Quyền hành pháp được giao choỦy ban châu Âu và một bộ phẩn nhỏ thuộc về Hội đồng châu Âu trong tiếng Anh, cầntránh nhầm lẫn giữa "Council of the European Union" bản chất thuộc về các quố
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂNVIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ
ĐỀ TÀI:
TRÌNH BÀY LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA EU CHO BIẾT CÁCHIỆP ƯỚC QUAN TRỌNG ĐƯỢC COI LÀ NỀN TẢNG PHÁP LÝ CHO SỰ HÌNH
THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA EU
Lớp: Hội nhập kinh tế quốc tế _ 5Nhóm: 7
Khóa: 55
Hà Nội, ngày 04 tháng 04 năm 2016
Trang 3MỤC LỤC
CHƯƠNG I: Giới thiệu tổng quan về EU 6
1.Những thông tin cơ bản: 6
2.Mục đích: 7
3.Cơ cấu tổ chức: 7
CHƯƠNG II: Lịch sử hình thành và phát triển của Eu 8
1.Ý tưởng hình thành: 8
2.Quá trình phát triển: 10
CHƯƠNG III: Các hiệp ước quan trọng được coi là nền tảng pháp lý cho sự hình thành và phát triển của EU 13
1.Hiệp ước Paris – 1951 13
1.1.Hình thành: 13
1.2.Thành viên: 13
1.3.Nội dung: 13
2.Hiệp ước Rome – 1957 14
2.1.Hình thành: 14
2.2.Thành viên: 14
2.3.Nội dung: 14
3.Hiệp ước thành lập Cộng đồng châu Âu (EC) -1965 15
3.1.Hình thành: 15
3.2.Thành viên: 15
3.3.Nội dung: 15
Trang 44.Hiệp ước Schengen - 1990 16
4.1.Hình thành và thành viên: 16
4.2.Nội dung: 16
5.Hiệp ước Maastricht – 1992 17
5.1.Hình thành: 17
5.2.Thành viên: 17
5.3.Nội dung: 17
5.3.1.Liên minh kinh tế và tiền tế: 17
5.3.2.Liên minh chính trị: 18
5.3.3.Ba trụ cột của hiệp ước: 18
5.4.Triển khai hiệp ước: 19
6.Hiệp ước Amsterdam – 1990 20
6.1.Hình thành và thành viên: 20
6.2.Nội dung: 20
6.3.Triển khai hiệp ước: 20
7.Hiệp ước Nice-2000 21
7.1.Hình thành: 21
7.2.Triển khai hiệp ước: 21
8.Hiệp ước Lisbon -2009 23
8.1.Chặng đường EU tiến tới Hiệp ước cải cách Lisbon: 23
8.2.Những mục đích chính của Hiệp ước Lisbon: 24
8.3.Những thay đổi chung: 24
Trang 58.3.1.Đây là một bản Hiệp ước chứ không phải bản Hiến pháp: .24
8.3.2.Những quyền lợi cho công dân EU: 24
8.3.3.Các chính sách mới: 25
8.3.4.Thể chế và các chức vụ lãnh đạo: 25
8.3.5.Hệ thống biểu quyết: 26
8.3.6.Điều khoản ra khỏi EU: 26
8.4.Những thay đổi khác liên quan đến thương mại – điện tử: 26
8.4.1.Thẩm quyền của EU được tăng cường và xác định rõ ràng hơn: 27
8.4.2.Tăng cường vai trò của Nghị viện châu Âu (EP): 27 8.4.3.Thương mại là một phần của Hoạt động Đối ngoại của EU:28
Trang 6CHƯƠNG I: Giới thiệu tổng quan về EU
1 Những thông tin cơ bản:
Liên minh châu Âu (the European Union, gọi tắt là EU) là 1 liên minh kinh tế,chính trị
Có 28 nước thành viên là : Pháp, Đức, Italia, Bỉ, Hà Lan, Lúc-xăm-bua, Anh, AiLen, Đan Mạch, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Áo, Thuỵ Điển, Phần Lan,Séc, Hung-ga-ri, Ba Lan, Slô-va-kia, Slô-ve-nia, Lít-va, Lát-vi-a, Exờ-tô-nia, Man-
ta, Síp, Bun-ga-ri và Ru-ma-ni, Crô-a-ti-a
Cờ:
Tôn chỉ: Đoàn kết trong đa dạng (Unity in diversity)
Trụ sở: Brussels (Bỉ)
23 ngôn ngữ chính thức, 150 ngôn ngữ địa phương
Ngày châu Âu: Ngày 9 tháng 5
Diện tích: 4.422.773 km² (nước có diện tích lớn nhất là Pháp với 554.000 km2 vànhỏ nhất là Malta với 300 km2) chiếm 3% diện tích đất liền thế giới
Dân số: Khoảng 500 triệu người, chiếm 7,3% dân số thế giới (thành viên có dân sốlớn nhất là Đức với 82 triệu, ít nhất là Malta với 0,4 triệu)
Tôn giáo chủ yếu : Kito giáo
GDP (EU 27): 17,57 nghìn tỷ USD
Thu nhập bình quân: 32,900 USD/người/năm
EU chỉ chiếm khoảng 3% diện tích lục địa của Trái Đất và 7,3% dân số của thếgiới nhưng chiếm tới:
30 % GDP của thế giới(2008)
26% sản lượng ôtô của thế giới
37,7% xuất khẩu của thế giới
19,9% mức tiêu thụ năng lượng của toàn thế giới
Trang 7 Tỷ trọng của EU trong xuất khẩu của thế giới và tỉ trọng xuất khẩu/GDPđứng đầu thế giới, vượt xa Hoa Kì và Nhật Bản.
Xét về nhiều chỉ tiêu, EU đứng đầu thế giới, vượt trên Hoa Kì và Nhật Bản
Trang 8Âu, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu và Tòa án kiểm toán châu Âu Thẩm quyềnxem xét và sửa đổi hệ thống luật pháp của Liên minh châu Âu - quyền lập pháp -thuộc về Nghị viện châu Âu và Hội đồng Bộ trưởng Quyền hành pháp được giao cho
Ủy ban châu Âu và một bộ phẩn nhỏ thuộc về Hội đồng châu Âu (trong tiếng Anh, cầntránh nhầm lẫn giữa "Council of the European Union" bản chất thuộc về các quốc giathành viên và "European Council" bản chất thuộc về Liên minh châu Âu) Chính sáchtiền tệ của khu vực đồng tiền chung châu Âu (tiếng Anh, "eurozone") được quyết địnhbởi Ngân hàng Trung ương Châu Âu Việc giải thích và áp dụng luật của Liên minhchâu Âu và các điều ước quốc tế có liên quan - quyền tư pháp - được thực thi bởi Tòa
án Công lý Liên minh châu Âu Ngoài ra còn có một số cơ quan nhỏ khác phụ trách tưvấn cho Liên minh châu Âu hoặc hoạt động riêng biệt trong các lĩnh vực đặc thù
Trang 9CHƯƠNG II: Lịch sử hình thành và phát triển của Eu
1 Ý tưởng hình thành:
Những ý tưởng về một Châu Âu thống nhất đã được bộc lộ từ trong lịch sử Châu
Âu xa xưa, kể cả ý đồ muốn thực hiện thống nhất bằng vũ lực Hoàng đế Napoleon
của nước Pháp là một minh chứng điển hình Ông đã từng nghĩ đến một Châu Âu
thống nhất với “một bộ luật Châu Âu một đồng tiền chung Châu Âu, các đơn vị đo lường, các qui tắc Châu Âu” và ông ta đã thất bại trong việc thực hiện mơ ước chung
lành mạnh đó bằng ý đồ sử dụng vũ lực để có một Châu Âu liên kết dưới sự thống trịcủa người Pháp
Cho đến sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất ngoại trưởng Pháp Aristide Briand
mới đề xuất trước Đại Hội đồng Hội Quốc Liên ý tưởng cụ thể về việc thành lập mộtliên hiệp Châu Âu mang thể chế liên bang Nhưng ý kiến này không gây được tiếngvang và chưa kịp có những bàn bạc cụ thể thì thế chiến lần thứ hai ập đến như là hậuquả của một ý tưởng ngông cuồng muốn thống nhất Châu Âu bằng bạo lực dưới sự caiquản của một quốc gia – dân tộc tực coi mình là thượng đẳng – Đức quốc xã
Phải đến những năm 40 của thế kỷ XX sau khi thế chiến kết thúc, mới xuất hiện
một phong trào lành mạnh ủng hộ việc tạo dựng một Châu Âu nhất thể hoá Mặc dùvậy, chỉ sau khi vấn đề nước Đức được đặt ra sau thế chiến thứ hai cùng với nguyệnvọng gìn giữ hoà bình Châu Âu và sự căng thẳng trong quan hệ Pháp – Đức về vùngSarre gây trở ngại cho tiến trình thống nhất Châu Âu thì ý tưởng liên kết hoá Châu Âumới được thúc đẩy để sau đó được thực hiện trong thực tế
Hiện nay, chúng ta chỉ biết đến một EU hùng mạnh với trên 50 tuổi, nhưng trong
số chúng ta không mấy ai biết rằng ngay từ thời Saclơ Đại đế thuộc đế chế La Mã (thế kỉ thứ VII sau Công nguyên), ý tưởng về một châu Âu thống nhất đã được hình
thành Tuy nhiên, trong một thời gian dài, ý đồ thống nhất châu Âu chỉ thuộc về mộtvài nhà chính trị, quân sự có nhiều tham vọng và một bộ phận các nhà trí thức có tưtưởng cấp tiến; còn đại bộ phận châu Âu vẫn thờ ơ, thậm chí không hề có ý tưởng gì
về điều đó, mặc dù châu Âu đã mang sẵn trong mình các yếu tố thống nhất
Đến năm 1923, Bá tước người Áo - Condanhve Kalagi đã sáng lập ra "Phong tràoLiên Âu" nhằm thiết lập "Hợp chủng quốc châu Âu" để làm đối trọng với "Hợp chủngquốc Hoa Kỳ; và vào năm 1929, ngoại trưởng Pháp lúc bấy giờ là Aristide Briandcũng đưa ra đề án thành lập "Liên minh châu Âu", nhưng đều không thành Phải đến
Trang 10sau Thế chiến lần thứ II, những ý tưởng thống nhất châu Âu này mới trở thành hiện thực.
Đại chiến thế giới thứ II kết thúc đã làm đảo lộn trât tự thế giới nói chung và trật tự
ở châu Âu nói riêng Trật tự thế Yalta với hai cực là hai siêu cường Hoa Kỳ và Liên
Xô trở thành lực lượng mới khống chế toàn cầu Cùng với sự thay đổi đó, châu Âucũng bị chia cắt thành hai khu vực: Đông Âu đi theo con đường xã hội chủ nghĩa cònTây Âu đi theo con đường tư bản chủ nghĩa Và trong khi Liên Xô với vai trò là
"thành trì" của phong trào cộng sản quốc tế, dẫn dắt "nửa kia" của châu Âu, có vị thếngày càng lớn rộng, thì Hoa Kỳ nhờ chiến tranh mà phát triển vượt bậc cả về kinh tếlẫn quân sự, còn Tây Âu đang phải đối mặt với sự suy yếu toàn diện và nguy cơ tụthậu Cho dù thắng trận hay bại trận thì nền kinh tế các nước Tây Âu đều rơi vào tìnhtrạng kiệt quệ Còn về quân sự thì cả hai phía đồng minh và phát xít đều không tránhkhỏi những tổn thất nặng nề Nguy cơ mất vai trò "trung tâm thế giới" của Tây Âu đãtrở thành hiện thực
Hơn nữa, người châu Âu nhận thấy rằng để loại trừ tận gốc mầm mống của haicuộc đại chiến thế giới đã gây không biết bao nhiêu tổn thất cho châu Âu, cần phảitước bỏ quyền độc lập sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hai ngành kinh tế quan trọng nhấtcủa châu Âu lúc bấy giờ là than và thép, chủ yếu nằm trong tay Pháp và Đức, hai quốcgia luôn có những căng thẳng chính trị - mối hiểm hoạ tiềm tàng của nền hoà bìnhchâu Âu Chính trong bối cảnh( Sau chiến tranh thế giới thứ II, châu Âu bị chia cắtthành Đông Âu và Tây Âu, Tây Âu mất vai trò trung tâm thế giới, Liên Xô dẫn dắt
phong trài cộng sản quốc tế, Hoa Kỳ phát triển mạnh nhờ chiến tranh) đó, nhu cầu hợp tác và liên kết chặt chẽ, toàn diện giữa các quốc gia Tây Âu trở nên cần thiết
hơn bao giờ hết Chỉ bằng con đường hợp tác hoà bình, các nước Tây Âu mới giảiquyết được những khó khăn chồng chất sau chiến tranh, phát triển nội lực và tăng thếcạnh tranh với bên ngoài Chưa bao giờ các quốc gia Tây Âu lại ý thức rõ ràng và cấpbách về vấn đề một cộng đồng chung đến như vậy Và một yêu cầu tất yếu, hết sứccần thiết được đặt ra là phải thành lập được một tổ chức quyền lực siêu quốc gia có sứmệnh điều hành phối hợp các hoạt động hợp tác giữa các quốc gia sao cho hiệu quả
Đòi hỏi khách quan đó đã trở thành nguồn gốc của sự liên kết giữa các quốc gia Tây
Âu - mở ra một trang mới trong lịch sử phát triển Tây Âu nói riêng cũng như của
cả châu Âu nói chung.
Gần nửa thế kỷ hội nhập của châu Âu đã có một tác động sâu sắc tới sự phát triểncủa lục địa và cách suy nghĩ của người dân trên lục địa Nó cũng thay đổi cán cânquyền lực Tất cả các Chính phủ, bất kể thuộc hình thái chính trị nào, ngày nay đều
Trang 11nhận thức được rằng kỷ nguyên của chủ quyền quốc gia tuyệt đối đã qua đi Chỉ có thông qua liên kết lực lượng và nỗ lực hướng tới “một căn cước chung” – trích Hiệp
ước về Cộng đồng Than và Thép châu Âu – thì các quốc gia châu Âu cũ mới tiếp tụcđược hưởng sự phát triển kinh tế xã hội và duy trì được ảnh hưởng của mình trên thếgiới
Ngày 9/5/1950, Robert Schumann, Bộ trưởng Ngoại giao Pháp ra tuyên bố về mộtsáng kiến hòa giải Pháp và Đức, hai nước láng giềng thù địch, thông qua việc thànhlập một cơ chế chung quản lý việc sản xuất và sử dụng hai nguồn lực quan trọng chotái thiết kinh tế và cũng là những nguồn lực chủ yếu của chiến tranh giữa họ là than vàthép Một cơ chế siêu quốc gia mở cửa cho sự tham gia của tất cả các quốc gia châu
Âu khác Ý tưởng của Schumann mang tính chất cách mạng bởi vì cho tới tận thờiđiểm đó, chưa một mô hình hợp tác quốc tế nào được kiểm nghiệm dựa trên sự chuyểngiao một phần chủ quyền quốc gia cho một thể chế siêu quốc gia Nó cũng mang tínhcách mạng bởi nó dựa trên sự hợp tác của các nước thành viên trên một lĩnh vực cụ thểchứ không phải là một kế hoạch nhất thể hoá tổng thể và quá tham vọng RobertSchuman, Jean Monnet và những người cha đẻ khác của EU khi đó đã có một tầmnhìn rất sáng suốt khi lập luận rằng kinh nghiệm, các thiết chế hợp tác ở một lĩnh vựcnhỏ, cụ thể sẽ là khởi nguồn cho một sự hợp tác ở cấp độ cao hơn, ở những lĩnh vựcrộng hơn và cuối cùng sẽ đưa đến cho châu Âu những tầm vóc mới ở trên các lĩnh vựckinh tế và chính trị
Mốc lịch sử đánh dấu sự hình thành của EU là bản "Tuyên bố Schuman" của Bộ
trưởng ngoại giao Pháp Robert Schuman vào ngày 09 tháng 05 năm 1950 với đề nghịđặt toàn bộ nền sản xuất gang thép của Cộng hoà liên bang Đức và Pháp dưới một cơquan quyền lực chung, trong một tổ chức mở cửa để các nước châu Âu khác cùng
tham gia Với triết lí : Cách tốt nhất để bắt đầu tiến trình gắn kết châu Âu là thông qua phát triển các quan hệ kinh tế Hiệp ước Paris, được ký năm 1951.
Sau đó, Hiệp ước thành lập Cộng đồng than thép châu Âu (ECSC), một tổ chức tiền thân của EU ngày nay được ký kết, với các thành viên Pháp, Đức, Italy, Hà Lan,
Bỉ và Luxembourg Từ đó đến nay, sự liên kết giữa các quốc gia châu Âu đã không
ngừng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu với đỉnh cao là một Liên minh châu
Âu như chúng ta thấy ngày nay và trong tương lai có thể sẽ đạt tới cấp độ liên kết caohơn
2 Quá trình phát triển:
Trang 12Lịch sử của Liên Minh Châu Âu bắt đầu từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2 Cóthể nói rằng nguyện vọng ngăn ngừa chiến tranh tàn phá tái diễn đã đẩy mạnh sự hộinhập châu Âu Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Robert Schuman là người đã nêu ra ý
tưởng và đề xuất lần đầu tiên trong một bài phát biểu nổi tiếng ngày 9 tháng 5 năm
1950 Cũng chính ngày này là ngày mà hiện nay được coi là ngày sinh nhật của Liên minh châu Âu và được kỉ niệm hàng năm là "Ngày Châu Âu"
Ban đầu, Liên minh châu Âu bao gồm 6 quốc gia thành viên: Bỉ, Đức, Ý,Luxembourg, Pháp, Hà Lan Năm 1973, tăng lên thành gồm 9 quốc gia thành viên.Năm 1981, tăng lên thành 10 Năm 1986, tăng lên thành 12 Năm 1995, tăng lên thành
15 Năm 2004, tăng lên thành 25 Năm 2007 tăng lên thành 27 Và hiện nay EU có 28thành viên
Trang 13Sau đây là danh sách 28 quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu xếp theo nămgia nhập:
1951: Bỉ, Đức, Ý, Luxembourg, Pháp, Hà Lan
1973: Đan Mạch, Ireland, Anh
1981: Hy Lạp
1986: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
1995: Áo, Phần Lan, Thụy Điển
2004: Séc, Hungary, Ba Lan, Slovakia, Slovenia, Litva, Latvia, Estonia,Malta,Cộng hòa Síp
2007: Romania, Bulgaria
2013: Croatia
Các mốc phát triển của EU:
1950 Tuyên bố Schuman đề xuất thành lập Cộng đồng than thép Châu Âu
1951 Hiệp ước Paris thành lập Cộng đồng than thép châu Âu (ECSC), tổ chức tiền
thân của EU, với 6 thành viên sáng lập là Pháp, Đức (Tây Đức), I-ta-li-a, Bỉ,
Hà Lan và Lúc-xăm-bua
1957 Hiệp ước Rô-ma thành lập Cộng đồng Năng lượng nguyên tử Châu Âu
(Euratom) và Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC) EEC hướng tới thiết lập thị
Trang 14trường chung, liên minh thuế quan (hoàn thành năm 1968) với sự di chuyển tự
do của vốn và lao động
1967 Hiệp ước thành lập Cộng đồng Châu Âu (European Communities – EC),
hợp nhất 3 cộng đồng nói trên (ECSC, Euratom và EEC)
1973 Kết nạp Đan Mạch, Ai-len và Anh
Anh và các quốc gia châu Âu khác ban đầu đã từ chối tham gia ECC và thànhlập một tổ chức yếu hơn là Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) năm
1960 như một lựa chọn thay thế Tuy nhiên, đến đầu những năm 1960, cácquốc gia ECC bắt đầu có dấu hiệu tăng trưởng kinh tế đáng kể, và Anh đãthay đổi lập trường của mình Tuy nhiên, do các mối quan hệ thân thiết củaAnh với Hoa Kỳ, Tổng thống Pháp Charles de Gaulle đã hai lần phủ quyếtviệc Anh gia nhập, và đến tháng 1 năm 1973, Anh mới trở thành viên EC, sauIreland và Đan Mạch
1981 Kết nạp Hy Lạp
1986 Kết nạp Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha
1987 Đạo luật Thị trường Thống nhất châu Âu (Single European Act) sửa đổi
Hiệp ước Rô-ma (1957) nhằm hòan thiện việc thiết lập thị trường chung châuÂu
Bước tiến quan trọng tiếp theo tạo ra sự cải biến căn bản khuôn khổ thiết chế
và chính trị cho tiến trình nhất thể hoá Châu Âu là việc ký kết văn bản Địnhước Châu Âu duy nhất (the Single European Act) theo đuổi mục tiêu hìnhthành thị trường Châu Âu đơn nhất (the Single European market) với mốcthời gian là ngày 31 tháng 12 năm 1992
1990 Hiệp ước Schengen (về tự do di chuyển) có hiệu lực
Đông Đức cũ như một phần của nước Đức thống nhất gia nhập năm 1990
1993 Hiệp ước Maastricht (còn gọi là Hiệp ước thành lập Liên minh Châu
Âu), đánh dấu một bước ngoặt trong tiến trình nhất thể hóa Châu Âu.
1995 Kết nạp Áo, Phần Lan và Thuỵ Điển
1997 Hiệp ước Amsterdam sửa đổi và bổ sung Hiệp ước Maastricht, chuẩn bị cho
việc mở rộng EU về phía Đông
2001 Hiệp ước Nice tập trung vào vấn đề cải cách thể chế để tiếp nhận các thành
viên mới, đồng thời tăng cường vai trò của Nghị viện Châu Âu
2002 Đồng Euro chính thức được lưu hành tại 12 nước thành viên EU.
2004 Kết nạp thêm 10 thành viên mới là Síp, Séc, Xlô-ve-ni-a, Hung-ga-ry,
Lát-via, Li-thu-nia, Man-ta, Ba Lan, Xlô-va-ki-a và Estonia
Việc kết nạp thêm 10 thành viên mới vào Liên minh châu Âu ngày 1/5 đánhdấu đợt mở rộng lớn nhất trong lịch sử tổ chức này Chưa bao giờ liên minh
Trang 15này kết nạp hơn 3 quốc gia một lúc.
2007 Kết nạp Bungari và Rumani
2009 Hiệp ước Lisbon, tên gọi đầy đủ là Hiệp ước sửa đổi Hiệp ước Liên minh
Châu Âu và Hiệp ước thành lập Cộng đồng Châu Âu
2013 Croatia gia nhập nâng tổng số thành viên EU lên 28
CHƯƠNG III: Các hiệp ước quan trọng được coi là nền tảng pháp lý cho sự hình
thành và phát triển của EU.
1 Hiệp ước Paris – 1951
Là cột mốc đầu tiên đánh dấu Châu Âu bắt đầu tập họp lại một cách lành mạnh
sự hóa đất nước Để giám sát ECSC, một số cơ quan siêu quốc gia đã đượcthành lập, trong đó có một cơ quan điều hành, một hội đồng bộ trưởng, một hộiđồng tư vấn, và một tòa án công lý để giải quyết tranh chấp Ý và ba quốc giathuộc Liên minh Kinh tế Benelux – Bỉ, Hà Lan, và Luxembourg – đều nhanhchóng gia nhập ECSC Điều đó đã đặt nền móng cho việc thành lập EEC