Báo cáo xây dựng hệ thống bài tập để rèn luyện kỹ năng quan sát trong dạy học hóa học nhằm phát triển tư duy cho học sinh THPT

Xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng quan sát trong chương trình lớp 12 cơ bản phần vô cơ... CHƯƠNG 2.XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP ĐỂ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG QUAN SÁT TRONG DẠY HỌC H

GVHD: TS Nguyễn Thị Bích Hiền HVTH: Bùi Thị Hiền

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TP HCM, tháng 06 năm 2014

Chuyên ngành: Lí luận và PPDH bộ môn hóa học

Mã số: 60.14.01.11

NỘI DUNG

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 3

Thực nghiệm

sư phạm

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

7 Giả thuyết khoa học

8 Những đóng góp của đề tài

6 Phạm vi nghiên cứu

1.1 Đổi mới phương pháp

1.2 Một số phương pháp dạy học tích cực

1.2.1 Phương pháp đàm thoại ơrictix

1.2.2 Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề

1.2.3 Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

1.3 Đặc điểm tâm lý học sinh THPT

1.3.1 Yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển của học sinh THPT

1.3.2 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ

1.3.3 Những đặc điểm tâm lý chủ yếu của học sinh THPT

1.4 Vai trò của hóa học trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo ở trường phổ thông

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỀ TÀI

1.5 Lí luận bài tập hóa học

1.5.1 Khái niệm bài tập hóa học

1.5.2 Phân loại bài tập hóa học

1.5.3 Tác dụng bài tập hóa học

1.5.4 Vai trò bài tập trong việc phát triển tư duy cho học sinh

1.6 Vai trò của quan sát trong việc hình thành và phát triển nhận thức

1.7 Các thao tác tư duy

1.8 Thực trạng sử dụng bài tập trong hiện nay

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

2.1 Phân tích đặc điểm chương VI lớp 12

2.2 Nguyên tắc lựa chọn và xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ

năng quan sát

2.3 Qui trình xây dựng hệ thống bài tập

2.4 Xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng quan sát trong

chương trình lớp 12 cơ bản phần vô cơ

CHƯƠNG 2.XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP ĐỂ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG QUAN SÁT TRONG DẠY HỌC HÓA

NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY CHO HỌC SINH THPT

2.2 Nguyên tắc lựa chọn và xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng quan sát

Đảm bảo tính hệ thống, tính đa dạng

Đảm bảo tính vừa sức, không nặng về tính toán, phức tạp

Hệ thống bài tập

Là bài tập thực nghiệm, bài toán

có tính thực tiễn

Đảm bảo góp phần rèn kỹ năng quan sát

Qui trình xây dựng hệ thống bài tập

Tìm ra các điểm chính trong bài tập để rèn

kỹ năng quan sát

Tuyển chọn hệ thống bài tập

Xây dựng hệ thống bài tập

CHƯƠNG 2.XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP ĐỂ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG QUAN SÁT TRONG DẠY HỌC HÓA

NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY CHO HỌC SINH THPT

2.4 Xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng quan sát

trong chương trình lớp 12 cơ bản phần vô cơ

2.4.1 Xây dựng hệ thống bài tập tính toán để rèn

kỹ năng quan sát

2.4.2 Xây dựng hệ thống bài tập lý thuyết

để rèn kỹ năng quan sát

2.4.3 Xây dựng hệ thống bài tập thực nghiệm để rèn kỹ năng quan sát

2.5 Sử dụng bài tập để rèn kỹ năng quan sát

2.5.1 Đặt vấn đề trong dạy học

2.5.2 Nghiên cứu tài liệu mới

2.5.3 Hoàn thiện kiến thức

3.5 Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm

0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 120.0

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

TN ĐC

0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 120.0

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

TN ĐC

Hình 3.1 Trường Nguyễn Văn Cừ Hình 3.2 Trường Lương Văn Can Hình 3.3 Trường Long Hải

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50

%Yếu-kém %Trung bình %Khá %Giỏi

TN ĐC

Hình 3.4 Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 15 phút

CHƯƠNG 3

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.5.2 Xử lý kết quả thực nghiệm

3.5.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm

 Tỷ lệ học sinh yếu kém của lớp thực nghiệm trong đa số trường hợp

là thấp hơn so với lớp đối chứng

 Tỷ lệ % học sinh đạt trung bình đến khá, giỏi của các lớp thực

nghiệm trong đa số trường hợp là cao hơn so với với lớp đối chứng

BTHH trong việc rèn luyện và phát triển năng lực tư duy cho HS

1.2.Điều tra thực trạng về việc xây dựng và sử dụng BTHH của một số GV trong quá trình dạy – học ở trường THPT, đặc biệt là việc sử dụng BTHH để rèn kỹ năng quan sát nhằm phát triển tư duy cho HS

1.3 Xây dựng được hệ thống BTHH chương Kim loại kiềm – kim loại kiềm thổ - nhôm với bài tập trắc nghiệm khách quan, bài tập tự luận, bài tập thực nghiệm và đề xuất các phương pháp sử dụng chúng một cách hợp lí trong quá trình dạy học

1.4 Đề xuất 3 biện pháp rèn kỹ năng quan sát nhằm phát triển tư duy cho HS thông qua sử dụng BTHH: sử dụng BTHH có nhiều yêu cầu; rèn luyện khả năng ứng biến linh hoạt của HS; HS phân tích cách khai thác dữ kiện của bài tập

1.5 Tiến hành thực nghiệm sư phạm ở 6 cặp lớp thuộc 3 trường THPT trong và ngoài tỉnh, thu thập các kết quả về mặt định tính và định lượng để từ đó chứng minh được tính hiệu quả của đề tài

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

2 Kiến nghị

2.1 Với Bộ GD và ĐT: phân phối hợp lí hơn các tiết luyện tập; tăng số tiết luyện tập; xây dựng một hệ thống BTHH phù hợp; tổ chức các cuộc thi xây dựng hệ thống BT 2.2 Với các trường THPT: quan tâm và có chính sách hỗ trợ, khuyến khích GV xây dựng hệ thống BT; tổ chức các lớp bồi dưỡng, các buổi giao lưu kiến thức giữa GV các trường; tổ chức các cuộc thi HSG, thi kiến thức tổng hợp cho học sinh

2.3 Với các GV: chú trọng hơn vào việc xây dựng hệ thống BTHH của từng chương, từng mảng kiến thức quan trọng; chủ động trong việc tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn

cập

Hóa học là môn khoa học thực tiễn Ngoài lý thuyết thì bài tập cũng rèn luyện tư duy cho học sinh

Làm rõ hơn tác dụng của bài tập hóa học thông

và phát triển tƣ duy cho học sinh

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

TNSP

Xử lí kết quả thực nghiệm

Nội dung nghiên cứu:

hóa học lớp 12 chương trình cơ bản ở trường THPT

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

• Lựa chọn

• Xây dựng

• Sử dụng

HTBT Rèn kỹ năng quan sát

Phát triển tƣ duy, năng lực nhận

thức, năng lực giải quyết vấn đề cho

HS

• Tiếp tục hoàn thiện thêm về lí luận của bài tập hóa học trong dạy học

trong cho học sinh để phát triển tƣ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.5.4.1 Vai trò của Bài tập hóa học trong việc phát triển tư

duy cho học sinh

Phát triển ở học sinh năng lực tư duy logic, biện chứng, khái quát, độc lập thông minh và sáng

tạo

Phát triển tư duy, rèn trí thông minh cho học

sinh

1.5.4.2 Mối quan hệ giữa hoạt động giải bài tập hóa học với

việc phát triển tư duy

BTHH

Hoạt động giải

BT

Nghiên cứu đề bài Xây dựng algorit giải BT

Giải Kiểm tra

Phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa, quan sát, ghi nhớ, tưởng tượng, phê phán

Tư duy