báo cáo thực tập truyền thông môi trường

báo cáo thực tập truyền thông môi trường

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

BÁO CÁO THỰC TẬP TRUYỀN THÔNG MÔI TRƯỜNG

Họ và tên: Hoàng Ngọc Long

Lớp: DH3QM1

Mã số SV: DC00202037 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Thu Trang

HÀ NỘI-2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

ĐỀ CƯƠNG

XÂY DỰNG KẾ HOẠCH VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH TẬP HUẤN NÂNG CAO NHẬN THỨC CHO CỘNG ĐỒNG VỀ BẢO VỆ RỪNG TẠI

XÃ MINH PHÚ-HUYỆN SÓC SƠN-THÀNH PHỐ HÀ NỘI

HÀ NỘI, 2016

1 Phân tích tình hình

Rừng là một hệ sinh thái chứa đựng trong đó sự đa dạng sinh học phong phú nhất là rừng nhiệt đới như Việt Nam Bảo tồn đang dạng sinh học là yếu tố rất quan trọng trong phát triển rừng và phát triển bền vững đất nước; bảo vệ và phát triển rừng bền vững cũng là đảm bảo cho việc bảo tồn đang dạng sinh học và các hệ sinh thái tự nhiên Tuy nhiên, việc bảo vệ và phát triển rừng luôn đứng trước những thách thức to lớn nhất là những nước đang phát triển như Việt Nam khi mà phần lớn dân cư vẫn phải sống dựa vào canh tác nông nghiệp Rừng không những là cơ sở phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực kỳ quan trọng Rừng tham gia vào quá trình điều hòa khí hậu, đảm bảo chu chuyển oxy và các nguyên tố cơ bản khác trên hành tinh

Duy trì tính ổn định và độ mầu mỡ của đất, hạn chế lũ lụt, hạn hán, ngăn chặn xói mòn đất, làm giảm nhẹ sức tàn phá khốc liệt của các thiên tai, bảo tồn nguồn nước mặn và nước ngầm và làm giảm mức ô nhiễm không khí và nước Việt Nam trải dài trên vĩ tuyến

và đai cao, với địa hình rất đa dạng, hơn 2/3 lãnh thổ là đồi núi, lại có khí hậu thay đổi từ nhiệt đới ẩm phía Nam, đến á nhiệt đới ở vùng cao phía Bắc, đã tạo nên sự đang dạng về

hệ sinh thái tự nhiên và sự phong phú về các loài sinh vật Những hệ sinh thái đó bao gồm nhiều loại rừng như rừng lá rộng thường xanh, rừng nửa rụng lá, rừng rụng lá, rừng trên núi đá vôi, rừng hỗn giao lá rộng và lá kim, rừng tre nứa, rừng ngập mặn, rừng tràm, rừng ngập nước ngọt

Nếu như vào khoảng thế kỷ XX ở nước ta độ che phủ của rừng còn lại 43% diện tích đất

tự nhiên Thì sau 30 năm chiến tranh tiếp theo là giai đoạn mà rừng Việt Nam bị thu hẹp lại khá nhanh Hơn 80 triệu lít chất diệt cỏ cùng 13 triệu tấn bom đạn với 25 triệu hố bom đạn, bom cháy rừng cùng với đội xe ủi đất khổng lồ đã tiêu hủy hơn 2 triệu ha rừng nhiệt đới các loại và diện tích rừng chỉ còn khoảng 9,5 triệu ha, chiếm 29% diện tích cả nước Theo số liệu thu được nhờ phân tích ảnh Landsat chụp năm 1979 – 1981 và KATE 140 trong cùng thời gian, cho thấy trong giai đoạn này rừng chỉ còn lại 7,8 triệu ha, chiếm khoảng 24% diện tích cả nước (Viện Điều tra và Quy hoạch rừng), trong đó 10% là rừng nguyên sinh Ở nhiều tỉnh rừng tự nhiên giàu còn lại rất thấp, như Lai Châu còn 7,88%, Sơn La 11,955 và Lào Cai 5,38% Sự suy giảm về độ che phủ rừng ở các vùng này là do mức tăng dân số đã tạo nhu cầu lớn về lâm sản và đất trồng trọt Kết quả đã dẫn tới việc biến nhiều vùng rừng thành đất hoang cằn cỗi Những khu rừng còn lại ở vùng núi phía Bắc đã xuống cấp, trữ lượng gỗ thấp và bị chia cắt thành những đám rừng nhỏ phân tán Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự biến động diện tích và chất lượng rừng ở Việt nam là

do chuyển đổi rừng sang đất canh tác nông nghiệp Đây được coi là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn dến mất rừng.Do tập quán canh tác lạc hậu, du canh, du cư và phụ thuộc nặng nề vào tài nguyên rừng để sinh tồn Bên cạnh đó, việc di dân từ vùng đồng bằng lên các vùng cao và từ miền núi phía Bắc vào Tây Nguyên đã góp phần vào tỷ

lệ tăng dân số và tạo áp lực lên những diện tích rừng hiện có.Do chưa có biện pháp quản

lý và khai thác rừng hợp lý, nạn khai thác gỗ lậu vẫn xảy ra ở nhiều địa phương Hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện, năng lực thực thi pháp luật còn hạn chế, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật Quá trình giao dất, giao rừng cùng với việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chậm, quyền sử dụng rừng chưa rõ ràng.Do nhu cầu phát

triển kinh tế, xã hội như : xây dựng hệ thống thủy lợi, thủy điện, hệ thống đường giao thông, bố trí tái định cư, xây dựng các khu công nghiệp, khai thác khoáng sản …Do nhu cầu cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, xuất khẩu gỗ và lâm sản

Đặc biệt tại xã Minh Phú, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội vấn đề bảo vệ rừng đang hết sức nổi cộm với tình trạng cháy rừng và lấn chiếm đất rừng gây ảnh hưởng trầm trọng đến môi trườngng sinh thái cũng như sức khỏe của người dân sống trên địa bàn

2 Đối tượng tham gia lớp tập huấn

+ Người dân trong xã

+ Hội phụ nữ

+ Đoàn thanh niên

+ Cán bộ làm công tác môi trường tại xã

+ Dân tộc : Kinh

3 Mục tiêu

Sau khóa học, học viên được nâng cao kiến thức, kỹ năng tác nghiệp về bảo vệ rừng

để vận dụng tốt chính sách, pháp luật ngành môi trường, giải quyết có hiệu quả công tác chuyên môn về bảo vệ rừng ở cấp huyện và cấp xã Cụ thể như sau:

- Về kiến thức:

+ Biết được vấn đề tổng quan về hiện trạng rừng của địa phương và sự cần thiết phải bảo

vệ rừng

+ Liệt kê một số biện pháp quản lý rừng

+ Nhận dạng các đối tượng cần thanh tra, kiểm tra bảo vệ rừng; thực hiện cam kết bảo vệ rừng

+ Lập, xây dựng và tổ chức một chiến dịch truyền thông môi trường về bảo vệ rừng

- Về kỹ năng:

+ Biết thực hiện các thủ tục hành chính trong quản lý môi trường

+ Kiểm soát, phát hiện các trường hợp phá hoại rừng

+ Xây dựng một kế hoạch giáo dục, tuyên truyền kiến thức, pháp luật về bảo vệ rừng

+ Biết những việc cần phải làm khi xảy ra cháy rừng.

- Về thái độ:

+ Có nhận thức đúng đắn về chức năng, nhiệm vụ của cán bộ chuyên môn các cấp về nghiệp vụ bảo vệ rừng

+ Có thái độ tích cực trong thực hiện công tác chuyên môn nghiệp vụ Góp phần truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo vệ rừng

4 Kế hoạch, nội dung chương trình, nội dung bài giảng

4.1 Kế hoạch tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức cho cộng đồng về bảo vệ

rừng

- Thời gian tổ chức: Ngày 23/4/2016 và 24/4/2016

+ Buổi sáng: từ 7h30- 11h30

+ Buổi chiều: từ 13h30-17h30

- Số lượng người tham gia: 4 lớp, 50 người/lớp

- Địa điểm tổ chức: UBND Xã Minh Phú

tổ chức

Số lượng học viên

Địa điểm

tổ chức

Đối tượng 1 Lớp 1:

Chủ tịch, các phó chủ tịch, cán bộ làm công tác môi trường tại xã

Buổi sáng thứ

23/4/2016

UBND xã Minh Phú

Đối tượng 2 Lớp 1:

Hội nông dân

Buổi chiều thứ

23/4/2016

UBND xã Minh Phú

Lớp 2:

thanh niên xã Minh Phú

Buổi sáng chủ nhật, ngày 24/4/2016

UBND xã Minh Phú

Lớp 3:

Buổi chiều chủ nhật, ngày

UBND xã Minh

trong xã Minh Phú

4.2 Nội dung chương trình tập huấn

định chỗ ngồi

Phòng TNMT phối hợp với Hội nông dân, đoàn thanh liên

giới thiệu đại biểu

Phòng TNMT

ĐH Tài nguyên & Môi trường

nước

Phòng TNMT phối hợp với Hội nông dân, đoàn thanh liên

ĐH Tài nguyên & Môi trường

đáp

Giảng viên trường

ĐH Tài nguyên & Môi trường

buổi tập huấn

Phòng TNMT

4.3 Nội dung bài giảng

4.3.1 Chuyên đề 1

- Tên chuyên đề: Tổng quan các vấn đề rừng tại địa phương.

- Giảng viên: ThS Nguyễn Thị Minh Sáng, Giảng viên Khoa Môi trường, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

- Nội dung chuyên đề:

+ Tổng quan vấn đề rừng tại địa phương

+ Nêu khái niệm về bảo vệ rừng

+ Hiện trạng rừng tại địa phương

+ Nguyên nhân mất đất rừng tại địa phương

4.3.2: Chuyên đề 2

- Tên chuyên đề: tác động của rừng đến môi trường & con người và Luật bảo vệ rừng

- Giảng viên: ThS Vũ Thị Mai, Giảng viên Khoa Môi trường, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

- Nội dung chuyên đề:

+ Tác động của rừng đến môi trường và người dân tại xa Minh Phú

+ Đưa ra 1 số luật về bảo vệ rừng:

Nghị định số 40/2015/NĐ-CP ngày 27/04/2015 của Chinh phủ Quy định xử phạt

vi phạm hành chính về quản lý rừng,phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Nghị định 74/2010/NĐ-CP ngày 12/07/2010 của Chính phủ quy định về phối hợp hoạt động giữa lực lượng dân quân tự vệ với lực lượng công an xã, phường, thị trấn, lực lượng kiểm lâm và các lực lượng khác trong công tác giữ gìn an ninh chính trị, trật tự

Nghị định số 05/2008/NĐ-CP ngày 14/01/2008 của Chính phủ về Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng

Thông tư liên tịch số 22/2007/TTLT-BNN-BNV ngày 27/3/2007 Hướng dẫn về nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Kiểm lâm ở địa phương

4.3.3 Chuyên đề 3

- Tên chuyên đề: giải đáp thắc mắc

- Giảng viên: Giảng viên trường ĐH Tài nguyên & Môi trường và phòng TNMT

- Nội dung chuyên đề: Hỏi đáp liên hệ thực tiễn công tác bảo vệ rừng tại địa phương, khó khăn, vướng mắc

5 Kinh phí

5.1 Nguồn kinh phí

Do ngân sách nhà nước cấp, được bố trí trong nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường của Huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

5.2 Cơ sở lập dự toán kinh phí

 Thông tư 51/2008/TT-BTC ngày 16/6/2008 của Bộ Tài chính Hướng dẫn quản lý

và sử dụng kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nhà nước

 Thông tư 123/2009/TT-BTC Quy định nội dung chi, mức chi xây dựng chương trình khung và biên soạn chương trình, giáo trình các môn học đối với các ngành đào tạo Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp

 Thông tư 23/2007/TT-BTC Thông tư của Bộ Tài chính về việc quy định chế độ công tác phí, chế độ chi tổ chức các cuộc hội nghị đối với các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập

 Thông tư liên tịch số 73/2010/TTLT-BTC-BTP hướng dẫn việc lập, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

 Thông tư liên tịch số: 44/2007/TTLT-BTC-BKHCN Hướng dẫn định mức xây dựng và phân bổ dự toán kinh phí đối với các đề tài, dự án khoa học và công nghệ

có sử dụng ngân sách nhà nước

 Thông tư liên tịch số 45/2010/TTLT-BTC-BTNMT V/v Hướng dẫn việc quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường

5.3 Tổng kinh phí dự kiến: 27,500,000 ( Hai mươi bảy triệu năm trăm nghìn đồng)

(Nội dung chi tiết xem phụ lục 1 đính kèm)

Phụ lục 1: dự toán kinh phí

ST

T

Nội dung thực hiện Đơn vị tính Số

lượng

Đơn giá Thành tiền Ghi

chú

I Xây dựng đề cương Đề cương 1 1,500,00

0

1,500,000

1 Chuyên đề 1: Tổng quan

các vấn đề rừng tại địa

phương: khái niệm, hiện

trạng, nguyên nhân mất

đất rừng,

Chuyên đề 1 1,000,00

0

1,000,000

2 Chuyên đề 2: Tác động

của rừng đến môi trường

& con người và luật bảo

vệ rừng

Chuyên đề 1 1,500,00

0

1,500,000

1 Chuyên đề 1: Tổng quan

các vấn đề rừng tại địa

phương: khái niệm, hiện

trạng, nguyên nhân mất

đất rừng, (4 lớp x 01

ngày/chuyên đề)

2 Chuyên đề 2: Tác động

của rừng đến môi trường

& con người và luật bảo

vệ rừng.(4 lớp x 01

ngày/chuyên đề)

1 Thuê Hội trường (tạm

tính)

2 Thuê thiết bị giảng (Máy

chiếu), âm thanh, ánh

sáng … (tạm tính)

4 Hỗ trợ tiền ăn cho học

viên

ngày

6 Pho to tài liệu tập huấn

(quyển x người)

1 Thuê xe đưa đón giảng

viên và mang màn chiếu,

thiết bị trợ giảng (Hà

Nội Sóc Sơn - Hà Nội)

(tạm tính)

2 Chi phí khác: bút dạ,

giấy A4, giấy A0… (tạm

tính)

Tổng cộng (mục I + mục II + mục III + mục IV + mục V) 27,500,000

Số tiền viết bằng chữ: Hai mươi bảy triệu năm trăm nghìn đồng

Người lập

Hoàng Ngọc Long

Phụ lục 2: Chuyên đề

Chuyên đề 1: Tổng quan các vấn đề rừng ở địa phương

1.1. Hiện trạng:

Rừng Minh Phú ngày càng suy giảm về diện tích và chất lượng, tỉ lệ che phủ thực vật dưới ngưỡng cho phép về mặt sinh thái, ¾ diện tích đất đai của nước ta (so với diện tích dất tự nhiên) là đồi núi, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nên rừng rất quan trọng trong việc cân bằng sinh thái

Cách tuyến đường 35 gần 3 km, ngay sát dưới chân núi Hàm Lợn là vùng đất bằng phẳng, rộng hàng chục héc-ta Nơi đây có nhiều ao, hồ, có chức năng điều tiết nước trong khu vực và phòng, chống cháy rừng, cây rừng phát triển xanh tốt Tuy nhiên, từ nhiều năm nay, diện tích mặt nước, cây xanh ở đây dần bị "teo lại", nhường chỗ cho những công trình xây dựng Anh Ðức, một người dân thôn Phú Hữu, xã Minh Phú cho biết, đây

là diện tích đất rừng của Lâm trường Sóc Sơn giao khoán cho công nhân khoảng 20 năm trước Sau khi nhận đất, nhiều hộ đã bán đất cho người khác, xây dựng nhà cửa kiên cố, khiến đất rừng ngày càng bị thu hẹp

Hiện toàn bộ khu đất trong khu vực đã được phân chia thành nhiều khuôn viên, xây dựng tường rào chắc chắn Nhiều ngôi nhà kiên cố mọc lên, trong đó có nhiều ngôi

nhà cao ba, bốn tầng và công trình phụ trợ, hình thành khu dịch vụ du lịch khép kín Trong khu vực này còn có công trình xây dựng đồ sộ thuộc dự án nhà dưỡng lão đang trong giai đoạn hoàn thiện Khi được hỏi về công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn, đại diện thanh tra xây dựng xã Minh Phú quả quyết, từ giữa năm 2011 đến nay, xã

có bảy công trình vi phạm trật tự xây dựng Trong đó, năm công trình tự khắc phục sai phạm, hai công trình bị cưỡng chế tháo dỡ Các vi phạm trật tự xây dựng chủ yếu trên đất giãn dân và đất nông nghiệp Trên địa bàn xã không còn tồn đọng vi phạm trật tự xây dựng Tuy nhiên, khi hỏi cụ thể về công trình xây dựng thuộc dự án nhà dưỡng lão, vị cán

bộ thanh tra xây dựng lúng túng cho biết, công trình xây dựng không phép cho nên đã bị

đình chỉ thi công vào năm 2011 Chủ đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ để xin giấy phép xây

dựng

Từ năm 1993 đến năm 2003, Minh Phú là "điểm nóng" về vi phạm trật tự xây dựng, tình trạng cấp đất trái thẩm quyền và gần 100 trường hợp chuyển nhượng đất rừng trái phép với diện tích hơn 64 ha Bí thư Ðảng ủy và cán bộ địa chính - nhà đất bị xử lý

kỷ luật vào năm 2006

Từ năm 2007 cho đến nay, công tác quản lý đất đai trên địa bàn xã được chấn chỉnh Chính quyền đã thực hiện tách đất chống lấn đất rừng, do người dân tự khai hoang, xây dựng nhà ở từ trước năm 1990 Tuy nhiên, do chưa thực hiện cắm mốc và xác định ranh giới tại thực địa, cho nên công tác quản lý đất đai của chính quyền địa phương gặp vướng mắc Gần 100 hộ dân đã sinh sống ổn định nhiều năm chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Công tác quản lý đất đai và việc phối hợp chính quyền địa phương để xử lý các sai phạm của đơn vị quản lý rừng còn thiếu chặt chẽ

Hiện nay, nạn phá rừng ở địa phương đã đến mức báo động, phá rừng theo cách đơn giản để kiếm khoáng sản, phá rừng lấy gỗ… và vô vàng những kiểu tiếp tay vi phạm pháp luật khác đang hủy hoại lá phổi xanh của đất nước

1.2 Nguyên nhân

- Áp lực về dân số

- Do cơ chế thị trường, giá cả một số mặt hàng nông, lâm sản tăng cao, nhu cầu

về đất canh tác các mặt hàng này cũng tăng theo nên đã kích thích người dân

phá rừng lấy đất trồng các loại cây có giá trị cao hoặc buôn bán đất, sang

nhượng trái phép.

- Đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong tình hình mới, nhiều công trình xây dựng, đường xá và cơ sở hạ tầng khác được xây dựng gây áp lực lớn đối với rừng và đất lâm nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động phá rừng, khai thác và vận chuyển lâm sản trái phép

Phá rừng vô tình gây cháy rừng cùng với tình hình thời tiết diễn biến ngày càng phức tạp, khô hạn kéo dài, bão lũ xảy ra thường xuyên gây thiệt hại không nhỏ tới tài nguyên rừng ở Minh Phú

Hình 1: Cháy rừng gần kho quân sự

- Công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật và cơ chế chính sách về

lâm nghiệp chưa được thực hiện có hiệu quả

- Các ngành, các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp xã nhận thức chưa đầyđủ, tổ

chức thực hiện thiếu nghiêm túc trách nhiệm quản lí Nhà nước về rừng và đất

lâm nghiệp

- Chủ rừng là các doanh trường quốc doanh, Ban quản lí rừng phòng hộ và rừng

đặc dụng không đủ năng lực để quản lí, bảo vệ diện tích rừng được giao

- Chưa huy động được các lực lượng xã hội cho bảo vệ rừng Việc xử lí các vi

phạm chưa kịp thời, thiếu kiên quyết, còn có những quan điểm khác nhau của

các cơ quan chức năng ở một số địa phương Trong khi lâm tặc phá rừng, khai

thác gỗ trái phép với thủ đoạn ngày càng tinh vi, chống trả người thi hành công

vụ ngày càng hung hăn Nếu không xử lí kiên quyết, nghiêm minh lâm tặc sẽ coi thường pháp luật và tiếp tục chống người thi hành công vụ với mức độ ngày