SKKN Rèn kĩ năng đọc cho HS lớp 5 thông qua tiết tập đọc

Trong các giờ dạy tập đọc, việc rèn đọccho học sinh còn hạn chế giáo viên chưa chú ý rèn đọc khi phát âm sai, khingắt nghỉ chưa đúng.. Ngược lại, trong giờ tập đọc có giáo viên chỉ chútr

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI TỪ

TRƯỜNG: TIỂU HỌC LỤC BA - -

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 5 THÔNG QUA

TIẾT TẬP ĐỌC”

Người thực hiện: Trương Thị Nga

Sinh hoạt chuyên môn: Tổ 2

Trường: Tiểu học Lục Ba

Năm học: 2011-2012

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn sáng kiến: Trang 3

II Mục đích nghiên cứu: Trang 5 III Đối tượng nghiên cứu: Trang 5

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Khảo sát chất lượng : Trang 6

II Nguyên nhân: Trang 6 III Các giải pháp và biện pháp rèn đọc cho học sinh: Trang 8

PHẦN III: KẾT LUẬN Kết luận: Trang 20

-Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tưduy.

- Cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt vànhững hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên, con người, về văn hoá văn họcViệt Nam và nước ngoài

- Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sựtrong sáng giàu đẹp của Tiếng Việt góp phần hình thành nhân cách conngười Việt Nam XHCN

- Phân môn Tập đọc trong Tiếng Việt là một trong những phân mônquan trọng bởi có đọc tốt thì mới học tốt Tiếng Việt Đọc tốt ở phân môn

Tập đọc là các em được củng cố khắc sâu thêm những tri thức, kỹ năng học

tốt ở những phân môn khác của Tiếng Việt và các môn học khác Chức năngcủa phân môn Tập đọc là luyện đọc: rèn cho học sinh đọc đúng, đọc trôichảy, tiến tới đọc hay (đọc diễn cảm) Thông qua đọc đúng, đọc hay họcsinh cảm thụ được cái hay cái đẹp của bài văn, bài thơ Nó là chìa khoá đưacác em vào kho tàng văn hoá, khoa học, giúp các em nhận ra những tinh hoacủa dân tộc đang được tàng trữ trong sách vở Mỗi bài tập đọc là một văn

bản là một bức tranh thu nhỏ về hiện thực về cảnh đẹp đất nước, con người,

xã hội Mặt khác, thể hiện được tâm hồn của tác giả không chỉ có nội dunghấp dẫn của bài văn bài thơ mà còn phụ thuộc vào người đọc tác phẩm đó.Trước hết người đọc phải đọc đúng, đọc chính xác, đọc trôi chảy, tiến tớiđọc diễn cảm , đọc theo vai thì mới diễn tả cảm xúc, tình cảm, thái độ củatác giả bộc lộ qua từng nhân vật trong tác phẩm

Bởi vậy nâng cao năng lực đọc cho học sinh nhất là đọc đúng, đọcdiễn cảm là hết sức cần thiết đối với giáo viên cuối bậc tiểu học

B Cơ sở thực tiễn:

- Qua nhiều năm nhà trường phân công giảng dạy lớp 5 và qua dựgiờ trao đổi học tập lẫn nhau và được dự hội giảng cấp trường, cấp cụm,huyện Còn bộc lộ nhiều tồn tại:

+ Có những học sinh học tới lớp 5 đọc vẫn chưa lưu loát, chưa hay,ngắt nghỉ còn bừa bãi, nhấn giọng lên xuống tuỳ tiện Các em không hiểuđược nội dung không hiểu được nghệ thuật, không hiểu được cái hay cái đẹpcủa tác phẩm Bởi vì trình độ học sinh không đồng đều, chưa nghiên cứu kỹnội dung bài chưa cảm nhận được cái hay của bài tập đọc

+ Mặt khác, địa bàn của trường còn bị ảnh hưởng của ngôn ngữ địaphương nên học sinh phần lớn còn đọc sai, phát âm nhầm lẫn l/n ; ch/tr ;s/x ; d /r/gi ;dấu sắc với dấu ngã Trong các giờ dạy tập đọc, việc rèn đọccho học sinh còn hạn chế giáo viên chưa chú ý rèn đọc khi phát âm sai, khingắt nghỉ chưa đúng Trong việc rèn đọc diễn cảm mang tính chất hìnhthức, nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc hướng dẫn học sinh rèn đọc:đọc thành tiếng, đọc thầm Ngược lại, trong giờ tập đọc có giáo viên chỉ chútrọng đến việc tìm hiểu nội dung bài, số lượng học sinh được đọc trong lớp

Nhất là khi đọc lời các nhân vật chưa thể hiện được tính cách của cácnhân vật, qua đó giờ dạy chưa đạt được mục tiêu của tiết học.

- Qua nhiều năm giảng dạy Tập đọc ở lớp 5, tôi đã vận dụng phươngpháp giảng dạy mới theo chương trình, nội dung sách giáo khoa mới, do BộGD&ĐT quy định Đồng thời, rút kinh nghiệm của bản thân qua từng tiếtdạy; vận dụng linh hoạt các hình thức, phương pháp giảng dạy phù hợp vớiđối tượng, tích cực phát huy chủ động sáng tạo của học sinh và chú ý rèn kỹnăng toàn diện cho học sinh Trong những năm qua tôi đã đi sâu vào điềutra, nghiên cứu và đề ra những giải pháp, biện pháp hợp lý sát thực với yêucầu của bộ môn cũng như đặc điểm tình hình học sinh của nhà trường

- Do vậy kỹ năng đọc của học sinh nói riêng và chất lượng dạy, họcmôn Tiếng Việt nói chung thu được kết quả tốt Sau đây tôi xin trình bày

sáng kiến kinh nghiệm: “Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5 thông qua tiết tập đọc’’ để cùng chia sẻ kinh nghiệm với các bạn đồng nghiệp góp

phần nâng cao chất lượng dạy và học

nhằm đáp ứng mục tiêu của môn học cũng như mục tiêu chung giáo dụccấp tiểu học

II/ Mục đích nghiên cứu:

- Để giải quyết vấn đề “Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5 qua tiết tập đọc” tôi khảo sát năng lực đọc của học sinh lớp 5 để tìm ra nguyên

nhân và giải pháp rèn kỹ năng đọc qua mỗi tiết tập đọc

III/Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

1.Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh lớp 5 trực tiếp học các tiết tập đọc theo nội dung vàphương pháp mới

2 Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu về đọc đúng và đọc diễn cảm qua tiết tập đọc

PHẦN 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Qua các năm tôi được phân công giảng dạy lớp 5 Tôi tiến hành

I, Khảo sát chất lượng đọc của học sinh ở những tiết học tập đọc đầu năm năm học 2011- 2012

Cụ thể kết quả như sau:

Đọc đúng Đọc diễn cảm

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

Tỷ lệ

%

Số lượng

Tỷ lệ

%

Sốlượng

II, Nguyên nhân:

+ Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương phát âm chưa chuẩn, ông

bà, bố mẹ người lớn nói thế nào các em bắt chước như thế

+ Do bố mẹ ở địa phương khác chuyển đến hay đến xây dựng giađình nói , phát âm chưa đúng

Ví dụ: Bố mẹ phát âm sai: n/l lẫn lộn thì con cái phát âm cũng rất rễnhầm như vậy

+ Về phía giáo viên :

- Chưa thường xuyên rèn đọc, rèn phát âm, những phụ âm sai Chưa

đầu tư quỹ thời gian và rèn dứt điểm dẫn đến ảnh hưởng tới học sinh Nhiềugiáo viên đọc chưa hay, chưa đúng nhất ở bậc mẫu giáo làm ảnh hưởngkhông ít tới việc đọc của học sinh khi học 29 chữ cái

Hơn nữa trong giờ tập đọc còn có giáo viên chưa chú ý đến học sinhđọc sai, chỉ chú ý đến học sinh đọc đúng, đọc hay Các em này được làmviệc liên tục trong giờ dạy do vậy các em đọc tốt càng đọc tốt, em đọc yếuvẫn hoàn yếu

- Giáo viên còn nặng về phương pháp truyền thống, nặng thuyết trìnhkhông chú ý năng lực chủ động của học sinh Gọi học sinh đọc ít, kể cảkhâu rèn đọc và đọc giảng Nhất là khi đọc diễn cảm giáo viên chỉ gọi một

em khá đọc mang tính hình thức Chưa chú ý đến việc rèn đọc cho học sinh,nhận xét bạn đọc đúng hay sai để xửa cho bạn và điều chỉnh mình khi mìnhđọc sai Khi học sinh đọc sai đọc lại để sửa thì chưa rèn dứt điểm đối vớinhững lỗi sai của học sinh

- Chưa chú ý đến đọc nhóm đôi nối tiếp, đọc cho bạn nghe và ngượclại

- Chưa chú ý đến khâu rèn đọc thường xuyên ở các tiết dạy tập đọc vàcác tiết học khác

+ Về phía học sinh :

- Học sinh đã đọc kém lại lười đọc, không chú ý đến cách hướng dẫnđọc của cô, không nghe những bạn đọc đúng để mình học tập, để mình đọcđúng

- Đối với những em đã đọc đúng thì chưa chịu rèn kỹ năng đọc diễncảm (đọc hay) để thể hiện được cảm xúc, tình cảm thái độ qua giọng đọc vàtính cách của các nhân vật như : đọc đúng tốc độ, cao độ, trường độ, và âmsắc.

- Việc chuẩn bị bài của các em ở nhà chưa kỹ, không luyện đọc nhiềulần trước khi đến lớp

III/ Các giải pháp và biện pháp rèn đọc cho học sinh

Để giải quyết được mục đích yêu cầu của tiết tập đọc và khắc phụcnhững nguyên nhân tồn tại đã nêu trên Tôi đã tiến hành thực hiện các giảipháp, biện pháp những nội dung cụ thể sau:

1)Một số công việc chuẩn bị của giáo viên và học sinh

a, Đối với cô :

- Trước hết muốn rèn cho học sinh đọc thành tiếng đúng thì giáo viênphải đọc hay (đọc diễn cảm) Để đạt được yêu cầu trên thì giáo viên phải rèn

luyện bản thân mình đọc đúng, đọc hay Không cho phép giáo viên dạy Tập đọc mà lại đọc

chưa chuẩn Trước khi soạn bài giáo viên phải đọc bài nhiều lần, đọc thểhiện được cảm xúc của tác giả khi viết bài văn đó Dành quỹ thời gian choviệc soạn bài và thiết kế các hoạt động cụ thể của cô trò ở từng đoạn củabài Cô phải chú ý đến khâu rèn đọc cho học sinh, chú ý đến đối tượng họcsinh đọc kém Nhất là những tiết luyện đọc ở buổi hai Giáo viên phải nênsửa, rèn dứt điểm cho học sinh phát âm sai ở từng cặp phụ âm mà em đó hayphát âm sai hoặc đọc chưa đúng

- Tham khảo nội dung sách hướng dẫn giảng dạy để lựa chọn nộidung, phương pháp, hình thức học tập cho phù hợp với đối tượng của lớpmình

- Sưu tầm đồ dùng dạy học, tranh ảnh minh hoạ phục vụ cho bài dạy

để học sinh hứng thú học tập tiếp thu bài sâu hơn.

-Chú ý đến yêu cầu của phân môn tập đọc: Đó là rèn đọc, rèn đọccàng nhiều càng tốt

b, Đối với các em học sinh :

- Yêu cầu học sinh đọc kỹ trước bài ở nhà , có đọc trước bài ở nhàhọc sinh mới biết được từ nào khó đọc, hay sai để đến lớp nghe cô hướngdẫn sửa chữa và tự phát hiện ra tại sao mình đọc chưa đúng và tại sao mìnhđọc chưa hay

- Học sinh Thường xuyên rèn đọc đúng ở bất kỳ một văn bản nào nóichung hay trong các tiết tập đọc nói riêng

- Cần có sự ham thích đọc, có ý thức tự luyện đọc Tham gia đầy đủcác câu lạc bộ thi đọc mà nhà trường tổ chức Sưu tầm sách, báo, truyện đểđọc

2.Để thực hiện được mục đích, yêu cầu rèn đọc, luyện tập cụ thể trong giờ Tập đọc Tôi chú ý đến các khâu sau :

2.1 Rèn phát âm đúng: Để rèn luyện cho học sinh phát âm chuẩn

giáo viên phải hướng dẫn học sinh phát hiện lỗi và sửa lỗi cho học sinh.Trong giờ tập đọc tôi gọi học sinh khá đọc bài, và giao nhiệm vụ cụ thể các

em khác đọc thầm theo tìm những tiếng khó đọc, các phụ âm hay đọc sai.Gọi học sinh phát hiện và phát âm, các em khác theo dõi nhận xét phát âmbạn và phát âm lại Gọi 3,4 em phát âm và giáo viên chốt lại cuối cùng.Chẳng hạn: Các em hay phát âm sai n/l, giáo viên nói khi phát âm n: đầulưỡi thẳng (vì nó là âm tắc), l là âm sắc phát âm đầu lưỡi cong lên hoặc “tr”đầu lưỡi thụt vào “ch” lưỡi để thẳng …

Ví dụ: Dạy bài : “Một chuyên gia máy xúc”

- Tôi chia bài này làm 3 đoạn :

+ Đoạn 1: Từ đầu đến êm dịu

+ Đoạn 2 : Tiếp dến thân mật

+ Đoạn 3 : Phần còn lại

- Gọi học sinh khá đọc, các em khác theo dõi đọc thầm theo, tìm tiếngkhó đọc, hay phát âm sai

- Cho học sinh đọc nối tiếp theo theo đoạn

- Gọi học sinh trả lời (2,3 em) Giáo viên ghi bảng (nổi bật lên, nétgiản dị, A- lếch -xây)

- Gọi 2,3 học sinh đọc, nhận xét phát âm đúng hay sai, gọi học sinhđọc lại (Đối với từng tiếng, từ khó đọc) Giáo viên thống nhất cách đọcđúng

Do thời gian tiết tập đọc có hạn nên những học sinh phát âm sai ở tiếtluyện tập buổi hai tôi rèn dứt điểm Đối với phụ âm n/l tôi cho học sinh phát

âm như sau:

* Luyện phát âm đúng “n” trong các từ sau:

- Nóng nực, nuôi nấng, nơp nớp, na ná, nao núng, nấu nướng, nãonùng, non nước này, nung nấu, nồng nàn

* Luyện phát âm đúng âm “l” trong các từ:

- Lắm lỗi, lầm lỗi, lẫn lộn, lấp lánh, lọt lòng, lầy lội, la lối, lập loè,lừng lẫy, làm lụng, lai láng, lạnh lẽo, lanh lảnh, lành lặn,

* Luyện cả “n và l”

- Nới lỏng, nói lại, nước lửa, nức lòng, làm nũng, làng nước,

- Ví dụ: Trong lớp tôi em Long khi đọc luôn phát âm sai Tôi tìmnhiều từ có phụ âm n, l để gọi em phát âm Gọi em khá đọc trước, em ngheđọc lại, đọc nhiều lần sửa đến khi em đọc đúng Khi đã sửa cho em đọcđúng rồi, trong các tiết học sau tôi luôn luôn chú ý đến em khi đọc xem em

còn mắc lỗi lại nữa không để kịp thời uốn nắn, sửa chữa nếu em mắc lại.Vì

số lượng học sinh mắc lỗi này không nhiều nên tôi sửa sai triệt để Và cácphụ âm khác khi học sinh phát âm sai tôi tiến hành tìm các từ ngữ có âm đóluyện phát âm cho học sinh ngay trong giờ và luyện thêm ở những tiết dạyluyện tập buổi hai

2.2 Rèn đọc đúng:

- Đối với các lớp 1,2,3 việc đọc mẫu thường do giáo viên đảm nhiệm.Đến lớp 5 kỹ năng đọc của học sinh đã được nâng cao, nhiều học sinh có thểđọc đạt tới trình độ chuẩn trong những trường hợp nhất định Do vậy tôithường gọi một số học sinh khá, giỏi đọc làm mẫu trước toàn bài sau đó gọihọc sinh đọc nối tiếp đoạn kết hợp giảng từ khi các em đọc tôi kết hợp :

+ Khen những em đọc đúng, xem đó như là mẫu cho cả lớp noi theo + Dùng lời nói kết hợp chữ viết, ký hiệu và đồ dùng dạy học, hướngdẫn học sinh cách ngắt nghỉ hơi, tốc độ đọc, giọng đọc thích hợp Mỗi đoạngọi 2,3 học sinh đọc Gọi học sinh nhận xét bạn và đọc lại chú ý đọc ngắtnghỉ những cụm từ trong những câu văn dài bài văn xuôi

+ Ví dụ: Bài : “Một chuyên gia máy xúc’’

“Thế là / A-lếch -xây đưa bàn tay vừa to /vừa chắc ra/ nắm lấy bàntay đầy dầu mỡ của tôi lắc mạnh và nói://

- Sau khi học sinh phát hiện câu dài, giáo viên ghi vào bằng giấy hoặcbảng phụ gọi 2,3 em đọc Các em khác nhận xét bạn ngắt nghỉ đúng chưa,ngắt hơi, nghỉ hơi sau với những tiếng nào, em có đồng ý không? Mời em

đó đọc lại học sinh đọc và ngắt hoặc nghỉ để các ban khác nhận xét bổxung và giáo viên thống nhất cách đọc

- Đối với những em đọc yếu tôi chú ý cho các em đó đọc nhiều hơn.Hôm nay đọc một câu, ngày mai đọc hai câu, và tăng dần số câu Các em

khác chú ý nghe nhận xét bổ xung bạn đọc Nếu bạn vẫn đọc sai tiếp tục cho

em đó đọc Trong khi đọc nối tiếp đoạn kết hợp đặt câu hỏi gợi ý để các emtrả lời hiểu những từ được chú thích trong bài để học sinh hiểu nghĩa của từ

Bài : “Một chuyên gia máy xúc’’

Khi đọc đoạn 1 có từ mới ,tôi đặt câu hỏi: Qua đoạn vừa đọc em hiểu

“Công trường là gì?”

+ Học sinh trả lời: nơi tập trung người, dụng cụ, máy móc để thựchiên việc xây dựng hoặc khai thác

+ Hoặc Em hiểu : “ hoà sắc” là thế nào? (sự phối hợp màu sắc)

- Đặc biệt với các từ ở các địa phương khác, giáo viên cần cho các emhiểu từ đó ở địa phương mình có nghĩa là gì

Ví dụ : Bài “Lòng dân”có các từ: tui(tôi); ra lịnh ( ra lệnh); thiệt ( thật )

Hoặc bài “ Thư gửi các học sinh” các từ : giời ( trời) ; giở đi ( trở đi )

Trong phần rèn đọc đúng này, tôi tổ chức cho các em đọc cá nhânđọc trong nhóm, luyện đọc theo cặp, đọc trước lớp (Đọc cho bạn nghe vàngược lại) nhận xét bạn đọc và sửa nếu bạn đọc sai Đối với những em đọckém tôi nhẹ nhàng gọi học sinh đọc lại để sửa, động viên khuyến khích kịpthời để các em tự tin hơn và không chán nản, mặc cảm Tôi luôn dùng

những từ “gần đúng” để các em có ý thức tự đọc để vươn lên Ngoài ra, tôi

cho các em đọc tốt ngồi kèm những em đọc yếu trong khi luyện đọc ở lớpnhư vậy việc luyện đọc nhóm, đọc theo cặp đạt kết quả cao hơn

* Đối với các bài thơ : Đọc đúng trong bài thơ không những phát âm

đúng phải biết ngắt nghỉ theo nhịp thơ, nhấn giọng các từ ngữ Khi đọc cầnngắt nhịp 2/3 hay 3/4 hay 4/4 Gọi học sinh đọc các khổ thơ cho các emnhận xét ngắt nhịp đúng chưa, ngắt nhịp ở những tiếng nào Giáo viên ghikhổ thơ vào bảng, giấy để học sinh nói cách ngắt nhịp, nhận xét bổ xung, giáo viên thống nhất

+ Ví dụ bài: Hành trình của bầy ong.

- Gọi học sinh đọc, nhận xét, đọc lại và thống nhất cách ngắt nhịp: 4/2hay 3/5

“Chắt trong vị ngọt /mùi hương Lặng thầm thay/ những con đường ong bay

Trải qua mưa nắng /vơi đầy

Men trời đất/ đủ làm say đất trời.

Hoặc bài: “Chú đi tuần” không ngắt nhịp cố định mà chỉ cần ngắt theo

cảm xúc: Chú đi tuần/ đêm nay

Hải Phòng/ yên giấc ngủ say

Cây /rung theo gió /, lá /bay xuống lòng đường

Chú đi qua cổng trường /

Các cháu miền Nam /yêu mến

Ngoài ra không những tôi luyện cho học sinh đọc ngắt đúng nhịp thơtôi còn rèn cho học sinh biết đọc vắt dòng đúng

+ Ví dụ: Hành trình của bầy ong

“ Bầy ong giữ hộ cho người Những mùa hoa /đã tàn phai thángngày”

2.3.Rèn đọc thầm : Đọc thầm là yêu cầu cao, đọc thầm với tốc độ

nhanh và hiệu quả hơn (nắm bắt đầy đủ thông tin cảm thụ tốt văn bản nghệthuật)

Hướng dẫn học sinh đọc thầm tôi giao nhiệm vụ cụ thể để định hướng

rõ yêu cầu đọc thầm cho học sinh ( đọc câu nào, đoạn nào; đọc để trả lời câuhỏi hay để ghi nhớ, hoặc học thuộc lòng.)