Quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay đã và đang tác động không nhỏ đến văn hóa gia đình truyền thống. Sự biến đổi này đã tạo điều kiện cho gia đình truyền thống Việt Nam hội nhập, phát triển; nhưng mặt khác lại làm lung lay những truyền thống tốt đẹp vốn có của gia đình. Như vậy, quá trình hội nhập đã đặt văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam trước nhiều thách thức và phải lựa chọn một khuôn mẫu phù hợp với sự phát triển của thế giới. Khuôn mẫu đó vừa mang giá trị truyền thống tốt đẹp vốn có của dân tộc, vừa tiếp thu được những nét mới mang tính tiến bộ của nhân loại.
Trang 1TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP ĐẾN VĂN HÓA GIA ĐÌNH
TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM HIỆN NAY
VÕ VĂN DŨNG
PHẠM THỊ PHƯƠNG THẢO
Tóm tắt
Quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay đã và đang tác động không nhỏ đến văn hóa gia đình truyền thống Sự biến đổi này đã tạo điều kiện cho gia đình truyền thống Việt Nam hội nhập, phát triển; nhưng mặt khác lại làm lung lay những truyền thống tốt đẹp vốn có của gia đình Như vậy, quá trình hội nhập đã đặt văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam trước nhiều thách thức và phải lựa chọn một khuôn mẫu phù hợp với sự phát triển của thế giới Khuôn mẫu đó vừa mang giá trị truyền thống tốt đẹp vốn có của dân tộc, vừa tiếp thu được những nét mới mang tính tiến bộ của nhân loại
Abstract THE EFFECTS OF INTEGRATION PROCESS TO THE CULTURE OF
TRADITIONAL VIETNAMESE FAMILY TODAY
The process of international integration in Vietnam nowadays has a significant impact
on the culture of the traditional family This change has created a great opportunity for Vietnamese traditional family in integration, development On the other hand it has shaken the fine traditions of family Thus, the integration process has placed the culture of traditional Vietnamese family into many challenges ahead and require it to choose a suitable template for the development of the world That pattern both has good traditional values of the nation and requires new features progressive nature of humanity
Keyword- Từ khóa
Effects- Tác động
Integration- Thách thức
Culture- Văn hóa
Trang 2Traditional families- Gia đình truyền thống
Change- Thay đổi
Relationships- Các mối quan hệ
NỘI DUNG
1 Những nhân tố khách quan của quá trình hội nhập tác động đến văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam hiện nay
Quá trình xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay cần phải nghiên cứu sự tác động chính đến gia đình truyền thống nhằm góp phần vào mục tiêu “xây dựng gia đình ấm
no, tiến bộ, hạnh phúc, thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách”1
Có thể khẳng định rằng, quá trình hội nhập hiện nay thì gia đình vừa đóng vai trò
là chủ thể để chi phối xã hội, vừa trở thành khách thể chịu sự tác động của xã hội Sự tác động đó được thể hiện ở các mặt như:
Tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đã tạo ra nhiều cơ hội và điều kiện để gia đình truyền thống Việt Nam phát triển Tuy nhiên, nó cũng đặt gia đình truyền thống Việt Nam trước nhiều khó khăn, thách thức Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm thay đổi cuộc sống, các giá trị, các chuẩn mực truyền thống vốn có của gia đình Viêt Nam và hình thành nên một hệ thống giá trị chuẩn mực mới Như vậy, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã chuyển kinh tế gia đình tự túc tự cấp sang kinh tế hàng hóa Quá trình chuyển đổi này
đã làm biến đổi quá trình sản xuất và lối sống của gia đình truyền thống Việt Nam Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm cho cơ cấu, quy mô, các mối quan hệ và chức năng của gia đình thay đổi Sự thay đổi đó đã làm xuất hiện nhiều kiểu, loại gia đình khác nhau như gia đình đồng giới, gia đình ghép đôi, gia đình một mẹ một con, v.v Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã hình thành nên lối sống mới ở gia đình Việt Nam, lối sống mới này đã làm cho chế độ gia trưởng mất dần thay vào đó là sự giải phóng cá nhân
mà ở đó con người có nhiều sự lựa chọn sao cho phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng, lối sống của họ
1 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà
Nội, tr 77
Trang 3Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm cho cá nhân được giải phóng, vai trò, vị thế của người phụ nữ đã dần được khẳng định trong gia đình và ngoài xã hội, kinh tế gia đình cũng đã có sự thay “Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã tạo điều kiện cho mỗi cá nhân phát huy được tính sáng tạo, tìm tòi trong việc tạo ra những giá trị mới phù hợp với điều kiện của xã hội”2 Tuy nhiên, công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng đặt gia đình trước những thách thức mới như; áp lực công việc, tính không bền vững của hôn nhân, sự phân hóa giàu nghèo giữa các gia đình, v.v…
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã tạo ra áp lực công việc, nhu cầu làm việc để nuôi sống bản thân và gia đình đã làm cạn kiệt thời gian dành cho việc chăm sóc gia đình, tạo ra sự bất bình đẳng mới trong gia đình như bất bình đẳng về công việc nội trợ, giáo dục con cái; bạo lực về tình dục, v.v Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa mọi hoạt động của con người đều tập trung vào công việc, thu nhập, giáo dục và các hoạt động khác dẫn đến động chăm sóc các thành viên gia đình bị bỏ quên hoặc chỉ dành rất ít thời gian Đối tượng bị lãng quên là những người sống phụ thuộc như trẻ em, người già, người đau ốm Hội nhập đã làm cho người phụ nữ dần được giải phóng khỏi vai trò người nội trợ trong gia đình, tham gia bình đẳng với nam giới vào các hoạt động kiếm thu nhập nhưng mặt trái của nó mang lại cũng là vấn đề cần phải quan tâm như sự chăm sóc gia đình thường được giao cho người giúp việc hoặc phó mặc cho nhà trường Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tính không bền vững của hôn nhân
Trong quan niệm của gia đình truyền thống của người Việt Nam thì trai gái đến tuổi phải lập gia đình và phải sinh con Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm cho một số người không muốn kết hôn, không muốn sinh con Vì họ muốn dành toàn bộ thời gian, công sức và trí tuệ cho công việc chuyên môn, sáng tạo và đáp ứng những nhu cầu Chúng ta có thể thấy rõ vấn đề này thông qua các hiện tượng xã hội như:hiện nay ngày càng có nhiều phụ nữ chọn lối sống độc thân để không vướng bận vào công việc gia đình; các hình thức chung sống như sống thử, hôn nhân theo hợp đồng, gia đình không con, gia đình đồng tính luyến ái, v.v tăng nhanh Do vậy, hiện nay gia đình
2 Võ Văn Dũng- Võ Tú Phương (2013), Xây dựng gia đình Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Tạp chí Văn hóa
Nghệ thuật, Số 352, tr 40.
Trang 4truyền thống đang bị tác động bởi quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, sự tác động này có cả hướng tích cực lẫn tiêu cực Do vậy việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam là một tất yếu
Sự tác động của công cuộc đổi mới đất nước đến gia đình truyền thống Việt Nam Công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng tại Đại hội Đảng
Cộng sản Việt Nam lần thứ VI, tháng 12 năm 1986 với nội dung đổi mới là một sự nghiệp cách mạng to lớn, toàn diện và sâu sắc nhằm thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa
xã hội Thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc 28 năm qua chứng minh đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam Đường lối đổi mới đã mang lại sự phát triển cho đất nước, trong đó có yếu tố gia đình Công cuộc đổi mới không chỉ làm cho đời sống vật chất, đời sống tinh thần của cá nhân và gia đình được nâng cao, mà còn tạo ra điều kiện thuận lợi gia đình phát huy vai trò của mình đối với xã hội Việc phát huy vai trò của gia đình được thể hiện rõ nét nhất
trong lĩnh vực kinh tế Dưới sự tác động mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, nhiều
giá trị văn hóa truyền thống trong gia đình Việt Nam đang có những vận động và biến đổi, trách nhiệm của cá nhân, nhân cách mỗi người được nâng lên Sự đổi mới đã làm cho con người khắc phục dần tư duy cảm tính tiến đến tư duy lý tính, lành mạnh Đất nước đổi mới đã kích thích tăng năng suất lao động, sự tìm tòi, sáng tạo của cá nhân luôn được khuyến khích Từng bước hình thành nhân cách tự chủ, đủ bản lĩnh, năng động, thích nghi và sáng tạo Bên cạnh đó quá trình mở cửa cũng tác động mạnh mẽ đến đời sống gia đình truyền thống Việt Nam, đặt gia đình trước những thử thách, sóng gió như: các mối quan hệ truyền thống trong gia đình vốn tốt đẹp và bền vững ngày càng trở nên lỏng lẻo; nhiều quan điểm, cách sống, lối sống, lệch chuẩn đang xuất hiện; xu hướng chạy theo lối sống thực dụng, sùng bái đồng tiền, đề cao lợi ích cá nhân, v.v dẫn đến tình trạng con cháu bất hiếu với ông bà, cha mẹ; vợ chồng bất hòa, bạo lực thường xuyên diễn ra; anh em từ nhau, v.v Tất cả các vấn đề đó đang đẩy lùi các giá trị vốn có của gia đình truyền thống Việt Nam như: tình thương, sự bao dung, lòng nhân ái, sự chia sẻ, v.v
Sự tác động của quá trình hội nhập văn hóa đến gia đình truyền thống Việt Nam
Trang 5hiện nay Quá trình giao lưu văn hóa đã làm cho văn hóa gia đình có những biến đổi
nhất định, có những nét văn hóa tốt đẹp vốn có của gia đình đang dần bị lãng quên, nó được biểu hiện rõ nét trong những vấn đề như: quan hệ ứng xử giữa vợ chồng; trong quan niệm về hôn nhân; trong giáo dục con cái, v.v
Trong gia đình truyền thống Việt Nam, mối quan hệ giữa vợ chồng là mối quan
hệ mang tính nền tảng cho sự ổn định và phát triển gia đình Việc cân bằng mối quan
hệ này là một yếu tố quyết định để giữ vững hạnh phúc gia đình Nếu như trước đây người chồng có vai trò quyết định mọi việc, còn người vợ chỉ có vai trò tham khảo; thì đến nay ở các thành phố lớn quyền quyết định mọi việc trong gia đình đến việc đối nội, đối ngoại có xu hướng cân bằng Việc nội trợ và giáo dục con cái trước đây thường được giao cho người phụ nữ thì hiện nay được người chồng đã bắt đầu có sự chia sẻ, v.v Sự biến đổi này cho thấy quá trình hội nhập đã có những tác động tích cực đến văn hóa gia đình
Hôn nhân được coi là điều hệ trọng trong đời của mỗi con người Nếu như trước đây cho rằng việc hôn nhân là do cha mẹ sắp đặt, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy thì đến nay việc tiến tới hôn nhân được xác lập bằng một quá trình tìm hiểu, yêu nhau và đi đến việc quyết định kết hôn Như vậy việc hôn nhân được xuất phát từ tinh thần tự nguyện của cá nhân khi đã trưởng thành Sau khi kết hôn, giới trẻ hiện nay có xu hướng ra ở riêng để tự lập để thoát khỏi sự phụ thuộc vào gia đình, v.v Đây là xu hướng tiến bộ, nhưng bên cạnh đó cũng xuất hiện một số hạn chế nhất định như: xu hướng sống thử trước hôn nhân có xu hướng gia tăng, “chúng tôi đã tiến hành khảo sát
100 sinh viên hệ cao đẳng và đại học năm thứ 2 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa về tình trạng sống thử trước hôn nhân, kết quả thu được 13,8% sinh viên cho rằng, họ đã có quá trình sống thử”3; xu hướng ly hôn gia tăng làm ảnh hưởng nhận thức, tình cảm, quan niệm, lối sống của con cái; Sự tự lâp thái quá của thế hệ trẻ đang đẩy một bộ phận không nhỏ người già đến tình trạng cô đơn trong cuộc sống; thực trạng yêu cuồng sống vội, kết hôn theo lối thực dụng đã và đang làm suy thoái truyền thống tốt đẹp văn hóa gia đình vốn có
3 Theo nguồn của nhóm tác giả nghiên cứu về “văn hóa phương đông và ý nghĩa của nó đối với việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”.
Trang 6Việc giáo dục con cái theo hình thức áp đặt vào khuôn phép mà không căn cứ vào nhu cầu và nguyện vọng của con cái trước đây đang dần bị đẩy lùi và thay vào đó
là giáo dục theo hướng chia sẻ, tôn trọng, bình đẳng, nêu gương, v.v Tuy nhiên, việc giáo dục con cái không phải nơi nào cũng giống nhau; nếu như ở một số thành phố lớn các bậc cha mẹ giáo dục con cái theo xu hướng gợi mở thì ở vùng sâu, vùng xa quan niệm giáo dục con cái theo xu hướng gia trưởng vẫn còn tồn tại Có thể thấy rằng, văn hóa hội nhập đã tác động đến gia đình truyền thống Việt Nam theo nhiều xu hướng khác nhau Trong những năm gần đây kiểu gia đình biến đổi theo xu hướng: kiểu gia đình hạt nhân tiếp tục chiếm số đông, kiểu gia đình mở rộng giảm và gia đình một thế
hệ tăng, đồng thời ngày càng xuất hiện những hộ độc thân Sự tác động đó không chỉ cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho cá nhân và gia đình, mà còn tạo ra những điều kiện thuận lợi phát huy vai trò của gia đình đối với sự phát triển của xã hội Tuy nhiên, vẫn còn đó những bất cập mà chúng ta cần phải quan tâm
2 Nhân tố chủ quan của quá trình hội nhập tác động đến văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam hiện nay
Sinh thời Hồ Chí Minh rất quan tâm đến gia đình vì theo Người “nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình”4 Quan điểm đó được Đảng và Nhà nước kế thừa
và phát huy Vấn đề này được thể hiện qua các chủ trương, chính sách của Đảng Trong văn kiện Đại hội VII của Đảng nhấn mạnh “gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách Các chính sách của nhà nước phải chú ý tới xây dựng gia đình
ấm no, hòa thuận tiến bộ, nâng cao ý thức và nghĩa vụ gia đình đối với mọi lớp người”5 Do vậy, đời sống vật chất và văn hóa gia đình đã được cải thiện, nhiều hộ gia đình ở nông thôn đã xây được nhà cửa khang trang và sắm sửa những tiện nghi sinh hoạt Phát triển đa dạng các hình thức sở hữu, việc ban hành bộ luật đầu tư nước ngoài nhằm khuyến khích các nhà tư bản đầu tư vốn và kỹ thuật vào nước ta đã phát triển nhanh chóng công nghiệp, giải quyết số lượng lớn việc làm cho người lao động,
4 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 523.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr 13
Trang 7thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra nhanh chóng Những thay đổi này góp phần thay đổi các quy tắc của chuẩn mực gia đình truyền thống trong quan hệ gia đình Nghị quyết của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnh: “Tiếp tục kiềm chế tốc độ tăng dân số, phấn đấu đạt chỉ tiêu
về dân số trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2001 – 2010 Chú trọng nâng cao chất lượng dân số và phân bố dân cư hợp lý giữa các vùng; xây dựng các qui hoạch và chính sách thích hợp nhằm đáp ứng xu thế chuyển dịch cơ cấu dân số ở nông thôn và thành thị Đưa công tác dân số, gia đình và trẻ em ở các cấp đi vào nề nếp, vào từng gia đình, có chiều sâu và mang tính bền vững”6 Mục tiêu của chính sách dân số
mà Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X là xây dựng gia đình bình đẳng, ít con, khỏe mạnh no ấm, tiến bộ và hạnh phúc, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân Đây là chủ trương hết sức thiết thực nhằm giúp các thành viên trong gia đình có nhiều thời gian cho công việc, chuyên môn và hưởng thụ các giá trị văn hóa tinh thần, đặc biệt là nâng cao được quyền bình đẳng cho phụ nữ
Đảng ta luôn nhất quán tư tưởng chiến lược “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”7 Giáo dục là mục tiêu và nhiệm vụ chủ yếu trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực có đầy đủ năng lực và phẩm chất, thực sự trung thành với lý tưởng của Đảng và của dân tộc trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tư tưởng chiến lược về giáo dục của Đảng ta cho thấy trong quá trình xây dựng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta cần đặc biệt tập trung đến vấn đề giáo dục đào tạo con người Đó không chỉ là vấn đề mang tính lý luận, mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc Chính sách giáo dục có ảnh hưởng lớn đến việc xây dựng gia đình Mục tiêu của chính sách giáo dục là phải kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và địa phương cư trú Nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách giáo dục như: phổ cập tiểu học không mất tiền, miễn giảm học phí cho những học sinh-sinh viên gia đình chính sách và gia đình khó khăn, mở rộng các hệ đào tạo, các loại hình đào tạo nhằm thu hút mọi người tham gia học tập nhằm nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ Trong những năm qua Đảng và Nhà nươc luôn tích cực tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế thông qua
6 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 125.
7 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr 96
Trang 8việc ký kết và cam kết thực hiện nhiều văn bản liên quan đến luật pháp quốc tế về quyền phụ nữ và quyền trẻ em Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ban hành đã tác động sâu sắc đến gia đình truyền thống Việt Nam
Để các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước thực thi một cách có hiệu quả thì phải có quy định của pháp luật Luật Hôn nhân và gia đình là bộ luật căn bản,
có ảnh hưởng toàn diện, trực tiếp nhất đến đời sống gia đình Năm 2000, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 9 tháng 06 năm 2000 và chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2001, có tất cả 13 chương và 110 điều, trong đó nhấn mạnh vai trò, nhiệm vụ của Luật Hôn nhân và gia đình trong việc xây dựng gia đình: “Luật hôn nhân và gia đình có nhiệm vụ góp phần xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ hôn nhân gia đình tiến bộ, xây dựng chuẩn mực pháp
lý cho các ứng xử của các thành viên trong gia đình, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của gia đình Việt Nam, nhằm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến
bộ, hạnh phúc, bền vững”8 Luật Hôn nhân và gia đình đã nêu cao sự tự do về giới, về tinh thần tự nguyện trong quan hệ hôn nhân và xóa bỏ những quan niệm lạc hậu, hũ tục trước đây để từ đó xây dựng nên gia đình bình đẳng, tự nguyện, tiến bộ và văn minh góp phần to lớn vào sự nghiệp đổi mới đất nước Bên cạnh đó còn có Luật bình đẳng giới; Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật phòng, chống bạo lực gia đình, v.v…
Sự tác động của chính trị, tư tưởng Thông qua các cuộc vận động xây dựng gia
đình văn hóa, lấy xây dựng gia đình văn hóa làm nền tảng để xây dựng một xã hội tiến
bộ, lành mạnh, từng bước đẩy lùi tệ nạn xã hội Các sở, ngành, đoàn thể và địa phương
đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, trong đó có việc thành lập các mô hình câu lạc
bộ gia đình hạnh phúc, hội, tổ chức, các lớp bồi dưỡng kiến thức hôn nhân gia đình, v.v với các khẩu hiệu như “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo, anh em thuận hoà, vợ chồng nhân ái” mang đậm nét truyền thống của gia đình Việt Nam Khuyến khích, động viên các thành viên trong gia đình sống có trách nhiệm và tích cực tham gia các hoạt động xã hội Công tác chính trị tư tưởng đã góp phần vào việc phòng chống bạo lực gia đình, xóa đói giảm nghèo
8 Lê Minh (2000), Gia đình và phát triển phụ nữ, Nxb Lao động, Hà Nội, tr.8.
Trang 93 Kết luận
Hồ Chí Minh cho rằng “hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xa hội mà phải chú ý hạt nhân cho tốt”9 Như vậy, việc gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống trong mỗi gia đình chính là góp phần bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc Trong quá trình hội nhập bên cạnh việc tác động tích cực đến văn hóa gia đình truyền thống thì vẫn còn đó những vấn đề đặt ra cần giải quyết kịp thời Đó là vấn đề
về cấu trúc, chức năng và vai trò của gia đình; khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng; sự tan vỡ nhanh chóng của nhiều gia đình trẻ; sự xuất hiện lối sống thực dụng, ích kỷ, đòi hỏi tự do cá nhân, v.v… đã và đang phá vỡ những giá trị đạo đức tốt đẹp vốn có của gia đình truyền thống Do vậy, việc nghiên cứu sự tác động của quá trình hội nhập để giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp của gia đình Việt Nam hiện nay là yêu cầu bức thiết của toàn xã hội Để làm được điều đó trước hết chúng ta cần phải có phương hướng cụ thể; đồng thời có những giải pháp thiết thực nhằm phát huy được truyền thống tốt đẹp vốn có của gia đình Việt Nam, nhưng cũng phải tiếp thu có chọn lọc những giá trị của văn hóa gia đình trên thế giới
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Võ Văn Dũng- Võ Tú Phương (2013), Xây dựng gia đình Việt Nam thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 352.
2 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nxb Sự thật, Hà Nội
3 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
4 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr 77
5 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
6 Lê Minh (2000), Gia đình và phát triển phụ nữ, Nxb Lao động, Hà Nội.
9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 523.
Trang 107 Theo nguồn của nhóm tác giả nghiên cứu về “văn hóa phương đông và ý nghĩa của
nó đối với việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”.