Đối tợng lao động sẽ đợc đền bù thoả đáng nếu gặp tai nạn, ốm đau, nghỉ mất sức… 2 Trách nhiệm và quyền hạn của ngời lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội.. - Ngời lao động tham gia bảo
Trang 1Mở bài
Trên thế giới hiện nay ở bất kỳ một quốc gia nào, dù phát triển hay đang phát triển thì vấn đề bảo hiểm xã hội dành cho ngời lao động luôn là một vấn đề nóng bỏng Xã hội càng phát triển, quyền lợi của ngời lao động luôn đòi hỏi phải
đợc nâng cao hơn Tại nớc ta cũng vậy- là một nớc đang trên đà phát triển, chế
đô bảo hiểm xã hội đang không ngừng thay đổi, cải cách để bảo vệ quyền lợi của ngời lao động một cách tốt nhất Chính vì vậy mà chính sách bảo hiểm xã hội có
vị trí vô cùng quan trọng trong hệ thống an ninh xã hội ở nớc ta, đợc Đảng và nhà nớc quan tâm một cách thờng xuyên Do đó bảo hiểm xã hội có ý nghĩa rất lớn đối với ngời lao động Đây cũng là lý do mà em chọn đề tài “ Bảo hiểm xã hội và ý nghĩa của nó đối với ngời lao động ở nớc ta ”
Nội dung
I khái quát về bảo hiểm xã hội
1) Bảo hiểm xã hội là gì ?
Trang 2Bảo hiểm xã hội là loại hình bảo hiểm mà khi đối tợng tham gia sẽ đợc đảm bảo về lợi ích hợp pháp Đối tợng lao động sẽ đợc đền bù thoả đáng nếu gặp tai nạn, ốm đau, nghỉ mất sức…
2) Trách nhiệm và quyền hạn của ngời lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội.
- Ngời lao động tham gia bảo hiểm xã hội có trách nhiệm đóng phí bảo hiểm xã hội, đợc nhận sổ bảo hiểm xã hội, nhận trợ cấp bảo hiểm xã hội đầy đủ, kịp thời, có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp về bảo hiểm xã hội khi xét thấy ngời sử dụng lao
động hoặc cơ quan thực hiện bảo hiểm xã hội có hành vi vi phạp pháp luật bảo hiểm xã hội
3) Một số quyền lợi mà ngời lao động đợc hởng khi gặp tai nạn lao
động, ốm đau.
- Mức trợ cấp ốm đau bằng 75% mức tiền lơng làm căn cứ đóng phí bảo hiểm xã hội của tháng trớc khi nghỉ việc
- Trờng hợp ngời lao động mắc các bệnh cần điều trị dài ngày đến hết thời hạn 180 ngày mà vẫn tiếp tục điều trị thêm thì những ngày phải điều trị thêm đợc hởng mức trợ cấp ốm đau bằng 70% mức tiền lơng làm căn cứ đóng phí bảo hiểm xã hội của tháng trớc khi nghỉ việc, nếu có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội từ 30 năm trở lên, bằng 65% mức tiền lơng làm căn cứ đóng phí bảo hiểm xã hội nếu có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội dới 30 năm
- Sau khi hởng trợ cấp hết 360 ngày mà vẫn tiếp tục phải điều trị thì ngời lao động đợc hởng trợ cấp hàng tháng với mức bằng tiền lơng tối thiểu
4) Trờng hợp đợc hởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- Bị tai nạn trong giờ làm việc, tại nơi làm việc, kể cả làm việc ngoài giờ theo yêu cầu của ngời sử dụng lao động
- Bị tai nạn ngoài nơi làm việc, khi phải thực hiện công việc do yêu cầu của ngời sử dụng lao động
- Bị tai nạn trên tuyến đờng đi và về từ nơi ở tới nơi làm việc
- Do làm việc ở những nơi có yếu tố độc hại mà bị bệnh nghề nghiệp do bộ
y tế quy định
5) Điều kiện hởng trợ cấp.
Trang 3- Sau khi điều trị ổn định thơng tật, bệnh tật, ngời bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp đợc cơ quan bảo hiểm xã hội, giới thiệu giám định khả năng lao động tại hội đồng giám định y khoa do bộ y tế quy định
- Mức trợ cấp một lần hoặc hàng tháng phụ thuộc vào mức độ suy giảm khả năng lao động và đợc tính theo mức tiền lơng tối thiểu do Nhà nớc quy định
- Ngời bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp thuộc diện hởng trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng, khi vết thơng hoặc bệnh tái phát thì đợc cơ quan bảo hiểm xã hội giới thiệu giám định lại mức suy giảm khả năng lao động
Trang 4II thực trạng
1) Mặt tích cực
- Nhờ đổi mới cơ chế quản lý và tổ chức bộ máy bảo hiểm xã hội, việc chi trả chế độ cấp bảo hiểm xã hội cho đối tợng lao động đợc quản lý chắt chẽ hơn, kịp thời, đầy đủ và điển hình
- Một ví dụ điển hình phải kể đến là nhà máy thuốc lá Sài Gòn
+ Thuốc lá là sản phẩm không đợc khuyến khích tiêu dùng nhà máy cấm quảng cáo, nhng tại đây kế hoạch sản xuất vẫn đợc đảm bảo Đứng trớc khó khăn này, ban giám đốc đã phối hợp chặt chẽ và đề ra những giải pháp đúng đắn Hiện nay, ngời lao động ở nhà máy có thu nhập bình quân là 3.500.000đ./tháng Nhà máy có trên 3000 cán bộ công nhân viên, tất cả đều đợc tham gia bảo hiểm xã hội
Họ đợc trả tiền đóng bảo hiểm xã hội vào từng tháng, từ năm 2005 nhà máy
có chủ trơng đóng bảo hiểm xã hội cho những đối tợng này để đảm bảo họ đợc hởng quyền lợi lâu dài Hàng năm ngời lao động đều có tiêu chuẩn nghỉ mát với mức 500.000đ/ngời Từ khi có chế độ nghỉ dỡng sức, nhà máy luôn tạo điều kiện
để ngời lao động nghỉ dỡng sức tập trung tại Vũng Tàu
Vì vậy ta thấy rằng khi quyền lợi của ngời lao động đợc đảm bảo thì họ sẽ yên tâm và tập chung vào công việc của nhà máy hơn
+ Hay trờng hợp bảo hiểm xã hội tại tỉnh Gia Lai cũng là một ví dụ đáng tuyên dơng
Gắn liền với công tác thu, công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội cũng
đợc quan tâm rất dúng mức Với phơng châm chi trả “đúng kỳ, đủ số, tận tay đối tợng”, vì quyền lợi ngời lao động, trong thời qua bảo hiểm xã hội tỉnh Gia Lai đã chi trả đợc 40,4 tỷ đồng cho các đối tợng lao động hởng hu trí, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất sức lao động… Bên cạch đó, bảo hiểm xã hội tỉnh vẫn duy trì chế độ chi trả cho các đối tợng có nhu cầu lĩnh lơng hu và trợ cấp bảo hiểm tại nơi tạm trú để giảm bới chi phí tốn kém cho ngời lao động Với mục tiêu đa bảo hiểm xã hội thực sự là chính sách nhân đạo, tốt đẹp của Nhà n ớc đối với ngời lao động, trong thời gian tới bảo hiểm xã hội Gia Lai tiếp tục thực hiện cải cách hành chính, cải tiến hình thức quản lý, tăng cờng thông tin tuyên truyền
Đặc biệt vận dụng linh hoạt các mô hình chi trả cho phù hợp với điều kiện của từng vùng từng địa phơng nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác phát triển bhxh + Tại công ty bánh kẹo Tràng An
Trang 5Những năm gần đây, trên thị trờng bánh kẹo thực phẩm công nghiệp thì sự cạnh tranh ngày càng diễn ra gay gắt Trớc tình hình đó, công ty đã tinh giảm số lợng lao động từ 800 ngời xuống 480 ngời Mặc dù thu nhập cha cao nhng việc chăm lo quyền lợi và đời sống của ngời lao động luôn đợc lãnh đạo quan tâm rất
đúng mức, 100% công nhân đợc tham gia vào bảo hiểm Hàng tháng công ty đều trích nộp bảo hiểm xã hội cho tất cả công nhân, giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản dứt điểm theo từng tháng Tuy công ty cha có khả năng cao cho công nhân nên việc thực hiện tốt chế độ bảo hiểm xã hội chính là một thế mạnh của doanh nghiệp để ngời lao động yêu tâm làm việc và gắn bó lâu dài với công ty
2) Mặt tiêu cực
Bên cạnh những mặt tích cực nh đã trình bày ở trên thì hiện tại cũng còn tồn tại một số bất cập ở một số doanh nghiệp Một số doanh nghiệp khu vực ngoài Nhà nớc lại chỉ đón bảo hiểm xã hội rất tợng trng, không thực hiện nâng bậc
l-ơng thờng xuyên mà tăng các khoản chi trả ngoài ll-ơng để tính giảm phần đóng bảo hiểm xã hội
Trong khu vực hợp tác xã, dân lập, t thục hộ kinh doanh cá thể và các đối t-ợng khác, tỷ lệ cũng rất thấp, đối tt-ợng tham gia bảo hiểm xã hội chỉ chiếm khoảng 13% so với đối tợng bảo hiểm xã hội quản lý đợc, thậm chí có địa phơng hầu nh không có ngời tham gia bảo hiểm xã hội
Tình trạng chiếm dụng gây nợ đọng quỹ bảo hiểm xã hội cũng khá phổ biến Theo số liệu kiểm toán Nhà nớc, tính đến ngày 31-12-2004 số nợ đọng bảo hiểm xã hội cả nớc là 579 tỷ đồng, cá biệt ở một thành phố thì số nợ bảo hiểm xã hội là hơn 200 tỷ đồng Chính sự nợ đọng đó đã gây khó khăn và thiệt thòi cho một số ngời lao động khi giải quyết hởng chế độ bảo hiểm xã hội
+ Một ví dụ điển hình là công ty Cổ phần Vĩnh Hoà
Không chỉ là doanh nghiệp mạnh của Thanh Hoá mà còn đợc coi là con cng của Bộ Xây Dựng Tại đây nhà xởng hiện đại, sản xuất phát triển, song mấy năm trớc thì quyền lợi ngời lao động ở đây bị lãng quên
Có 180 lao động nhng công ty chỉ tham gia bảo hiểm xã hội cho 120 ngời trên danh nghĩa, còn tiền thì không nộp Hàng năm lợt ốm đau, thai sản, tai nạn vẫn không đợc thanh toán Nhiều lần lãnh đạo và cán bộ bảo hiểm xã hội Vĩnh Lộc đến để đôn đốc công ty nộp tiền bảo hiểm để giải quyết chế độ cho công nhân viên cúng bị tránh mặt Mãi đến năm 2004, thì hàng trăm lợt tai nạn mới
đ-ợc hởng chế độ
Trang 6+ Công ty Kwang Nam hoạt động đã trên 7 năm nhng không đóng bảo hiểm cho trên 500 lao động
Qua công tác kiểm tra bảo hiểm xã hội thành phố Hồ Chí Minh phát hiện công ty trốn hơn đúng 4 tỷ đồng bảo hiểm xã hội
+ Còn tại trờng ngoại ngữ- đào tạo nghiệp vụ ngoại thơng xuốt 10 năm qua, gần 20 nhân viên của trờng không đợc đóng bảo hiểm xã hội Anh Bùi Thanh Tâm – một nhân viên của trờng đã gửi đơn đến cơ quan bảo hiểm xã hội, đề nghị có biện pháp xử lý vì khi nghỉ việc anh không đợc giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội
+ Trởng hợp chị Vũ Thị Kim Dung, nhân viên phục vụ của một doanh nghiệp t nhân Vạn Tài (quận 1) làm việc đã 4 tháng những không đợc đóng bảo hiểm xã hội
Vừa qua khi đang trên đờng đi giao hàng chị bị tai nạn giao thông, chấn
th-ơng nặng Chủ doanh nghiệp nghiệp bỏ mặc chị và không giải quyết quyền lợi quy định trong bảo hiểm xã hội
+ Đầu tháng 4- 2004, ông Lê Văn Châu ở tỉnh Vĩnh Long gửi đơn kiện nhà thầu xây dựng Hiếu Thảo (quận 8)
Trong khi làm việc cho nhà thầu anh Lê Hồng Nhật, con trai ông Châu bị tai nạn lao động, ngã từ trên mái nhà xuống chấn thơng trầm trọng và mất sau đó
2 tháng, không đợc bồi thờng Đã vậy trong thời gian làm việc anh không đợc chủ doanh nghiệp cho tham gia vào bảo hiểm xã hội nên không nhận đợc các quyền lợi bảo hiểm xã hội
3) Nguyên nhân kiến ngời lao động không đợc hởng quyền lợi của bảo hiểm xã hội.
- Có nhiều ngời sử dụng lao động tuy có hiểu biết pháp luật, có khả năng tài chính nhng lại thiếu trách nhiệm, có tình lách luật va tìm mọi cách để lẩn tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội
Bên cạch đó có những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn, thua lỗ, không có đủ khả năng đóng bảo hiểm xã hội cho ngời lao động
- Công tác quản lý Nhà nớc về bảo hiểm xã hội ở nhiều địa phơng còn nhiều chặt chẽ
Trang 7- Bảo hiểm xã hội cũng cha quan tâm đúng mức đến việc phổ biến, tuyên truyền giải thích chính sách bảo hiểm xã hội để ngời sử dụng lao động có đủ thông tin về tính u việt của chính sách bảo hiểm xã hội
- Điều quan trọng là do tính hiểu biết về quyền lợi mà bảo hiểm xã hội mang lại cho bản thân đối tợng lao động, nên họ không xem trọng việc chủ sở hữu lao động có đóng bảo hiểm xã hội hay không
- Do chế độ xử phạt hành vi vi phạm chính sách bảo hiểm xã hội trong nhiều năm cha đủ mạnh cho nên nhiều chủ sở hữu sử dụng lao động thà bị phạt còn hơn phải mất vài tỷ đồng để đóng bảo hiểm xã hội
Trang 8III ý nghĩa của bảo hiểm xã hội đối với ngời lao động.
- Tham gai vào bảo hiểm xã hội thì ngời lao động se yên tâm hơn trong công việc của mình vì mọi quyền lợi của họ đợc đảm bảo một cách tuyệt đối
- Khi gặp ốm đau hay tai nạn nghề nghiệp thì việc hởng trợ cấp theo mức
độ tham gia vào bảo hiểm xã hội sẽ giúp ngời lao động đợc đền bù một cách thoả
đáng
- Việc duy trì, phát triển nguồn quỹ bảo hiểm xã hội có vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết cho ngời lao động và gia đình trong các trờng hợp thai sản, tai nạn lao động Vì vậy hành vi trốn tránh bảo hiểm xã hội sẽ ảnh hởng rất lớn đến quyền lợi của ngời lao động
Trang 9IV các biện pháp nâng cao hiệu quả của bảo hiểm xã hội tại Việt Nam.
Hiện nay số ngời tham gia bảo hiểm xã hội ở nớc ta còn quá ít, mới chiếm khoảng 10% lực lợng lao động xã hội Vì vậy nớc ta cần phải tăng nhanh số ngời tham gia bảo hiểm xã hội
Sau đây em xin trình bày một số giải pháp cơ bản để tăng số ngời lao động tham gia bảo hiểm xã hội
* Mở rộng đối tợng tham gia bảo hiểm xã hội.
- Vai trò tác đọng trực tiếp đến việc tăng thu hay giảm thu của quỹ bảo hiểm xã hội là số lợng cụ thể tham gia bảo hiểm xã hội Đó là thể hiện mặt số l-ợng của đối tl-ợng tham gia bảo hiểm xã hội
Mở rộng đối tợng tham gia bảo hiểm xã hội tức là mở rộng điều kiện cho ngời lao động, đợc đóng, hởng các chế độ bảo hiểm xã hội theo uquy định
- Đối với nớc ta, việc mở rộng đối tợng tham gia bảo hiểm xã hội là hết sức cần thiết Vì hiện nay, phần lớn ngời lao động không nằm trong đối tợng tham gia bảo hiểm xã hội Hợp tác xã, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có sử dụng dới 10 lao động ở các khu vực này, số lao động chiếm tới 70-80% lực lợng lao
động xã hội Vì vậy cần thiết phải mở rộng đối tợng tham gia bảo hiểm xã hội
đối với khu vực này
* Thực hiện bảo hiểm xã hội tự nguyện.
- Nhiềuđối tợng không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhng có nhu cầu và khả năng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện vẫn cha đợc quyền tham gia Đây cũng chính là một hạn chế làm cho số ngời tham gia bảo hiểm xã hội trong thời gian qua cha tăng nhiều
- Đây là giải pháp hết sức quan trọng liên quan trực tiếp đến việc tăng nhanh số ngời tham gia bảo hiểm xã hội trong giai đoạn từ nay đến năm 2010
Đơng nhiên để có cơ sở đề xuất với chính phủ cho phép thực hiện loại hình bảo hiểm xã hội tự nguyện phải tổ chức nghiên cứu kỹ các nội dung của bảo hiểm xã hội tự nguyện nh: mức đóng, mức hởng, cơ chế quản lý sao cho phù hợp, thu hút nhiều ngời tham gia vào loại hình bảo hiểm này
Đây là giải pháp có tính cấp thiết, có tác động trực tiếp đến việc tăng số
ng-ời tham gia bảo hiểm
* Đây mạnh công tác thông tin tuyên truyền.
Trang 10- Hiện nay nhiều ngời lao động cha hiểu rõ về các chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội Vì vậy để tăng số ngời tham gia vào bảo hiểm thì cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền
Bài học kinh nghiệm về công tác tuyên truyền có hiệu quả là phải có nội dung, biện pháp tuyên truyền cho phù hợp với tng đối tợng Đối tợng nào cha hiểu biết về chính sách thì tuyên truyền về chính sách đó Có nh vậy mới làm cho ngời lao động hiểu rõ đợc chính sách chế độ bảo hiểm xã hội, từ đó họ tự nguyện tham gia đóng bảo hiểm xã hội
* Cơ chế xử phạt đối với các trờng hợp không chấp hành chính sách chế
độ bảo hiểm xã hội.
- Đây là biện pháp nhằm tăng cờng công tác pháp chế trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội Có xử lý nghiêm minh đúng ngời, đúng việc, đúng thời gian thì công tác xử lý mới có hiệu quả
- Vì vậy đề nghị chính phủ đã giao cho nganh bảo hiểm xã hội Việt Nam có quyền kiểm tra, thanh tra thì có quyền xử phạt Mức phạt cũng phải đợc nghiên cứu điều chỉnh, ít nhất cũng phải bằng mức thu bảo hiểm xã hội ở đơn vị đó
* Tăng cờng quản lý quỹ bảo hiểm xã hội, chống thất thoát ngân sách quỹ.
- Hình thành từ sự đóng góp của các bên tham gia bảo hiểm xã hội, trong đó ngời lao động đóng 5%, chủ sở hữu đóng 15%, cùng với Nhà nớc hỗ trợ Vì vậy tăng cờng quản lý quỹ bảo hiểm xã hội thực chất là thực hiện kế hoạch các nghiệp vụ thống kê, kế toán, đồng thời nghiêm khắc xử lý các hiện tợng lãng phí, tham ô, buông lỏng quản lý
+ Tổ chức thực hiện công tác thống kê, kế toán, hạch toán kế toán
+ Thờng xuyên kiểm tra công tác thu, chi của qũy
Ngoài các biệp pháp chủ yếu nêu trên, thì giải pháp mang tầm vĩ mô là đẩy mạnh phát triển kinh tế, tạo việc làm tăng thu nhập cho ngời lao động Đây cũng
là những giải pháp quan trọng tác động trực tiếp, gián tiếp đến tăng số ngời tham gia bảo hiểm xã hội
* Thờng xuyên nâng cao trình độ nghiệp vụ của đội ngũ công nhân viên chức trong ngành bảo hiểm xã hội.
- Đây là điều kiện cơ bản nhất quyết định hiệu quả của tng giải pháp Vì áp dụng giải pháp nào cũng cần có đội ngũ cán bộ giỏi về chuyên môn, vững vàng