Ứng dụng e learning hỗ trợ cho giảng dạy môn học tin học văn phòng ở trường trung học xây dựng tp hồ chí minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ TRẦN HUY CƯỜNG ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG T

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRẦN HUY CƯỜNG

ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

Tp Hồ Chí Minh, tháng 08/2007

S K C0 0 1 7 5 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRẦN HUY CƯỜNG

ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : GIÁO DỤC HỌC Mã số ngành : 601401

Tp Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2007

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : GIÁO DỤC HỌC

Mã số ngành : 601401

Họ và Tên học viên : KS TRẦN HUY CƯỜNG Người hướng dẫn : TS LƯU ĐỨC TIẾN

Tp Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2007

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Cán bộ hướng dẫn khoa học :

Cán bộ chấm nhận xét 1 :

Cán bộ chấm nhận xét 2 :

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT, Ngày … tháng … năm …

TÓM TẮT LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

- Họ và tên : TRẦN HUY CƯỜNG

- Ngày, tháng, năm sinh : 01 – 10 – 1976

- Nơi sinh : Bệnh viện Đại đồng – Quận Thủ Đức – Tp Hồ Chí Minh

- Địa chỉ liên lạc : 194 Võ Văn Ngân – P Bình Thọ – Q Thủ Đức –

Tp Hồ Chí Minh

- Điện thoại : 09896 11076

- Email : huycuong1976@yahoo.com

- Quá trình công tác :

 Từ năm 1994 đến năm 1999 : Học đại học chuyên ngành Điện khí hóa và cung cấp điện tại Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh

 Từ năm 2005 đến nay : Học cao học chuyên ngành Giáo dục học tại Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh

- Quá trình công tác :

 Từ năm 1999 đến năm 2001 : Là giáo viên thỉnh giảng tại Trường Kỹ Thuật Nghiệp Vụ Xây Dựng

 Từ năm 2001 đến tháng 11 năm 2005 : Là giáo viên cơ hữu tại Trường Kỹ Thuật Nghiệp Vụ Xây Dựng (đến tháng 11 năm 2005, Trường được nâng cấp thành Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM)

 Từ tháng 11 năm 2005 đến nay : Là giáo viên cơ hữu tại Trường Trung Học Xây Dựng Thành Phố Hồ Chí Minh

LỜI CẢM ƠN

Người nghiên cứu đề tài xin chân thành cảm ơn :

Tiến sĩ Lưu Đức Tiến – Phó Trưởng phòng Giáo dục chuyên

nghiệp, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo cho người nghiên cứu thực hiện đề tài này

Tiến sĩ Võ Thị Xuân – Giảng viên Khoa Sư phạm kỹ thuật,

Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo cho người nghiên cứu để đề tài được hoàn thiện hơn

Quý Thầy, Cô giảng dạy lớp Cao học khóa 13, chuyên ngành Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Quý Thầy, Cô Phòng Cao học – Quan hệ Quốc tế – Sau đại học, Trường Đại học sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Ban giám hiệu, các Phòng, các Khoa, các Giáo viên của Trường Trung học Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi để người nghiên cứu hoàn thành đề tài này

Bạn bè trong lớp Cao học khóa 13 , chuyên ngành Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình góp

ý cho người nghiên cứu để đề tài được hoàn thiện hơn

TÓM TẮT

Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 ở nước ta, Bộ Giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh : “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy để làm tăng tính tích cực, chủ động của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và các phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học…” Thế nhưng, quá trình đổi mới vẫn chưa được bao nhiêu, phổ biến nhất trong giai đoạn hiện nay vẫn là lối truyền thụ một chiều và thực trạng đào tạo ở Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM cũng không tránh được lối mòn này

Thế kỷ 21 là thế kỷ của “Tri thức”, là thời đại của Công nghệ thông tin và Truyền thông, do đó việc đổi mới Phương pháp dạy học nhằm đáp ứng được nhu cầu của xã hội là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với nhà trường Thực trạng

đó đã thôi thúc người nghiên cứu chọn đề tài : “Ứng dụng E-Learning hỗ trợ

cho giảng dạy môn học Tin học văn phòng ở Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM”

Nội dung của luận văn được thể hiện qua các phần, chương như sau :

 Phần mở đầu : Giới thiệu tổng quan về đề tài

 Chương 1 : Cơ sở lý luận về phát huy tính tích cực ở người học và

ứng dụng E-Learning để phát huy tính tích cực ở người học, nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo

 Chương 2 : Khảo sát và tìm hiểu thực trạng về quá trình dạy và

học môn học Tin học văn phòng ở một số Trường Trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn TPHCM Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo đối với môn học Tin học văn phòng

 Chương 3 : Từ Cơ sở lý luận đạt được ở Chương 1 và Thực trạng

của quá trình dạy và học môn học Tin học văn phòng ở Chương 2, người nghiên cứu tiến hành thiết kế và xây dựng trang Web dạy và học với sự hỗ trợ của E-Learning, nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo Sau đó, người nghiên cứu tiến hành thực nghiệm sư phạm và phân tích kết quả thu được, nhằm khẳng định tính khả thi của đề tài

 Phần kết luận và kiến nghị : Tóm tắt những điều đã làm được,

phân tích ý nghĩa khoa học giáo dục của đề tài Qua đó, đưa ra một số kiến nghị và hướng phát triển của đề tài, để trong thời gian ngắn nhất đưa việc ứng dụng E-Learning vào hỗ trợ quá trình dạy và học ở Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM

SUMMARY

In the education development strategy of Vietnam in period 2001 –

2010, the Ministry of education and training emphasized : “It’s necessary to innovate strongly the teaching method for increase the learner’s activity, controlling the one-way teaching to from the learner’s creative thinking Step by step, we should apply the advanced methods and modern expedients in teaching process…” However, the innovation process evolves very slowly Nowadays, the most popular methods still is the one-way teaching The training reality at College of Construction HCM city is in the same situation

The 21st century is the century of “Knowledge”, now is the time of information technology and communication So that, teaching method innovation

to respond to social needs is the most important problem for College of Construction HCM city By that training reality, Researcher designate the theme:

“Application of E-Learning to add the teaching in Introduction to Computers Science subject at College of Construction HCM city”

The content of this thesis included :

 Preface : Introduced generally about the theme

 Chapter 1 : The base of argument about how the develop the

learner’s activity and the E-Learning application for developing the learner’s activity

 Chapter 2 : In this chapter, Researcher examined and got

information about reality of teaching and learning process in Introduction to Computer Science subject at College of Construction HCM city Base on those foundation, Researcher suggested the solutions for raising the training effectives of Introduction to Computer Science subject

 Chapter 3 : Found on the bases of argument in Chapter 1 and the

reality of teaching and learning process in Chapter 2, Researcher designed and created the website E-Learning added teaching learning to raise the training effectiveness Then, Researcher executed the pedagogy experiment and analyzed the result to affirm the realizable property of this thesis

 Conclusion and Petition : Summarized all of the advanced tasks,

analyzed the education science meaning of the thesis At last, Researcher suggested some petitions and oriented the theme development Researcher hope E-Learning added teaching and learning application will be carry out in the earliest time at college

of Construction HCM city

MỤC LỤC

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tên đề tài 1

2 Lý do chọn đề tài 1

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng và Khách thể nghiên cứu 2

5 Giả thuyết nghiên cứu 2

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

7 Phạm vi nghiên cứu 3

8 Phương pháp nghiên cứu 3

9 Điểm mới của luận văn 3

10 Kế hoạch nghiên cứu 4

PHẦN NỘI DUNG Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Xu thế phát triển phương pháp dạy học 5

1.1.1 Xu thế phát triển phương pháp dạy học 5

1.1.2 Dạy cách học 11

1.2 Giáo dục điện tử (E-Learning) 12

1.2.1 Tổng quan về E-Learning 12

1.2.2 Hướng đến một xã hội học tập qua giáo dục điện tử 17

Kết luận chương 1 20

Chương 2 KHẢO SÁT THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG TPHCM 2.1 Đặc điểm đào tạo của Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM 21

2.1.1 Khái quát về Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM 21

2.1.2 Cơ sở vật chất, qui mô đào tạo và đối tượng tuyển sinh 21

2.2 Nội dung và phương pháp khảo sát 22

2.2.1 Nội dung khảo sát 22

2.2.2 Phương pháp khảo sát 23

2.3 Kết quả khảo sát 23

2.3.1 Một số vấn đề về mục tiêu, chương trình môn học 23

2.3.2 Thực trạng giáo viên, cơ sở vật chất, phương tiện dạy học 23

2.3.3 Phương pháp dạy học môn Tin học văn phòng 25

2.3.4 Thực trạng học tập môn Tin học văn phòng 27

Kết luận chương 2 31

Chương 3 ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG TPHCM 3.1 Môn học tin học văn phòng 32

3.1.1 Tổng quan về môn học Tin học văn phòng 32

3.1.2 Những thuận lợi và sự cần thiết ứng dụng E-Learning hỗ trợ giảng dạy môn học Tin học văn phòng 33

3.2 Ứng dụng E-Learning hỗ trợ cho giảng dạy môn học Tin học văn phòng ở Trường Trung Học Xây Dựng TPHCM 34

3.2.1 Xây dựng Web dạy học 34

3.2.2 Xây dựng các bài giảng điện tử 36

3.3 Thực nghiệm sư phạm 49

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 49

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm 49

3.3.3 Nội dung thực nghiệm 49

3.3.4 Phương pháp thực nghiệm 50

3.3.5 Phân tích và Đánh giá hiệu quả thực nghiệm 51

Kết luận chương 3 68

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 69

2 Kiến nghị 70

3 Hướng phát triển của đề tài 71

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Trang

Bảng 1.1 Hai mô hình dạy – học 12

Bảng 2.1 Khảo sát về mục tiêu và nội dung của môn học 24

Bảng 2.2 Khảo sát về giáo trình và phương tiện dạy học 25

Bảng 2.3 Khảo sát về mức độ sử dụng phương tiện dạy học 25

Bảng 2.4 Phương pháp thường dùng khi giảng dạy môn THVP 27

Bảng 2.5 Mức độ ảnh hưởng đến hứng thú học tập 28

Bảng 2.6 Mức độ hứng thú học môn THVP với PPDH truyền thống 28

Bảng 2.7 Mức độ bị động trong quá trình tiếp thu kiến thức 29

Bảng 2.8 Mức độ cung cấp thông tin của PPDH truyền thống 30

Bảng 2.9 Trình độ đầu vào học sinh học môn Tin học văn phòng 31

Bảng 3.1 Dạng và tình trạng phương tiện trong dạy học 43

Bảng 3.2 Thống kê số lần phát biểu, đặt câu hỏi 52

Bảng 3.3 Thống kê mức độ khuyến khích nêu vấn đề (hỏi học sinh) 52

Bảng 3.4 Thống kê mức độ khuyến khích nêu vấn đề (hỏi giáo viên) 53

Bảng 3.5 Thống kê ứng dụng E-Learning có tác dụng tốt (hỏi giáo viên) 54

Bảng 3.6 Thống kê tính tự học thông qua trang Web 55

Bảng 3.7 Thống kê mức độ cung cấp thông tin (hỏi giáo viên) 55

Bảng 3.8 Thống kê mức độ khách quan khi đánh giá (hỏi giáo viên) 56

Bảng 3.9 Thống kê mức độ hứng thú học tập 57

Bảng 3.10 Thống kê ứng dụng E-Learning có tác dụng tốt (hỏi học sinh) 58

Bảng 3.11 Thống kê tính chủ động trong học tập 59

Bảng 3.12 Thống kê mức độ cung cấp thông tin (hỏi học sinh) 59

Bảng 3.13 Thống kê mức độ khách quan khi đánh giaÙ (hỏi học sinh) 60

Bảng 3.14 Phân bố điểm Winword của lớp đối chứng 61

Bảng 3.15 Phân bố điểm Winword của lớp thực nghiệm 62

Bảng 3.16 Phân bố điểm Excel của lớp đối chứng 63

Bảng 3.17 Phân bố điểm Excel của lớp thực nghiệm 64

Bảng 3.18 Bảng thống kê điểm trung bình, độ lệch tiêu chuẩn 65

DANH MỤC HÌNH VẼ

Trang

Hình 3.1 Phần mềm Macromedia Dreamweaver 4 44

Hình 3.2 Phần mềm Macromedia Flashmx 2004 45

Hình 3.3 Phần mềm Flax 45

Hình 3.4 Phần mềm Photoshop CS2 46

Hình 3.5 Phần mềm Snagit 46

Hình 3.6 Phần mềm Webshot 47

Hình 3.7 Phần mềm Sound Recorder 47

Hình 3.8 Phần mềm Hypercam 48

Hình 3.9 Phần mềm Videomach 2.7.2 48

Hình 3.10 Bộ phần mềm Microsoft Office XP 49

Hình 3.11 Hệ điều hành Windows XP 49

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Trang

Sơ đồ 1.1 Vai trò của giáo viên và học sinh trong các PPDH 6

Sơ đồ 1.2 Bốn dòng đời của các phương pháp dạy học 7

Sơ đồ 1.3 Mô hình E-Learning 14

Sơ đồ 1.4 Ưu điểm khi tạo bài giảng của E-Learning 16

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ thiết kế trang Web gồm : Chiến lược giảng dạy và Chiến lược thông tin 36

Sơ đồ 3.2 Cơ sở lý luận của thuyết hành vi 40

Sơ đồ 3.3 Cơ sở lý luận của thuyết nhận thức 41

Sơ đồ 3.4 Mô hình thiết kế dạy học của Hannafin & Peck 42

Sơ đồ 3.5 Mô hình thiết kế dạy học của Usha V Reddi 43

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 2.1 Mức độâ hứng thú học môn THVP với PPDH truyền thống 28

Biểu đồ 2.2 Mức độ bị động trong quá trình tiếp thu kiến thức 29

Biểu đồ 2.3 Mức độ cung cấp thông tin của PPDH truyền thống 30

Biểu đồ 3.1 Mức độ khuyến khích nêu vấn đề (hỏi học sinh) 53

Biểu đồ 3.2 Mức độ khuyến khích nêu vấn đề (hỏi giáo viên) 53

Biểu đồ 3.3 Ứng dụng E-Learning có tác dụng tốt (hỏi giáo viên) 54

Biểu đồ 3.4 Tính tự học thông qua trang Web 55

Biểu đồ 3.5 Mức độ cung cấp thông tin (hỏi giáo viên) 56

Biểu đồ 3.6 Mức độ khách quan khi đánh giá (hỏi giáo viên) 57

Biểu đồ 3.7 Mức độ hứng thú học tập của học sinh 57

Biểu đồ 3.8 Ứng dụng E-Learning có tác dụng tốt (hỏi học sinh) 58

Biểu đồ 3.9 Tính chủ động trong học tập 59

Biểu đồ 3.10 Mức độ cung cấp thông tin (hỏi học sinh) 60

Biểu đồ 3.11 Mức độ khách quan khi đánh giá (hỏi học sinh) 60

Biểu đồ 3.12 Tần suất phân bố điểm bài tập 3 – Winword 62

Biểu đồ 3.13 Tần suất phân bố điểm bài tập 3 – Excel 65

- 1 -

MỞ ĐẦU

1 TÊN ĐỀ TÀI : “ỨNG DỤNG E-LEARNING HỖ TRỢ CHO GIẢNG DẠY

MÔN HỌC TIN HỌC VĂN PHÒNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC XÂY DỰNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

2 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 ở nước ta, Bộ Giáo dục

và đào tạo đã nhấn mạnh : “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy để làm

tăng tính tích cực, chủ động của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và các phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học…”

Và trong bức thư chúc mừng, nhân ngày nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 năm 2006, Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo – GS.TS Nguyễn Thiện Nhân đã

nhắn nhủ : “Bước vào kỷ nguyên hợp tác và cạnh tranh toàn cầu, chính các thầy

cô giáo có sứ mạng vô cùng vẻ vang là đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài để đất nước phát triển nhanh và bền vững bằng trí tuệ Việt Nam”

Để hoàn thành được chiến lược đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm làm tăng tính tích cực, chủ động của người học và để thực hiện được trọn vẹn lời nhắn nhủ đào tạo nguồn nhân lực để đất nước phát triển nhanh và bền vững, chúng ta – những thầy cô giáo trong kỷ nguyên mới cần phải đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy… để đào tạo được nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ cho đất nước phát triển nhanh và bền vững

Khả năng và sở thích ở mỗi người không thể giống nhau hoàn toàn, do đó khi học mỗi người sẽ có cách tiếp thu của riêng mình Phương pháp dạy học truyền thống chưa phát huy tính tích cực của người học, vì vậy cần phải đổi mới để người học có thể phát huy hết khả năng của mình trong quá trình tiếp thu kiến thức và vận dụng vào thực tiễn Dạy và học với sự hỗ trợ của E-Learning sẽ giải quyết được vấn đề này

Bản chất xã hội của con người đã chỉ ra rằng, con người không chỉ biết sử dụng mà còn phải biết tái tạo kiến thức để có thể phát triển bền vững, do đó khi truyền đạt kiến thức vấn đề quan trọng không chỉ là kiến thức, mà còn phải quan tâm truyền đạt cả cách tiếp thu và cách sử dụng kiến thức, sao cho kiến thức đó luôn luôn được tái tạo Phương pháp dạy học truyền thống hầu hết chỉ quan tâm là làm thế nào nhồi nhét cho hết các câu, các chữ có trong giáo trình, mà không quan tâm đến cách người học tiếp thu và sử dụng như thế nào, vì vậy cần phải thay đổi nhằm dần dần biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo Dạy và học với sự hỗ trợ của E-Learning sẽ giải quyết được vấn đề này