Báo cáo xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chương dòng điện xoay chiều vật lí 12 ban cơ bản theo lí thuyết phát triển bài tập vật lí nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN VĂN AN XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÍ 12 BAN CƠ BẢN THEO LÍ THUYẾT PHÁT TRIỂN BÀI TẬP VẬT L

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN VĂN AN

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP CHƯƠNG

“DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÍ 12 BAN CƠ BẢN THEO LÍ THUYẾT PHÁT TRIỂN BÀI TẬP VẬT LÍ NHẰM NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học vật lý

Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn: PGS.TS NGUYỄN QUANG LẠC

Trang 2

- BTVL có vai trò hết sức quan trọng trong việc rèn luyện cho học sinh

kỹ năng, kỹ xảo vận dụng kiến thức, củng cố, mở rộng kiến thức, hiểu sâu hơn về lí thuyết

- Giải bài tập vật lí có tác dụng lớn đối với việc phát triển tư duy và năng lực sáng tạo của học sinh

- Việc dạy học Vật lý ở các trường THPT hiện nay chưa phát huy được hết vai trò của BTVL trong DHVL Đa số GV chỉ giao BT ở SGK cho

HS xem đó là bài tập mẫu để học sinh làm các bài khác

- Chương ‘‘Dòng điện xoay chiều” chưa có hệ thống BT định hướng tư duy cho học sinh PTBT trên cơ sở các BTCB

- Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài:

“ Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chương “Dòng điện xoay chiều” vật lí 12 ban cơ bản theo lý thuyết phát triển bài tập vật lí nhằm nâng

cao chất lượng học tập của học sinh”

Trang 3

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chương

“Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 ban cơ bản theo lí thuyết phát triển

bài tập Vật lí, nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Quá trình dạy học và dạy học BTVL ở trường THPT

- Lý thuyết phát triển BTVL

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Bài tập chương Dòng điện xoay chiều SGK Vật lí 12 ban cơ bản

MỞ ĐẦU

Trang 4

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 ban cơ bản theo lí thuyết PTBTVL vào dạy học một cách hợp lí sẽ nâng

cao được chất lượng học tập của học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

7 Đóng góp của đề tài

Đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của LTPTBTVL trong dạy

học BTVL ở trường phổ thông

Xây dựng được hệ thống 6 loại BTCB chương “Dòng điện xoay chiều”

Vật lí 12 ban cơ bản và phát triển chúng theo các phương án khác nhau Có hơn

53 bài tập điển hình minh họa cho sự phát triển BTVL đồng thời đề xuất tiến

trình dạy học BTVL theo tinh thần LTPTBTVL

MỞ ĐẦU

Trang 5

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

1.1 Tác dụng của BTVL

1.1.1 Vai trò của BTVL

1.1.2 Qúa trình dạy học BTVL

1.2 Lý thuyết phát triển bài tập Vật lí

1.2.1 Lý thuyết về phát triển bài tập Vật lí

1.2.2 Tại sao trong dạy học BTVL cần vận dụng LTPTBTVL

1.2.3 Phát triển BTVL trong dạy học BTVL

1.2.4 Quy trình xây dựng hệ thống BTVL

1.3 Thực trạng chung của việc sử dụng BTVL

NỘI DUNG

Trang 6

1.4 Kết luận chương 1

Chúng tôi đã nghiên cứu và đạt được các kết quả sau:

Phát triển BTVL vừa thực hiện tốt chức năng giáo dưỡng vừa góp phần phát triển năng lực tư duy lôgic, tư duy biện chứng, tư duy sáng tạo, năng lực diễn đạt bằng ngôn ngữ nói, viết cho học sinh

Nghiên cứu và hệ thống hóa các phương án phát triển bài tập Vật lí, quy trình phát triển bài tập trong dạy học Vật lí

Điều tra thực trạng dạy học Vật lí và việc sử dụng bài tập Vật lí ở trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Bình phước

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

NỘI DUNG

Trang 7

Chương 2: Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chương

“Dòng điện xoay chiều ” vật lí lớp 12 ban cơ bản theo LTPTBTVL

2.1 Mục tiêu dạy học của chương “ Dòng điện xoay chiều ”

2.2 Logic trình bày kiến thức chương “ Dòng điện xoay chiều ”

2.3 Xây dựng hệ thống BTCB trong chương “Dòng điện xoay chiều ”

2.3.1.BTCB Loại 1: Tính toán các đại lượng trong đoạn mạch chỉ chứa R

hoặc L hoặc C, đoạn mạch RLC nối tiếp ( 02 BT)

2.3.2 BTCB Loại 2: Viết biểu thức cường độ dòng điện tức thời trong mạch điện xoay chiều ( 02 BT)

2.3.3 BTCB Loại 3: Tính toán các đại lượng khi có cộng hưởng điện trong đoạn mạch RLC mắc nối tiếp ( 01 BT)

NỘI DUNG

Trang 8

2.3.4.BTCB Loại 4: Bài tập về công suất điện và hệ số công suất (04 BT)

2.3.5 BTCB Loại 5: Bài tập về máy biến áp và truyền tải điện năng(03 BT)

2.3.6 BTCB Loại 6: Tính tần số dòng điện do máy phát điện tạo ra (01 BT)

2.4 Các hướng phát triển BTCB trong Chương “Dòng điện xoay

chiều ”

2.4.1 Các hướng phát triển BTCB loại 1 ( 08 BT)

Trang 10

Trang 11

u = U0cos(t+ U ) i = I0cos(t+i)

I 0 = U O /Z

Tìm Z

Biết I,I 0

Tìm P

I 0 = U O /Z

u =U 0 cos(t+U ) I 0 ,,

Biết 

Trang 12

u = U 0 cos(t+ U ) i = I 0 cos(t+i )

I 0 = U O /Z

I 0 ,

Biết I 1

U 0, U , 

Biết U,U LC

Tìm U R , R

Biết , Z L Tìm:I 2 ,C, ui

I 0 = U O /Z

Trang 13

Tìm uc Biết i Biết I I 0 ,, i

Biết  Tìm Z

Biết

U, U RL Tìm U C

Trang 14

2.5 Đề xuất hướng sử dụng hệ thống bài tập chương

“Dòng điện xoay chiều” theo lý thuyết phát triển bài tập

- Giáo án 1 : Bài tập ( tiết 24 theo ppct – pt BTCB loại 1,2 )

- Giáo án 2 : Bài tập ( tiết 26 theo ppct – pt BTCB loại 1,2 )

Trang 15

Chúng tôi đã nghiên cứu và đạt được các kết quả sau:

- Tiến hành phân tích cấu trúc chương “Dòng điện xoay chiều”, đưa ra

những kiến thức cơ bản và những mục tiêu cần đạt được khi dạy học

chương đó

- Xây dựng được hệ thống 6 loại BTCB của chương “Dòng điện xoay chiều”

và đưa ra các hướng phát triển các BTCB thành BTPH theo các phương án

được trình bày trong LTPTBTVL

- Từ BTCB của 6 loại kết quả đã phát triển được 53 bài tập minh họa cho

Trang 16

3.1 Mục đích thực nghiệm

- Hệ thống BTCB đưa ra đã hợp lí chưa? Các BTCB bằng mô hình hóa và phát triển chúng thành BTPH đã tối ưu hay chưa?

- Khi sử dụng hệ thống bài tập chương “Dòng điện xoay chiều” vật

lí lớp 12 chương trình cơ bản theo LTPTBT vào dạy học đã nâng cao được chất lượng như thế nào?

Trang 17

3.5 Kết quả thực nghiệm

Bảng 1: Bảng kết quả phân phối tần suất

Bài kiểm tra Lớp

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

NỘI DUNG

Trang 18

NỘI DUNG

Trang 19

Đồ thị đường lũy tích: Bài kiểm tra 15 phút

0 20 40 60 80 100 120

NỘI DUNG

Trang 20

Đồ thị đường lũy tích: Bài kiểm tra 45 phút

0 20

NỘI DUNG

Trang 21

Thông qua việc xử lý định lượng kết quả thu thập được ở hai nhóm

ĐC và TN thì nhóm TN có kết quả tốt hơn hẳn

Kết quả này có được không phải là ngẫu nhiên, đó là thành quả trong phương pháp tác động sự phạm lên học sinh

Giả thiết khoa học của luận văn là đúng đắn

Việc phát triển BTCB thành BTPH và sử dụng trong dạy học BTVL

đã giúp cho học sinh thuận lợi tìm ra lời giải của bài toán, đồng thời dạy cho học sinh biết cách đặt đề toán mới xuất phát từ BTCB

NỘI DUNG

Trang 22

Kết luận chung

Kết quả thực nghiệm khẳng định: Giả thuyết khoa học của đề tài khả thi

Hướng phát triển của đề tài:

Trên cơ sở của đề tài này có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các phần khác thuộc chương trình vật lí phổ thông

Trang 23

Xin trân trọng cám ơn !

Kính chúc thầy, cô giáo và các bạn sức

khỏe, hạnh phúc!

Trang 24

Lời cảm ơn !

Tác giả xin chân thành cảm ơn Khoa đào tạo Sau đại học, tổ bộ môn Phương pháp giảng dạy Vật lý Trường Đại học Vinh, các thầy giáo, cô giáo khoa Vật lý Trường Đại học Vinh cùng Trường PT Cấp 2-3 Đồng Tiến - Huyện Đồng Phú - Tỉnh Bình Phước

Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo - PGS TS Nguyễn Quang Lạc, người đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn thầy, cô giáo tham gia giảng dạy đã tận tình

truyền đạt những kiến thức quý báu và giúp đỡ trong thời gian theo học

Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, những người thân đã động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả mong muốn nhận

được những ý kiến đóng góp của Thầy, cô giáo để luận văn hoàn thiện hơn

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	1,21 MB