Thực trạng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê của việt nam sang thị trường hoa kỳ

Do đó, em chọn đề tài “Thực trạng và giải phápthúc đẩy xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ ” để thấy được nhữngkhó khăn cũng như hạn chế trong quá trình xuất khẩu cà phê

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay là xu thế tất yếu khách quan Kinh tế thị trường

là một nền kinh tế mở, do đó mỗi nước cần có những mối quan hệ với thị trường thếgiới, không một quốc gia nào tách khỏi thị trường thế giới mà có thể phát triển nềnkinh tế của mình.Như vậy ngoại thương là một yêu cầu khách quan trong quá trìnhphát triển của mỗi quốc gia

Trong quan hệ thương mại với nước ngoài, mà cụ thể là xuất nhập khẩu, việc lựachọn hàng hóa là rất quan trọng Những hàng hóa được chọn xuất khẩu phải là nhữnghàng hóa mà quốc gia đó có lợi thế hơn quốc gia nhập khẩu, nhằm thu được lợi nhuậnbằng ngoại tệ Đối với Việt Nam, cà phê là mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực chỉđứng sau gạo Hàng năm xuất khẩu cà phê đem về cho nền kinh tế một lượng ngoại tệkhông nhỏ, đồng thời giải quyết hàng trăm nghìn công ăn việc làm cho người lao độngtrong nước

Trong xu thế mở cửa hội nhập kinh tế thế giới như ngày nay, thị trường hàng hóanói chung và cà phê Việt Nam nói riêng không ngừng được mở rộng Trong đó phải kểđến thị trường Hoa Kì, đây là một trong những bạn hàng lớn nhất của cà phê ViệtNam Tuy nhiên thị phần của cà phê xuất khẩu Việt Nam ở thị trường này còn rất nhỏ

bé và uy tín cũng như vị thế là chưa cao Trong khi đó Việt Nam có năng lực sản xuất

cà phê rất lớn, chúng ta có khí hậu và thỗ nhưỡng rất thích hợp với cây cà phê Mặtkhác Việt Nam đã được cả thế giới biết đến là cường quốc xuất khẩu cà phê và thươnghiệu cà phê Việt Nam ngày càng khẳng định vị trí trên thị trường quốc tế Tuy đứngsau Brazil về sản lượng cà phê nói chung nhưng Việt Nam có lợi thế chính là có sảnlượng cà phê Robusta lớn nhất và giá thành sản xuất thấp nhất thế giới nhưng lại cómột nghịch lý là giá thành xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam lại thấp hơn so vớicác nước khác Có thể thấy cà phê Việt Nam vẫn chưa thật sự phát huy được thế mạnh

ở ngay thị trường chính của mình Do đó, em chọn đề tài “Thực trạng và giải phápthúc đẩy xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ ” để thấy được nhữngkhó khăn cũng như hạn chế trong quá trình xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Hoa Kỳnhằm đề ra các giải pháp giải quyết những khó khăn, khắc phục những hạn chế và thúcđẩy xuất khẩu mặt hàng cà phê sang thị trường Hoa Kì

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động xuất khẩu mặt hàng cà phê của ViệtNam và phạm vi nghiên cứu là: hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thịtrường Mỹ trong thời gian 2007 đến 2014.

Kết cấu của bài nghiên cứu này bao gồm những phần chính sau:

 Chương 1: Lý luận chung về xuất khẩu hàng hóa và tầm quan trọng của thịtrường Hoa Kì đối với mặt hàng cà phê xuất khẩu của Việt Nam

 Chương 2: Thực trạng xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang Hoa Kì trong thờigian qua

 Chương 3: Phương hướng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê của Việt Namsang thị trường Hoa Kì

CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU HÀNG

HOÁ VÀ THỊ TRƯỜNG HOA KỲ1.1 Khái niệm và các hình thức của xuất khẩu:

1.1.1 Khái niệm:

Xuất khẩu là việc bán hàng hóa hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng tiền

tệ làm phương tiện thanh toán.Trong đó hàng hóa hay dịch vụ có thể di chuyển quabiên giới hoặc không

Xuất khẩu hàng hóa - Luật Thương Mại 2005 - là việc hàng hóa được đưa ra khỏilãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam đượccoi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật Hoạt động xuất khẩu là hoạtđộng buôn bán hàng hoá, dịch vụ cho người hoặc tổ chức nước ngoài nhằm thu ngoại

tệ, có thể là ngoại tệ của một hoặc cả hai quốc gia

Theo nghị định 57/1998/NĐ-CP (ban hành 31/7/1998) hướng dẫn về thi hành luậtthương mại đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu thì “hoạt động xuất khẩu, nhậpkhẩu hàng hoá là hoạt động mua, bán hàng hoá của thương nhân Việt Nam với thươngnhân nước ngoài theo các hợp đồng mua bán hàng hoá, bao gồm cả hoạt động tạmnhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyển khẩu hàng hoá”

1.1.2 Các hình thức hoạt động của xuất khẩu:

1.1.2.1 Xuất khẩu trực tiếp:

Xuất khẩu trực tiếp là một hình thức xuất khẩu mà trong đó các nhà sản xuất,công ty xí nghiệp và các nhà xuất khẩu, trực tiếp ký kết hợp đồng mua bán trao đổihàng hoá với đối tác nước ngoài

Theo hình thức xuất khẩu này, các doanh nghiệp muốn có hàng hóa để xuất khẩuthì phải có vốn thu gom hàng hóa từ các địa phương, các cơ sở sản xuất trong nước.Khi doanh nghiệp bỏ vốn ra để mua hàng thì hàng hóa thuộc sở hữu của doanh nghiệp.Xuất khẩu theo hình thức trực tiếp thông thường có hiệu quả kinh doanh cao hơncác hình thức xuất khẩu khác Bởi vì các doanh nghiệp có thể mua được những hànghóa có chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu của mình cũng như của khách hàng vớigiá cả thấp hơn Tuy nhiên, đây là hình thức xuất khẩu có độ rủi ro lớn, hàng hóa cóthể không bán được do những thay đổi bất ngờ của khách hàng, của thị trường dẫn đến

ứ đọng vốn khi bị thất thoát hàng hóa

1.1.2.2 Xuất khẩu gián tiếp:

Là một hình thức dịch vụ thương mại, theo đó doanh nghiệp ngoại thương đứng

ra với vai trò trung gian thực hiện xuất khẩu hàng hoá cho các đơn vị uỷ thác Xuấtkhẩu uỷ thác gồm 3 bên, bên uỷ thác xuất khẩu, bên nhận uỷ thác xuất khẩu và bênnhập khẩu Bên uỷ thác không được quyền thực hiện các điều kiện về giao dịch muabán hàng hoá, giá cả, phương thức thanh toán mà phải thông qua bên thứ 3 - ngườinhận uỷ thác

Xuất khẩu uỷ thác được áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp không đượcphép kinh doanh xuất khẩu trực tiếp hoặc không có điều kiện xuất khẩu trực tiếp, uỷthác cho doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu làm đơn vị xuất khẩu hàng hoá cho mình,bên nhận uỷ thác được nhận một khoản thù lao gọi là phí uỷ thác

1.2 Vai trò của xuất khẩu và xuất khẩu cà phê đối với sự phát triển của kinh tế

-xã hội:

1.2.1 Vai trò của hoạt động xuất khẩu:

Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu, phục vụ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Xuất khẩu với nhập khẩu trong thương mại quốc tế vừa là tiền đề của nhau, xuấtkhẩu để nhập khẩu và nhập khẩu để xuất khẩu Đặc biệt ở các nước kém phát triển,một trong những vật cản chính đối với sự phát triển kinh tế là thiếu tiềm lực về vốn Vìvậy nguồn huy động cho nước ngoài được coi là nguồn chủ yếu cho quá trình pháttriển Nhưng mọi cơ hội đầu tư hoặc vay nợ nước ngoài chỉ tăng lên khi các chủ đầu tưhoặc người cho vay thấy được khả năng xuất khẩu của quốc gia đó Vì đây là nguồnbảo đảm chính cho nước đó có thể trả nợ được

Hoạt động xuất khẩu phát huy được các lợi thế của đất nước

Để xuất khẩu được các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu phải lựa chọn các mặthàng có tổng chi phí nhỏ hơn giá trị trung bình trên thị trường thế giới Họ sẽ phải dựavào những ngành hàng, mặt hàng có lợi thế của đất nước cả về tương đối và tuyệt đối.Hoạt động xuất khẩu thúc đẩy khai thác có hiệu quả hơn vì khi xuất khẩu các doanhnghiệp xuất khẩu sẽ có ngoại tệ để nhập máy móc, thiết bị tiên tiến đưa năng suất laođộng lên cao

Hoạt động xuất khẩu góp phần làm chuyển dịch cơ cấu sản xuất định hướng sản xuất, thúc đẩytăng trưởng kinh tế

Dưới tác động của xuất khẩu, cơ cấu sản xuất và tiêu dùng của thế giới đã đang

và sẽ thay đổi mạnh mẽ Coi thị trường là mục tiêu để tổ chức và xuất khẩu, quan điểmnày tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển

Cụ thể là:

- Xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành cùng có cơ hội phát triển

- Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng thị trường sản phẩm, góp phần ổn định sảnxuất, tạo ra lợi thế nhờ quy mô

- Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp các yếu tố đầu vào cho sảnxuất mở rộng khả năng tiêu dùng của một quốc gia

- Xuất khẩu là một phương tiện quan trọng để cải tạo vốn và thu hút công nghệ từcác nước phát triển nhằm hiện đại hóa nền kinh tế nội địa, tạo năng lực cho sản xuấtmới

- Xuất khẩu còn có vai trò thúc đẩy chuyên môn hóa, tăng cường hiệu quả sảnxuất của từng quốc gia

Xuất khẩu có tác động tích đối với việc giải quyết công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân

Về ngắn hạn, để tập trung phát triển các ngành hàng xuất khẩu thì cân phải thêmlao động, cần để xuất khẩu có hiệu quả thì cần tận dụng lợi thế lao động nhiều, giá rẻ ởnước ta Xuất khẩu tạo ra nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêudùng của nhân dân Tác động củ xuất khẩu ảnh hưởng rất nhiều đến các lĩnh vực củacuộc sống như tao ra công việc ổn định, tăng thu nhập…

1.2.2 Vai trò của xuất khẩu cà phê đối với nền kinh tế Việt Nam:

1.2.2.1 Đối với nền kinh tế, xã hội và môi trường:

Xuất khẩu cà phê mỗi năm đem về cho nền kinh tế chúng ta một lượng ngoại tệlớn, khoảng 1 tỷ USD Xuất khẩu cà phê góp phần không nhỏ vào việc thực hiện mụctiêu của chiến lược xuất nhập khẩu nói riêng và mục tiêu phát triển chiến lược kinh tế

xã hội nói chung của đất nước Mặt khác xuất khẩu cà phê còn góp phần giúp tạo vốncho đầu tư máy móc trang thiết bị cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nềnkinh tế

Là một ngành sử dụng nhiều lao động, xuất khẩu cà phê góp phần tạo ra nhiềucông ăn việc làm, giúp giải quyết vấn đề thất nghiệp cho nền kinh tế Theo Hiệp hội càphê ca cao Việt Nam (Vicofa) thì mỗi năm ngành cà phê thu hút khoảng 600.000 –

700.000 lao động, thậm chí trong ba tháng thu hoạch số lao động có thể lên tới800.000 lao động Lao động làm việc trong ngành cà phê chiếm khoảng 2,93% tổng sốlao động trong ngành nông nghiệp và chiếm 1,83% tổng số lao động trên toàn nền kinh

1.2.2.2 Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến xuất khẩu cà phê:

Xuất khẩu cà phê giúp các doanh nghiệp có thêm lợi nhuận, thu được ngoại tệ

để đầu tư mua máy móc thiết bị mở rộng và nâng cao sản xuất từ đó tăng lợi nhuận vàhiệu quả trong hoạt động của mình Tham gia kinh doanh xuất khẩu cà phê giúp cácdoanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp chuyên doanh về cà phê nâng cao được uytín hình ảnh của đơn vị trong con mắt các bạn hàng và trên thị trường thế giới từ đó tạo

ra cho doanh nghiệp lợi thế cạnh tranh để nâng cao hiệu quả hoạt động mở rộng thịtrường tăng thị phần và lợi nhuận Với những doanh nghiệp kinh doanh tổng hợp, việckinh doanh xuất khẩu cà phê giúp doanh nghiệp có thêm mặt hàng để lựa chọn trongkinh doanh, từ đó lựa chọn được mặt hàng kinh doanh có hiệu quả tăng lợi nhuận uytín

1.3 Tổng quan về thị trường Hoa Kỳ:

1.3.1 Vài nét về Hiệp định thương mại Việt Mỹ:

Hiệp định ký ngày 14-7-2000 bắt đầu có hiệu lực tháng 12-2001

Nội dung Hiệp định gồm 4 vấn đề:

- Thương mại dịch vụ

- Thương mại hàng hoá

- Sở hữu trí tuệ

- Các quan hệ về đầu tư

Thông qua Hiệp định này, hàng xuất khẩu Việt Nam vào thị trường này đượchưởng ưu đãi tối huệ quốc MFN (Most Favoured Nation Treatment) có đi có lại Thuế

đánh vào hàng hoá Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ sẽ giảm từ 40% xuống còn 0-5%(không kể thuế đánh vào các mặt hàng bị xử lý vì thua kiện bán phá giá) Nhờ Hiệpđịnh này chúng ta đang tăng nhanh hàng hoá vào Hoa Kỳ - Tiếp nhận nhiều công nghệmới – Các doanh nghiệp Mỹ và các Việt Kiều sẽ làm ăn thuận lợi đặc biệt sau WTO.(năm 2007 Hoa Kỳ nhập siêu từ Việt Nam hơn 8 tỷ USD)

1.3.2 Các chính sách thương mại của Hoa Kỳ:

- Giống như EU áp dụng hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập GSP ở một số nướcđang phát triển (Ưu đãi đối tác không cần có đi có lại)

- Ưu đãi tối huệ quốc MFN

- Chính sách thương mại nông lâm sản dựa trên đạo luật “Điều chỉnh NôngNghiệp” cho phép Mỹ áp dụng hạn ngạch nhập khẩu nông lâm sản nếu gây tổn hại tớichương trình trong nước và dùng nó để khống chế 12 mặt hàng Nông sản chủ yếu nhậpvào Hoa Kỳ Hoa Kỳ nhập từ Việt Nam các mặt hàng chủ lực: Hạt tiêu, Cá da trơn,Dưa chuột hộp, Cao su thiên nhiên, Cà phê chưa rang, Hạt Điều (nguyên hạt).v.v…

1.3.3 Các kênh thị trường và đầu mối buôn bán:

Các công ty của Hoa Kỳ sẽ nhập khẩu hàng nông lâm sản theo 3 dạng:

- Mua nguyên liệu thô (Cà phê, Chè, Hạt tiêu) về chế biến đóng gói tiêu thụ

- Trung gian nhập khẩu thực phẩm đã chế biến thông qua tập đoàn phân phối lớn

- Thành lập công ty con ở Việt Nam và nước khác, mua nguyên vật liệu - chếbiến rồi xuất khẩu về Mỹ

1.3.4 Cơ hội và thách thức của doanh nghiệp khi xuất khẩu vào Hoa Kỳ:

1.3.4.1 Cơ hội:

Hoa kỳ là thị trường khổng lồ, đa dạng và có nhu cầu lớn đối với nhiều loạihàng hóa bởi đây là quốc gia đa chủng tộc, GDP trên đầu người cao, xếp thứ 10 trênthế giới (đạt 47.200 USD/người năm 2010) và đặc biệt người dân ở Hoa Kỳ có thóiquen mua sắm, dịch vụ tài chính phát triển Năm 2010, tổng kim ngạch nhập khẩuhàng hóa và dịch vụ của Hoa Kỳ đạt khoảng 2.329,6 tỷ USD, tăng 19,4% so với cùng

kỳ năm 2009 Đây thực sự là thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới

Hàng hóa Việt Nam có nhiều cơ hội xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ hơn cácthị trường Nhật Bản và Tây Âu bởi người tiêu dùng Mỹ không quá khó tính như nhiềuquốc gia khác Nhờ vậy, số lượng mỗi đơn hàng thường lớn

Một đóng góp không nhỏ của thị trường Hoa Kỳ vào khả năng xuất khẩu hànghóa của Việt Nam còn phải kể đến là cộng đồng người Việt tại đây Theo kết quả

“Nghiên cứu về cộng đồng người Mỹ” do chính phủ Mỹ thực hiện từ năm 2005 đượccông bố mới đây cho thấy có khoảng 1,5 triệu người Việt đang sống tại Hoa Kỳ, chiếmkhoảng 10,5% tổng số người Mỹ gốc châu Á, là cộng đồng lớn thứ tư sau Trung Quốc,

Ấn Độ, Philippines 1,5 triệu người Việt Nam tại Hoa Kỳ hàng ngày vẫn ăn các món

ăn Việt Nam và vẫn cần những thực phẩm như ở Việt Nam vì vậy đây là một thịtrường lớn và hấp dẫn cho các mặt hàng thực phẩm của cácdoanh nghiệp Việt Nam.Thêm vào đó, cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ sẽ là chiếc cầu nối hiệu quả để doanhnghiệp Việt Nam đưa hàng sang Hoa Kỳ

Trong thời gian tới đây cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ có thể chưa

có thay đổi lớn Các nhóm hàng chủ yếu vẫn là dệt may, giầy dép, đồ gỗ, thủy sản, dầu

mỏ, cà phê, điều Sau đó, với đầu tư đang tăng lên (đặc biệt là khu vực đầu tư nướcngoài), kim ngạch những mặt hàng mới như điện tử, điện gia dụng, gia công cơ khí,thực phẩm chế biến sẽ tiếp tục tăng lên, trong đó điện tử sẽ nhanh chóng trở thànhnhững mặt hàng xuất khẩu chính sang Hoa Kỳ Ngoài ra, Việt Nam sẽ trở thành nơimột số công ty Hoa Kỳ đặt gia công phần mềm

1.3.4.2 Thách thức:

Sự hấp dẫn của thị trường Hoa Kỳ cũng đồng nghĩa với cạnh tranh xuất khẩu vàothị trường này rất quyết liệt Trở ngại lớn nhất của các doanh nghiệp Việt Nam khixuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ chính là gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt của các mặthàng Trung Quốc Hiện nay, Trung Quốc đã vượt Canada trở thành nước xuất khẩulớn nhất vào Hoa Kỳ Năm 2010, Trung Quốc xuất khẩu vào Hoa kỳ đạt 364,04 tỷUSD giá trị hàng hóa, chiếm xấp xỉ 19,17% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa củaHoa Kỳ Đối với các mặt hàng mà doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sangHoa Kỳ như dệt may, giày dép, đồ gỗ, hàng điện tử, đồ chơi…thì Trung Quốc cũngđều chiếm thị phần rất lớn tại Hoa Kỳ

Việt Nam bị cấm vận buôn bán với Hoa Kỳ cho đến năm 1994 và mãi đến tháng12/2001 khi Hiệp định thương mại song phương giữa hai nước có hiệu lực thì quan hệthương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ mới thực sự được bình thường hóa và hàng hóaViệt Nam khi đó mới được hưởng thuế nhập khẩu tối huệ quốc (mức thuế bình thường

áp dụng với hầu hết các nước khác của Hoa Kỳ) Các doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu

xuất khẩu sang Hoa Kỳ khi mà các đối thủ cạnh tranh đã có chỗ đứng vững chắc tại thịtrường này Do đó, không dễ để thuyết phục được các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ đangnhập từ các bạn hàng quen thuộc của họ ở các nước khác chuyển sang nhập khẩu hàngcủa Việt Nam Nếu muốn họ mua hàng, buộc hàng của các doanh nghiệp chúng ta phải

rẻ hơn hoặc tốt hơn hoặc độc đáo hơn hoặc phải có cái gì đó hấp dẫn hơn là các bạnhàng quen thuộc của họ

Ngoài ra, những rào cản trong pháp luật và các kỹ thuật đối với thương mại cũng

là khó khăn không nhỏ với doanh nghiệp Việt Nam Hoa Kỳ được biết đến là quốc gia

có hệ thống luật pháp phức tạp và nhiều rào cản kỹ thuật đối với thương mại Liên tiếptrong những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam thường gặp khó khăn về tiêuchuẩn lao động và môi trường khi xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ; các vụ kiện chốngbán phá giá và chống trợ giá; hàng rào kỹ thuật và an toàn thực phẩm … Thêm vào đó,xuất khẩu hàng sang Hoa Kỳ, các doanh nghiệp còn gặp phải khó khăn về chi phí vànhững đòi hỏi về tiêu chuẩn năng lực của một doanh nghiệp

Thị trường xa, chi phí vận tải và giao dịch cao dẫn đến các mặt hàng cồng kềnhtrị giá thấp rất khó cạnh tranh Thị trường đầy cạnh tranh và nhiều rảo cản như vậynhưng năng lực đáp ứng của các doanh nghiệp lại rất hạn chế Quy mô các doanhnghiệp của Việt Nam còn nhỏ, phần đông còn dừng ở gia công thuần túy, các doanhnghiệp Mỹ thường đặt mua hàng hoặc đặt sản xuất theo thiết kế, mẫu mã và tiêu chuẩn

kỹ thuật của họ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT

NAM TRONG THỜI GIAN QUA2.1 Thực trạng xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong thời gian gần đây:

2.1.1 Sản lượng xuất khẩu cà phê ở Việt Nam:

Bảng 2.1 Diện tích trồng cà phê ở Việt Nam

ha, nguyên nhân là do giá cà phê trên thị trường thế giới và trong nước liên tục tăngcao Do đó người dân chuyển đổi sang trồng cây cà phê

*Sản lượng cà phê sản xuất trong nước:

Biểu đồ: Diện tích và sản lượng cà phê Việt Nam

(Nguồn: Tổng cục Thống kê, Bộ NN&PTNT)

Từ biểu đồ trên ta thấy rằng: Nhìn chung trong những năm gần đây sản lượng

cà phê tăng đặc biệt sản lượng mùa vụ 2013/2014 gần 30.000 ngàn bao (mỗi bao 60 kg), tương đương 1,7 triệu tấn

Nhìn vào biểu đồ: sản lượng cà phê của Brazil chiếm 40% trên tổng sản lượng vàđứng thứ nhất, của Việt nam chiếm 13% trên tổng sản lượng và đứng thứ nhì thế giới,sản lượng cà phê Việt nam giữ mức ổn định suốt 5 năm qua và giao động ở mức 17,5-19,5 triệu bao/năm Trong đó Robusta ước đạt 18,2 triệu bao, do đó trong năm 2010/11Việt nam tiếp tục là nước có sản lượng cà phê loại này lớn nhất thế giới.

*Sản lượng xuất khẩu:

Trong những năm vừa qua, sản lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam tăng nhanh

và cà phê đã trở thành một trong những mặt hàng chiến lược của Việt Nam với giá trịkim ngạch xuất khẩu tương đối cao Hiện nay cà phê đứng thứ hai sau gạo về kimngạch xuất khẩu nông sản

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, vụ xuất khẩu ca phê của Việt Nam thường từcuối quý IV năm trước đến quý I năm sau Quý I năm 2010, giá và lượng cà phê xuất khẩucủa Việt Nam đạt mức thấp nhất so với cùng ba năm trở lại đây (từ năm 2007)

Trong 7 tháng đầu mùa vụ 2013/2014 đã xuất khẩu 1,1 triệu tấn cà phê các loại (cà phê nhân, cà phê rang, cà phê xay và cà phê hòa tan) và kim ngạch khoảng 2,2 tỷ USD, tăng tương ứng 12% và 4% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức kỷ lục mới về xuất khẩu cà phê.

Bảng 2.2: Xuất khẩu cà phê các loại ở Việt Nam năm 2011-2014

(Nguồn: Tổng cục Hải Quan, Tổng cục Thống kê)

2.1.2 Thị trường xuất khẩu:

Cùng với sự mở cửa phát triển kinh tế của đất nước, thị trường của cà phê xuấtkhẩu Việt Nam cũng được mở rộng Đến hiện nay cà phê Việt Nam đã xuất khẩusanghơn 88 quốc gia và vùng lãnh thổ Theo số liệu thống kê của Tổ chức Cà phê thế giới(ICO), từ năm 2000 lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam đã vượt qua Colombia đểvươn lên trở thành nhà xuất khẩu lớn thứ hai cung cấp cà phê ra thị trường thế giới,chiếm tỷ trọng khoảng 15,3% trong giai đoạn 2000 -2008 Hiện nay, Việt Nam chỉđứng sau Brazil với tỷ trọng chiếm gần 1/4 lượng cà phê xuất khẩu của thế giới Trongnhiều năm qua, Đức và Hoa Kỳ vẫn là hai thị trường nhập khẩu cà phê lớn nhất củaViệt Nam với tỷ trọng tính chung khoảng 22% tổng lượng cà phê xuất khẩu của ViệtNam

Bảng 2.3: Thị trường xuất khẩu cà phê Việt Nam năm 2009

Thị trường Lượng(tấn) Trị giá(USD) Tăng, giảm so với

(Nguồn: Bộ Công Thương Việt Nam)

Theo số liệu thống kê, trong tháng 12/2009 cả nước xuất khẩu được 145.765 tấn

cà phê, trị giá 202,89 triệu USD, tăng 78,61% về lượng và tăng 76,24% về trị giá sovới tháng 11/2009 Tính chung cả năm 2009, xuất khẩu cà phê của nước ta đạt 1,18triệu tấn, với kim ngạch 1,73 tỷ USD, tăng 11,71% về lượng, nhưng giảm 18,03% vềtrị giá so với năm 2008 Xuất khẩu của doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài chỉ chiếm17,18% tổng kim ngạch, đạt 297,4 triệu USD Đức, Hoa Kỳ, Bỉ, Tây Ban Nha, Italia,Nhât Bản là các thị trường chính của xuất khẩu cà phê Việt Nam Dẫn đầu về kimngạch năm 2009 là thị trường Đức với 201,77triệu USD, chiếm 11,66% tổng kimngạch; thứ 2 là thị trường Hoa Kỳ với 196,67triệu USD,chiếm 11,36%; tiêp là thịtrường Bỉ 190,5 triệu USD, chiếm 11% Trong năm 2009, xuất khẩu cà phê sang cácthị trường hầu hết bị giảm kim ngạch so với năm 2008 Dẫn đầu về mức sụt giảm kimngạch là xuất khẩu sang Thái Lan năm 2009 đạt 4,45triệu USD, giảm 85,12% so vớinăm 2008; tiếp theo là xuất khẩu sang Singapore đạt 19,77 triệu USD, giảm 57,58%;tiếp theo là thị trường Nga giảm 44,58%; sang Hàn Quốc giảm 44,03%

Bảng 2.4: Các thị trường xuất khẩu cà phê chính của Việt Nam, mùa vụ 2012/13

(Nguồn: Bộ NN&PTNT, GTA (Global Trade Atlals), vietrade.gov.vn)

Trong mùa vụ 2013/2014, Đức đã vượt lên trên Mỹ để trở thành nước nhậpkhẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam Với lượng nhập khẩu tăng mạnh, Bỉ trở thành thịtrường cà phê lớn thứ ba của Việt Nam Xuất khẩu cà phê chế biến, cà phê rang, càphê xay và cà phê hòa tan ngày càng tăng trong vài năm trở lại đây, dự báo xuất khẩucác mặt hàng này mùa vụ 2013/14 khoảng 55 ngàn tấn, tăng 21% so với mùa vụ trước,với các thị trường chính là Trung Quốc, Nga, Hồng Kông, Hàn Quốc, Nhật Bản vàMỹ

2.1.3 Kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam:

Những năm trước đây cà phê là một ngành nhỏ có đóng góp khá khiêm tốntrong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam Tuy nhiên trong những năm gần đây

nó đã vươn lên trở thành ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với kim ngạch lên tới2,2 tỷ USD năm 2008 và những năm gần đây vẫn giữ mức ổn định

Bảng 2.5 : Tình hình xuất khẩu cà phê Việt Nam thời kì 2007- 2014

tăng hơn so với năm 2007 khoảng 22,1% ước đạt khoảng 405 triệu USD, là do giá càphê xuất khẩu tăng cao, và sản lượng cà phê xuất khẩu giảm nhiều như vậy là do thờitiết thay đổi làm cho nhiều diện tích cà phê mất mùa, tình trạng cà phê mất mùa khôngchỉ diễn ra ở nước ta mà nhiều nước khác trên thế giới Brazil nước đứng đầu thế giới

về xuất khẩu cà phê cũng đã giảm sản lượng xuất khẩu khoảng 10 ngàn bao ( loại 60kg) do thời tiết sương giá kéo dài Bên cạnh đó, khủng hoảng kinh tế làm người nôngdân gặp nhiều khó khăn về vốn và lãi vay, nên chăm sóc cây cà phê kém hơn vụ trước,điều này cũng đã tác động khá lớn đến sản lượng cà phê năm 2008 Sang năm 2009xuất khẩu cà phê của Việt Nam tăng 12,5% tương đương khoảng 124 nghìn tấnnguyên nhân là do cà phê năm 2009 không gặp hạn hán, tình hình thời tiết diễn biếnthuận lợi cho cây cà phê phát triển nên tỷ lệ đậu cao Bên cạnh đó, theo phân tích củaVicofa, những tín hiệu mừng trong việc xuất khẩu cà phê năm 2009 còn do người dân

đã nhanh nhạy trong việc nắm bắt thị trường, khá am hiểu quy luật cung cầu của thịtrường thế giới để chủ động lượng cà phê bán ra nhằm hạn chế rủi ro nhưng lại giảm22,5% về giá trị so với năm 2008 Nguyên nhân khiến kim ngạch xuất khẩu cà phêtrong nước giảm là do giá cà phê thế giới giảm và chất lượng cà phê không cao do ảnhhưởng của thời tiết mưa nhiều nên hạt đen nhiều (chỉ riêng hạt cà phê đen đã chiếm15% sản lượng thu hoạch cà phê của cả nước), ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩmkhiến giá giảm Giá cà phê xuất khẩu trong các hợp đồng tháng 7/2009 đã giảm 200USD xuống còn 1.251 – 1.281 USD/tấn, giá cà phê tại thị trường Luân Dôn tiếp tụcgiảm, giá cà phê giao tháng 9/2009 giảm 22 USD còn 1.415 USD/tấn Trong cả phiên,giá cà phê trong khoảng 1.440 và 1.414 USD Giá cà phê giao tháng 11/2009 giảm 24USD còn 1.436 USD/tấn Sang năm 2010 tăng 8,9% về lượng và tăng 6,9% về giá trị.Kim ngạch xuất khẩu tăng là do nguồn cung cà phê thế giới đang thiếu hụt khiến giá

cà phê luôn ở xu hướng tăng, Cùng với đó các vùng trọng điểm trồng cây cà phê củaViệt Nam đều có khả năng cho năng suất cao, khoảng từ 3 tấn cà phê nhân/ha trở lên.Ngoài ra do quyết định của Chính phủ từ đầu năm 2010 về việc mua tạm trữ khoảng200.000 tấn cà phê cho nông dân nhằm chặn đà giảm giá và giúp nông dân không bántháo hàng khi niên vụ thu hoạch 2010 kết thúc Thông tin này đã ngay lập tức khiến càphê tăng giá Từ ngày 16/3 đến 20/3, chỉ trong vòng 5 ngày, giá cà phê thế giới tại thịtrường London đã tăng từ 1.201 USD/tấn nhân lên 1.267USD/tấn

Tháng 12 năm 2014 xuất khẩu cà phê ước đạt 168 nghìn tấn với giá trị đạt 338triệu USD, đưa khối lượng xuất khẩu cà phê năm 2014 ước đạt 1,73 triệu tấn và 3,62

tỷ USD, tăng 33,4% về khối lượng và tăng 32,2% về giá trị so năm 2013

2.1.4 Giá xuất khẩu:

Biểu đồ về lượng- giá trị, đơn giá các quý từ năm 2007 đến quý I/2010

Nhìn vào biểu đồ ta thấy giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam từ năm 2007 đếnnay cao nhất vào quý II năm 2008 hơn 2000USD/tấn rồi giảm một cách nhanh chóngxuốn dưới 1500USD/tấn Giá cà phê thế giới diễn ra rất phức tạp, do đó kéo theo giá

cà phê xuất khẩu của Việt Nam cũng không ổn định Giá cà phê Robusta giao tháng7/2010 tại Luân Đôn chốt phiên 18/5 ở 1.369 USD/tấn Theo dự báo của Bộ Nôngnghiệp Hoa Kỳ, niên vụ 2010/11 sản lượng cà phê của Braxin có thể lên tới kỷ lục55,3 triệu bao, từ mức 44,8 triệu bao của niên vụ trước đó, và xuất khẩu sẽ tăng 10%lên 32 triệu bao Giá cà phê Việt Nam ngoài sức ép giảm giá trên thị trường Luân Đôn,còn chịu ảnh hưởng bởi Indonesia khi nước này đã bắt đầu thu hoạch niên vụ mới.Giá

cà phê nhân xô thu mua ở thị trường nội địa nước ta từ đầu tuần tới nay dao động từ24.000 – 24.500 đồng/kg, giảm so với 24.800 – 25.000 đồng/kg của tuần trước Giá càphê xuất khẩu, loại 2,5% đen và vỡ, tuần này còn trừ lùi 30 USD/tấn so với giá kỳ hạntháng 7 tại Luân Đôn Thậm chí, nhiều khách hàng còn trả giá trừ lùi 45 – 50 USD/tấn

Biểu đồ: Giá xuất khẩu cà phê Việt Nam năm 2011-2013

(Nguồn: Trung tâm Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột, vietrade.gov.vn)

Giá cà phê xuất khẩu biến động trong khoảng 1.500 - 2.100 USD/ tấn trong 3năm; trung bình vụ mùa 2013/2014 có giá thấp hơn hai mùa trước Giá cà phê trongnước biến động theo giá trên thế giới, dao động trong khoảng 30.000 – 45.000đồng/kg

2.1.5 Cơ cấu chủng loại:

Cà phê xuất khẩu của nước ta chủ yếu là cà phê Robusta Mặt khác chúng ta xuấtkhẩu chủ yếu là cà phê nhân, cà phê chế biến theo giá trị chỉ chiếm khoảng 0,5% trongtổng kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam Tuy nhiên nó có giá trị cao hơn nên giábán cũng cao hơn nhiều so với cà phê nhân nên giá trị kim ngạch của nó chiếm tới gần2% trong tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam Qua đây ta thấy rằng việctăng tỷ trọng cà phê chế biến trong cơ cấu xuất khẩu cà phê của Việt Nam là rất cầnthiết Tuy nhiên hiện nay cả nước chỉ có một số ít các cơ sở sản xuất chế biến cà phêthành phẩm xuất khẩu, trong đó đáng kể chỉ có Nhà máy chế biến cà phê Biên Hòa củaVinacafe và doanh nghiệp cà phê Trung Nguyên, một nhà máy của Nestle

Biểu đồ:Sản lượng cà phê Việt Nam theo chủng loại