Tìm hiểu bất bình đẳng giới trong phạm vi gia đình

Tìm hiểu bất bình đẳng giới trong phạm vi gia đình

 Lời nói đầu 

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, đời sống người dân ngày càng được nâng cao Tuy nhiên bên cạnh đó có những mặt trái như khai thác không hợp

lý tài nguyên thiên nhiên, gây ô nhiễm nguồn nước, các tệ nạn xã hội xảy ra nhiều…làm hạn chế sự phát triển bền vững của đất nước.Vì thế một mặt cần phải kìm giữ sử dụng tài nguyên, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường và phá hủy môi sinh, giảm thiểu rác thải

Mặt khác, số dân đói nghèo gia tăng, việc tiêu dùng và sản xuất để thỏa mãn các yêu cầu căn bản, bảo vệ và nâng cao nhân phẩm Để thực hiện được điều này đòi hỏi chúng ta phải tìm ra nguyên nhân để tìm ra những giải pháp khắc phục nhằm hạn chế nó Phát triển bền vững nhằm thỏa mãn yêu cầu căn bản của con người là lương thực, nước sạch, nhà ở, sức khỏe, giáo dục, an sinh, phúc lợi, quyền phát biểu, quyền tham gia,… và nhiều nhu cầu tinh thần

và vật chất khác Nhưng việc sử dụng và đáp ứng các nhu cầu này có hiệu quà

và có bảo đảm được ai cũng sử dụng được hay không? Và khi nói đến vấn đề này ta nghĩ ngay đến sự bình đẳng và bất bình đẳng Trong xã hội tồn tại rất nhiều loại cơ bản nhưng dù là loại hình nào cũng xuất phát từ con người và nghiệm trọng nhất là sự bất bình đẳng về giới, nó ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển bền vững của xã hội Để có thể tiến đến những quy mô của bất bình đẳng giới lớn hơn nhóm chúng tôi đã bước đầu đi tìm hiểu bất bình đẳng giới trong phạm vi gia đình.

Qua bài báo cáo nhóm đã có nhiều nỗ lực nhưng chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, mong cô nhận xét góp ý để bài làm của nhóm được hoàn thiện hơn.

Chân thành cám ơn!

DANH SÁCH NHÓM 5

I CÁC KHÁI NIỆM

1 Khái niệm bất bình đẳng

Bất bình đẳng xã hội là sự không ngang bằng nhau về các cơ hội hoặc lợi ích đối với những cá nhân khác nhau trong nhóm hoặc nhiều nhóm xã hội Bất bình đẳng không tồn tại một cách ngẫu nhiên mà là một hiện tượng xã hội phổ biến mang tính tất yếu do yếu tố cơ cấu xã hội và lãnh thổ tạo ra Nó có nguồn gốc khi một số cá nhân (một số nhóm XH) có đặc quyền kiểm soát và khai thác một số cá nhân (một nhóm XH) khác trong 1 số lĩnh vực chủ yếu của XH nhằm chiếm lấy đặc quyền và đặc lợi của XH

2 Khái niệm giới

Giới là phạm trù chỉ quan niệm, vai trò và mối quan hệ xã hội giữa nam giới và

phụ nữ Xã hội tạo ra và gán cho trẻ em gái và trẻ em trai, cho phụ nữ và nam giớicác đặc điểm giới khác nhau Bởi vậy, các đặc điểm giới rất đa dạng và có thể thayđổi được theo thời gian, theo hoàn cảnh kinh tế và xã hội

Vai trò giới bao gồm:

- Vai trò sản xuất bao gồm các công việc nhằm tạo ra thu nhập bằng tiền hoặc hiệnvật để tiêu dùng hoặc trao đổi

- Vai trò tái sản xuất: bao gồm trách nhiệm sinh đẻ, nuôi con và những công việcnhà cần thiết để duy trì và tái sản xuất sức lao động.

- Vai trò cộng đồng: bao gồm các công việc thực hiện ở ngoài cộng đồng, nhằmphục vụ cho cuộc sống chung của mọi người

Vậy vai trò giới là các công việc mà phụ nữ và nam giới thực hiện với tư cách lànam hay nữ Nam và nữ đều tham gia thực hiện cả 3 vai trò trên Tuy nhiên có sựkhác biệt:

- Tính chất và mức độ tham gia của nam và nữ không như nhau trong công việc.Nếu như phụ nữ làm hầu hết làm hầu hết công việc sinh đẻ, chăm sóc, nuôi dưỡng,nội trợ, tiếp phẩm thì nam giới không được trông đợi làm việc đó, họ cho rằngmình trợ giúp phụ nữ mà thôi

- Công việc của nam giới thường được xem trọng hơn công việc của phụ nữ Thậtkhông công bằng nếu cho rằng, việc sinh đẻ của phụ nữ tạo ra một sản phẩm caoquý, đó là con người là việc không quan trọng, nó là công việc mang tính bản năngbấy lâu của động vật

- Cơ hội và điều kiện thăng tiến của nam giới bao giờ cũng tốt hơn phụ nữ

Vai trò giới hiện nay không bình đẳng do quá trình dạy và học trong xã hội bấtbình đẳng mà có, nó phụ thuộc vào điều kiện xã hội, nó phụ thuộc vào điều kiệnkinh tế, văn hóa, thể chế chính trị Vai trò giới đã và đang có nhiều thay đổi,nhưng khi thay đổi người ta còn chịu ảnh hưởng của các định kiến giới

Định kiến giới là nhận định của mọi người trong xã hội về những gì mà phụ

nữ và nam giới có khả năng và các loại hoạt động mà họ có thể làm với tư cách họ

là nam hay nữ Có nhiều biểu hiện khác nhau của định kiến giới song phổ biến hơn

cả là những quan niệm về đặc điểm, tính cách và khả năng của phụ nữ và namgiới Ví dụ nam giới thì mạnh mẽ, độc lập quyết đoán, phụ nữ thường rụt rè, tìnhcảm, bị động…

Định kiến giới có tác động xấu về vị trí, thái độ và những hoạt động của nam và

nữ, đặc biệt là hạn chế những mong muốn, dự định phát triển cá nhân và cả việcđón nhận những cơ hội và điều kiện phát triển, đặc biệt là đối với phụ nữ

3 Khái niệm bất bình đẳng giới

Bất bình đẳng giới là sự phân biệt đối xử về giới Nam giới và nữ giới không có

cơ hội như nhau trong mọi lĩnh vực như: phát triển kinh tế- xã hội, phát triển các nguồn nhân lực, phân công lao động Bất bình đẳng đã không chỉ xảy ra trong xã hội mà còn xảy ra trong gia đình, giữa những người có quan hệ đặc biệt hoặc ruột thịt với nhau Các nhà nữ quyền đã cho rằng, bất bình đẳng giới là dạng bất bình đẳng đầu tiên nhưng được phát hiện và đề cập tới muộn nhất trong xã hội loài người Bất bình đẳng giới là sâu sắc nhất vì nó tồn tại trong cả xã hội và gia đình Chính tình yêu đã che mờ các dạng bất bình đẳng trong gia đình, nó khiến cho người ta không dễ nhận ra và cũng không dễ giải quyết như các dạng bất bình đẳng khác là dùng đấu tranh vũ trang hoặc hòa đàm

4 Bất bình đẳng giới trong gia đình

Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan

hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người

Bất bình đẳng giới trong gia đình là các thành viên trong gia đình không có quyền và nghĩa vụ như nhau trong sở hữu tài sản chung, không có sự công bằng trong việc sử dụng các nguồn thu nhập cũng như phân công lao động không có sự công bằng, các thành viên trong gia đình không có được các cơ hội và điều kiện tham gia các hoạt động như nhau Hiện tượng bất bình đẳng trong gia đình thường được biểu hiện qua các hành động bạo lực gia đình là chồng đánh vợ hoặc vợ đánhchồng, có thể là bạo lực về tinh thần của các thành viên trong gia đình, sự thiên vị trong cách đối xử…

Bạo lực gia đình là theo khoản 2 Điều 1 của luật phòng chống bạo lực gia đình quy định: Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc

có khả năng tổn hại về thể chất, tinh thần và kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình

II HIỆN TRẠNG BẤT BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở VIỆT NAM

1 Bất bình đẳng giới trong việc đối xử giữa các thành viên trong gia đình

Đời sống của mỗi cá nhân luôn được bắt đầu trước hết từ phạm vi gia đình vàsuốt cuộc đời họ, gia đình là môi trường đóng vai trò hết sức quan trọng Nếu giađình được coi là tế bào của xã hội thì người phụ nữ được coi là hạt nhân của tế bàonày Đồng thời, gia đình là nơi thể hiện thực chất sự bình đẳng và nâng cao địa vịcủa người phụ nữ Tuy nhiên trong xã hội hiện lúc bây giờ thì vẫn còn tình trạngbất bình đẳng về các mặt, từ bất bình đẳng về thu nhập, bất bình đẳng về việc làm,bất bình đẳng về kinh tế, bất bình đẳng trong phân công lao động, bất bình đẳnggiới trong gia đình…và đặc biệt là bất bình đẳng giới gây nên một sự ảnh hưởng

vô cùng lớn cho xã hội

Hiện nay tình trạng bất bình đẳng giới xảy ra ở mọi nơi, mọi lĩnh vực, đâu đâu

ta cũng có thể bất gặp được những sự phân biệt đối xử giữa nam và nữ Tuy xã hộihiện nay đang hướng đến xây dựng một “xã hội bình đẳng, văn minh, hạnh phúc”nhưng vẫn không thể nào cải thiện được tình trạng bất bình đẳng này khi mà cáigốc rễ truyền thống “trọng nam, khinh nữ” vẫn còn ăn sâu vào người dân Mộtđiển hình rõ nét nhất là “sự bất bình đẳng giới trong gia đình”

Quan niệm về bất bình đẳng giới đã có từ rất lâu trong xã hội, chủ yếu là sựphân biệt giữa nam giới với phụ nữ, có quan niệm “nhất nam viết hữu, thập nữ viếtvô” người con gái bị coi rẻ giá trị của mình Đây là quan niệm xa xưa nhưng ngàynay vẫn bị ảnh hưởng Chính điều này đã đẩy chị em vào vị trí yếu thế, phụ thuộcvào nam giới trong tất cả các hoạt động: kinh tế, văn hoá, giáo dục, chính trị và cảtrong gia đình Vì vậy, nạn nhân chủ yếu của bạo lực gia đình là phụ nữ, trẻ em(chiếm hơn 75%) Năm 2008 điều tra về tình hình bạo lực gia đình có 1.478 vụ(thể hiện trên 9 dạng bạo lực) đã có 1.219 vụ chiếm 82% số vụ do người chồnggây ra đối với vợ con Trong đó có những vụ gây bất bình dư luận xã hội như: vụchồng nhốt vợ vào cũi nuôi chó ở xã Song Khê (Yên Dũng); đuổi vợ ra khỏi nhà

vào đêm giáp Tết Nguyên đán ở xã Hương Vĩ (Yên Thế); nhốt vợ dùng điếu càyđập vào đầu dẫn đến tử vong ở Mi Điền, xã Hoàng Ninh (Việt Yên); bắt vợ phảiquan hệ tình dục theo sở thích điên dại ở xã Quý Sơn (Lục Ngạn)… và nhiều vụviệc khác liên quan đến bất bình đẳng như không cho vợ tham gia các hoạt động

xã hội, chính trị tại địa phương

Từ xưa đến nay phụ nữ luôn được xem là thụ động, là yếu đuối là phụ thuộc , làliễu yếu đào tơ, nam giới là độc lập, mạnh mẽ, có năng lực và là người ra quyếtđịnh; chồng có quyền dạy vợ, vợ phải nghe theo chồng; do quan niệm nam là trụcột trong gia đình nên có quyền quyết định những việc lớn quan trọng trong giađình, nữ có trách nhiệm nuôi dạy con cái, nội trợ trong nhà; nam giỏi việc xã hội,

nữ phải giỏi việc nhà

Định kiến như trên, đã gây nhiều tác động tiêu cực đến cơ hội, khả năng pháttriển của phụ nữ trong công việc xã hội và nhất là trong đời sống gia đình ở nhữnggia đình có sự phân biệt, coi trọng nam giới hơn nữ giới thì gia đình đó dành nhiều

sự quan tâm, chăm sóc về mọi mặt cho bé trai, nhiều hơn bé gái Do đó khi trưởngthành, các em trai thường có điều kiện tham gia vào đời sống kinh tế, chính trị, xãhội tốt hơn các em gái, nhất là giáo dục, nữ giới ít được học cao hơn nam giới,mặc

dù năng lực của nữ giới không thua kém Những suy nghĩ, cách hành xử, sự dạy

dỗ có liên quan đến phân biệt, định kiến giới của ông bà, cha mẹ, anh chị, chính lànhững yếu tố ảnh hưởng lớn tới việc hình thành quan niệm về giới của mỗi thànhviên trong gia đình Một thực trạng cho thấy nhiều gia đình quan niệm rằng congái là con người ta dù học cao đến mấy rồi cũng lấy chồng, bố mẹ không được trảcông nên không co con gái đi học mà cho học hết cấp 3 là phải nghỉ học, thậm chíchỉ cho học đến cấp hai là phải bỏ học Trong khi đó khuyến khích con trai họccao hơn Vì thế khả năng xã hội hóa của nữ giới bị hạn chế rất lớn so với nam giới.Đây là bài nghiên cứu nhằm tìm hiểu thực trạng bất bình đẳng giới trong gia đình:

“Thống kê của Viện Xã hội học, Viện KH-XHVN 25/02/2006: Việt Nam có đến66% các vụ ly hôn liên quan đến bạo hành gia đình 5% phụ nữ được hỏi thừanhận bị chồng đánh đập thường xuyên 82% hộ dân nông thôn và 80% hộ ở thành

phố có xảy ra bạo lực Tỷ lệ phụ nữ bị ngược đãi trong những gia đình khá giả ởmức cao76%” Bất bình đẳng giới chưa có hồi kết khi mà trách nhiệm của phụ nữđối với gia đình và con cái vẫn rất nặng nề; tình trạng thiếu máu diễn ra phổ biến ở

bà mẹ mang thai; nạn bạo hành, phân biệt đối xử tồn tại trong mọi tầng lớp dân cư;

cơ hội học tập, vay vốn làm ăn, thăng tiến, kể cả mức lương của chị em vẫn thua

xa so với nam giới Trong cuộc sống gia đình ta bắt gặp những hình ảnh thể hiện

rõ nét về bất bình đẳng như: "Nếu ai đó có dịp chứng kiến một người chồng ởmiền Tây Nam Bộ nhậu say rồi trói vợ vào cột nhà đánh, mới thấu hiểu vì sao mơước lấy chồng ngoại, chồng Việt kiều lại có ở nhiều cô gái xứ này đến thế Nếunhìn cảnh những người phụ nữ ở Hà Tây dậy từ 4 giờ sáng đạp xe đạp cách 30 km

về Hà Nội bán hàng rong, đến 6 giờ tối về nhà là "đâm sầm" vào bếp rơm nấu cámheo, trong lúc ông chồng đi đánh tổ tôm thì mới thấy việc các cô gái sẵn sàng chịukhổ, chịu nhục ở xứ người để lấy ít tiền cho mẹ mình đỡ bị cha đánh cũng không

có gì là lạ Bạo lực phụ nữ - về cả thể xác và tinh thần - vẫn diễn ra một cách daidẳng và công khai ở xã hội Việt Nam, nhất là nông thôn (điều này đã được truyềnthông nhiều lần nhắc đến) Gánh nặng âu lo đặt quá lên vai phái nữ, khi mà họ quá

ít sức lực (theo nghĩa đen và nghĩa bóng) Thói quen cho mình quá nhiều đặcquyền trong lúc không tự gán cho mình những trách nhiệm tương đương của đànông "và" Các nhà hoạt động xã hội cho rằng, cả tin là nguyên nhân khiến chị emphụ nữ rơi vào tay bọn buôn bán người Nhưng nếu không quá bất hạnh, khôngphải sống trong địa ngục gia đình thì người phụ nữ không dễ bị dụ dỗ như vậy.Chính sự trọng nam khinh nữ, tư tưởng phân biệt giới khiến chị em bị đối xử tệbạc, bị rẻ rúng, bị tổn thương nặng nề, do đó chị em luôn mong muốn thoát khỏitình trạng này Và thật dễ hiểu khi họ mù quáng tin theo người sẵn sàng chia sẻ,hứa hẹn giúp đỡ họ Có lẽ không ai bỏ nhà ra đi khi họ được sống trong một giađình hạnh phúc Mặc dù hiện tượng bất bình đẳng giới đã được nói đến rất nhiều,nhưng đâu đó tình trạng này vẫn tái diễn và gây nên hậu quả quan trọng, tiếp taycho nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em."

Việc đối xử của cha mẹ đối với con cái cũng thể hiện được sự bất bình đẳng:

"Nhiều bậc cha mẹ đã bộc lộ sự khát khao có con trai của họ đến mức nạo phánhững bào thai bé gái hoặc có những người vợ đã lén lút cưới vợ lẽ cho chồng.Hậu quả đưa đến khá nghiêm trọng: có người chồng khi có vợ lẽ thì yêu chiều vàhắt hủi người vợ cả Dường như tâm lý muốn có con trai để nối dõi tông đườngvẫn là tâm lý ăn sâu bám rễ ở mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là những ngườidân vùng nông thôn, những dân tộc vùng sâu vùng xa nhận thức còn thấp kém.Cũng xuất phát từ nguyện vọng muốn có con trai mà trong một cuộc điều tra xãhội học ở Hà Nội có 2/3 số người được hỏi đã nêu nguyện vọng muốn sinh con thứ

ba Số bé trai mới sinh là 289.126 em và bé gái là 216.585 em, tỷ số giới tính là110,8 nam/100 Điển hình là Thái Bình: tỷ số 120 nam/100 nữ; Kon Tum: 124nam/100 nữ; Trà Vinh: 124 nam/100 nữ; Kiên Giang: 125 nam/100 nữ, An Giang:

128 nam/100 nữ; Sóc Trăng: 124 nam/100 nữ " Ngay từ kết quả Tổng điều traDân số năm 1999 cũng đã có dấu hiệu mất cân đối giới tính trên phạm vi cả nước,đặc biệt ở 16 tỉnh, thành phố có tỷ suất vượt quá ngưỡng tự nhiên (106 nam/100nữ).”

Theo báo cáo gần đây nhất của Ủy ban Dân số - Gia đình và Trẻ em Việt Nam,

từ đầu năm đến nay, ở nước ta đã có hiện tượng mất cân bằng giới tính khi sinh

Tư tưởng “trọng nam khinh nữ” đã khiến số nam giới nhiều hơn nữ giới và điềunày cho thấy rằng cách nhìn nhận về người phụ nữ của chúng ta vẫn chưa được cảithiện hoàn toàn Bình đẳng nam nữ đang thực sự là một cuộc cách mạng khó khăn

và lâu dài vì sự hạ thấp, khinh miệt đối với phụ nữ đã tồn tại từ hàng nghìn nămnay Ban Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ (TP HCM) khẳng định, hiện tượng sản phụsinh bé trai nhiều hơn sinh bé gái là có thật Số liệu ghi chép tại bệnh viện này chothấy trong 9 tháng đầu năm 2005, có 33.223 trẻ ra đời Trong đó, có 17.410 (chiếm52,4%) trẻ trai và 15.813 trẻ gái (chiếm 47,6%) Tại Bệnh viện Phụ sản HùngVương (TP HCM), từ đầu năm đến nay có 19.921 trẻ sơ sinh ra đời Mặc dù không

có số liệu thống kê cụ thể nhưng theo nhận định của lãnh đạo bệnh viện này thìhiện tượng bé trai ít hơn bé gái là có thật Và khi Việt Nam đứng thứ 89/143 trong

cuộc điều tra về chỉ số phát triển giới, khi Việt Nam còn 70% dân số làm nôngnghiệp, với mặt bằng dân trí thấp, có thể kết luận về tình trạng bất bình đẳng làphổ biến

Công tác bình đẳng giới của Việt Nam so với thế giới thì đứng ở mức trungbình, hơn rất nhiều các nước hồi giáo và châu Phi, nhưng lại chậm so với các nướcphát triển “Theo đánh giá hàng năm của Liên Hợp Quốc, Việt nam nhiều năm liền

là nước có chỉ số Bình đẳng giới ở mức trung bình (Năm 2004, xếp hạng bìnhđẳng giới của Việt nam là 87 trên tổng số 144 quốc gia được xếp và hiện nay đangđứng thứ 42/128 quốc gia) Đây là mức chưa đủ để hỗ trợ phát triển kinh tế hướngtới mục tiêu “dân giàu nước mạnh” và tạo ra “xã hội công bằng, dân chủ và vănminh” Uỷ ban Quốc gia vì sự Tiến bộ của Phụ nữ cho biết, lĩnh vực phụ nữ chịubất bình đẳng nhiều nhất là Phân công lao động trong gia đình Phụ nữ Việt Namngày nay vẫn chịu trách nhiệm chính trong các công việc gia đình Theo thông báochính thức của Ủy ban Quốc gia vì sự Tiến bộ của Phụ nữ, thời gian lao động của

nữ giới thường cao hơn nam giới 3-4 tiếng mỗi ngày Khoảng thời gian vượt trộinày chính là công việc nội trợ không tên và không được trả công Ở vùng nôngthôn và miền núi, nơi dân trí thấp, phụ nữ dân tộc thiểu số còn phải làm việc quầnquật từ 5h sáng đến 11-12h đêm Phân chia bất hợp lý công việc nội trợ làm người

vợ mệt mỏi, thay đổi tính cách theo chiều hướng xấu, giảm tình yêu đối với chồng,không có đủ thời gian để chăm sóc bản thân, theo đuổi những sở thích và pháttriển nghề nghiệp chuyên môn Về phía các ông chồng, họ trở nên ích kỷ, ỷ lại,chán vợ, có quá nhiều thời gian rảnh rỗi để đi tìm những thú vui riêng, những cuộctình ngoài luồng làm sứt mẻ hạnh phúc gia đình Nguy hiểm hơn là điều này duytrì tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, cản trở mục tiêu bình đẳng giới của quốc gia

2 Bất bình đẳng trong việc phân chia lao động trong gia đình

Bên cạnh đó để có thể tìm hiểu rõ thực trạng bất bình đẳng giới trong gia đìnhhiện nay thì đã có nhiều nhà nghiên cứu đi vào nghiên cứu những vấn đề về giađình và giới có liên quan đến bất bình đẳng giới trong gia đình Bằng phương phápđiều tra thống kê xã hội học, thông qua hệ thống câu hỏi phỏng vấn trên 15 xã, 06

huyện , 15 cơ quan, 500 hộ nông nghiệp, 350 hộ gia đình công nhân viên chức laođộng và 150 hộ tiểu thương tại tỉnh Bình, đề tài đã đưa ra 16 nhận xét phán ánh thựctrạng chung (cho cả ba đối tượng gia đình) về bình đẳng giới Trong đó, tập trung nhận xét sau:người đứng tên giấy sử dụng đất canh tác, nhà ở chủ yếu là nam giới Cả phụ nữ và nam giớiđều đóng góp công sức vào các hoạt động tạo thu nhập của hộ gia đình nhưng nữ đóng gópnhiều hơn nam Phụ nữ đóng góp công sức vào hoạt động tạo thu nhập nhiều nhưng đóng gópbằng tiền mặt ít hơn Biện pháp kế hoạch hóa gia đình Phụ nữ tham gia các hoạt động cộngđồng, các lớp tập huấn không nhiều Họ cũng là người quản lý tiền mặt của gia đình nhưngquyền quyết định những khoản chi tiêu lại thuộc về nam giới Quyền quyết định những vấn đềquan trọng trong gia đình vẫn là nam giới, trong các hộ gia đình, phụ nữ có thời gian nghỉ ít hơn

nam.“Nghiên cứu vấn đề bình đẳng giới trong tổ chức cuộc sống gia đình ở Bình Định Thực trạng và giải pháp” của Thạc sĩ Nguyễn Thanh Thụy, Hội Liên hiệp Phụ nữ Bình Định

-thực hiện trong năm 2002- 2003

III NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN BẤT BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG GIA ĐÌNH HIỆN NAY

Bất bình đẳng giới trong gia đình xuất phát từ những nguyên nhân sau:

1 Định kiến xã hội

Vẫn còn ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến gia trưởng cùng sự biến đổi chậm chạp của ý thức xã hội, các thiên kiến về giới bám rễ lâu đời trong một số tầng lớp nhân dân, do việc xem trọng gia đình của người phụ nữ và hầu như nam giới chưa thay đổi quan niệm trụ cột của mình với gia đình Chính họ đã tự đặt cho mình trọng trách lớn, phụ nữ còn tự ti luôn nghĩ mình là người hỗ trợ cho vai trò trụ cột của chồng Đối với những gia đình nông thôn, sự chuyển dịch nhân công lao động

từ nông thôn ra thành thị (thường diễn ra với nam) đã làm cho những người phụ

nữ ở lại địa phương thêm gánh nặng: đảm nhận cả lao động sản xuất lẫn việc nội trợ Những định kiến giới được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đã ăn sâu

vào tiềm thức của mỗi con người ở các vùng, miền, dân tộc với các mức độ khác nhau Mặc dù phụ nữ Việt Nam tham gia tích cực vào lực lượng lao động nhưng vẫn còn tồn tại những bất bình đẳng đáng kể về tiếp cận các cơ hội kinh tế, thu nhập, những bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục và đào tạo, việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, quá trình ra quyết định Điều đó cũng có nghĩa là các thành quả của phát triển chưa được phân chia bình đẳng giữa nam và nữ Trong gia đình, tư tưởng đề cao vai trò của người đàn ông, hạ thấp vai trò, vị thế của người phụ nữ là phổ biến Quan niệm chung của nhiều người là người chồng lãnh đạo là lẽ đương nhiên Nhiều người cho rằng, những việc nội trợ là việc nhẹ, vì vậy người chồng là người chủ chốt kiếm ra tiền thì họ phải là người chủ gia đình

Với nhận thức như vậy, có thể thấy rằng sự phân công lao động bất bình đẳng trong chia sẻ việc nhà, tham gia các hoạt động xã hội, chăm sóc con cái và các thành viên khác trong gia đình, cũng như sự bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục và phân chi tài sản giữa con trai và con gái Vì thế, người phụ nữ phải đảm đương, quán xuyến quá nhiều việc Họ vừa phải tròn vai công việc xã hội trong khi vẫn phải hoàn thành tốt thiên chức của người vợ, người mẹ trong gia đình Nam giới được tạo nhiều điều kiện, cơ hội phát triển hơn và tự cho rằng mình có cả quyền “dạy vợ, con” theo mọi cách Điều này đã làm cho phụ nữ trở thành nhóm có nguy cơ bị bạo lực gia đình hay nói cách khác bất bình đẳng giới trong gia đình

2 Trình độ học vấn

Nó cũng góp phần quan trọng trong việc tạo quyền quyết định cho nam hay nữ.Trong xã hội thời nay những người phụ nữ không có nhiều trình độ văn hoa thì thường sẽ bị những người đàn ông đàn áp và xem rẽ Họ sẽ không có nhiều tiếng nói trong gia đình, những ý kiến của họ không được mọi người trong gia đình tôn trọng và lắng nghe Và những người phụ nữ có trình độ học vấn cao, họ có vị trí trong xã hội cùng với việc làm tăng thu nhập thì đồng thời cũng khẳng định được

vị trí của họ trong gia đình Nếu trong gia đình cả hai vợ chồng có học vấn cao thì

sự bàn bạc, thỏa thuận chiếm tỷ lệ lớn, ngược lại người vợ có trình độ thấp thì quyền quyết định mọi mặt chủ yếu vẫn là chồng

3 Các tệ nạn xã hội

Người chồng hay người vợ bị lâm vào các tệ nạn xã hội như Ma túy, cờ bạc, rượu chè,….Người đàn ông thường xuyên say rượu dẫn đến nhận thức kém đi, luôn gây gắt với vợ con Đặc biệt là có hành vi la mắng và đánh vợ khi đang trong cơn say, người vợ phải cam chịu các trận đòn của chồng Bên cạnh đó cũng có những người vợ không thể chịu đựng được nên đã vùng lên, nhưng rồi qua cơn sayđâu cũng lại vào đấy, người chồng vẫn không thay đổi hành vi của mình Họ chỉ

có thể đối xử tốt với vợ con khi họ đang tĩnh táo không có men nhưng khi họ trongcơn say thì việc làm chủ hành động và lời nói không phù hợp Một trường hợp nữa

là nạn cờ bạc khiên người đàn ông phải kiếm tiền để chơi và khi hết tiền họ sẽ lấy

ở đâu?, chắc chắn họ sẽ tìm đến vợ, sự không công bằng ở đây là người vợ làm còn người chồng thì đi đánh bạc Ngược lại, nếu người vợ tham gia vào các tệ nạn

đó thì họ sẽ bị người chồng trách mắng và có khi dẫn đến bạo lực Nhưng đều đó không phải là cho phép người đàn ông và người phụ nữ có sự tham gia vào các hoạt động tệ nạn xã hội ngang nhau mà là cần có sự hiểu biết về bình đẳng giới trong gia đình, tránh xa các tệ nạn xã hội để có thể bảo đảm sự phát triển bền vữngcho gia đình

4 Kinh tế gia đình

Kinh tế gia đình cũng là một nguyên nhân gây nên bất bình đẳng giới trong giađình Các cặp vợ chồng trong cuộc sống gia đình thường quan niệm rằng ai làngười mang lại nguồn thu nhập chính cho gia đình thì sẽ là người nắm giữ tất cảquyền hành trong gia đình từ việc lớn đến việc nhỏ Như thế người vợ sẽ luôn làngười thiệt thòi, vì đa số là các ông chồng được xem là trụ cột về nguồn tài chính

của gia đình, người vợ cũng mang lại thu nhập nhưng vẫn được xem là nguồn thu

nhập nhỏ và chỉ là phụ thêm người chồng mà thôi Đồng thời trình độ học vấn,

chuyên môn nghề nghiệp của phụ nữ nông thôn còn thấp so với nam giới nên ít cóđiều kiện và cơ hội tìm kiếm việc làm có thu nhập cao để có thể độc lập, tự chủ vềkinh tế, từ đó mới có quyền quyết định trong gia đình Cho nên, người vợ không

có quyền gì trong gia đình mà mọi việc nhỏ việc to phải nghe theo lời ngườichồng Ngay trong việc tránh thai nhận thức của người chồng cũng kém Người vợkhông thể đặt vòng do không hợp, uống thuốc tránh thai thì bị dị ứng nhưng ngườichồng vẫn không chịu đi thắt ống dẫn tinh vì sợ mất bản chất đàn ông nên việctránh thai vẫn là nhiệm vụ của vợ Trong khi đó việc tránh thai phải là nhiệm vụcủa cả vợ và chồng

5 Những suy nghĩ, cách hành xử, sự dạy dỗ

Ông bà, cha mẹ, những người lớn trong gia đìnhcó những thái độ, hành vi, ứng

xử, dạy dỗ đối với con cháu trong gia đình mang tính chất phân biệt đối xử Ởnhững gia đình có sự phân biệt, coi trong nam giới hơn nữ giới thì gia đình đódành nhiều sự quan tâm, chăm sóc về mọi mặt cho các trẻ em trai, nhiều hơn chotrẻ em gái Do đó khi trưởng thành, các em trai thường có điều kiện tham gia vàođời sống kinh tế, chính trị, xã hội tốt hơn các em gái, mặc dù năng lực của các emgái không thua kém các em trai Thời xưa, các cô con gái sinh ra không được đihọc còn các cậu con trai thì được đầu tư cho học hành tới nơi tới chốn, nhưng các

cô con gái có đi học chăng nữa thì cũng chỉ là học nữa vời, vì cái quan niệm củacha mẹ là con gái chỉ ở nhà làm việc nhà và khi lớn lên con gái sẽ đi lấy chồngkhông phụ việc gì được cho gia đình Ngày nay, các trẻ gái và trẻ trai đều đượcđến trường học nhưng về điều kiện học hành và cơ hội của các trẻ trai vẫn chiếm

vị trí cao hơn các trẻ gái

6 Tính cam chịu và nhẫn nhục của người phụ nữ, người vợ trong gia đình

Người vợ vì thương chồng thương con nên người phụ nữ thường phải camchịu để sống qua ngày, sự cố gắng để giữ gìn hạnh phúc gia đình khiến chokhoảng cách về mức độ bình đẳng giới trong gia đình ngày càng rỗng Vì gánhnặng con cái họ không muốn con cái không có bố nên dù thế nào họ vẫn không thểdứt tình mẫu tử được Cái thói quen cam chịu của người phụ nữ đã xuất phát từthời xưa và đến nay cái thói quen đó vẫn còn trong suy nghĩ của họ Họ không cótiếng nói trong gia đình, phải đảm đương vai trò làm vợ, làm mẹ và làm con Đặcbiệt là một người con dâu người phụ nữ phải giữ trước và xem sau, họ phải khépnép trong cái khuôn khổ nàng dâu Đây là Một trong những nguyên nhân làm duytrì tình trạng bất bình đẳng giới ở Việt Nam Sự cam chịu, thậm chí là giấu giếmnhững hành vi ngược đãi, cưỡng ép của người chồng, điều đó gây cản trở rất nhiềutrong công tác tuyên truyền giáo dục, vận động, xử lý tình huống của các cán bộphụ nữ Ngày nay, tình trạng chị em phụ nữ bị ngược đãi vẫn xảy ra, người đànông có cơ hội để tiếp tục hành vi bảo thủ, độc đoán, gia trưởng của mình bởi

vì chính những người mẹ lại tiếp tục truyền những tư tưởng cam chịu ấy cho congái và cứ như thế tư tưởng cam chịu đã ăn sâu vào tiềm thức của người phụ nữ

7 Trình độ dân trí chưa được cao

Chế độ bình đẳng giới chưa được mọi người hiểu rõ, các quan niệm, lối sống suy nghĩ mở của người dân chưa được rộng Xã hội còn đưa người phụ nữ vào cái khuôn khổ truyền thống là phải gắn bó với việc nhà việc cửa, không mở ra một cơ hội nào cho người phụ nữ được tiếp cận với xã hội, hòa nhập và sinh hoạt xã hội, người chồng thì không muốn vợ mình gia nhập xã hội, không muốn vợ mình có quá nhiều mối quan hệ và xã giao với người ngoài Nguyên nhân này làm cản trở

sự phân chia bình đẳng công việc trong gia đình ở Việt Nam với quan niệm xã hội:

“Công việc nội trợ là thiên chức của Phụ nữ’ Không những thế, xã hội còn đánh giá thấp ý nghĩa của các công việc gia đình làm cho nam giới thiếu động lực trong việc chia sẻ công việc gia đình với phụ nữ Đây là một sự phân chia lao động mang nặng định kiến giới, là điển hình của bất bình đẳng giới tại Việt Nam Vì sự