Xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học chương 1 trồng trọt, lâm nghiệp đại cương, công nghệ 10

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG 1, CÔNG NGHỆ 10 Người hướng dẫn nghiên cứu khoa học Th.S Nguyễn Đình Tuấn Sinh

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG 1, CÔNG NGHỆ 10

Người hướng dẫn nghiên cứu khoa học Th.S Nguyễn Đình Tuấn

Sinh viên thực hiện Nguyễn Thị Thùy Dung

CẤU TRÚC KHÓA LUẬN

Phần 1: Mở đầu

Phần 2: Nội dung và kết quả nghiên cứu

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học chương 1: “Trồng trọt, Lâm nghiệp đại cương”, Công nghệ 10

Chương 3: Sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực học tập của

HS để thiết kế giáo án

Phần 3: Kết luận và đề nghị

1 Lí do chọn đề tài

- Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu tất yếu khách quan của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Điều đó đã được thực hiện trong nghị quyết của Đảng và thể chế hóa trong luật Giáo dục

-Thực hiện nghị quyết của Đảng và luật Giáo dục, Bộ Giáo dục - Đào tạo

đã tiến hành đổi mới căn bản toàn diện mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục Từ năm 2002 đã tiến hành xây dựng và biên soạn chương trình SGK mới

- Khó khăn cơ bản hiện này là việc đổi mới phương pháp dạy học Xuất

phát từ những lí do đó chúng tôi đã chọn đề tài “ Xây dựng và sử dụng

hệ thống câu hỏi nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học chương 1, Công nghệ 10” để góp phần đổi mới phương pháp dạy

học

MỞ ĐẦU

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy TTC của HS Góp phần

đổi mới phương pháp dạy học môn Công nghệ ở phổ thông theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Công nghệ 10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

-Xác định thực trạng của việc xây dựng, sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học chương 1, SGK Công nghệ 10

-Xây dựng hệ thống câu hỏi để tổ chức dạy học chương 1

- Thiết kế giáo án có sử dụng câu hỏi đã xây dựng để tổ chức dạy học

một số bài trong chương 1

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng

Nghiên cứu hệ thống câu hỏi nhằm phát huy TTC học tập của học sinh trong các khâu của quá trình dạy học

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu chương 1: “Trồng trọt, Lâm nghiệp đại cương”, SGK Công nghệ 10

5 Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

• Phương pháp quan sát sư phạm

• Phương pháp chuyên gia

6 Những đóng góp mới của đề tài

- Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc xây dựng hệ thống câu hỏi

và đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa học tập của học sinh

- Xây dựng được hệ thống các câu hỏi phục vụ cho việc dạy học chương 1,SGK Công nghệ 10

- Thiết kế được một số giáo án có sử dụng hệ thống câu hỏi đã xây dựng làm tài liệu tham khảo, góp phần khắc phục khó khăn của SV và GV

trung học phổ thông trong việc thực hiện SGK mới và đổi mới PPDH

NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lịch sử các vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Tính tích cực học tập của học sinh

1.2.1.1 Khái niệm về tính tích cực học tập

1.2.1.2 Tính tích cực học tập của học sinh

1.2.1.3 Đặc trưng cơ bản của phương pháp tích cực

1.2.2 Bản chất của câu hỏi

1.2.2.1 Khái niệm câu hỏi

1.2.2.2 Vai trò của câu hỏi

1.2.2.3 Các dạng câu hỏi

1.2.2.4 Nguyên tắc xây dựng câu hỏi

1.2.2.5 Quy trình thiết kế câu hỏi trong dạy - học

1.2.2.6 Những điều không nên làm khi đặt câu hỏi

1.2.2.7 Phương pháp vấn đáp

1.3 Cơ sở thực tiễn

1.3.1 Mục tiêu điều tra

Tìm hiểu thực trạng về việc xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực học tập của HS trong dạy học chương 1, Công nghệ 10.

1.3.2 Nội dung điều tra

Điều tra việc sử dụng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực của HS trong dạy học chương 1, SGK Công nghệ 10, các PPDH được sử dụng trong bài thiết kế, những khó khăn trong quá trình áp dụng.

1.3.3 Phương pháp điều tra

Dùng phiếu thăm dò, dự giờ, phỏng vấn, trao đổi và xin ý kiến nhận xét của một số GV giảng dạy môn Công nghệ 10 ở các trường THPT.

1.3.4 Kết quả điều tra

Phần lớn giáo viên đã có ý thức xây dựng câu hỏi theo hướng phát huy năng lực tự lực của học sinh, giáo viên đã nhận thấy vai trò to lớn của câu hỏi phát huy năng lực tự lực trong hoạt động nhận thức của học sinh

Chương 2 XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HS TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG 1: TRỒNG

TRỌT, LÂM NGHIỆP ĐẠI CƯƠNG, CÔNG NGHỆ 10 2.1 Vị trí và cấu trúc chương 1

2.1.1 Vị trí

2.1.2 Cấu trúc

2.2 Phân tích nội dung chương trình

2.2.1 Hệ thống hóa kiến thức chương 1

2.2.2 Những kĩ năng cơ bản

2.3 Xây dựng hệ thống câu hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực của học sinh Dựa trên

cơ sở lý thuyết phân tích các tình huống sư phạm, đưa ra các câu hỏi

mang tính tích cực Cụ thể ở các bài 2, bài 3, bài 4, bài 6, bài 7, bài 9, bài

10, bài 12, bài 13, bài 15, bài 17, bài 19, bài 20

Chương 3 SỬ DỤNG CÂU HỎI PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA

HỌC SINH ĐỂ THIẾT KẾ GIÁO ÁN 3.1 Thiết kế bài giảng

Thiết kế một số bài học trong chương 1, Công nghệ 10

Cụ thể ở các bài 12, 13, 15, 17, 19

3.2 Nhận xét đánh giá của giáo viên phổ thông

3.2.1 Mục đích đánh giá

Kiểm định chất lượng hệ thống câu hỏi đã xây dựng

3.2.2 Nội dung đánh giá

Chất lượng hệ thống câu hỏi đã xây dựng

3.2.3 Đối tượng và phương pháp đánh giá

- Đối tượng: Giáo viên Công nghệ trung học phổ thông

- Phương pháp tiến hành: Gửi hệ thống câu hỏi đã xây dựng và phiếu nhận xét, đánh giá tới giáo viên công nghệ ở trường trung học phổ thông

3.2.4 Nhận xét của giáo viên

3.2.4.1 Đánh giá hệ thống câu hỏi

Hệ thống câu hỏi sử dụng trong đề tài ở mỗi bài soạn phù hợp với nhận thức của học sinh

Hệ thống câu hỏi đã phát huy được tính tích cực học tập của học sinh

3.2.4.2 Đánh giá về phần thiết kế bài học

Bài soạn đảm bảo tính hệ thống, logic, đảm bảo đầy đủ kiến thức cơ bản của bài học, có thể dùng để dạy cho học sinh lớp 10

3.2.4.3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn.

Xây dựng và sử dụng câu hỏi kích thích tư duy tích cực là một trong

những biện pháp phù hợp với xu hướng đổi mới PPDH và điều kiện cơ

sở vật chất ở trường THPT hiện nay Hệ thống câu hỏi và những thiết kế bài giảng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho GV và SV các

trường cao đẳng, đặc biệt là GV vùng sâu, vùng xa, GV mới ra trường

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ Kết luận chung

- SGK Công nghệ 10 đã có những đổi mới căn bản về nội dung và cách tiếp cận theo hướng chủ yếu cung cấp những kiến thức đại cương về nông, lâm, ngư

nghiệp Đặc biệt chương 1: “Trồng trọt, lâm nghiệp đại cương” có nhiều khái niệm cơ bản làm cơ sở khoa học cho các quy trình trong các khâu giống, cải tạo

và sử dụng đất, phòng trừ sâu, bệnh trong trồng trọt, lâm nghiệp.

- Sử dụng câu hỏi kích thích tư duy là một trong các biện pháp khả thi và phù hợp với nội dung và mục tiêu đổi mới của SGK Công nghệ 10 nói chung và

chương 1 nói riêng.

- Hệ thống câu hỏi GV phổ thông đánh giá cao về tính khoa học, phù hợp với trình độ của HS, đảm bảo chất lượng của câu hỏi kích thích tư duy tích cực, có thể sử dụng để tổ chức hoạt động học tập tích cực, chủ động của HS trong dạy học ở THPT, làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và GV THPT.

- Chúng tôi đã xây dựng 5 thiết kế bài giảng sử dụng câu hỏi kích thích tư duy tích cực Các thiết kế được GV THPT nhận xét, đánh giá có tính khả thi và đạt hiệu quả sư phạm cao, phù hợp với xu hướng đổi mới PPDH và điều kiện thực

tế ở THPT hiện nay Nếu được áp dụng sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, HS sẽ hứng thú học tập và yêu thích môn học hơn.

Đề nghị

- Nên thường xuyên tổ chức tập huấn bồi dưỡng cho giáo viên về đổi

mới phương pháp dạy học theo từng chương

- Trong điều kiện thời gian nghiên cứu và khả năng có hạn với phạm vi nghiên cứu của một khóa luận tốt nghiệp, những kết quả nghiên cứu mới dừng lại ở những nhận xét bước đầu Chúng tôi mong muốn được tiếp tục nghiên cứu và thực nghiệm ở phạm vi rộng hơn