KỸ NĂNG GIAO TIẾP TRONG LÂM SÀNG

Bệnh nhân mong đợi gì ở ng ời thầy thuốc  Giàu tình cảm và đồng cảm  Dễ dàng trao đổi thông tin  Đ ợc thầy thuốc tự giới thiệu  Thể hiện sự tự tin  Chú ý lắng nghe và trả lời thích

Kü n¨ng giao tiÕp trong l©m

sµng

Mục tiêu

1 Nêu tầm quan trọng và các điểm chính

cần l u ý khi tiến hành cung cấp thông tin cho bệnh nhân.

2 Nêu tên và u, nh ợc điểm của 1 số dạng

câu hỏi th ờng dùng trong giao tiếp với

bệnh nhân

3 Trình bày các h ớng dẫn để giải quyết 1 số tình huống đặc biệt trong giao tiếp với

bệnh nhân.

4 Nêu một số yếu tố cần l u ý khi giao tiếp và

t vấn cho bệnh nhân.

Tầm quan trọng của vấn đề giao tiếp

 Là một trong những kỹ năng quan

trọng nhất của ng ời thầy thuốc

 Hình thành thông qua đào tạo trong

thực tế

 Một nghiên cứu đã chỉ ra:

• 83% Chẩn đoán đ ợc xác định dựa trên

khai thác tiền sử

• 8% Chẩn đoán thay đổi sau khi khám

• 9% Chẩn đoán thay đổi sau thăm dò

Bệnh nhân mong đợi gì ở ng ời thầy thuốc

 Giàu tình cảm và đồng cảm

 Dễ dàng trao đổi thông tin

 Đ ợc thầy thuốc tự giới thiệu

 Thể hiện sự tự tin

 Chú ý lắng nghe và trả lời thích hợp

 Đặt câu hỏi dễ hiểu và chính xác

 Không lặp lại thông tin

Vấn đề cung cấp thông tin cho

ng ời bệnh

Tác động lớn đến 1 số mặt chăm sóc và

điều trị vì:

 Làm tốt giảm lo lắng và căng thẳng ở bệnh nhân

 ảnh h ởng tốt đến kết quả điều trị: thủ

thuật, phẫu thuật

 Sự hài lòng của ng ời bệnh với dịch vụ chăm sóc

 Sự bằng lòng đối với điều trị

Vấn đề cung cấp thông tin cho ng ời bệnh

 Ng ời cung cấp thông tin:

 Hiểu và diễn đạt thông tin chính xác

 Sử dụng ý kiến và ngôn ngữ dễ hiểu đối với ng ời nhận

 Chuẩn bị để giải đáp câu hỏi và những phản ứng của ng ời bệnh

Vấn đề cung cấp thông tin

cho ng ời bệnh

 Ng ời nhận tin

 Có khả năng lắng nghe và tập trung

 Cố gắng kết nối thông tin với những kiến thức mà bệnh nhân có

 Chú ý mục tiêu của cung cấp thông

tin là:

• Giúp bệnh nhân hiểu những gì đang xảy ra

• Giảm lo lắng, nghi ngờ và thiếu tin t ởng

• Tạo nên sự hợp tác của ng ời bệnh

Vấn đề cung cấp thông tin

cho ng ời bệnh

 H ớng dẫn cung cấp thông tin cho bệnh nhân

 Mô tả thông tin định cung cấp

• Kết quả khám

• Kết quả xét nghiệm

• Chẩn đoán

• Nguyên nhân

• Những việc cần làm tiếp: thăm dò, mổ xẻ…

• Kế hoạch điều trị

• Tiên l ợng

• Lời khuyên

 Tóm tắt những vấn đề của bệnh nhân

Vấn đề cung cấp thông tin cho

ng ời bệnh

 H ớng dẫn cung cấp thông tin cho BN(tiếp)

 Xem xét hiểu biết của BN về tình trạng của họ

 Xây dựng kế hoạch phỏng vấn

 Xây dựng ngôn ngữ phù hợp

• Cung cấp thông tin quan trọng tr ớc

• Sử dụng từ ngữ và câu ngắn

• Tránh sử dụng các thuật ngữ chuyên môn khó hiểu

• Thông tin phảI cụ thể

Vấn đề cung cấp thông tin

cho ng ời bệnh

 H ớng dẫn cung cấp thông tin cho

BN(tiếp)

 Sử dụng hình ảnh

 Tìm hiểu ý nghĩ, chính kiến của bệnh nhân

 Quản lý đàm phán: giúp bệnh nhân lựa chọn

ph ơng pháp điều trị phù hợp

 Kiểm tra sự hiểu biết

 Đ a ra lời khuyên

Vấn đề đặt câu hỏi

Có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cần thiết

 Câu hỏi mở

 Ưu điểm:

• Thu đ ợc nhiều thông tin

• Ng ời bệnh cảm thấy đ ợc tham gia nhiều hơn

• Diễn đạt đ ợc các vấn đề của họ

 Nh ợc điểm

• Có thể dẫn đến khó kiểm soát

• Một số thông tin không thích hợp

• Khó ghi chép

Vấn đề đặt câu hỏi

 Câu hỏi đóng:

Ưu điểm

• Cung cấp thông tin cụ thể

• Cung cấp những tin khó nói hoặc không nói đ ợc

• Khi cần giới hạn thông tin

Nh ợc điểm

• Thông tin ít, giới hạn

• Ng ời hỏi kiểm soát và quyết định nội dung

Vấn đề đặt câu hỏi

 Câu hỏi phát hiện sự thật

_ Câu hỏi làm rõ: ý anh/chị định nói gì về vấn

đề này?

_ Câu hỏi chứng minh: Điều gì làm anh/chị nghĩ

nh vậy?

_ Kiểm tra độ chính xác: Có phải buổi sáng bác

đã uống 2 viên thuốc không?

 Các câu hỏi nên tránh:

_ Câu hỏi kép

_ Câu hỏi gợi ý

Một số tình huống đặc biệt trong giao tiếp

 Bệnh nhân không giao tiếp

(câu hỏi đóng)

 Bệnh nhân lo lắng

 Bệnh nhân tức giận và gây gổ

(câu hỏi mở)

 Bệnh nhân khuyết tật

 Bệnh nhân mất trí nhớ

H ớng dẫn giải quyết bệnh

nhân tức giận, gây gổ

 Xác định mức độ và hành vi của bệnh nhân

trong giao tiếp

 Thể hiện sẵn sàng trao đổi và nghe, thừa nhận

sự tức giận của họ, không thể hiện mình lo

lắng

 Giữ khoảng cách an toàn, không quá gần hoặc quá xa

 Không ngăn cản sự bột phát, cảnh cáo hoặc đe doạ

 Nên sử dụng câu hỏi mở, động viên bệnh nhân

H ớng dẫn giải quyết bệnh

nhân tức giận, gây gổ

 Không nên nói những điều không thực

hiện đ ợc, cần có sự hợp lý và thân mật

 Giúp bệnh nhân cảm nhận về hành vi của họ

 Không nói từ phía sau, không cố gắng

chạm vào bệnh nhân, không cản đ ờng

 Không xúc phạm cá nhân

 Chú ý giữ an toàn cho bản thân

 Theo dõi bệnh nhân cho đến khi tình hình

đ ợc kiểm soát

H ớng dẫn giúp đỡ bệnh nhân

không giao tiếp

 Chuẩn bị quỹ thời gian để t vấn

 Không để cuộc tiếp xúc buồn tẻ, thất vọng hay tức giận

 Quan sát kỹ bệnh nhân: nhanh chóng đáp ứng những biểu hiện của BN bằng lời hoặc không lời

 Thể hiện sự đồng cảm bằng ngôn ngữ cơ thể

 Giải thích mục đích cuộc tiếp xúc

 Sử dụng ngôn ngữ phù hợp và thuận tiện

 Nên sử dụng nhiều câu hỏi đóng

H ớng dẫn giúp đỡ bệnh nhân

lo lắng

bệnh nhân

điều đó là thích hợp

việc tóm tắt những gì họ nói và giải thích những gì bạn cần biết thêm, vì sao

và sau khi t vấn

Một số l u ý trong giao tiếp

và t vấn

 Sự trôi chảy

 Giọng điệu

 Tốc độ nói

 Khả năng diễn đạt vấn đề

 Phong cách giao tiếp

 Sự thích hợp và t ơng xứng giữa nội dung và thời gian

 Sự chín chắn về tình cảm và khả năng xử lý các tình huống khó

 Khả năng và quan điểm về tính hài h ớc