Kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần công nghiệp tàu thuỷ Nam Hà

Ph ng pháp chuyên gia ..... Nh ng thông tin v tình hình chi phí mà các doanh... xem là thông tin thích đáng... Nh v y, chi phí không phân b là nh ng chi phí mà KTTC đ c coi là chi phí nh

-   -

L I C M N!

Trong th i gian th c t p và hoàn thành đ tài nghiên c u, ngoài s c g ng

và n l c c a b n thân, tôi đã nh n đ c r t nhi u s đ ng viên và giúp đ nhi t tình c a các đoàn th , cá nhân trong và ngoài nhà tr ng

đ t đ c k t qu này, tr c h t tôi xin chân thành c m n các th y giáo,

cô giáo trong khoa Kinh t và Phát tri n nông thôn c ng nh khoa K toán và Qu n

tr kinh doanh – Tr ng i h c Nông nghi p Hà N i đã truy n đ t ki n th c cho tôi trong su t quá trình tôi h c t p t i tr ng

c bi t tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c t i th y giáo Tr n Quang Trung,

ng i đã t n tình h ng d n ch b o và giúp đ tôi trong su t quá trình th c hi n

đ tài

Xin chân thành c m n ban lãnh đ o Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà, các phòng ban nói chung và Phòng K Toán nói riêng, nh ng ng i đã giúp đ và t o đi u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình th c t p t i c s

Cu i cùng, xin g i l i c m n đ n nh ng ng i thân yêu trong gia đình và

b n bè, nh ng ng i đã đ ng viên tôi trong quá trình h c t p và nghiên c u c ng

nh trong quá trình th c hi n đ tài

Tôi xin chân thành c m n!

Hà N i, ngày 15 tháng 05 n m 2009

Sinh Viên

Tr n Th Chung

M C L C

L i c m n i

M c l c ii

Danh m c b ng iv

Danh m c s đ v

Danh m c các t vi t t t vi

I - M U 1

1.1 Tính c p thi t c a đ tài 1

1.2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài 2

1.2.1 M c tiêu chung 2

1.2.2 M c tiêu c th 2

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.3.1 i t ng nghiên c u 3

1.3.2 Ph m vi nghiên c u 3

II - T NG QUAN TÀI LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 4

2.1 T ng quan tài li u 4

2.1.1 T ng quan v k toán qu n tr 4

2.1.2 T ng quan v chi phí s n xu t và giá thành s n ph m 8

2.1.3 K toán qu n tr chi phí, giá thành 17

2.1.4 M t s mô hình t ch c KTQT chi phí, giá thành và kinh nghi m 22

2.2 Ph ng pháp nghiên c u 28

2.2.1 Ph ng pháp phân lo i chi phí 28

2.2.2 Ph ng pháp th ng kê kinh t 28

2.2.3 Ph ng pháp chuyên gia 28

2.2.4 Ph ng pháp cân đ i 29

2.2.5 Ph ng pháp k toán qu n tr 29

III K T QU NGHIÊN C U 30

3.1 Gi i thi u đi m nghiên c u 30

3.1.1 Gi i thi u chung v Công ty 30

3.1.2 Tình hình c b n c a Công ty 40

3.2 Th c tr ng k toán qu n tr chi phí, giá thành t i Công ty 46

3.2.1 Khái quát chung v chi phí, giá thành t i Công ty 46

3.2.2 Th c tr ng KTQT chi phí và giá thành s n ph m t i Công ty 49

3.3 Gi i pháp hoàn th ên và nâng cao ch t l ng công tác k toán qu n tr chi phí và giá thành t i Công ty CPCNTT Nam Hà 69

3.3.1 Ý ngha 69

3.3.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác k toán qu n tr t i Công ty CPCNTT Nam Hà 70

3.3.3 Các bi n pháp hoàn thi n k toán qu n tr chi phí và tính giá thành t i Công ty CPCNTT Nam Hà 71

IV K T LU N VÀ KI N NGH 75

4.1 K t lu n 75

4.2 Ki n ngh 76

TÀI LI U THAM KH O 77

DANH M C B NG

B ng 3.1:Tình hình lao đ ng c a Công ty qua 3 n m 2006-2008 41

B ng 3.2: Tình hình tài s n và ngu n v n c a Công ty qua 3 n m 2006-2008 43 B ng 3.3: K t qu s n xu t kinh doanh c a Công ty qua 3 n m 2006-2008 45

B ng 3.4: B ng chi ti t d toán giá thành tàu Thanh Xuân 16 h ng m c ph n v tàu 50

B ng 3.5: B ng t ng h p d toán giá thành tàu Thanh Xuân 16 tr ng t i 3.200 t n 51

B ng 3.6: B ng t ng h p CPNVL tàu Thanh Xuân 16 55

B ng 3.7: B ng quy t toán chi phí NVLTT tàu Thanh Xuân 16 56

B ng 3.8: B ng quy t toán NCTT tàu Thanh Xuân 16 57

B ng 3.9: B ng quy t toán CPSXC tàu Thanh Xuân 16 59

B ng 3.10: So sánh CPSX gi a TH và DT tàu Thanh Xuân 16 59

B ng 3.11: So sánh CPNVLTT gi a TH và DT tàu Thanh Xuân 16 60

B ng 3.12: So sánh CPNCTT gi a TH và DT tàu Thanh Xuân 16 62

B ng 3.13: So sánh CPSXC gi a TH và DT c a tàu Thanh Xuân 16 63

B ng 3.14: Báo cáo thu nh p theo PP L G c a tàu Thanh Xuân 16 65

DANH M C S

S đ 2.1: Chi phí kh bi n 11

S đ 2.2: Chi phí b t bi n 11

S đ 2.3: Chi phí h n h p 12

S đ 2.4: Quá trình t p h p chi phí công vi c 14

S đ 2.5: S đ t p h p chi phí theo quá trình s n xu t 15

S đ 2.6: N i dung c a KTQT chi phí, giá thành 19

S đ 2.7: M i quan h gi a chi phí c a KTTC và KTQT 26

S đ 3.1: T ch c b máy qu n lý c a Công ty CPCNTT 32

S đ 3.2: T ch c s n xu t c a Công ty 34

S đ 3.3: Quy trình s n xu t đóng m i tàu 35

S đ 3.4: Quy trình công ngh s a ch a tàu 37

S đ 3.5: B máy k toán t i Công ty 38

S đ 3.6: Hình th c k toán áp d ng t i Công ty 39

I - M U

1.1 Tính c p thi t c a đ tài

Tr c n m 1986 khi n n kinh t n c ta còn là n n kinh t k ho ch hoá

t p trung, trong h th ng lý lu n c ng nh th c ti n v k toán ng i ta ch s

d ng duy nh t khái ni m “k toán” đ nói v h th ng k toán doanh nghi p

Hi n nay, kinh t đ t n c đã và đang phát tri n m nh m theo xu h ng đa

d ng hoá các thành ph n kinh t , đ c bi t là có s tham gia c a các công ty liên doanh, công ty c ph n, công ty có v n đ u t n c ngoài… làm cho h th ng

k toán trong các doanh nghi p đã ít nhi u có s thay đ i nh m đ m b o th c

hi n đ c vai trò quan tr ng c a nó Xu t phát t nh ng yêu c u c a th c t , đòi h i k toán không ch cung c p nh ng thông tin v tình hình s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p mà còn ph i cung c p thông tin c th v chi phí, giá thành, doanh thu và k t qu c a doanh nghi p đ các nhà qu n tr doanh nghi p

có ki m tra, ra quy t đ nh v giá c , đ u t và l a ch n ph ng án s n xu t Chính vì v y k toán qu n tr đã ra đ i và t n t i cho đ n nay nh m t t t y u khách quan

KTQT nói chung và KTQT v chi phí, giá thành nói riêng trong các doanh nghi p có t m quan tr ng đ c bi t trong vi c thi t l p h th ng thông tin

m t cách chi ti t ph c v cho vi c đi u hành và qu n lý n i b doanh nghi p Tuy nhiên, do đ c thù v hoàn c nh ra đ i c ng nh m c đích trong vi c cung

c p thông tin, cho đ n nay khái ni m v KTQT nói chung và KTQT chi phí, giá thành nói riêng v n còn là m t v n đ t ng đ i m i m trong h u h t các doanh nghi p i u này cho th y công tác v qu n tr trong h th ng k toán

n c ta còn ch a th t phát huy đ c vai trò c a mình, đòi h i các nhà qu n lý doanh nghi p ph i luôn có cái nhìn đúng đ n đ có th s d ng thông tin m t cách h u ích nh t và ra quy t đ nh m t cách chính xác nh t

Vi t Nam là m t n c có l i th r t l n v đ a lý, n m ngay trên trung tâm đ ng hàng h i qu c t nên d dàng giao l u kinh t v i các qu c gia trên

th gi i, đ c bi t n c ta còn có t i trên 3.200km đ ng b bi n, 12 c a sông

và nhi u c ng l n (H i phòng, à N ng, Cái Lân…) đáp ng đ tiêu chu n

qu c t và h n 2 tri u km2

th m l c đ a, 4 tri u km2

m t n c, do đó công nghi p ch t o, đóng m i tàu thu n c ta l i càng có đi u ki n phát tri n

m nh.Tuy nhiên, công cu c c i cách kinh t cùng s h i nh p khu v c và th

gi i c a Vi t Nam đã đ t ra m t thách th c to l n đ i v i nhà máy đóng tàu trong n c, đòi h i toàn ngành ph i nâng cao n ng l c và kh n ng c nh tranh

Công ty CPCNTT Nam Hà là công ty đóng m i s a ch a tàu thu thu c

T p đoàn công nghi p tàu thu Vi t Nam k p đ c s phát tri n và s phát tri n c a ngành tàu thu nói riêng, Công ty c n ph i có chính sách và nh ng

b c đi v ng ch c, hi u qu làm c s cho s t ng tr ng c ng nh s phát tri n v ng m nh c a Công ty

Xu t phát t nh ng v n đ lý lu n và th c ti n nêu trên, tôi ti n hành nghiên c u đ tài: “K toán qu n tr chi phí s n xu t và giá thành s n ph m

t i Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà”

1.2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài

1.2.1 M c tiêu chung

Tìm hi u công tác KTQT chi phí, giá thành t i Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà, t đó đ a ra m t s bi n pháp nh m hoàn thi n KTQT chi phí, giá thành t i Công ty

- ánh giá th c tr ng KTQT chi phí, giá thành t i Công ty

- xu t m t s bi n pháp nh m hoàn thi n công tác KTQT t i Công ty

c ph n công ngh êp tàu thu Nam Hà

II - T NG QUAN TÀI LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

c u c a KTTC Song doanh nghi p s n xu t nhi u lo i s n ph m, kinh doanh nhi u lo i hàng hoá, d ch v khác nhau, mu n bi t chi phí, thu nh p và k t qu

c a t ng lo i s n ph m, hàng hoá, d ch v nh m t ng h p l i trong m t c c u

h th ng k toán ph c v cho yêu c u c a qu n tr doanh nghi p thì KTTC không đáp ng đ c yêu c u này Do đó, các doanh nghi p t ch c h th ng KTQT đ tr c h t nh m xây d ng các d toán chi phí, d toán thu nh p và k t

qu c a t ng lo i s n ph m hang hoá, d ch v Sau đó ph i ti n hành theo dõi,

ki m tra su t quá trình chi phí s n xu t, mua bán hàng hoá d ch v , tính toán giá thành s n ph m, giá v n hàng mua, hàng bán, doanh thu và k t qu c a

t ng lo i s n ph m, hàng hoá, d ch v đ đáp ng yêu c u qu n lý c th c a doanh nghi p

Xu t phát đi m c a KTQT là k toán chi phí, nghiên c u ch y u v quá trình tính toán giá phí s n ph m nh giá phí ti p li u, giá phí s n xu t nh m đ

ra các quy t đ nh cho phù h p, xác đ nh giá tr hàng t n kho và k t qu kinh doanh theo t ng ho t đ ng D n d n cùng v i s phát tri n c a khoa h c qu n

lý nói chung, khoa h c k toán c ng có nh ng b c phát tri n m nh m , đ c

bi t t n m 1957 tr l i đây, nhi u qu c gia có n n kinh t phát tri n trên th

gi i đã đi sâu nghiên c u, áp d ng và s d ng nh ng thông tin k toán ph c v cho yêu c u qu n lý S phát tri n m nh m c a k toán đã đ t ra h ng nghiên

c u các công c ki m soát và l p k ho ch, thu nh n và x lý thông tin ph c v cho công vi c ra quy t đ nh g i là KTQT

Cho đ n nay đã t n t i r t nhi u quan đi m khác nhau v KTQT

Theo Ronakd W Hiton, giáo s i h c Cornell (M ): “KTQT là m t

b ph n c a h th ng thông tin qu n tr trong t ch c mà nhà qu n tr d a vào

đ ho ch đ nh và ki m soát các ho t đ ng c a t ch c” [2]

Theo Ray H.Garrison: “KTQT có liên h v i vi c cung c p các tài li u cho các nhà qu n lý là nh ng ng i bên trong t ch c kinh t và có trách nhi m trong vi c đi u hành và ki m soát m i ho t đ ng c a t ch c đó” [2]

Theo các giáo s i h c South Florida: “KTQT là m t h th ng k toán cung c p cho các nhà qu n tr nh ng thông tin đ nh l ng mà h c n đ

ho ch đ nh và ki m soát” [2]

Theo lu t K toán Vi t Nam: “KTQT là vi c thu th p, x lý, phân tích

và cung c p thông tin kinh t , tài chính theo yêu c u qu n tr và quy t đ nh kinh

t , tài chính trong n i b đ n v k toán” [4]

Theo t đi n thu t ng k toán M : “KTQT là l nh v c k toán liên quan đ n thu th p và x lý các thông tin kinh t nh m h tr nh ng nhà qu n lý trong vi c đ a ra các quy t đ nh tài chính đ c bi t trong ho ch đ nh k ho ch

và qu n lý giá thành” [5]

Theo hi p h i k toán viên Hoa K n m 1982: “KTQT là quy trình đ nh

d ng, đo l ng, t ng h p, phân tích, l p b ng bi u, gi i thích và thông đ t các

s li u tài chính và phi tài chính cho ban giám đ c đ l p k ho ch, đánh giá, theo dõi vi c th c hi n trong ph m vi n i b doanh nghi p và đ đ m b o vi c

s d ng có hi u qu các tài s n và qu n lý ch t ch các tài s n này” [6]

T nh ng quan đi m trên, có th hi u KTQT là m t khoa h c thu th p,

x lý và cung c p nh ng thông tin đ nh l ng v ho t đ ng c a đ n v m t cách c th , giúp các nhà qu n lý trong quá trình ra quy t đ nh liên quan đ n

vi c l p k ho ch, t ch c th c hi n, ki m tra, ki m soát và đánh giá tình hình

th c hi n các ho t đ ng c a đ n v

Nh v y, cùng v i s xu t hi n c a n n kinh t th tr ng, KTQT đã ra

đ i và tr thành công c quan tr ng tr giúp cho nh ng ng i làm công tác

qu n lý ra quy t đ nh s n xu t kinh doanh và là ph ng ti n đ th c hi n ki m soát qu n lý trong doanh nghi p

* M c đích c a k toán qu n tr

KTQT là lo i k toán dành riêng cho các nhà qu n lý, tr giúp cho vi c

ra quy t đ nh theo t ng tình hu ng c th Các quy t đ nh c a nhà qu n lý h u

h t đ u liên quan đ n v n đ chi phí (tiêu dùng ngu n l c) và giá tr thu đ c (l i ích) do các chi phí t o ra Vì v y m c tiêu c a k toán qu n tr t p trung vào hai m c tiêu ch y u sau:

- Nh m liên k t gi a vi c tiêu dùng các ngu n l c (chi phí) và nhu c u tài tr v i các nguyên nhân c a vi c tiêu dùng các ngu n l c đó (chi phí phát sinh) đ th c hi n các m c đích c th c a đ n v

- Tìm cách t i u hoá m i quan h gi a chi phí v i giá tr (l i ích) mà chi phí đó t o ra

Song song v i vi c th c hi n nhi m v c a k toán nói chung nh : thu

th p, x lý, phân tích thông tin, s li u; Ki m tra, giám sát tình hình tài chính, tài s n; cung c p thông tin, tham m u, đ xu t các gi i pháp ph c v yêu c u

qu n tr và quy t đ nh kinh t , tài chính c a đ n v , KTQT còn th c hi n nhi m

2.1.1.2 N i dung và vai trò c a KTQT trong doanh nghi p

* N i dung c a KTQT trong doanh nghi p

Xu t phát t nh ng đ c thù v cung c p thông tin nh đ i t ng s d ng thông tin mà KTQT bao hàm r t nhi u n i dung và nó đ c ph n ánh m t cách chi ti t, t m cho t ng v n đ nh m th c hi n vai trò là c s đ ra quy t đ nh

c a nhà qu n tr

Có th tìm hi u KTQT trên hai bình di n c b n sau:

Xét trên n i dung các thông tin mà KTQT cung c p:

- KTQT các y u t s n xu t kinh doanh: mua s m, s d ng đ i t ng lao đ ng- hàng t n kho; T li u lao đ ng- tài s n c đ nh; Tuy n d ng và s

d ng lao đ ng – lao đ ng và ti n l ng…

- KTQT chi phí, giá thành s n ph m: nh n di n, phân lo i chi phí, giá thành; L p d toán chi phí s n xu t; t p h p, tính toán, phân b chi phí, giá thành; L p báo cáo phân tích chi phí theo b ph n, theo các tình hu ng quy t

đ nh…

- KTQT doanh thu và k t qu kinh doanh: phân lo i doanh thu, xác đ nh giá bán, l p d toán doanh thu; tính toán, h ch toán chi ti t doanh thu, phân b chi phí chung, xác đ nh k t qu chi ti t; L p các báo cáo phân tích k t qu chi

ti t theo b ph n, theo các tình hu ng ra quy t đ nh…

- KTQT v các ho t đ ng đ u t tài chính

- KTQT các ho t đ ng khác c a doanh nghi p

Trong t t c các n i dung trên thì chi phí đ c coi là tr ng tâm c a KTQT Chính vì v y đã có m t s quan đi m cho r ng KTQT là k toán chi phí

Xét theo quá trình KTQT trong m i quan h v i ch c n ng qu n lý

- Chính th c hoá các m c tiêu c a đ n v thành các ch tiêu kinh t

- L p d toán chung và các d toán chi ti t

- Thu th p, cung c p thông tin v k t qu th c hi n các m c tiêu

- L p các báo cáo KTQT

* Vai trò c a KTQT trong doanh nghi p

KTQT là công c qu n tr , m t công c r t quan tr ng trong quá trình

ho ch đ nh và ki m soát chi phí, thu nh p, tính toán hi u qu quá trình kinh doanh nh m đ a ra các quy t đ nh qu n tr đúng đ n Th t v y, quá trình s n

xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p b t k hình thái kinh t xã h i nào, thành ph n kinh t nào mu n đ t đ c hi u qu cao c ng c n ph i bi t đ c thông tin v tình hình ho t đ ng kinh t tài chính m t cách k p th i, đ y đ , chính xác và trung th c Nh ng thông tin v tình hình chi phí mà các doanh

nghi p đã chi ra cho t ng ho t đ ng kinh doanh, t ng đ a đi m kinh doanh

ho c t ng lo i s n ph m Nh ng thông tin v thu nh p và xác đ nh k t qu s n

xu t kinh doanh theo t ng ho t đ ng, đ a đi m ho c s n ph m đó ch có th

nh n bi t đ c m t cách c th thông qua vi c thu nh n, x lý và cung c p thông tin c a KTQT Trên c s các thông tin đã thu nh n đ c, KTQT có nhi m v phân tích, di n gi i, l p d toán chi ti t đ ph c v cho nhà qu n tr l a

ch n, quy t đ nh ph ng án t i u nh t trong qu n lý Vi c quy t đ nh đ a vào

s n xu t s n ph m nào đó, s n l ng là bao nhiêu, chi phi và l i nhu n m c nào, t i sao chi phí th c t v i d tính v t và ph i có bi n pháp gì đ gi m th p chi phí, t ng l i nhu n Nh ng v n đ này ch có th quy t đ nh đ c khi nhà

qu n tr có đ y đ s li u do KTQT cung c p Ho t đ ng qu n tr doanh nghi p

là quá trình liên t c t khâu l p k ho ch đ n khâu t ch c ki m tra th c hi n k

ho ch vì th không th thi u nh ng thông tin do KTQT cung c p

M c đích và yêu c u c a KTQT là ph i tính toán đ c chi phí c a t ng

ho t đ ng kinh doanh, t ng lo i s n ph m, hàng hoá, d ch v ho c t ng đ a

đi m kinh doanh; phân tích chi ti t đ c k t qu c a t ng ho t đ ng, t ng s n

2.1.2 T ng quan v chi phí s n xu t và giá thành s n ph m

2.1.2.1 Chi phí s n xu t và các cách phân lo i chi phí s n xu t

* Chi phí s n xu t

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p th c ch t là quá trình tiêu dùng các y u t s n xu t và kinh doanh bao g m: T li u lao đ ng, đ i

t ng lao đ ng và s c lao đ ng đ t o ra các s n ph m, công vi c, lao v nh t

đ nh nh m đáp ng nhu c u s n xu t và tiêu dùng c a xã h i Trong quá trình này doanh nghi p đã tiêu dùng m t b ph n ngu n l c làm phát sinh chi phí

đ ng th i t o ra ngu n l c m i d i d ng công vi c, s n ph m, lao v

Chi phí s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p là toàn b hao phí v lao

đ ng s ng, lao đ ng v t hoá và các chi phí c n thi t khác mà doanh nghi p ch

ra trong quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh bi u hi n b ng th c đo ti n

- Chi phí s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ph i đ c đo l ng

b ng th c đo ti n t và đ c xác đ nh trong m t kho ng th i gian xác đ nh

* Phân lo i chi phí s n xu t

D i góc đ c a KTQT, chi phí s n xu t đ c chia thành:

- Theo m i quan h c a chi phí v i các kho n m c trên b ng cân đ i k toán và báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh

+ Chi phí hàng s n ph m: Là nh ng kho n chi phí g n li n v i quá

trình s n xu t s n ph m ho c quá trình mua hàng hoá đ bán ây là m t khái

ni m t ng đ i r ng và có s khác nhau đ i v i t ng lo i hình doanh nghi p

Trong doanh nghi p có ho t đ ng s n xu t kinh doanh thì chi phí s n

ph m trong doanh nghi p s n xu t là chi phí khâu s n xu t tính cho s n ph m

đã hoàn thành và s n ph m ch a hoàn thành trong s n xu t và khi s n ph m đã

đ c bán thì chi phí s n ph m l i tr thành giá v n hàng bán

Còn trong các doanh nghi p kinh doanh th ng m i thì chi phí hàng s n

ph m là giá v n hàng mua vào ho c bán ra bao g m giá c a hàng hoá và các chi phí liên quan

+ Chi phí th i k : Là các chi phí cho ho t đ ng kinh doanh trong k

không t o nên giá tr c a hàng t n kho – tài s n mà tr c ti p nh h ng đ n l i nhu n trong k Chi phí th i k bao g m: CPBH, CPQL doanh nghi p

- Theo kh n ng quy n p chi phí vào các đ i t ng k toán chi phí

+ Chi phí tr c ti p: Là nh ng chi phí liên quan tr c ti p đ n t ng đ i

t ng k toán t p h p chi phí và đ c quy n p tr c ti p cho t ng đ i t ng ch u chi phí Chính vì v y n u lo i chi phí này chi m đa s trong t ng chi phí thì s thu n l i cho vi c ki m soát chi phí và xác đ nh nguyên nhân t o ra chi phí

+ Chi phí gián ti p: Là nh ng chi phí có liên quan đ n nhi u đ i t ng

k toán t p h p khác nhau Chính vì v y ph i t p h p chi phí theo t ng n i phát sinh và sau đó phân b gián ti p cho t ng đ i t ng ch u chi phí

Cách phân lo i này có ý ngh a v m t k thu t, quy n p chi phí vào các

đ i t ng t p h p chi phí s n xu t Thông qua đó k toán có th t v n các nhà

qu n tr doanh nghi p đ a ra và th c hi n m t c c u t ch c s n xu t, kinh doanh h p lý nh m m c đích có th quy n p tr c ti p các kho n chi phí cho

t ng đ i t ng t p h p chi phí T đó giúp cho vi c ki m soát chi phí đ c thu n l i h n

- Theo m i quan h c a chi phí v i quy trình công ngh s n xu t s n ph m và quy trình kinh doanh

+ Chi phí c b n: Là các chi phí có liên quan tr c ti p đ n quy trình

công ngh s n xu t, ch t o s n ph m nh : CPNVLTT, CPNCTT, chi phí công

c , d ng c s n xu t, chi phí kh u hao tài s n c đ nh dùng tr c ti p vào s n

xu t s n ph m…

+ Chi phí chung: Là các chi phí liên quan đ n ph c v và qu n lý phân

x ng có tính ch t chung nh : Chi phí qu n lý các phân x ng s n xu t, chi phí qu n lý doanh nghi p

Cách phân lo i chi phí này có th giúp các nhà qu n tr đ a ra các

ph ng án ti t ki m chi phí, h th p giá thành s n ph m b ng cách qu n lý và

s d ng chi phí theo đ nh m c tiêu hao, c i ti n quy trình công ngh đ i v i các chi phí c b n, đ ng th i h n ch ho c lo i tr nh ng kho n chi phí chung không c n thi t, t ng c ng công tác qu n lý theo d toán

- Các cách phân lo i khác s d ng trong vi c l p k ho ch, ki m tra và ra quy t đ nh

+ Theo m i quan h gi a chí phí và m c đ ho t đ ng:

_ Chi phí kh bi n (chi phí bi n đ i, bi n phí): Là bao g m nh ng chi

phí có s thay đ i v t ng s khi có thay đ i m c đ ho t đ ng c a doanh

nghi p

M c đ ho t đ ng c a doanh nghi p đây có th là s l ng s n ph m

s n xu t, s l ng s n ph m tiêu th , doanh thu bán hàng th c hi n…Lo i chi phí này có đ c đi m, n u xét theo t ng s thì bi n phí thay đ i t l thu n v i

m c đ ho t đ ng nh ng khi xét trên m t đ n v kh i l ng ho t đ ng thì bi n phí có th là m t h ng s

M c đ ho t đ ng M c đ ho t đ ng

S đ 2.1: Chi phí kh bi n

_ Chi phí b t bi n (chi phí c đ nh, đ nh bi n): Là nh ng chi phí mà v

t ng s không thay đ i khi có s thay đ i v m c đ ho t đ ng c a đ n v

Lo i chi phí này có đ c đi m, n u xét theo t ng s thì đ nh phí là không đ i,

ng c l i, xét theo trên m t đ n v kh i l ng ho t đ ng thì đ nh phí t l ngh ch v i m c đ ho t đ ng Nh v y đ i v i lo i chi phí này thì doanh nghi p có ho t đ ng hay không thì luôn t n t i đ nh phí và ng c l i, khi doanh nghi p t ng c ng m c đ ho t đ ng thì đ nh phí s gi m d n

Y u t bi n đ i

Yêú t c đ nh

S đ 2.3: Chi phí h n h p

+ Theo th m quy n ra quy t đ nh:

_ Chi phí ki m soát đ c: Là nh ng chi phí mà các nhà qu n tr m t

c p qu n lý nào đó xác đ nh đ c l ng phát sinh c a nó và có th m quy n quy t đ nh v s phát sinh chi phí đó

_ Chi phí không ki m soát đ c: Là nh ng chi phí mà nhà qu n tr

m t c p qu n lý nào đó không th d đoán đ c chính xác s phát sinh c a nó

và không có th m quy n quy t đ nh đ i v i các kho n chi phí đó

Thông qua cách phân lo i này giúp cho các nhà qu n tr t ng c p

ho ch đ nh đ c d toán chi phí đúng đ n h n, h n ch s b đ ng v vi c huy

đ ng ngu n l c đ đ m b o cho các kho n chi phí ng th i giúp cho các nhà

qu n tr c p cao đ a ra ph ng h ng đ t ng c ng chi phí ki m soát đ c cho t ng c p đ a ra ph ng h ng đ t ng c ng chi phí ki m soát đ c cho

t ng c p nh m r ng, phát tri n các quy trình s n xu t kinh doanh có t l

đ nh phí cao h n, phân c p qu n lý chi ti t rõ ràng h n v nh ng chi phí gián

ti p ph c v cho qu n lý s n xu t kinh doanh

+ Các lo i chi phí đ c s d ng trong vi c l a ch n các ph ng án: _ Chi phí chênh l ch: Là nh ng kho n chi phí có ph ng án s n xu t

kinh doanh này nh ng không có ho c ch có m t ph n ph ng án s n xu t kinh doanh khác Có th nói đây là thông tin thích đáng cho vi c xem xét, l a

ch n ph ng án t i u

_ Chi phí c h i: Là nh ng l i ích b m t đi khi l a ch n ph ng án s n

xu t kinh doanh này thay vì l a ch n ph ng án s n xu t kinh doanh khác

Lo i chi phí này không đ c ph n ánh trên s sách k toán nh ng l i có vai trò

r t quan tr ng, đòi h i nhà qu n lý ph i cân nh c và xem xét tr c khi đ a ra quy t đ nh Trong vi c l a ch n các ph ng án s n xu t thì chi phí c h i đ c

xem là thông tin thích đáng

_ Chi phí chìm: Là nh ng chi phí đã phát sinh mà bu c nhà qu n tr ph i

ch p nh n và nó t n t i trong t t c các ph ng án s n xu t kinh doanh Chính

vì v y không th lo i b chi phí này, đây là thông tin không thích đáng cho vi c xem xét, l a ch n ph ng án t i u và do v y khi l a ch n ph ng án t i u không c n ph i xét t i chi phí này

* Ph ng pháp xác đ nh chi phí trong KTQT

Trên góc đ c a KTTC, chi phí đ c nhìn nh n nh nh ng kho n phí

t n đã phát sinh g n li n v i các ho t đ ng c a doanh nghi p bao g m các chi phí đã phát sinh trong quá trình ho t đ ng s n xu t, kinh doanh thông th ng

c a doanh nghi p và các chi phí khác Nh ng kho n chi phí này đ c k toán ghi nh n trên c s các ch ng t , tài li u ph n ánh các nghi p v phát sinh trong k Ch ng h n nh khi xu t kho NVL s d ng vào s n xu t thì khi đó chi phí nguyên v t li u t ng lên và giá tr hàng t n kho gi m xu ng Nghi p v này

đ c ch ng minh b ng các phi u xu t kho

Trong khi đó, d i cái nhìn c a KTQT thì m c đích c a KTQT chi phí là cung c p các thông tin thích h p v chi phí, k p th i đ a ra các quy t đ nh v s n

xu t, kinh doanh B i v y KTQT không ch đ n thu n là nh n di n các chi phí

nh KTTC mà đó còn là s nh n di n thông tin ph c v cho các c p qu n lý Vì

v y chi phí đ c ph n ánh có th là nh ng chi phí hi n t i di n ra hàng ngày

ho c c ng có th đó là nh ng chi phí c tính, d đoán nh m thông qua đó có

th l a ch n đ c ph ng án t i u nh t và đ a ra quy t đ nh đúng đ n nh t

Vi c xác đ nh chi phí th ng đ c th c hi n theo 2 ph ng pháp:

Ph ng pháp xác đ nh chi phí theo công vi c và ph ng pháp xác đ nh chi phí theo quá trình s n xu t

- Ph ng pháp xác đ nh chi phí theo công vi c:

Ph ng pháp này th ng đ c s d ng trong các doanh nghi p s n xu t theo đ n đ t hàng c a khách hàng áp d ng ph ng pháp này thì s n ph m

ph i đ m b o ít nh t m t trong các đ c đi m sau:

- Có tính đ c đáo theo yêu c u c a t ng đ n đ t hàng

- Có giá tr l n

- Có kích th c l n

- c đ t mua tr c khi s n xu t

- Mang tính đ n chi c, duy nh t

c đi m n i b t c a ph ng pháp xác đ nh chi phí theo công vi c là

vi c tính toán, phân b chi phí theo t ng công vi c c th K toán ph i c ng

d n CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC m i công vi c đ ng i qu n lý có th n m

đ c giá thành c a t ng b c công vi c nh m tính l lãi cho t ng công vi c c

th ó chính là vi c ki m soát chi phí vì n u giá thành quá cao s làm gi m l i nhu n ho c có th b l Các nhà qu n lý đi u khi n công vi c đ đ m b o chi phí luôn n m trong gi i h n k ho ch cho phép, n u n m ngoài gi i h n đó thì

ph i tìm hi u nguyên nhân đ x lý, đi u khi n k p th i

Quá trình t p h p chi phí theo ph ng pháp này đ c th hi n qua s đ

ch T nh sau:

S đ 2.4: Quá trình t p h p chi phí công vi c

TK632 TK622

- Ph ng pháp xác đ nh chi phí theo quá trình s n xu t

Ph ng pháp này áp d ng trong các doanh nghi p s n xu t đ i trà m t

lo i s n ph m và quá trình s n xu t đi qua nhi u công đo n khác nhau

Theo ph ng pháp này thì các s n ph m th ng có đ c đi m sau:

V i quy trình s n xu t liên t c, phân x ng là b ph n s n xu t c s , là

n i phát sinh chi phí c a quá trình s n xu t đó, ho t đ ng s n xu t di n ra liên

t c các phân x ng k ti p nhau, s n ph m có s v n đ ng và chuy n đ i t phân x ng này sang phân x ng khác

Các chi phí s n xu t đ c t p h p theo t ng phân x ng đ c th hi n qua s đ ch T nh sau trong tr ng h p doanh nghi p có 2 phân x ng s n

TK 155 TK154(II)

2.1.2.2 Giá thành s n ph m và các cách phân lo i giá thành

* Giá thành s n ph m

Giá thành s n ph m là bi u hi n b ng ti n c a toàn b các kho n hao phí

v lao đ ng s ng và lao đ ng v t hoá có liên quan đ n kh i l ng công vi c,

s n ph m, lao v đã hoàn thành

*Các cách phân lo i giá thành

- Theo ph m vi tính toán

+ Giá thành s n xu t theo bi n phí: Giá thành s n xu t theo bi n phí là

giá thành mà trong đó ch bao g m bi n phí thu c CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC tính cho s n ph m hoàn thành Theo ph ng pháp này thì toàn b đ nh phí s n xu t đ c tính vào báo cáo k t qu kinh doanh trong k mà không n m trong giá thành s n xu t s n ph m

Giá thành s n xu t theo bi n phí là m t b ph n trong giá thành toàn b theo bi n phí Thông qua đó doanh nghi p s xác đ nh lãi g p trên bi n phí (lãi đóng góp, s d đ m phí) và cho phép mô hình hoá m t cách đ n gi n m i quan h Chi phí - Kh i l ng - L i nhu n

Thông tin v giá thành s n xu t theo bi n phí có vai trò quan tr ng trong

vi c ph c v cho vi c đ a ra các quy t đ nh ng n h n, mang tính sách l c, là

c s đ xác đ nh đi m hoà v n Nó th ng đ c s d ng ch y u trong môi

tr ng ki m soát ho t đ ng, đó nhà qu n tr ph i đ a ra các quy t đ nh ng n

h n, t c th i ho c đ t xu t

+ Giá thành s n ph m có phân b h p lý chi phí c đ nh: N i dung c a

giá thành s n ph m có phân b h p lý chi phí c đ nh bao g m: Toàn b bi n phí s n xu t (tr c ti p, gián ti p); ph n đ nh phí đ c phân b trên c s m c

ho t đ ng th c t so v i m c ho t đ ng chu n (theo công su t thi t k và đ nh

m c) Ph n đ nh phí còn l i là chi phí ho t đ ng d i công su t đ c coi là chi phí th i k

+ Giá thành toàn b c a s n ph m tiêu th : Giá thành toàn b s n ph m

tiêu th bao g m giá thành s n xu t c ng v i CPBH và CPQL doanh nghi p

Ch tiêu này ch xác đ nh khi s n ph m đã đ c tiêu th và đ c s d ng đ xác đ nh k t qu

- Th i gian và c s s li u tính giá thành

+ Giá thành k ho ch: Là lo i giá thành đ c tính trên c s chi phí s n

xu t k ho ch và s n l ng k ho ch Lo i giá thành này đ c xác đ nh tr c khi ti n hành s n xu t và đó là m c tiêu c a các doanh nghi p nh m ti t ki m

đ c chi phí s n xu t đ ng th i đánh giá tình hình t ch c th c hi n k ho ch

đ h giá thành s n ph m

+ Giá thành đ nh m c: Là lo i giá thành đ c tính trên c s các đ nh

m c chi phí hi n hành và ch tính cho đ n v s n xu t Lo i giá thành này c ng

đ c xác đ nh tr c khi ti n hành s n xu t Giá thành đ nh m c là công c đ

qu n lý chi phí s n xu t và giá thành s n ph m; Là th c đo chính xác đ xác

đ nh hi u qu s d ng tài s n, lao đ ng, ti n v n trong s n xu t; Là c n c đ đánh giá đúng đ n k t qu th c hi n các gi i pháp kinh t , k thu t mà doanh nghi p đã đ ra trong quá trình s n xu t kinh doanh

+ Giá thành s n xu t th c t : Là lo i giá thành đ c xác đ nh trên c s

các chi phí th c t đã phát sinh và s l ng s n ph m đ c s n xu t th c t trong k Lo i giá thành này đ c xác đ nh sau khi đã hoàn thành quá trình s n

xu t ây là ch tiêu kinh t t ng h p ph n ánh k t qu ph n đ u c a doanh nghi p trong vi c s d ng các gi i pháp t ch c kinh t , k thu t đ th c hi n quá trình s n xu t s n ph m Giá thành s n xu t th c t là c n c đ xác đ nh

k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

2.1.3 K toán qu n tr chi phí, giá thành

2.1.3.1 Khái ni m KTQT chi phí, giá thành

KTQT chi phí, giá thành là m t ch c n ng qu n tr có ý th c ch không

ph i là m t ch ng trình c th , nó mang tính liên t c và đ u đ n nh m ki m soát t t chi phí, giá thành đ thu l i và tái đ u t cho t ng lai

kinh doanh Chính vì v y đây là ch tiêu r t đ c các nhà qu n lý doanh nghi p quan tâm

M c đích s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p luôn là l i nhu n

t i đa Vì th h quan tâm đ n công tác qu n lý chi phí, giá thành đ xem ph i

b ra nh ng chi phí nào, m c đ bao nhiêu và k t qu s n xu t thu đ c là gì? Song n u ch bi t m t cách t ng th , khái quát nh v y thì ch a đ đ đ m

b o m t quá trình s n xu t kinh doanh hi u qu M t trong nh ng yêu c u c a

qu n lý doanh nghi p là ph i chi ti t hoá các n i dung v chi phí, giá thành đ i

v i t ng lo i ho t đ ng, t ng lo i s n ph m, d ch v do v y khi b c vào n n kinh t th tr ng các doanh nghi p đã ti n hành đa d ng hoá các ho t đ ng s n

xu t kinh doanh Doanh nghi p có th ti n hành nhi u lo i ho t đ ng khác nhau trên c s ngành ngh , gi y phép kinh doanh đã đ c c p: v a s n xu t tiêu th

s n ph m, v a mua - bán v t t , hàng hoá…Trong m i ho t đ ng l i bao g m nhi u s n ph m, v t t , hàng hoá, d ch v khác nhau M t câu h i đ t ra là ph i làm th nào đ có th qu n lý hi u qu các ho t đ ng đó và ki m soát các kho n

m c phát sinh m t cách t t nh t? Câu h i này ch đ c tr l i khi có s tham gia

c a KTQT chi phí, giá thành, doanh thu và k t qu Do v y, KTQT chi phí, giá thành s n ph m, lao v , d ch c là n i dung không th thi u đ c trong toàn b

n i dung t ch c công tác k toán c a doanh nghi p và nó có ý ngh a thi t th c

đ i v i các nhà qu n tr doanh nghi p b i m t s lý do ch y u sau:

- Giúp cho các nhà qu n tr doanh nghi p có thông tin h u ích v chi phí, giá thành c a t ng ho t đ ng, s n ph m, lao v , d ch v

- Giúp cho các nhà qu n tr doanh nghi p doanh nghi p đ a ra đ c các quy t đ nh phù h p cho vi c m r ng ho c thu h p quy mô ho t đ ng s n xu t kinh doanh Thông qua s KTQT chi phí, giá thành cùng v i s li u c a KTQT doanh thu, k t qu mà các nhà qu n lý có quy t đ nh đúng đ n trong vi c m

r ng m t ho t đ ng nào đó ho c trong t ng lo i ho t đ ng thì m r ng đ i v i

lo i s n ph m, d ch v nào và ng c l i i u này có ý ngh a quan tr ng quy t

đ nh s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p

- Giúp cho các nhà qu n tr doanh nghi p quy t đ nh ng ng hay ti p t c

s n xu t kinh doanh c ng nh các quy t đ nh nên t s n xu t hay nên đi mua

ho c chuy n h ng kinh doanh, đ u t …

- Giúp cho các nhà qu n tr doanh nghi p đ nh đ c giá bán s n ph m

dch v , hàng t n kho…t đó có chính sách giá c h p lý

Có th nh n th y nh ng thông tin mà KTQT chi phí, giá thành s n

ph m, d ch v , lao v cung c p là nh ng thông tin c n thi t, nhanh chóng, k p

th i giúp cho các nhà qu n tr doanh nghi p đ ra đ c các quy t đ nh phù h p

v i tình hình th c t và có nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n trong k Tuy nhiên c ng c n ph i kh ng đ nh m t đi u r ng KTQT chi phí, giá thành là công

vi c h t s c ph c t p, đòi h i nhi u th i gian, công s c và ch khi nào doanh nghi p th c hi n t t, đ y đ các n i dung liên quan thì KTQT chi phí, giá thành

m i có th phát huy đ c h t vai trò to l n c a nó

2.1.3.3 N i dung c a KTQT chi phí, giá thành

KTQT chi phí, giá thành c ng gi ng nh KTQT trong các l nh v c khác

c a quá trình s n xu t kinh doanh, t c là c ng bao g m đ y đ các n i dung

c a qu n tr , t giai đo n l p k ho ch đ n t ch c th c hi n, ki m tra đánh giá cho t i khâu ra quy t đ nh

* L p k ho ch chi phí, giá thành:

ây là m t ch c n ng c b n c a qu n tr nói chung và là m t n i dung quan tr ng c a qu n tr chi phí, giá thành nh m ti t ki m chi phí và h giá thành s n ph m L p k ho ch chi phí, giá thành là xây d ng các m c tiêu ph i

và đ t hi u qu cao nh t

KTQT có vai trò thu th p và cung c p các thông tin đã và đang th c hi n

đ ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh c a nhà qu n tr và ch đ o th c

hi n các quy t đ nh c trong ng n h n và trong dài h n Ngoài ra KTQT còn thu

th p thông tin th c hi n đ ph c v cho vi c ki m tra, đánh giá sau này

* T ch c ghi chép ph n ánh các kho n chi phí và tính giá thành s n ph m:

C ng gi ng nh KTTC, khi phát sinh các nghi p v kinh t , KTQT ti n hành ph n ánh các kho n chi phí vào s sách có liên quan m t cách đ y đ , k p

th i và chi ti t cho t ng lo i s n ph m, công vi c khác nhau cùng v i chi phí chung c a toàn doanh nghi p Thông qua nh ng con s đã đ c ph n ánh, các nhà qu n tr có đ c hình dung v tình hình th c t c a doanh nghi p đ có

cho vi c qu n tr đ c hi u qu thì sau khi l p k ho ch đ y đ và t

ch c th c hi n h p lý, đòi h i nhà qu n tr ph i ti n hành ki m tra và đánh giá

* Th c hi n vi c ra quy t đ nh:

M c đích c a KTQT không ch d ng l i vi c chi ti t hoá các kho n m c

mà quan tr ng h n n a đó là giúp các nhà qu n tr đ a ra các quy t đ nh s n xu t kinh doanh ó là c m t quá trình xuyên su t các khâu qu n tr doanh nghi p, t khâu l p k ho ch cho đ n vi c t ch c th c hi n và ki m tra, đánh giá

KTQT có vai trò cung c p thông tin, l p các báo cáo qu n tr đ phân tích vi c th c hi n các ph ng án, t v n cho các nhà qu n tr l a ch n ph ng

án t i u nh t và đ a ra quy t đ nh phù h p nh t

2.1.4 M t s mô hình t ch c KTQT chi phí, giá thành và kinh nghi m

2.1.4.1 M t s mô hình t ch c KTQT chi phí, giá thành

Cùng v i nh ng th ng tr m c a n n kinh t , k toán c ng đã đ c hình thành và phát tri n qua nhi u giai đo n và đã có nhi u thay đ i đ phù h p v i

s phát tri n c a n n s n xu t xã h i M t trong nh ng thay đ i đ c coi là

b c ngo t đó là s phân tách gi a KTTC và KTQT Trong quá trình đó, KTQT th c s đã phát huy đ c vai trò to l n c a mình và d n tr thành b

ph n quan tr ng trong vi c cung c p thông tin ph c v cho công tác qu n lý và

đi u hành các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Mô hình này nói lên r ng, KTQT k t h p v i KTTC cùng s d ng m t

ch đ k toán th ng nh t, m t h th ng tài kho n chi ti t, các lo i s sách và các báo cáo gi ng nhau Tuy nhiên ho t đ ng trong cùng m t b máy nh v y, đ

m i lo i k toán có th đ c l p phát huy đ c ch c n ng c a mình thì ngay trong

vi c t ch c c ng đã có s phân chia c th KTTC s d ng các tài kho n k toán t ng h p, h th ng báo cáo tài chính theo quy đ nh c a B tài chính Còn

KTQT đi sâu vào các tài kho n chi ti t, s d ng báo cáo KTQT cung c p thông tin theo t ng b ph n, t ng tình hu ng ra quy t đ nh và đ c linh ho t theo yêu

c u c a qu n lý S k t h p gi a hai ch c n ng k toán trên nh m m c đích cung

c p thông tin cho c đ i t ng bên trong và bên ngoài doanh nghi p

T đó đ h ch toán chi phí và tính giá thành s n ph m, doanh nghi p có th áp

d ng ph ng pháp k toán chi phí, giá thành sau:

* K toán chi phí, giá thành s n xu t theo công vi c:

H th ng k toán này đ c áp d ng trong các doanh nghi p s n xu t các

s n ph m đ n chi c ho c t ng lô hàng khác nhau v quy cách, nguyên li u hay

k thu t s d ng i t ng t p h p chi phí s n xu t là các đ n đ t hàng, lô s n

ph m ho c t ng s n ph m đ n l i t ng tính giá thành là t ng đ n đ t hàng, lô s n ph m ho c t ng s n ph m hoàn ch nh

V i đ c tr ng là các kho n chi phí phát sinh trong k đ c k toán t ng

h p và c ng d n theo công vi c đã giúp cho các nhà qu n tr có th so sánh giá thành th c t v i giá thành k ho ch nh m ki m soát chi phí

K toán chi phí, giá thành s n xu t theo công vi c có đ c đi m:

- i v i kho n m c CPNVLTT và CPNCTT: Do có liên quan tr c ti p

t i t ng đ i t ng ch u chi phí nên chi phí s đ c t p h p tr c ti p cho t ng

đ n đ t hàng Trong tr ng h p m t phân x ng đ m nh n th c hi n nhi u

đ n đ t hàng thì chi phí đ c t p h p theo phân x ng và chi ti t theo t ng

đ n đ t hàng

- i v i kho n m c CPSXC: N u m i phân x ng ti n hành th c hi n

m t đ n đ t hàng riêng bi t thì CPSXC c ng là chi phí tr c ti p nên s đ c t p

h p tr c ti p cho t ng đ n đ t hàng Ng c l i, n u phân x ng đó th c hi n

đ m nh n nhi u đ n đ t hàng thì CPSXC s t p h p theo t ng phân x ng sau

đó ti n hành phân b cho t ng đ i t ng ch u chi phí theo tiêu th c thích h p

* K toán chi phí, giá thành s n xu t theo quá trình s n xu t:

ây là ph ng pháp đ c áp d ng cho các doanh nghi p mà quá trình

s n xu t ph i tr i qua nhi u công đo n khác nhau và s n xu t hàng lo t m t

lo i s n ph m i t ng t p h p chi phí s n xu t theo t ng công đo n ho c

t ng b ph n khác nhau c a doanh nghi p i t ng tính giá thành là s n

ph m hoàn thành m i giai đo n ho c s n ph m hoàn thành giai đo n công ngh cu i cùng

Hình th c k toán này đ c t ch c t ng ng v i t ng quy trình s n

xu t t ng doanh nghi p: quy trình s n xu t liên t c, quy trình s n xu t song song hay quy trình s n xu t h n h p

K toán chi phí, giá thành s n xu t theo quá trình s n xu t có đ c đi m:

- Quá trình t p h p chi phí đ c th c hi n đ n gi n, chi phí phát sinh

g n li n v i quá trình s n xu t t ng phân x ng và đ c luân chuy n t phân

x ng này đ n sang phân x ng khác

- Vi c tính giá thành đ n v bán thành ph m và l p báo cáo chi phí s n

xu t đ c th c hi n t ng phân x ng

- Chi phí s n xu t phát sinh phân x ng nào thì t p h p tr c ti p cho phân x ng đó Sau đó nh ng chi phí đó đ c chuy n cho phân x ng k ti p Chi phí m i phân x ng sau bao g m giá tr bán thành ph m c a phân x ng

tr c chuy n sang và chi phí phát sinh t i phân x ng đó Bán thành ph m c a phân x ng tr c là đ i t ng ch bi n c a phân x ng sau và s đ c v n

đ ng qua các phân x ng s n xu t phân x ng cu i cùng, bán thành ph m

đ c hoàn thành và tr thành thành ph m c a doanh nghi p

l p các báo cáo tài chính ph c v s quan tâm c a các đ i t ng bên ngoài doanh nghi p Còn KTQT cung c p thông tin, cho đ i t ng bên trong doanh nghi p, ph c v cho m c tiêu qu n tr

Mô hình này áp d ng ch y u C ng hoà Pháp và nh ng n c th c

hi n theo k toán Pháp

Trong mô hình này, KTQT đ t tr ng tâm vào vi c xác đ nh và ki m soát chi phí các doanh ngh êp s n xu t b ng cách chia chi phí theo các trung tâm trách nhi m qu n lý, phân tích và đánh giá tìm ra các nguyên nhân làm sai l ch chi phí và đi u hoà m i quan h gi a KTTC và KTQT Chi phí s đ c l p d toán và t t c các chi phí s đ c t p h p theo các b ph n t o thành các trung tâm phân tích, bao g m trung tâm chính và trung tâm ph đây, nh ng kho n chi phí phát sinh trung tâm nào thì s đ c ph n ánh vào các trung tâm đó

Cu i k chi phí c a các trung tâm ph đ c phân b cho các trung tâm chính sau đó đ c phân b vào giá thành theo nh ng tiêu th c thích h p

c đi m n i b t là các chi phi trong KTTC đ c phân lo i theo b n

ch t kinh t , vi c phân lo i này ch mang tính t ng quát mà ch a cung c p

đ c các thông tin c n thi t đ tính toán giá thành trong KTQT Do đó các chi phí c a KTTC khi chuy n sang KTQT, đ i b ph n chi phí đ c đ a vào giá thành, nh ng kho n chi phí này g i là chi phí phân b Tuy nhiên có m t s kho n chi phí không đ c đ a vào giá thành, g i là chi phí không phân b Nh

v y, chi phí không phân b là nh ng chi phí mà KTTC đ c coi là chi phí

nh ng KTQT l i không coi đó là chi phí và không đ c tính vào giá thành

Ng c l i, có m t s kho n m c KTTC không coi là chi phí nh ti n l ng

c a ch doanh nghi p, lãi c đ nh hàng n m c a c đông…nh ng đ c KTQT

ph n ánh vào giá thành Các kho n này đ c KTQT g i là chi phí b sung M i quan h gi a chi phí c a KTTC và KTQT đ c th hi n qua s đ sau:

Trung tâm ch

t o (s n

xu t)

Trung tâm

th ng

m i bán hàng

2.1.4.2 M t s kinh nghi m v l nh v c KTQT c a m t s n c trên th gi i

Qua hai mô hình nêu trên có th nh n th y, m c dù k toán đã có s phân chia song KTTC và KTQT v n t n t i song song v i nhau và KTQT đang

d n phát huy vai trò quan tr ng tron vi c cung c p thông tin cho công tác qu n

lý và ki m soát chi phí KTQT s d ng thông tin do KTTC cung c p đ ng th i thu th p thông tin liên quan t i t ng lai m t cách c th và chi ti t nh m th c

hi n ch c n ng qu n lý các n c nh M , Pháp – n i có h th ng k toán phát tri n và t ng đ i hoàn ch nh thì k toán đ u nh n m nh đ n tính linh

ho t, k p th i trong vi c xác đ nh chi phí, không b ràng bu c b i các quy đ nh, pháp lý mà th hi n m c tiêu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p là đ t đ c

- Vi c phân công trách nhi m cho t ng ng i đ c th c hi n d dàng,

đ n gi n và t o đi u ki n ki m soát đ c kh i l ng công vi c c a t ng nhân viên trong phòng k toán

- Quá trình thu th p và x lý thông tin đ c k toán ti n hành nhanh chóng

- T o đi u ki n thu n l i cho vi c s d ng máy tính trong quá trình làm

vi c, ti t ki m công s c và th i gian cho k toán

Tuy nhiên, mô hình này l i mang nh c đi m n i b t là không t o đi u

ki n thu n l i cho vi c chuyên môn hoá gi a KTTC và KTQT, không phát huy

ki n phát huy vai trò c a KTTC và KTQT trong doanh nghi p

Tuy nhiên, mô hình này c ng mang m t s nh c đi m ch y u sau:

2.2.2 Ph ng pháp th ng kê kinh t

Ph ng pháp này nghiên c u các hi n t ng kinh t xã h i s l n, x y

ra nhi u n i trong nhi u đi u ki n Chính vì v y v i m c tiêu là tìm ra tính quy lu t c a nh ng hi n t ng ph c t p đó, ph ng pháp đi sâu ti n hành đi u tra thu th p tài li u trên c s quan sát s l n, t ng h p và h th ng hoá các tài

li u trên c s phân t th ng kê và cu i cùng phân tích m i quan h nh h ng

l n nhau gi a các hi n t ng Áp d ng trong đ tài là các b ng so sánh tình hình th c hi n chi phí qua các k …

2.2.3 Ph ng pháp chuyên gia

ây là ph ng pháp nghiên c u khoa h c d a trên ý ki n c a các chuyên gia Thông qua đó có th n m b t đ c c v lý lu n và th c tr ng c a

v n đ nh m đ a ra đ nh h ng phù h p Trong đ tài, ph ng pháp này đ c

x yên su t quá trình nghiên c u, đó là các ý ki n v xây d ng đ nh m c chi phí

và ki m soát chi phí c a các phòng ban có liên quan

2.2.4 Ph ng pháp cân đ i

Ph ng pháp này d a trên nh ng tính toán cân đ i đ rút ra k t lu n Áp

d ng trong đ tài là vi c phân tích các y u t nh h ng t i chi phí s n xu t trong k t đó có s đi u ch nh k p th i nh ng nh h ng x u, l p l i s cân

đ i trong s phát tri n chung

s n ph m t đó đ a ra quy t đ nh có nên đ u t cho h p đ ng kinh t này không, có nên nh n đ n đ t hàng không?

III K T QU NGHIÊN C U

3.1 Gi i thi u đi m nghiên c u

3.1.1 Gi i thi u chung v Công ty

- Tên t ch c kinh doanh: Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà

- a ch : S 2 ê sông ào - ph ng Tr n Quang Kh i –TP Nam nh

- Tên giám đ c: PH M HÀO QUANG

- i n tho i: 03503849797 Fax: 03503867132

- Tài kho n s : 1020000363178 T i Ngân hàng: Công th ng t nh N

- Mã s thu : 0600340784

3.1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Công ty

Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà tr c thu c T ng công ty công nghi p tàu thu Vi t Nam, nay là T p đoàn công nghi p tàu thu Vi t Nam là m t thành viên thu c t ng công ty 91 do nhà n c đi u hành và qu n

lý Nó đ c ra đ i t tháng 12 n m 1960, toàn b ngu n v n xây d ng, mua

s m máy móc thi t b , nguyên li u đ u do Nhà n c c p Ti n thân c a công ty

c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà là xí nghi p 1-5 thu c t nh Nam Hà c

k t h p v i xí nghi p Xà Lan 1-5 N m 1993, sau khi chia tách t nh Ninh Bình

ra xí nghi p Xà Lan 1-5 đ i tên là Nhà máy đóng tàu Nam Hà thu c s giao thông tnh Nam Hà c qu n lý n ngày 01/07/1996 Nhà máy đóng tàu Nam

Hà chuy n v T p đoàn công nghi p tàu thu Vi t Nam qu n lý Ngày 12/05/2008 nhà máy đóng tàu Nam Hà đ i tên thành công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà

Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà hình thành là m t trong

nh ng công ty đóng tàu đ đi u ki n h n ch đóng tàu đi bi n trong khu v c ông Nam Á tho mãn c p II, là nhà máy l n thu c khu v c ng b ng Sông

H ng Cho đ n nay công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà luôn đ c

T p đoàn công nghi p tàu thu Vi t Nam đ t v trí chi n l c đóng ph ng

ti n có tr ng t i 5000T tr l i

3.1.1.2 c đi m s n xu t kinh doanh c a Công ty

- S n ph m ch y u

+ óng m i ph ng ti n v n t i đ ng sông, đ ng bi n có tr ng t i t 1.000T đ n 5.000T

S n ph m c a Công ty hi n nay đang có m t h u h t các t nh thu c

đ ng b ng Sông H ng Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà đã tham gia xây d ng c u cáp Nam đ nh, tàu đ y, tàu kéo V i thành tích trên Công ty

đã đ c trao t ng huân ch ng h ng 2 và h ng 3 N m 2002, chính ph quy t

đ nh ch th đ u t cung c p cho ngành đóng tàu trong n c và đ u t d án cho vay đ đóng tàu v n t i thúc đ y kinh t th ng m i d ch v phát tri n V i

th c tr ng c a Công ty, đ c s quan tâm c a B giao thông v n t i, T p đoàn công nghi p tàu thu Vi t Nam công ty đ c nâng c p c s h t ng v i d án

29 t đ ng ây c ng là c h i hi m có đóng d u m t b c ngo t l ch s sang

m t trang khác trong quá trình hình thành và phát tri n c a Công ty Qua 49

n m xây d ng và tr ng thành, v a mua s m đ i m i, đ u t máy móc thi t b , nâng cao trình đ s n xu t đ i m i công ngh , nên s n ph m c a Công ty phong phú, ch t l ng s n ph m cao, m u mã đ p có uy tín trên th tr ng

Nh đ i m i c ch Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà đã n ng

đ ng khai thác khách hàng có nhu c u s n xu t… Chính vì th đ n nay (n m 2008) doanh thu c a Nhà máy đ t 235 t đ ng

3.1.1.3 c đi m t ch c b máy qu n lý t i Công ty CPCNTT Nam Hà

(Ngu n: Phòng t ch c hành chính)

S đ 3.1: T ch c b máy qu n lý c a Công ty CPCNTT

Qua quá trình hoàn thi n t ch c c c u, hi n nay Công ty có b máy

qu n lý g n nh , phù h p v i quy mô hi n t i B máy qu n lý c a Công ty bao

g m: Ban giám đ c, các phòng ban, phân x ng

Ban giám đ c:

Hi n nay ban giám đ c c a Công ty bao g m: 1 giám đ c và 2 phó giám

đ c Giám đ c Công ty là ng i đ ng đ u Công ty đ i di n cho cán b công nhân viên Công ty đi u hành và ch huy m i ho t đ ng s n xu t, kinh doanh,

đ i s ng v t ch t và là ng i ch u trách nhi m cao nh t v i Nhà n c v ho t

đ ng kinh doanh c a Nhà n c

Các phòng ban:

c t ch c theo yêu c u qu n lý s n xu t kinh doanh ch u s ch đ o

tr c ti p c a ban Giám đ c, là b máy tham m u cho Ban giám đ c có quan h

m t thi t cùng nhau qu n lý ki m soát quá trình s n xu t c a Công ty t đó tính toán đ c hi u qu kinh doanh xu t v i ban Giám đ c nh ng bi n pháp tháo

Giám đ c

Phó giám đ c ph

trách kinh doanh

Phó giám đ c ph trách s n xu t

Phòng

k

ho ch

k thu t

đi n

g khó kh n đ y m nh s n xu t v i m c đích s n xu t liên t c, n đ nh, phát tri n Công ty c ph n công nghi p tàu thu Nam Hà có 4 phòng ban ch c n ng:

* Phòng tài chính k toán: G m 7 ng i ch u trách nhi m trong vi c t

ch c công tác k toán theo đúng ch đ nguyên t c c a Nhà n c ban hành, theo dõi qu n lý ch t ch v n và tài s n, giám sát các kho n thu chi trong m i

ho t đ ng kinh doanh T p h p chi phí tính giá thành m t cách chính xác đ y

đ , cung c p k p th i nh ng thông tin kinh t cho giám đ c đ ban giám đ c

n m b t đ c tình hình s n xu t t đó có nh ng bi n pháp h u hi u tháo g khó kh n thúc đ y s n xu t phát tri n, phát huy luân chuy n v n nhanh

* Phòng v t t : G m 4 ng i cung c p đ y đ v t t ph c v k p th i

cho s n xu t, giám sát c p phát đúng đ nh m c v t t theo đúng ph ng án k thu t, qu n lý kho tàng, v t t đ m b o ch t l ng an toàn không b th t thoát

* Phòng t ch c hành chính: G m 8 ng i ch u trách nhi m s p x p n i

làm vi c, ch n, sinh ho t và ch m lo s c kho cho CBCNV, h tr nh ng

đ n v khác cùng hoàn thành nhi m v c a Công ty giao cho

* Phòng k ho ch k thu t: G m 10 ng i có ch c n ng l p k ho ch

s n xu t theo k báo cáo, ký h p đ ng nghi m thu và thanh toán các s n ph m theo dõi giám sát quá trình thi công, qu n lý v t t b ng nh ng ph ng pháp k thu t c th qua t ng s n ph m đ ng th i theo dõi ch t l ng s n ph m

3.1.1.4 H th ng t ch c s n xu t và quy trình công ngh c a Công ty