Nhà thơ Chính Hữu trở thành người lính từ những ngày đầu kháng chiến.. Gắn bó với hai cuộc kháng chiến, Chính Hữu thành công nhất ở hình tượng người lính với những phẩm chất cao đẹp của
Trang 1KIẾN THỨC CẦN NHỚ VỀ BÀI THƠ “ĐỒNG CHÍ” – CHÍNH HỮU
1 Nhà thơ Chính Hữu trở thành người lính từ những ngày đầu kháng chiến Gắn bó với hai cuộc kháng chiến, Chính Hữu thành công nhất ở hình tượng người lính với những phẩm chất cao đẹp của tình đồng chí, đồng đội, và sự gắn bó tiền tuyến hậu phương Phong cách thơ: Bình dị, cảm xúc dồn nén, vừa thiết tha, trầm hùng lại vừa sâu lắng, hàm súc
2 Bài thơ “Đồng chí” được sáng tác vào đầu năm 1948 – sau chiến dịch Việt Bắc ( thu đông
1947 ).Trong chiến dịch này, Chính Hữu là chính trị viên đại đội, ông có nhiều nhiệm vụ nhất là việc chăm sóc anh em thương binh và chôn cất một số tử sĩ Sau chiến dịch, vì là rất vất vả, nên ông bị ốm nặng, phải nằm lại điều trị Đơn vị đã cử một đồng chí ở lại để chăm sóc cho Chính Hữu và người đồng đội ấy rất tận tâm giúp ông vượt qua những khó khăn, ngặt nghèo của bệnh tật Cảm động trước tấm lòng của người bạn, ông đã viết bài thơ“Đồng chí” như một lời cảm ơn chân thành nhất gửi tới người đồng đội, người bạn nông dân của mình Bài thơ được in trong tập “Đầu súng trăng treo” ( 1966) – tập thơ phần lớn viết về người lính trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
3 Đặt bài thơ "Đồng chí" vào tình hình sáng tác thơ ca những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp để thấy rõ hơn vị trí và những đóng góp quan trọng của tác phẩm này Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến, phần lớn các tác phẩm viết về người lính cách mạng thường chủ yếu khai thác cảm hứng lãng mạn anh hùng với những hình ảnh mang dáng dấp tráng sĩ, trượng phu (ví dụ: “Đèo Cả” của Hữu Loan, “Tây Tiến” của Quang Dũng) Ngay Chính Hữu vào đầu năm 1947 đã có bài “Ngày về” với những hình ảnh như: "Rách tả tơi rồi đôi giày vạn dặm – Bụi trường chinh phai bạc áo hào hoa" Bài “Đồng chí” cùng với một vài bài thơ khác như “Cá nước”,
“Phá đường” của Tố Hữu, “Bài ca vỡi đất” của Hoàng Trung Thông đã mở ra một khuynh hướng khác viết về quần chúng kháng chiến: cảm hứng thơ hướng về chất thực của đời sống kháng chiến, khai thác cái đẹp và chất thơ trong cái bình dị, bình thường, không nhấn mạnh cái phi thường
4 Bài thơ nói về tình đồng chí, đồng đội thắm thiết, sâu nặng của những người lính cách mạng –
mà phần lớn họ đều xuất thân từ nông thôn Đồng thời bài thơ cũng làm hiện lên hình ảnh chân thực, giản dị mà cao đẹp của anh bộ đội trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp còn rất khó khăn, thiếu thốn Hai nội dung trên đây đan cài và thống nhất với nhau được thể hiện trong cả bài thơ Nhưng trọng tâm vẫn là phân tích vẻ đẹp của tình đồng chí, đồng đội của người lính
5 Bài thơ thành công ở thể thơ tự do, ngôn ngữ giản dị mộc mạc, bút pháp hiện thực, không một chút tô vẽ đắp điểm, không bình luận, thuyết minh Hình ảnh “Đầu súng trăng treo” ở cuối bài nâng vẻ đẹp người lính lên đến đỉnh cao khái quát, trong đó có sự hài hòa giữa hiện thực và lãng mạn, đồng thời mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc