ĐỀ CưƠNG MÔN HỌC: Đặc điểm và tính chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại

Chuyên đề cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về quá trình phát triển kinh tế và sự “tự điều chỉnh” của CNTB từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Chuyên đề sẽ tập trung trình bày và phân tích các quan niệm, định nghĩa về chủ nghĩa tư¬ bản hiện đại; quá trình phát triển, những biểu hiện chủ yếu và vai trò của chủ nghĩa tư¬ bản độc quyền nhà n¬ước. Từ đó phân tích những thay đổi về xã hội và những mâu thuẫn của CNTB hiện đại trong thời đại văn minh trí tuệ và thế giới đa cực hiện nay.

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Lịch sử

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Đặc điểm và tính chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại

Characteristics and Nature of Contemporary Capitalism

1 Thông tin về giảng viên

- Họ và tên: Nguyễn Quốc Hùng

- Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư

- Thời gian, địa điểm làm việc: Nhà 11, Ngách 55/48, Ngõ 55, đường Hoàng Hoa Thám,

Ba Đình, Hà Nội

- Địa chỉ liên hệ: Nhà 11, Ngách 55/48, Ngõ 55, đường Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội

- Điện thoại: 04.7223048

- Các hướng nghiên cứu chính:

- Lịch sử thế giới hiện đại

- Lịch sử Nhật Bản thế kỷ XX

- Lịch sử quan hệ quốc tế thế kỷ XX

- Trợ giảng: ThS Lý Tường Vân (Khoa Lịch sử, Trường ĐHKHXH &NV, ĐHQGHN)

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: Đặc điểm và tính chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại

- Mã môn học: HIS 6020

- Số tín chỉ: 2

- Môn học: Tự chọn

- Yêu cầu đối với môn học: Học viên đã học lịch sử thế giới cận đại và hiện đại

- Địa chỉ khoa/bộ môn phụ trách môn học:Bộ môn Lịch sử Thế giới, Khoa Lịch sử, Trường

ĐH KHXH & NV, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

- Mục tiêu kiến thức: Giúp học viên nắm được những đặc điểm chính của chủ nghĩa tư bản

hiện đại từ sau năm 1945

- Mục tiêu kỹ năng: Từ góc độ lịch sử, giúp học viên rèn luyện phương pháp tư duy phân

tích và khái quát các vấn đề về kinh tế sản xuất và xã hội của chủ nghĩa tư bản hiện đại

4 Tóm tắt nội dung môn học: Chuyên đề cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản

về quá trình phát triển kinh tế và sự “tự điều chỉnh” của CNTB từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai Chuyên đề sẽ tập trung trình bày và phân tích các quan niệm, định nghĩa về chủ nghĩa tư bản hiện đại; quá trình phát triển, những biểu hiện chủ yếu và vai trò của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước Từ đó phân tích những thay đổi về xã hội và những mâu thuẫn của CNTB hiện đại trong thời đại văn minh trí tuệ và thế giới đa cực hiện nay

5 Nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy và học

Nội dung Hình thức tổ chức dạy và học

Tổng

30

Lên lớp: 30 Thực

hành, điền

dã

Tự học, tự nghiên cứu

10

Lý thuyết

16

Bài tập

Thảo luận

4

Chương 1: Những luận điểm

của V.I.Lênin về chủ nghĩa đế

quốc và những lụân điểm đó

trong thời đại ngày nay

1.1 Những luận điểm của

V.I.Lênin về định nghĩa và đặc

tính của chủ nghĩa đế quốc

1.2 Những biến đổi (điểm mới)

của những lụân điểm đó trong

thời đại ngày nay

Chương 2: Cuộc cách mạng

khoa học kỹ thuật hịên đại và

những tác động của nó

2.1 Nguồn gốc, đặc điểm, bản

chất của cách mạng khoa học kỹ

thuật hịên đại

2.2 Những tác động về kinh tế,

sản xuất và xã hội của cách

mạng khoa học kỹ thuật hiện đại

Chương 3: Những đặc điểm

của chủ nghĩa tư bản hịên đại

3.1 Sự chuyển biến từ chủ nghĩa

tư bản độc quyền sang chủ nghĩa

tư bản độc quyền nhà nước từ

sau 1945 ở các nước tư bản chủ

nghĩa

3.2 Những biến đổi về cơ sở vật

chất- kỹ thuật và mô hình sản

xuất

3.3 Những biến đổi về người lao

động và đời sống xã hội

3.4 Sự liên hợp quốc tế của chủ

nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

Chương 4: Những tiềm năng,

giới hạn và mâu thuẫn của chủ

nghĩa tư bản hiện đại

6 Học liệu

6.1 Giáo trình môn học

1 V.I.Lênin, Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản, Nxb Tiến

bộ, Mátxcơva, 1978, tập 27

2 Viện Kinh tế thế giới, Chủ nghĩa tư bản hiện đại, 3 tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.,

1995

6.2 Danh mục tài liệu tham khảo ghi theo thứ tự ưu tiên (tên tác giả, tên sách, nhà xuất bản, năm xuất bản, nơi có tài liệu này, website, băng hình, ….)

6.2.1 Danh mục tài liệu tham khảo bắt buộc

1 Đỗ Lộc Diệp, Chủ nghĩa tư bản ngày nay: tự điều chỉnh kinh tế, Nxb KHXH, H.,

1993

2 Tiêu Phong, Hai chủ nghĩa một trăm năm, Nxb Chính trị Quốc gia, H., 2004

3 Nguyễn Khắc Thân, Chủ nghĩa tư bản đương đại-Mâu thuẫn và vấn đề,Nxb Chính

trị Quốc gia, H., 1996

4 Viện Thông tin Khoa học Xã hội, Chủ nghĩa tư bản hịên đại -Những điều chỉnh mới, H., 2001

5 Nữu Tiến Chung, Dự báo 25 năm đầu thế kỷ, Nxb VHTT, H., 2002

6.2.2 Danh mục tài liệu tham khảo thêm

6 Báo cáo chính trị tại Đại hội VII (1991) và Đại hội VIII (1996) của Đảng Cộng sản

Việt Nam

7 Nguyễn Cơ Thạch, Đặc điểm tổng quát của tình hình thế giới, Tạp chí Nghiên cứu quốc tế, Số đặc biệt 1995

8 Nguyễn Khắc Thân, Các công ty xuyên quốc gia, Nxb CTQG, H., 1995

7 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học

7.1 Kiểm tra-đánh giá thường xuyên:

* Hình thức: tham gia lớp học, làm bài tự học

* Tỷ trọng: 10%

7.2 Kiểm tra-đánh giá định kỳ:

- Kiểm tra giữa kỳ:

* Hình thức: Viết hoặc vấn đáp

* Điểm và tỉ trọng: 30%

- Thi hết môn học/chuyên đề

* Hình thức: Viết hoặc tiểu luận

* Điểm và tỉ trọng: 60%

Phê duyệt của Trường Chủ nhiệm Khoa

PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế

Người biên soạn

PGS Nguyễn Quốc Hùng