Trong chương trình hóa học 10, ban cơ bản của bậc THPT có một số bài học tập trung vào các khái niệm khá trừu tượng, khó hiểu và càng khó hơn với các HS có trình độ trung bình như các HS
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
S KC 0 0 3 2 3 2
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÊ HỒ MINH GIANG
Trang 3CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN VĂN TUẤN
Cán bộ chấm nhận xét 1: TS NGÔ ANH TUẤN
Cán bộ chấm nhận xét 2: TS NGUYỄN TOÀN
Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ trước HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH
Ngày…………tháng……….năm 2011
Trang 4i
LÝ LỊCH KHOA HỌC
I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:
Họ & tên: LÊ HỒ MINH GIANG Giới tính: Nữ
Ngày, tháng, năm sinh: 06 – 02 – 1983 Nơi sinh: Sóc trăng Quê quán: Thạnh Phú, Mỹ Xuyên, Tp Sóc Trăng Dân tộc: Kinh
Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 17/11/4B Đường 52, Tổ 49, Kp8, P.Hiệp Bình Chánh, Quận Thủ Đức, Tp.Hồ Chí Minh
Điện thoại cơ quan: 08.38439775 Điện thoại nhà riêng: E-mail: lhmgiang@hcmct.edu.vn
II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1 Trung học chuyên nghiệp:
Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Nơi học (trường, thành phố):
Ngành học:
2 Đại học:
Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2000 đến 09/2004
Nơi học: Trường Đại Học Cần Thơ, Tp.Cần Thơ
Ngành học: Sư Phạm Hóa
Tên đồ án, luận án: XÂY DỰNG THÍ NGHIỆM THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC CHO MÔN HÓA 10 THEO CHƯƠNG TRÌNH SÁCH GIÁO KHOA MỚI
Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án: 05/2004, Bộ môn Hóa, Khoa Sư Phạm, Trường Đại Học Cần Thơ
Người hướng dẫn: TS BÙI PHƯƠNG THANH HUẤN
Trang 5III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:
Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm
09/2004 – 05/2006 Bộ môn Hóa, Khoa Sư phạm,
Đại học Cần Thơ Giảng viên 06/2006 – nay
Khoa Đại cương, Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Tp.Hồ Chí Minh
Giảng viên
Trang 6iii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tp Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 04 năm 2011
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
LÊ HỒ MINH GIANG
Trang 7LỜI CẢM ƠN
Xin chân thành cảm ơn:
- TS Nguyễn Văn Tuấn – Trưởng Khoa Sư phạm Kỹ thuật trường Đại học
Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh
- TS Võ Thị Xuân – Khoa Sư phạm Kỹ thuật trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, cố vấn học tập lớp Cao học Giáo dục khóa 17 – A
- Ban Giám Hiệu, Phòng Đào Tạo trường Cao đẳng Giao Thông Vận Tải Tp
- Các Anh, Chị học viên lớp Cao học Giáo dục khóa 17 – A, trường Đại học
Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh
Đã rất tận tình giúp đỡ tác giả trong thời gian học tập và làm luận văn
Trang 8
v
TÓM TẮT
Ngày nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học mang lại nhiều hiệu quả thiết thực Hóa học là một trong những môn học cần được ứng dụng các thành tựu của công nghệ thông tin nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên
và khả năng tiếp thu của học sinh
Trong chương trình hóa học 10, ban cơ bản của bậc THPT có một số bài học tập trung vào các khái niệm khá trừu tượng, khó hiểu và càng khó hơn với các HS
có trình độ trung bình như các HS hệ TCCN hệ 3 năm tại trường Cao đẳng Giao thông vận tải Tp.Hồ Chí Minh Ngoài ra, một số bài học về các chất cụ thể lại chứa đựng những thí nghiệm độc hại, do đó rất hiếm khi GV thực hiện được trên lớp hoặc cho HS trực tiếp làm thí nghiệm Do đó, việc ứng dụng các thành tựu của công nghệ thông tin vào dạy học Hóa 10 là rất cần thiết thông qua các mô phỏng, video clip… giúp GV và HS giải quyết các vấn đề trên
Xuất phát từ những lý do trên, người nghiên cứu lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu
thiết kế multimedia cho việc dạy và học môn Hóa 10, ban cơ bản tại trường Cao đẳng Giao thông vận tải Tp.Hồ Chí Minh”
Luận văn được trình by qua cc phần sau:
Phần mở đầu: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Phần nội dung: Gồm 4 chương
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN
Trong chương này, tác giả giới thiệu vai trị của phương tiện trực quan trong dạy học, khái niệm và các đặc trưng của multinedia dạy học, phân tích các ảnh hưởng của cc lý thuyết học tập v mơ hình học tập đến việc thiết kế multimedia dạy học cho môn Hóa 10, ban cơ bản, đặc trưng của môn Hóa 10, ban cơ bản Từ các cơ
sở đó, người nghiên cứu lựa chọn mơ hình cụ thể cho việc thiết kế multimedia dạy học cho môn Hóa 10, ban cơ bản
Trang 9Chương 2: CƠ SỠ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CĐ GTVT TP.HỒ CHÍ MINH
Việc khảo sát, đánh giá thực trạng việc dạy và học môn Hóa 10, ban cơ bản tại Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Tp.Hồ Chí Minh được thể hiện trong chương 2 qua các nội dung khảo sát, đánh giá về nội dung, đặc thù môn học, phương pháp giảng dạy hiện tại và thực trạng về việc ứng dụng multimedia vào dạy học của các Giáo viên bộ môn Hóa, thực trạng cơ sở vật chất của trường phục vụ cho việc ứng dụng multimedia vào dạy học cũng được khảo sát, đánh giá
Chương 3: THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN
Từ kết quả nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn cũng như kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng việc dạy và học môn Hóa 10, ban cơ bản tại Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Tp.Hồ Chí Minh, người nghiên cứu đề xuất thiết kế multimedia dạy học cho một số nội dung của môn Hóa 10, ban cơ bản gây khó khăn cho GV và HS trong quá trình dạy học
Chương 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ
Tiến hành thực nghiệm để đánh giá sản phẩm thiết kế multimedia cũng như giả thuyết đề ra
Kết luận và kiến nghị:
Tóm tắt những kết quả đạt được của luận văn, phân tích ý nghĩa khoa học và giáo dục của đề tài, đưa ra một số kiến nghị và hướng phát triển của đề tài
Trang 10vii
ABSTRACT
Nowadays, the application of recent achievements of Informative Technology into teaching and learning methodology has brought to us many useful results Chemistry is one of the majors that needs to apply information technology
to raise training quality and effectiveness
There are some difficult conceptions and a lot of poisonous experiments in curriculum of basic chemistry of grade 10 It’s more and more difficult for average students of 3-year vocational training at Ho Chi Minh City College of Transport Moreover, a lot of teachers are afraid of poisonous experiments, so they rarely carry out experiments at class or train students to do As a result, the application of Information Technology into teaching and learning chemistry is necessary thanks to video clips, images, imitations… to help students and teachers to solve those problems
From those starting points, the researcher chose the theme: “Research designing multimedia for the teaching and learning basic chemistry of grade 10 at
Ho Chi Minh City College of Transport”
The thesis is presented in 4 following chapters:
The Opening: overview of the subject
The Content: This is presented in 4 following chapters
Chapter 1: Theoretical bases in desinging instructional multimedia for
basic chemistry of grade 10
In this chapter, the researcher presents the roles of visual teaching media, concept and the characters of instructional multimedia, the influence of psychological aspects in teaching and learning basic chemistry of grade 10 and characters of basic chemistry of grade 10 Based on those, the researcher chose suitable model on designing multimedia for teaching and learning basic chemistry
of grade 10
Trang 11Chapter 2: Actual bases in desinging instructional multimedia for basic
chemistry of grade 10 at Ho Chi Minh City College of Transport
The thesis presents the survey on the opinions of students and teachers about the contents, characters of basic chemistry of grade 10, the teaching methods and the actual situations of the application of Information Technology into teaching of chemistry teachers at Ho Chi Minh City College of Transport Besides, the actual situations of material facilities of T Ho Chi Minh City College of Transport is also presented in this chapter
Chapter 3: Designing instructional multimedia for basic chemistry of
grade 10
Based on the above-mentioned theoretical aspects and results of the survey, the researcher put forward designing multimedia for some causing units problems in basic chemistry of grade 10 to improve the teaching and learning
Chapter 4: Performing pedagogical experiments
The researcher performs the pedagogical experiments to evaluate the designed products and the results of given solution
The Conclusion - Suggestion
Summarizing the results of the essay, analyzing scientific and educational meaning of the subject, giving any petition and direction of developing the subject
Trang 12ix
MỤC LỤC
Quyết định giao đề tài
Lý lịch cá nhân i
Lời cam đoan iii
Cảm tạ iv
Tóm tắt v
Mục lục ix
Danh sách các chữ viết tắt xiii
Danh sách các bảng xiv
Danh sách các hình xv
Danh sách các biểu đồ xvi
PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2 MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI 3
3 NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI 3
4 GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI 3
5 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 3
5.1 Đối tượng nghiên cứu 3
5.2 Khách thể nghiên cứu 4
6 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 4
7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4
7.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu và sản phẩm mẫu 4
7.2 Phương pháp điều tra 4
7.3 Phương pháp chuyên gia 4
7.4 Phương pháp thực nghiệm 5
7.5 Phương pháp thống kê toán học 5
8 KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU 5
Trang 13PHẦN 2: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THIẾT KẾ MULTIMEDIA
DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN 7
1.1 TỔNG QUAN VỀ THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN 7
1.1.1 Khái niệm Multimedia 7
1.1.2 Khái niệm Multimedia dạy học 8
1.1.3 Các đặc trưng cơ bản của Multimedia dạy học 9
1.1.4 Các nguyên tắc cơ bản của Multimedia dạy học 10
1.1.5 Sự cần thiết của multimedia dạy học đối với môn Hóa học 11
1.2 DẠY HỌC VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN 12
1.2.1 Phương tiện dạy học 12
1.2.2 Phương tiện trực quan trong dạy học 13
1.2.3 Vai trò của phương tiện trực quan trong dạy học hóa học 13
1.3 GIẢNG DẠY HÓA HỌC VỚI MULTIMEDIA DẠY HỌC 15
1.4 SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC LÝ THUYẾT HỌC TẬP VÀ MÔ HÌNH HỌC TẬP ĐẾN VIỆC THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC 17
1.4.1 Các lý thuyết học tập và mô hình học tập 17
1.4.1.2 Thuyết hành vi – mô hình học tập thông thạo 17
1.4.1.2 Thuyết nhận thức – mô hình học tập đối thoại 19
1.4.1.3 Thuyết kiến tạo – mô hình học tập không có sự chỉ dẫn 20
1.4.2 Mô hình học tập đối thoại với sự hỗ trợ của máy tính 21
1.5 ĐẶC TRƯNG MÔN HÓA 10, BAN CƠ BẢN 22
1.6 QUY TRÌNH THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA 10, BAN CƠ BẢN THEO MÔ HÌNH HỌC TẬP ĐỐI THOẠI 23
1.6.1 Quy trình thiết kế multimedia dạy học cho môn Hóa 10, ban cơ bản theo mô hình đối thoại 24
Trang 14xi
1.6.2 Mẫu kịch bản sư phạm theo mô hình đối thoại 25
1.7 LỰA CHỌN PHẦN MỀM ỨNG DỤNG TRONG THIẾT KẾ MULTIMEDIA CHO MÔN HÓA 10, BAN CƠ BẢN 26
1.7.1 So sánh đặc điểm các phần mềm 26
1.7.2 Microsoft Powerpoint 27
1.7.3 Visual Basic for application 28
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 30
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CĐ GTVT TP.HỒ CHÍ MINH 31
2.1 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HỒ CHÍ MINH 31
2.1.1 Chức năng và nhiệm vụ 31
2.2.1.1 Chức năng 31
2.2.1.2 Nhiệm vụ 32
2.1.2 Cơ sở vật chất 32
2.2 MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG VỀ ĐÀO TẠO HỌC SINH HỆ TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 3 NĂM TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HỒ CHÍ MINH 33
2.2.1 Mục tiêu đào tạo 33
2.2.2 Tiêu chí tuyển sinh vào hệ TCCN 3 năm tại trường CĐ GTVT TP.HCM 34
2.3 THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CĐ GTVT TP.HỒ CHÍ MINH 35
2.3.1 Giới thiệu công cụ khảo sát về thực trạng việc giảng dạy môn Hóa 10 cho học sinh hệ TCCN 3 năm 35
2.3.2 Kết quả khảo sát 36
2.3.2.1 Kết quả thăm dò ý kiến học sinh 36
2.3.2.2 Kết quả thăm dò ý kiến giáo viên 37
Trang 15KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 45
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN 47
3.1 GIỚI THIỆU MÔN HÓA HỌC 10, BAN CƠ BẢN 47
3.1.1 Mục tiêu môn Hóa học 10, ban cơ bản 47
3.1.2 Nội dung, chương trình môn Hóa học 10, ban cơ bản 49
3.2 THIẾT KẾ MULTIMEDIA DẠY HỌC CHO MÔN HÓA HỌC 10, BA CƠ BẢN 49
3.2.1.Quy trình thiết kế 50
3.2.2 Kịch bản sư phạm 51
3.2.3 Cấu trúc sản phẩm thiết kế Multimedia dạy học cho môn Hóa học 10, ban cơ bản 56
3.2.4 Giải thích sản phẩm thiết kế Multimedia dạy học cho môn Hóa học 10, ban cơ bản 56
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 59
CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM CÓ ĐỐI CHỨNG 60
4.1 MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM 60
4.2 ĐỐI TƯỢNG THỰC NGHIỆM 60
4.3 NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM 61
4.3.1 Nội dung thực nghiệm 61
4.3.2 Cách thức tổ chức thực nghiệm 61
4.4 PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 62
4.4.1 Kết quả về mặt định tính 62
4.4.2 Kết quả về mặt định lượng 65
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 73
PHẦN 3: KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO 76
PHỤ LỤC 79
Trang 16xiii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
HS : Học sinh
GV : Giáo viên
CĐ GTVT : Cao đẳng Giao Thông Vận Tải
CNTT : Công nghệ thông tin
Lớp TN : Lớp thực nghiệm
Lớp ĐC : Lớp đối chứng
GDPT : Giáo dục phổ thông
PTTQ : Phương tiện trực quan
TCCN : Trung cấp chuyên nghiệp
THCS : Trung học cơ sở
THPT : Trung học phổ thông
VBA : Visual Basic for application
Trang 17DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Tiêu chí tuyển sinh vào hệ TCCN 3 năm 35
Bảng 3.1 Khung phân phối chương trình môn Hóa 10, ban cơ bản 50
Bảng 4.1: Bảng điểm đánh giá bài giảng của các GV tham gia dự giờ 64
Bảng 4.2: Bảng thống kê điểm trung bình lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 66
Bảng 4.3: Bảng phân phối tần số của lớp ĐC và TN 67
Bảng 4.4: Bảng tần suất % của lớp ĐC và TN 67
Bảng 4.5: Bảng xếp loại kết quả học tập của học sinh lớp ĐC và TN 69
Trang 18xv
DANH SÁCH CÁC HÌNH
Hình 1.1 Sự lưu giữ thông tin qua các kênh truyền thông 9
Hình 1.2 Tháp mức độ trực quan các loại hình phương tiện dạy học 14
Hình 1.3: Mô hình học tập theo thuyết hành vi 18
Hình 1.4 Mô hình đối thoại 20
Hình 1.5 Mô hình đối thoại lý tưởng (theo Laurrilla và Sharples) 21
Hình 1.6 Mô hình đối thoại với sự hỗ trợ của máy tính 22
Hình 1.7 Quy trình thiết kế sư phạm theo mô hình học tập đối thoại 24
Hình 1.8 Màn hình làm việc của Power Point 28
Hình 2.1 Trường CĐ GTVT TP.Hồ Chí Minh 31
Hình 2.2 Phòng thí nghiệm hóa 33
Hình 2.3 Thư viện 33
Hình 3.1 Sơ đồ sản phẩm thiết kế multimedia dạy học chương 5 - Nhóm Halogen trong chương trình môn Hóa 10, ban cơ bản 56
Hình 3.2 Màn hình giao diện pha hoạt động 56
Hình 3.3 Màn hình giao diện pha trao đổi 57