹ trẻ một số phụ huynh luôn nóng vội trong việc dạycon; do đó, khi trẻ về nhà mà chưa biết đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm toán thì lolắng một cách thái quá! Đồng thời lại chiều chuộng, cung phụng con cái khiến trẻkhông có kỹ năng tự phục vụ, chỉ chú ý đến khâu dạy, không chú ý đến con mình

ăn, uống như thế nào, trẻ có biết sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống

hay không? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó

để làm gì?

Đối với giáo viên mầm non

Đa số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới phươngpháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và

ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh còn gặp nhiều khó khăn;giáo viên trẻ tuổi ít hơn, năng động, sáng tạo nhưng lại khó trong công tác bồidưỡng do nhận thức về nghề chưa sâu sắc một số giáo viên trẻ mới ra trường kinhnghiệm còn non trẻ nên chưa có kiến thức về Gióa dục kỹ năng sống cho trẻ

Từ cơ sở lý luận và thực tiển, từ những thuận lợi và khó khăn trong quá trìnhthực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện-học sinh tích cực”, tôi đã suynghĩ, nghiên cứu tài liệu để tạo điều kiện thuận lợi giúp giáo viên, các bậc cha mẹdạy trẻ mầm non các kỹ năng sống qua đề tài: “Kinh nghiệm chỉ đạo giáo viên giáodục kỹ năng sống cho trẻ mầm non 5-6 tuổi ”

2.2.Thành công- hạn chế

* Thành công:

Kích thích hứng thú của trẻ tham gia tích cực vào hoạt động rất thoải mái Trẻ

có sự tiến bộ trong cách ứng xử với môi trường thiên nhiên, thái độ học tập tích cựchơn Trẻ tự tin hơn, khả năng hợp tác, khả năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống,

sự tò mò và khả năng sáng tạo, kỹ năng giữ an toàn cá nhân được tốt hơn

Trẻ tham gia tích cực vui vẻ thoải mái mạnh dạn tự tin trình bày ý kiến

Trẻ có cơ hội để được trò chuyện, được thể hiện mình, được trình bày ý kiến

về những suy nghĩ của trẻ một cách tự nhiên, giúp trẻ tự tin hơn trong các hoạt động

* Mặt yếu

Một số giáo viên trẻ mới ra trường kinh nghiệm còn non trẻ nên trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn hạn chế

Trường mầm non Krông Ana năm học 2015-2016 có 4 lớp lá, tổng số học sinh

121 cháu nhưng có một số cháu chưa qua lớp mầm và lớp chồi nên kỷ năng sống,chưa mạnh dạn, chưa tự tin trình bày ý kiến, kiến thức về ý thức tự giác còn hạnchế

2.4 Các nguyên nhân, các yếu tố tác động…

- Dựa vào đặc điểm chung của chương trình mầm non mới trên cơ sở mọi hoạtđộng đều hướng đến trẻ, đặt trẻ là trung tâm để giải quyết vấn đề Và nhu cầu bứcthiết của trẻ hiện nay luôn có nhu cầu tìm hiểu sự vật sự việc một cách tự nhiên vàchủ động

Qua nghiên cứu tài liệu học tập BDTX trong modun MN 29 giáo dục kỹ năngsống cho trẻ mầm non

- Dưa trên tình hình thực tế môi trường sư phạm, tâm sinh lý của trẻ mầm non5-6 tuổi, một số trẻ còn nhút nhát sống thụ động, chưa biết hợp tác với bạn khác.2.5 Phân tích, đánh giá các vấn đề mà thực trạng mầ đề tài đặt ra

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống chủ yếu được lồng ghép trong khi tổ chức cáchoạt động theo chế độ sinh hoạt một ngày ở trường của bé Ngoài ra, giáo viên thựchiện giáo dục kỹ năng sống cho trẻ qua các tình huống phát sinh trong quá trình chămsóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ

Căn cứ Chương trình GDMN, giáo viên lựa chọn nội dung, xây dựng kế hoạchgiáo dục trong đó bao gồm cả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để triển khai thực hiệntrong các chủ đề của năm học Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

phải đảm bảo linh hoạt, nhẹ nhàng, phù hợp với từng hoạt động, từng tình huống cụthể.

Giáo viên có kiến thức để truyền đạt cho trẻ, phải tham gia học hỏi, tìm kiếmtài liệu, tìm ra nhiều biện pháp mới để dạy trẻ

để trẻ tự do trong lời nói, việc làm, cư xử hành động

- Cụ thể thực trạng khi chưa vận dụng biện pháp mới tôi đã thống kê bằng bảngsau:

Kỹ năng sống Tiêu chí đánh giá

Sự tự tin – Trẻ biết được mình là ai, cả về trong cá nhân và trong mối

quan hệ với người khác

Kỹ năng hợp tác

– Trẻ biết phân công công việc trong quá trình chơi với nhau,biết trao đổi ý kiến của mình với các bạn, biết tìm cách để giải quyết mâu thuẫn, biết cảm thông và giúp đỡ bạn trong quá trình làm việc

Kỹ năng giao tiếp

– Trẻ biết diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, biết điều chỉnh giọng nói và sử dụng từ ngữ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp, chăm chú lắng nghe người khác nói và chờ đến lượt trong giao tiếp, trò chuyện

Kỹ năng xử lý tình

huống

– Trẻ có những hành động ứng phó đúng với các tình huống xảy ra trong cuộc sống

Từ kết quả như trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp để giáodục kỹ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả cao hơn Dựa vào vốn kiến thức đã học vàđược bồi dưỡng chuyên môn, tôi đã tìm ra một số biện pháp sau:

3.Giải pháp, biện pháp

a Biện pháp chung

Trong quá trình nghiên cứu đề tài và qua thực tế quản lý nhà trừơng, tôi đãthực hiện các biện pháp chung để giải quyết vấn đề như sau:

- Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỷ năng sống

- Xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mầm non

- Cụ thể hóa nội dung những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ

- Xác định nhiệm vụ cơ bản đối với từng đối tượng trong việc dạy trẻ kỹ năngsống

- Biện pháp tuyên truyền với các bậc cha mẹ cách dạy trẻ kỷ năng sống tronggia đình

- Đề ra những biện pháp hướng dẫn giáo viên, giúp các bậc cha mẹ thực hiệndạy trẻ các kỷ năng sống cơ bản

- Biện pháp giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt độngtập thể vui tươi, lành mạnh trong nhà trừơng

- Tạo môi trừơng giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ kỹ năng sống

3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

-Dựa vào Modun MN 39 giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non

-Kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản than của mỗi người khả năng ứng xửphù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước cáctình huống của cuộc sống

-Giáo dục kỹ năng sống là rèn luyện các tư duy tích cực hình thành thói quentốt thông qua các hoạt động và bài tập trãi nghiệm.

3.2.Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

-Giúp trẻ nhận thức về bản thân: Sự tự tin, tự lực, thực hiện những quy tắc antoàn thông thường, biết làm một số việc đơn giản; hình thành và phát triển các kỹnăng xã hội cần thiết: thể hiện tình cảm, sự chia sẻ, hợp tác, kiên trì, vượt khó; hìnhthành một số kỹ năng ứng xử phù hợp với gia đình, cộng đồng, bạn bè và môitrường Từ đó tìm ra cách thức thực hiện một số giải pháp, biện pháp sau:

Biện pháp1 Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy trẻ kỷ năng sống

Đầu năm học, tôi tổ chức hội thảo về thực trạng và giải pháp ở đơn vị trongviệc hưởng ứng phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do

Bộ Giáo dục- Đào tạo phát động; qua đó giúp giáo viên hiểu được rằng chươngtrình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thức văn hoá trongsuốt năm học, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếp cận một cách cânbằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội Vì thế, khi trẻtiếp thu được những kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản trongnhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc họcvăn hoá một cách tốt nhất

Biện pháp 2 Giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mầm non:

Đối với tâm sinh lý trẻ em dưới sáu tuổi thì có nhiều kỹ năng quan trọng mà trẻcần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá Thực tế kết quả của nhiều nghiêncứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất trẻ phải học vào thời gian đầu củanăm học là chính là những kỹ năng sống như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin,

tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp Việc xác định được các kỹ năng cơbản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm

để dạy trẻ

Biệp pháp 3 Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ:

+ Kỹ năng sống tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cầnchú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhậnđược mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác

Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi + Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúptrẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ lứatuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn.+ Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trongnhững kỹ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này là sự khát khao đượchọc Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợi tính tò

mò tự nhiên của trẻ Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạtđộng và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khêu gợi trí não nhiều hơn là nhữngthứ có thể đoán trước được

+ Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ýtưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức củamình trong thế giới xung quanh nó Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọngđối với trẻ Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết,làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói về một ýtưởng hay chính kiến nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhậnnhững suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẳn sàng học mọi thứ.Ngoài ra, ở trường mần non giáo viên cần dạy trẻ nghi thức văn hóa trong ănuống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rửatay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng,vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhainhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn,cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặc biết giúp người